“Tu Fasin Lun Fwal Se Inge Wanginla”

“A Nga fwak ma inge, met lili, tu pal futoto.”​—1 KORINT 7:29.

1, 2. Kain in ekla fuka kom liye tari ke lusen moul lom?

KAIN in ekla fuka ke fwalu se inge kom liye tari ke lusen moul lom? Ya kom ku in fwak kutu? Aok oasr, ke sie me pupulyuk, kapkapek su ku in liyeyuk tari ke akmwuk lun science ke ono. Kut sang kulo ke lutlut lun met pukanten ke akmwuk se inge, meyen lusen moul lun met in kutu an loesilik, srik liki yiu 50 matwe ke mutamweyen century ak20 nu ke yiu 70 matwe kutu ke len inge! Nunku pa, ke inkanek puspis su akinsemwomwoye kut ke pal se kut orekmakin radio, television, cell phones, a fax machines ke inkanek sumwos. Lela kut in tia pilesru pa kapkapek su kut sun ke akmwuk lun lutlut, fwafwasyesr, a ke inkanek in kurunganang sumwos lun met, aok, ma inge nu kemwa akkapye moul lun met su piselos oasr ke million puspis.

² Paye, ma ekla nu kemwa tia kol nu ke ma mwo. Kut tia ku in pilesru na paye ma upa yok su sikyuk ke sripen kapkapek lun orekma koluk, moul fokfok, orekmakinyen ono koluk, fwasrelik lun met payuk, molin ma nu kemwa su yokyokelik a me sensen upa su tuku sin met terrorist. Ke kutena luma a ma sikyuk inge, kom ku in insese ke ma met sap Poul el simusla in pal meeta: “Tu fasin lun fwal se inge wanginla.”​—1 Korint 7:31.

3. Mea Poul el lungse in akkalemye ke pal se el simusla la “fasin lun fwal se inge fwa wanginla”?

³ Ke pal se Poul el fwak kas inge, el pupulyukin fwal se inge nu ke sie stage. Met nu kemwa su orekmakin stage inge​—ke akmwuk lun politic, alu, a met pengpeng—​elos sikme ke stage inge, tokin elos oru kais sie kunokon lalos, elos likiye stage inge nu sin kutupa met. Ma inge sikyuk ke lusen yiu puspis. In pal meeta, saap sie sou elos ku in kol ke lusen yiu puspis​—ku ke lusen yiu fokofoko—​a ekla lun ma puspis arulanu patla. Siena ma sikyuk ke pal inge, ke pal se inge me sramsram lun fwalu ku in ekla ke pal siefwunnu ke pal se met kol pengpeng lun fwalu anwuki sin met koluk! Aok, ke pal koluk inge, kut tia ku in fwak na paye mea e sikyuk lutu.

4. (a) Kain in nunuk sumwos fuka met Kristian nu kemwa eneneyuk ke ma sikyuk nu kemwa fwin fwalu? (b) Kain in me akpayeye luo fuka kut akola in tuni ke pal inge?

⁴ Fwin stage pa fwalu se inge a met kol nu kemwa lun fwalu pa sikyuk ka, ou inge met Kristian nu kemwa pa met suiye a elos tia wi ke kutena ma sikyuk ke stage inge.a Meyen elos “tia ma lun fwalu,” paenang elos tia nunku yok ku loang yok ke kutena sritel ku luma ku enen met su oasr kunokon ke stage se inge. (Jon 17:16) A, elos nunku yok ke kutena akul su akkalemye la sritel ke stage se inge apkurun in tari​—sie safla su kol nu ke ongoiye—​meyen elos etu la akmwuk se inge enenu meet in safla meet liki Jeova el oakiye sie fwalu sasu sumwosmwos su kut sano ke lusen yiu puspis. Ke ma inge lela kut in tuni me akpayeye luo su akkalemye la kut moul misinge ke len safla a fwalu sasu el arulanu apkurun. Pa inge (1) Bible chronology ku oaoa lun Baibel a (2) luma a ma sikyuk upa fwin fwalu su yokyokelik.​—Mattu 24:21; 2 Piter 3:13.

Sie Ma Lukma Su Akkalemyeyuk ke Saflaiye!

5. Mea se inge “pal lun met pegan,” a efu ku ma inge purakak nunuk lasr?

⁵ Chronology el sie lutlut ke futoto su ku in liyeyuk inmaslon pal a ma sikyuk. Jisus el sramsram ke lusen sie pal su met kol nu kemwa lun fwalu elos orekmakin stage a wangin kutena ip lun Togusrai lun God ke ma elos oru. Jisus el pangon lusen pal inge “pal lun met pegan.” (Luk 21:24) Ke saflaiyen “pal pakiyuki inge,” Togusrai lun God in kosrao el mutamwauk in kol, ye koko lun Jisus su oasr Sumwos in Kol ka. Ke mutamwauk, Jisus el kol “inmaslon met lokwalok [lal].” (Sam 110:2) Tokin ma inge, fwal nu ke ma simusla in Daniel 2:44, togusrai se inge el “kunausla a aksafyela” guferment nu kemwa lun met, a a fwa tu ma patpat.

6. Nge “pal lun met pegan” el mutamwauk, luseka pal inge, a el safla nge?

⁶ Nge saflaiyen “pal pakiyuki inge nu sin met pegan” a nge Togusrai lun God el mutamwauk in liaung? Topuk ke kusensiyuk inge su “siliyuki nu ke pal safla,” ku in liyeyuk ke Bible chronology ku oaoa lun Baibel. (Daniel 12:9) Ke “pal” inge futotoeni, Jeova el orala inkanek tu el an ku in akkalemye topuk nu ke kusensiyuk inge nu sin un tulik lutlut ke Baibel su pusisel. Ke kasru lun ngun mutal lun God, elos akilen la “pal pakiyuki lun met pegan” el mutamwauk tokin kunanela lun Jerusalem in yiu 607 B.C.E. a “pal puspis inge” oasr ke lusen 2,520 yiu. Ke ma inge, elos srikeye la 1914 pa saflaiyen ”pal pakiyuki lun met pegan.” Elos akilen pa la 1914 pa mutamweyen safla lun akmwuk koluk inge. Oanu sie tulik lutlut lun Baibel, ya kom ku in aketeye ke Ma Simusla fuka in srikeye 1914?b

7. Kain in fus fuka in Baibel ku in kasre kut in etu mutamweyen ma inge, luse, a saflaiyen pal itkosr su akkalemyeyuk in buk lun Daniel?

⁷ Sie me kasru okanyukla nu ke buk lun Daniel. Ke sripen Jeova el orekmakin Togusra Nebuchadnezzar lun Babulon in kuanausla Jerusalem ke mutamweyen “pal pakiyuki lun met pegan,” in yiu 607 B.C.E., paenang El akkalemye pa ke inkanek lun met kol inge la mutanfwal nu kemwa elos fwa tafwela in kol ke lungse lalos sifwanu a wangin kasru sin God ke lusen pal itkosr. (Ezekiel 21:26, 27; Daniel 4:16, 23-25) Luseka pal itkosr inge? Fwal nu ke Fwakyuk 11:2, 3, a 12:6, 14, lusen tolu tafwu pal inge oasr ke 1,260 len. Ke ma inge, pal luo ke ma inge orala pal itkosr, ku 2,520 len. Ya pa inge saflaiyen ma inge? Mo, meyen Jeova el sang nu sin met saye su oasr pa in len lal Daniel, el pa met palu Ezekiel, akmwuk se fuka in aketeye kalmen akul se inge: “Kais sie len ke yiu se, Nga pakiyuki nu sum.” (Ezekiel 4:6) Ke ma inge, pal itkosr el ku in orala na paye 2,520 yiu. Kut fwin oaoa 2,520 yiu mutamwauk 607 B.C.E. kut ku in fwak la pal pakiyuki nu sin met pegan el safla in yiu 1914.

“Pal Safla” Oakiyuki

8. Kain in me akpayeye fuka kom ku in srukak su akkalemye la ma koluk fwin fwalu yokyokelik mutamwauk 1914?

⁸ Ma sikyuk nu kemwa fwin fwalu mutamwauk 1914 nu ke pal inge sang me akpayeye la me lutlut ke Baibel su tuku ke Bible chronology arulanu sumwos. Jisus el sifwanu fwak la “saflaiyen akmwuk se inge” ku in akilenyen ke meun, sral, a me lokwalok puspis. (Mattu 24:3-8; Fwakyuk 6:2-8) Pa inge ma sikyuk na paye mutamwauk ke 1914. Met sap Poul el toeni kutu me lutlut ke ma se inge, ke pal se ma el aketeye la kutu akul ka pa ekla lulap ke oiye su metu elos akkalemye nu sin sie sin sie. Aketeye lal ke ekla puspis su kut ku in liyeyuk ke pal inge arulanu sumwos.​—2 Timote 3:1-5.

9. Mea met lutlut elos fwak ke luman fwalu mutawauk 1914?

⁹ Ya “fasin lun fwalu” el ekla na paye mutamwauk 1914? Ke buk inge The Generation of 1914, Professor Robert Wohl el konaok a liye: “Elos nu kemwa su tia mise ke pal in meun elos lalalfongi na paye la sie fwalu el safla tari a siepa fwalu el mutamwauk in August 1914.” In akkeye ma inge, Dr. Jorge A. Costa e Silva, sie mental-health director lun World Health Organization, el simusla: “Kut moul misinge ke sie pal su arulanu puspis ekla lal, su orala me asor yok a me fosrnga su sonna ku in liyeyuk meet ke me sramsram lun fwalu.” Ya kom pula pa ou inge?

10. Fuka Baibel el akkalemye nu sesr sropon ma upa su yokyokelik fwin fwalu mutamwauk 1914?

¹⁰ Su met koluk inge su orala ma sikyuk fwin fwalu misinge in arulanu upa? Fwakyuk 12:7-9 el tukakinla met koluk inge: “A elos meun in kosrao: Maikael [Jisus Kraist] a lipufon lal elos som in meun nu sin dragon [Setan su Devil, a dragon el meun wi lipufon lal, a elos tia kutangla, a elos tia sifwil liye an selos in kosrao. A dragon lulap el sisila, . . . su keapela fwalu nu fon.” Ke ma inge, Setan su devil pa oasr meta, el pa sropon ma koluk, a sisila lal in kosrao me mutamwauk 1914 ku in kalmekin “we nu sin fwalu a mwea, tu devil el oatuwot nu yurumwos, a el mulat ma lulap, tu el etu tu pal lal futoto.”​—Fwakyuk 12:10, 12.

Fuka Sritel Ku Luma Safla E Fwa Orek

11. (a) Kain in akmwuk fuka Setan el orekmakin in keapela “fwalu nu fon”? (b) Met sap Poul el purakak nunuk lasr ke kain in kaifweung yok fuka lal Setan?

¹¹ Meyen el etu la safla arulanu apkurun, paenang mutamwauk 1914 Setan el arulanu kaifweung in keapela “fwalu nu fon.” Meyen el arulanu sumat in keapela met, paenang orekma lal Setan upa in akilenyuk, el filiye ke stage oanu met sritel, met kol lun fwalu nu kemwa a met pengpeng. (2 Timote 3:13; 1 Jon 5:19) Sie nien sun lal pa in keapela met in nunku la inkanek lal in kol pa ku in sang misla paye nu selos. Ke sie inkanek yok, me purakak lal inge arulanu kutangla, meyen met puspis elos srakna fwinsrak fwinne me akpayeye puspis akkalemye la ma koluk fwin fwalu arulanu yokyokelik. Met sap Poul el palye la meet liki kunanela lun akmwuk koluk inge, sie kas kalem ke me purakak lal Setan ku in akilenyuk sin met. El simusla: “Ke elos fwak: ‘Misla a nikmet sangeng!’na kunausten e fwa su tuku nu fwelos, oanu mwaoik nu sin sie mutan putete.”​—1 Tessalonika 5:3; Fwakyuk 16:13.

12. Kain in kaifweung puspis fuka orekla in sang misla ke pal lasr?

¹² Ke lusen yiu ekasr somla, met kol lun politics el orekmakin pal nu kemwa kas se inge “misla a nikmet sangeng” in akkalemye akmwuk puspis lun met. Elos fwak pa la yiu 1986 pa International Year of Peace, fwinne yiu se inge tia kol na paye nu ke misla fwin fwalu nu fon. Ya kaifweung inge lun met kol nu kemwa lun fwalu pa sie me akpayeye lun ma simusla in 1 Tessalonika 5:3, ku Poul el sramsram ke sie ma e sikyuk su ku in orala fwalu nu fon in akilen ma inge?

13. Ke pal se Poul el palye ke ma metu elos fwak ke “Misla a nikmet sangeng!,” el srikeye kunanela su e fwa tuku toko nu ke mea, a mea kut ku in lotela ke ma se inge?

¹³ Ke sripen kas palu puspis lun Baibel ku in akilenyuk mukena tokin el akpayeye ku ke lusen pal in akpayeye lal, paenang kut enenu in sano a liye. Tusruktu sie me purakak na paye, meyen Poul el srikeye kunanela sa su e fwa tuku tokin elos fwak “Misla a nikmet sangeng!” ke mwaoik lun sie mutan su putete. Ke lusen malem eu, sie nine el arulanu akilen awowo su arulanu kapek ke insiel. Saap el ku in long heartbeat lun awowo ku pula mokuikui lal ke insiel. Saap el ku in pula ke pal se awowo el futongyel. Akul puspis inge yokyokelik nu ke sie len el pula sie mwaoik upa, su akkalemye la fwinsrak ke tuku​—pal in isusla lun awowo—​el tuku tari. Ke kutena luma, kas palu se inge ke “Misla a nikmet sangeng!” e fwa akpayeye, el ku in kol nu ke, mwaoik, tusruktu me insemwomwo​—pa inge saflaiyen ma koluk nu kemwa a mutamweyen sie akmwuk sasu lun fwalu.

14. Kain in akmwuk fuka su orekla ke inkanek takla ku in liyeyuk ke ma sikyuk nu kemwa ke pal fwasru, a ma inge ku in kol nu ke mea?

¹⁴ Kunanela se inge me aksangeng na paye nu sin met Kristian oaru nu kemwa su muta suiye a liye ma inge. Ma se meet, togusra nu kemwa lun fwalu (akmwuk lun politic ke u lal Setan) e fwa furong nu sin met nu kemwa su akkeye Babulon Lulap (alu) a kunauselosla. (Fwakyuk 17:1, 15-18) Ke ma inge, ke sie ekla lulap su arulanu sakuruk, Togusrai lal Setan e fwa kitakatelik a elos lain sie sin sie, a wangin ku lal Setan in kutongye ma inge. (Mattu 12:25, 26) Jeova el filiye ke insien togusra nu kemwa lun fwalu “in akpayeye ma lungse lal,” in aknanasye fwalu liki alu nu kemwa su lainul. Tokin kunanela lun alu kikiap, Jisus Kraist el kol un met meun nu kemwa in kosrao in kunausla kutena ma lula ke u lal Setan​—akmwuk lun business a politic. Ke saflaiye, Setan el e fwa muta ke nien kapur. Tokin ma inge, curtain se el afwunye stage, a drama loeloes inge el sun safla lal.​—Fwakyuk 16:14-16; 19:11-21; 20:1-3.

15, 16. Mea kas in akismakinye inge “pal futoto” ku in oru nu ke moul lasr?

¹⁵ Nge ma inge nu kemwa e fwa tuku? Kut tia etu len sa a aur sa. (Mattu 24:36) Tusruktu, ma kut etu pa, “pal futoto.” (1 Korint 7:29) Ke ma inge, arulanu yok sripe nu sesr in orekmakin pal lula ke lalmetmet. Ke inkanek fuka? Oanu met sap Poul el aketeye, kut enenu in ‘molela pal’ ke ma saok puspis, eisla kutu pal ke ma su tia arulanu saok a orekmakin pal inge ke ma saok emeet, a oru in kafofo ke len nu kemwa. Efu kut enenu in oru ou inge? “Tu len koluk.” A kut fwin ‘etu mea lungse lun Jeova’ nu sesr, na kut e fwa tia pilesru kutena pal srisrik su lula.​—Efesus 5:15-17; 1 Piter 4:1-4.

¹⁶ Mea kut enenu in oru meyen kut etu la kunanela lulap e fwa tuku nu ke akmwuk nu kemwa lun fwalu? Met sap Poul el simusla in akinsemwomwoye kut: “Ke ma inge, meyen ma inge nu kemwa fwa kunausyukla on inge, yen met su fwa fwal nu sumwos in muta in moul mutal a sumwosmwos!” (2 Piter 3:11) Pa inge kain in met su kut enenu in oasr ka! Fwal nu ke kas in kai lal Piter, kut enenu in (1) in kurunganang oiyesr in etu na paye la kut mutal a (2) in etu na paye la orekma moniyuk lasr nu sin Jeova akkalemye lungse yok lasr nu sel.

17. Lain me sruf fuka lal Setan met Kristian oaru nu kemwa elos enenu in taran?

¹⁷ Lungse lasr nu sin God ku in kasre kut in tia sremla nu ke fwal se inge ke sripen me purakak puspis lal. Ke sripen kut etu ma e fwa sikyuk ke akmwuk se inge, paenang arulanu sensen nu sesr kut fwin mokleyuk ke ma mwolanu lun fwal se inge, a nunku la me insemowmwo mukena lun moul pa yok emeet. Fwinne kut muta a orekma ke fwal se inge, tusruktu kut enenu in porongo kai lalmetmet nu sesr in tia arulanu orekmakin fwal se inge. (1 Korint 7:31) Ke ma paye, kut enenu in oru ma nu kemwa ke ku lasr in kurungin kut sifwanu lain me purakak koluk lun fwalu su ku in keapekutla. Fwalu se inge tia ku in kutangla ke kaifweung lal in aksumwosye ma upa lal sifwanu. El tia ku in sifwanu tu a akkeyel sifwanu ma patpat. Efu kut arulanu etu ma inge? Meyen Kas lun God el fwak ou inge: “A fwalu wanginla, a lung kolukla, a el su oru ma lungse lun God fwa muta ma patpat.”​—1 Jon 2:17.

Ma Mwo Emeet E Fwa Tuku!

18, 19. Kain in ekla puspis fuka kom lungse in liye ke pal fwasru ke fwalu sasu, a efu ku pal in sano lom tia som nu ke wangin sripe?

¹⁸ Ke pal na futoto Jeova el aksafyela Setan a met nu kemwa su akkeyel. Tokin ma inge, ke insemwomwo lun God, met oaru nu kemwa su su e fwa moula liki saflaiyen akmwuk inge elos mutamwauk in oru orekma ke sie “luma” sasu su ku in on nu tok ma patpat. Wanginla meun su ku in akkolukye fwalu; God el e fwa “aksafyela meun nu ke saflaiyen fwalu.” (Sam 46:9) Wanginla sral meyen, “a fwa pus korn fwin fwalu; . . . fwakolos fwa mokuikui.” (Sam 72:16) Wanginla nien kalpous, police stations, kain in mas puspis su sa in fwasrelik ke sripen kosro, leum lun ono koluk, court puspis ke fwasrelik lun seanyen payuk, akmwuk lun bankruptcy, a met terrorist.​—Sam 37:29; Isaia 33:24; Fwakyuk 21:3-5.

¹⁹ Wanginla met mise su muta ke kalyuk, a billion puspis sin met elos fwa sifwil moulyuk​—met sritel pukanten—​fwa ku in liyeyuk fwin fwalu. Sie me insemwomwo na paye meyen sie fwil lun met fwa toeni nu ke siepa fwil saye a met nu kemwa su lungse sie sin sie su fwasrelik ke sripen mise ke lusen pal loes elos fwa oakak kafis sin sie ke insemwomwo ma lulap! Ke saflaiye, met nu kemwa su moul elos fwa alu nu sin Jeova. (Fwakyuk 5:13) Fwin ekla lulap inge orekla tari, na sie paredais fwin fwalu nu fon fwa ku in liyeyuk. Mea pulakin lom ke pal se kom tuni luma sasu se inge? Wangin alollo kom fwa mokleyuk in fwak, ‘Nga sano ma inge ke lusen pal loeloes, aok, pal in sano luk tia som nu ke wangin!’

[Footnotes]

Fuka Kom Topuk?

• Fuka kas lun met sap Poul inge “fasin lun fwal se inge wanginla” arulanu paye in pal lasr?

• Fuka Bible chronology ku oaoa lun Baibel el akkalemye saflaiyen “pal lun met pegan”?

• Fuka ma ekla puspis fwin fwalu sang me akpayeye la 1914 pa mutamweyen “len safla”?

• Fuka ma paye se la “pal futoto lula” ku in purakak insiesr?

[Picture on page 30]

Ke saflaiye​—ma lukma akkalemyeyuk!