Ya Ma Koluk El Kutangla Tari?
OIOYEN nunuk lun met ke meun inmaslon ma mwo a ma koluk purakak kain in nunuk puspis su wangin saflaiye nu sin met sim a met lalmetmet puspis ke lusen me sramsram nu kemwa lun fwalu. Tusruktu, oasr sie buk su aketeye me sramsram sumwos a paye ke meun inmaslon God a Devil. Buk inge pa Baibel. El aketeye nu sesr me sramsram yok sripen meun inge a el akkalemye nu sesr inkanek in akilen su kutangla tari.
Tia pat tokin God el orala mokul a mutan se meet, sie ma orekla in ngun su tia ku in liyeyuk pangpang Setan su Devil, el lain sumwos lun God in kol. Ke inkanek fuka? Ke pal se el kutasrik in akkalemye la God el okanla ma mwo puspis nu sin ma orekla lal a moul lun met ku in mwo liki fwin elos tia muta ye koko lun God.—Genesis 3:1-5; Fwakyuk 12:9.
Tok kutu, in len lun patriarch Job, Setan el sulpa srukak sie me sramsram yok. Meyen el suk inkanek in kunausla oaru lal Job nu sin God, paenang Setan el fwak: “Kolo ke kolo, aok ma nu kemwa yurin sie met el fwa sang ke moul lal.” (Job 2:4) Sie kain in kas in lain upa pa inge! Ke pal se el orekmakin kas se inge “sie met” a tia en Job, Setan el sang alollo ke oaru lun met nu kemwa. In kas saye ma el lungse in fwak pa: ‘Sie met el e fwa oru ma nu kemwa in molela moul lal. Use pal mwo nu sik, a Nga fwa furokla met nu kemwa liki God.’
Kutangla ke meun inmaslon God a Devil ku in akilenyuk ke inkanek in sang topuk nu ke kusensiyuk luo inge: Ya met el kutangla a kapkapek na paye in kololos sifwanu? Ya Devil el kutangla na paye in furokla met nu kemwa liki God paye?
Ya Met El Kutangla Na Paye in Kololos Sifwanu?
Ke lusen tausen yiu puspis, metu el srike tari kain in inkanek in kol puspis. Kain in guferment puspis oanu monarchy, aristocracy, democracy, autocracy, Fascism, a Communism, elos srike tari in pal meeta. Ya kaifweung lalos in srike kain in guferment puspis sang me akpayeye la inkanek in kol inge nu kemwa sufwal?
“Met Rom elos tia nunku in liyelos sifwanu ke kain in orekma in srike kain in akmwuk nu kemwa in kol,” pa inge ma H. G. Wells el simusla ke me rid inge A History of the World, orekla in yiu 1922. El tafwela in fwak: “Akmwuk in kol lalos ekla pal nu kemwa, el tia oan na ke kutena pal. Akmwuk in kol nu kemwa su elos srike tia kutangla. Ma elos srike in oru tia aksafyeyukla, a an Europe a an America ke len inge elos srakna kaifweung in aksumwosye ma upa su sun met Rom in pal meeta ke akmwuk in kol.”
Kaifweung lun met in srike kain in guferment nu kemwa el tafwela nu ke century ak20. Century se inge aksafyeyukla ke kapkapek lun sie akmwuk in kol pangpang democratic. Akmwuk lun Democracy akilenyuk oanu sie kain in guferment su oasr ip lun met nu kemwa ka. Tusruktu, ya akmwuk lun democracy akkalemye la met elos ku in kololos sifwanu fwinne wangin kasru sin God? Jawaharlal Nehru, prime minister meet lun an India, el pangon mwo akmwuk lun democracy, tusruktu el tafwela in fwak la: “Nga fwak ou inge meyen Nga koneak la akmwuk in kol saye koluk lukel.” President lun an France in pal meeta pangpang Valéry Giscard d’Estaing el fwak: “Kut ku in liye na paye sie ma upa ke akmwuk lun democracy.”
Fwinne ke century akakosr B.C.E., sie Greek philosopher pangpang Plato el koneak sie ma munas ke akmwuk lun democratic in kol. Fwal nu ke sie buk inge A History of Political Theory, el tukakin “oiye silalkung a oiye sufwal lun met kol ke politic, su pa inge me selnga lun democracy.” Pus sin met kol lun politic ke pal inge elos torkaskas meyen arulanu upa in koneak met lalmemet su fwal in kulansap ke guferment. Metu elos “arulanu supwar ke met kol puspis su luman arulanu srik ke pal se elos sun ma upa su arulanu yok,” pa inge ma The Wall Street Journal el fwak. El tafwela: “Elos arulanu supwar ke pal se elos koneak oiyen silalkung a pusrapasr nu sin met kol lalos ke pal in enenu lalos.”
Inge lela kut in tuni kolyuk lun Togsura Solomon lun an Israel in pal meeta. Jeova God el sang nu sel Solomon lalmetmet yok. (1 Togusra 4:29-34) Fuka mutanfwal Isral el kapkapek ke lusen yiu 40 kolyuk lun Solomon? “Met Juda a met Israel elos pus oanu puk mweanu ke pus, a elos mongo a nim a engun.” Me sramsram inge el aketeye pa: “A met Juda a met Israel elos muta in misla, kais sie met ye sak fain lal a ye sak fig lal, Dan me aok nu Bier-seba, in len lal Solomon nu kemwa.” (1 Togusra 4:20, 25) Ke sripen sie togusra lalmetmet pa kololos su aol Met Kol Fulatlanu, Jeova God, paenang mutanfwal Israel el muta in misla, kasrup, a insemwomwo.
Pa inge ma tia oanu sie su arulanu yok inmaslon kolyuk lun God a kolyuk lun met! Ya oasr kutena met su ku in fwak la Setan el kutangla tari ke me sramsram yok lal ke sumwos in kol? Mo, meyen met palu Jeremaia el akkalemye na paye ke inkanek sumwos: “O Jeova, Nga etu tu inkanek lun met tia on in el sifwanu. Tia ma lun met su fwasr in aksumwosye fwalkel.”—Jeremaia 10:23.
Ya Setan El Ku in Forokla Met Nu Kemwa Liki God?
Ya Setan el kutangla in furokla nunuk lun met nu kemwa liki God? In sapter 11 lun buk lun Hibru, met sap poul el akkalemye ke elos mokul a mutan oaru meet liki pal lun met Kristian. Tokin el sramsram kelos el fwak: “Tu pal luk a fwa srik in srumun kel Gideon, Berak, Samson, Jepta, kel Devid a Samuel a met palu.” (Hibru 11:32) Poul el pangpang met kulansap oaru inge nu kemwa lun God oanu ‘sie pukunyeng lulap lun met lo.’ (Hibru 12:1) Kas Greek su orekmakinyuk nu ke “pukunyeng” ke fus inge tia kalmekin, lupa a luman pukunyeng se, a el sramsram ke sie pukunyeng lulap su lupa a lumal tia ku in eteyuk. Ma inge arulanu fwal meyen met kulansap oaru nu kemwa lun God in pal meeta arulanu pukanten a elos oanu pukunyeng lulap. Aok, ke lusen century puspis nu misenge, u lulap su wangin met ku in oekla elos akkalemye sukosok lalos in oru sulela a elos sulela in orekma nu sin Jeova God mukefwunnu.—Josua 24:15.
Mea kut ku in liye in pal lasr? Pisen Met Lo lun Jeova fwin fwalu nu fon el kapkapek nu ke onkosr million kutu fwinne oasr kolyai a me lain nu selos ke lusen century ak20 inge. Toeni nu selos pa million eu kutu sin met su asrouki nu selos, a pus sin met inge elos sulela in sroang nu ke sie moul futoto nu sin God.
Topuk mwomwo emeet ke me sramsram yok lal Setan ke ku lal in furokla met liki Jeova tuku sin Mwen Nutin God, Jisus Kraist. Fwinne me keok upa ke sak soko tia kunausla oaru lal nu sin God. Ke momong safla lal, Jisus el wowoyuk ke pusra lulap: “Papa Nga fuleot ngunik nu in poum.”—Luk 23:46.
Setan el orekmakin ma nu kemwa su oasr ye koko lal—mutamwauk ke me srifwe nu ke kolyai upa—in filiye met ye koko lal. El orekmakin “lung lun ikwe a lung lun muta a mwolanu losrongten lun moul” in srifwe met, el suk inkanek in filiye met ye koko lal ku in furokla met puspis liki Jeova. (1 Jon 2:16) Setan el ‘akkunye pa nunuk lun met silalalfongi tu in tia tulolosyuk nu selos kalem lun mwosasu lun Kraist.’ (2 Korint 4:4) A Setan el tia alollo in orekmakin kas in aksangeng a sangeng sin met in akpayeye ma lungse lal.—Orekma 5:40.
Tusruktu, elos nu kemwa su tu liyen God, Devil el tia kutangalosla. Elos akilen Jeova God a ‘elos akkalemye lungse lalos nu sel ke insielos kemwa, ngunalos kemwa a nunkelos kemwa.’ (Mattu 22:37) Aok, oaru fukoko lun Jisus Kraist a oaru lun met puspis sang me akpayeye yok la Setan el tia kutangla.
Mea e Fwa Tuku ke Pal Fwasru?
Ya kaifweung lun met in srike kain in guferment nu kemwa el tafwela na ma patpat? Met palu Daniel el palye: “A in len lun togusra ingo God in kosrao fwa tulokunak sie togusrai su fwa tianu kunausyukla, ku filiye mwal ka nu sin siepa mutanfwal, a e fwa musalsallu a kunausla togusrai inge nu kemwa, a a fwa tu ma patpat.” (Daniel 2:44) Togusrai su God in kosrao el tulokunak pa sie guferment in kosrao ye koko lun Jisus Kraist. Pa inge Togusrai su Jisus el luti nu sin met tuma lutlut lal in siyuk ke pre. (Mattu 6:9, 10) Togusrai se inge el e fwa kunausla guferment nu kemwa lun met “ke meun lun len lulap lun God Ku Liki Ku” a el e fwa oan fwin fwalu nu fon.—Fwakyuk 16:14, 16.
Mea e fwa sikyuk nu sel Setan? Baibel el aketeye ma e sikyuk ke pal fwasru: “[Sie lipufon lun Jeova] el srukye dragon ingo, serpent matu, su Devil a Setan, a kaprilye in sie tausen yiu. A sisella nu in abys, a kaliye, a sil fwel, tu lan tia sifwil kiapu mutanfwal, nu ke pal se sie tausen yiu safla.” (Fwakyuk 20:1-3) Tokin Setan el sisella nu in abys a wanginla ku lal in keapella met, na Sie Tausen Yiu Kolyuk lun Kraist el mutamwauk.
Fwalu se inge fwa ekla nu ke sie an in muta mwomwo na paye! Wanginla ma koluk a elos nu kemwa su sropon ma inge. Baibel el mwolela: “Tu met orek ma koluk fwa mwotla . . . A met fwokpap elos fwa usru fwalu a fwa sifwanu akengunyelos in misla puspis.” (Sam 37:9-11) Wanginla me sensen in kunausla misla lalos su tuku ke kutena ma—met ku kosro. (Isaia 11:6-9) Fwinne million puspis sin met, su welul Setan ke lusen century puspis ke sripen nukin ku ke sripen wangin pal mwo lalos in etu Jeova, elos e fwa sifwil moulyuk a eis lutlut mutal.—Orekma 24:15.
Ke saflaiyen Tausen Yiu Kolyuk lun Kraist, fwalu nu fon ekla tari sie paredais, a met nu kemwa su muta ka elos fwa ekla met sumwosmwos. Na, Setan el fwa taltalla “kitin pal,” a tokin ma inge el e fwa kunausyukla ma patpat wikin met nu kemwa su srunga kolyuk lun God.—Fwakyuk 20:3, 7-10.
Kom Tu Liyen Su?
Setan el kunausla na paye ma pukanten fwin fwalu ke Century ak20 inge. Tusruktu, lela kut in tia fwak la el kutangla tari, meyen luma a ma sikyuk fwin fwalu misenge akkalemye sie akul la kut moul tari ke len safla lun akmwuk koluk lun fwal se inge. (Mattu 24:3-14; Fwakyuk 6:1-8) Tia ma koluk yok fwin fwalu misenge, ku ma met puspis elos nunku pa me akpayeye ke kutangla nu ke ma se. Me akpayeye ke kutangla ku in liyeyuk ke kolyuk su mwo emeet a fwin oasr kutena met su kulansap nu sin God ke sripen lungse. Me akpayeye luo inge akkalemye la, kutangla ma lun Jeova.
Fwin lusen pal su God el sang nu sel Setan el akkalemye la Setan el kikiap, na efu God el lela ma koluk in on na? Jeova el akkalemye mongfwusesr “meyen el tia lungse tu kutena in tula, a tu met nu kemwa in auliyuk.” (2 Piter 3:9) Lungse lun God “tu met e nu kemwa moliyukla, a tuku in etu ma paye.” (1 Timote 2:4) Lela kom in orekmakin pal lula lom in lutlut Baibel a ‘eis etauk ke God paye mukefwunnu a Jisus Kraist su el supalmu.’ (Jon 17:3) Met Lo lun Jeova elos insemwomwo in kasru kom in eis etauk tu kom in ku in tu ku liyen kutangla a in wi selos su piselos oasr ke million puspis.
[Pictures on page 5]
Ke inkanek oaru lalos, Met Lo lun Jeova elos sang me akpayeye la Setan el tia kutangla
[Picture on page 7]
Oasr met oaru puspis lun Jeova su tu yurol