Oaru In Pusisel Nu Ke Kolyuk Lun God
“Tu Jeova el Met Nununku lasr, Jeova el Met Kite Ma Sap nu sesr, Jeova el Togusra lasr.”—ISAIA 33:22.
1. Mea paenang mutanfwal Israel in pal meeta in siena liki fwal nu kemwa?
IN YIU 1513 B.C.E., mutanfwal Israel oakiyuki. In pal sa, soennu oasr capital siti lalos, soennu oasr an lalos, a soennu oasr togusra lalos su ku in liyeyuk. Met nu kemwa ke mutanfwal sasu inge met kos su tufwanu aksukosokyeyuk. Tusruktu, mutanfwal sasu se inge sakuruk ke inkanek saye. Jeova God pa Met Nununku lalos, El Met Sang ma sap nu selos, a Togusra lalos su tia ku in liyeyuk. (Exodus 19:5, 6; Isaia 33:22) Wangin kutena mutanfwal su oanu elos!
2. Kusensiyuk fuka sikyuk ke inkanek in akmwuk lun met Israel a efu ku me top nu ka yok sripe nu sesr misenge?
2 Ke sripen Jeova el tia God lun oraru, a el God lun misla, paenang kut ku in lalalfongi la kutena mutanfwal su oan ye koko lal tia ku in oraru. (1 Korint 14:33) Pa inge ma sikyuk na paye ke mutanfwal Israel. Tusruktu, fuka sie u fwin fwalu su ku in liyeyuk ku in muta ye koko lun God su tia ku in liyeyuk? Arulanu mwo kut fwin tuni inkanek su Jeova el orekmakin in sang kurungin mutanfwal inge in pal meeta, a loang akmwoye fuka orekma lal nu selos akkalemye ma saok su tuku ke oaru in akos kolyuk lun God.
Fuka Inkanek In Kol Nu Sin Met Israel In Pal Meeta
3. Kain in inkanek fuka Jeova el orala in sang kurungin met lal?
3 Fwinne Jeova pa Togusra lun Israel su tia ku in liyeyuk, tusruktu oasr mokul oaru puspis su el pakiye oanu met tutafpo lal su ku in liyeyuk. Oasr leum puspis, sifwen sou puspis, a oasr met matu in kaelos a in orekma oanu met nununku lalos. (Exodus 18:25, 26; Duteronomi 1:15) Tusruktu, lela kut in tia nunku la met inge nu kemwa su sulosolla ke kunokon inge elos ku in akkalemye nununku ke inkanek lalmetmet a sumwos fwinne wangin kasru sin God. Elos met sesumwos, a elos tia ku in etu ma oasr ke insien met lili wielos. Fwinne ou inge, met nununku inge su sangeng sin God elos ku in srakna sang kasru nu sin met lili wielos in lalalfongi meyen kai lalos tuku ke Ma Sap lun Jeova.—Duteronomi 19:15; Sam 119:97-100.
4. Kain in me eyeinse fuka met nununku lun Israel elos enenu in sensenkin, a efu?
4 Aok, tia in etu Ma Sap mukena pa eneneyuk nu sin met nununu. Meyen elos met sesumwos, paenang met matu in ngun inge enenu in arulanu taran ke kutena kain in kena koluk—oanu in nunku sifwanu, srisri, a rapku—ma inge nu kemwa ku in orala inkanek in nununku lalos in tia sumwos a paye. Ou inge Moses el fwak nu selos: “Nik komwos wiwikas in nununku. Komwos fwa long met pusisel a met fulat oanu sie. Nik komwos sangeng ke mutun sie met, tu nununku ma lun God.” Aok, met nununku fwin an Israel elos oru nununku lalos fwal nu ke nununku lun God. Fuka yokiyen sumwosmwos a mwolanu lun akmwuk in nununku lalos inge.—Duteronomi 1:16, 17.
5. In wekunang akmwuk lun met nununku, mea kutu inkanek su Jeova el orala in sang kasru met lal?
5 Jeova el orala pa kutu akmwuk in sang kasru nu ke me enenu in ngun lun met kulansap lal. Meet liki elos sun Fwal Mwolela, el sapkin nu selos in musaela sie imwen alu, pa inge center lun alu paye. El ouyepa oakiye kunokon lun met tol tu elos in luti ke Ma Sap, in kisekin kosro, a in esukak me keng ke lututeng a eku. God el oakiye nu sin tamulel matu lal Moses pangpang Aaron, in ekla met tol fulat se omeet a el ouyepa srisrngiye tulik nutul tu elos in met kasru nu sin papa tumalos ke kunokon se su etukyung nu sel.—Exodus 28:1; Oekyuk 3:10; 2 Kronikel 13:10, 11.
6, 7. (a) Kain in futoto fuka oasr inmaslon met tol a met Livai? (b) Me lutlut fuka kut ku in lotela ke kunokon puspis lun met Livai? (Kolosse 3:23)
6 In kurungin me enenu in ngun lun met su piselos oasr ke million puspis tia fwusesr, a in pal inge met tol elos arulanu supus. Ke ma inge, oasr akmwuk se orekla nu selos, kutu met ke sruf lun Livai pakiyuki in kasrelos. Jeova el fwak nu sel Moses: “A kom fwa sang met Livai nu sel Aaron a nu sin mwen nutul. Elos etukyung nu sel sin tulik nutul Israel.”—Oekyuk 3:9, 39.
7 Met Livai nu kemwa arulanu akmwuki mwo. Elos orala u fwal nu ke sou tulo—met Gershonites, met Kohathites, a met Merarites—kais sie sou inge oasr kunokon lalos su elos enenu in oru. (Oekyuk 3:14-17, 23-37) Kutu sin kunokon inge saap nunkeyuk mu yok sripe liki kutu, tusruktu tia ou inge meyen kunokon inge nu kemwa oanu sie yok sripaiye. Kunokon lun met Kohathite su tuku ke sou lun Livai pa in orekma sisken tuptup mutal lun mwoleaung a ke ma puspis su oasr ke loom alu. Tusruktu, kais sie met Livai inge, fwinne ke sou lun Kohathite ku tia, elos nu kemwa oasr kunokon mwolanu. (Oekyuk 1:51, 53) Tusruktu, sie me asor sikyuk, meyen oasr kutu selos pilesru me insemwomwo su etukyung nu selos inge. Wanginla akfulat lalos ke akmwuk lun God, elos mutamwauk in suk in akfulatyelos sifwanu, suk mwal fulat, a yok sok a nunuk koluk lalos. Met Livai se su pangpang Kora pa sie selos.
“Ya Komwos Ouyepa Suk Ma Kunen Met Tol?”
8. (a) Su Kora? (b) Mea paenang Kora el mutamwauk in tuni orekma lun met tol ke nunuk sesumwos lun metu?
8 Kora el tia met kol ke sruf lal Livai, a tia pa met kol ke sou lun met Kohathites. (Oekyuk 3:30, 32) Tusruktu, el sie met kol su eteyuk a akfulatyeyuk in Israel. Saap kunokon lal Kora pa oru el an asrouki futoto nu sel Aaron a tulik nutul. (Oekyuk 4:18, 19) Ke sripen el liye na paye munas lun met inge meyen elos sesumwos, paenang saap Kora el nunku: ‘Met tol inge nu kemwa sesumwos, tusruktu efu ku sapkinyuk nu sik in pusisel nu selos! Tia pat somla Aaron el orala calf soko. In alukinyuk ou inge calf soko inge paenang met nu kemwa in alu nu ke me srulela. In pal se inge, Aaron, tamulel lal Moses, el kulansapu oanu sie met tol fulat! Srisri na paye pa inge ke sripen sou! A mea sikyuk nu sin tulik nutul Aaron, su pangpang Nadab a Abihu? Ke sripen wangin sunak lalos ke kunokon lalos paenang Jeova el kunauselosla!’a (Exodus 32:1-5; Livitikus 10:1, 2) Kain in nunuk nu kemwa su oan in nunuk lal Kora, akkalemye arulanu kalem la el tuni orekma lun met tol inge fwal nu ke liye lun metu. Ma inge kol nu ke orekma koluk in lainul Moses a Aaron a, ke saflaiye lain Jeova.—1 Samuel 15:23; Jemes 1:14, 15.
9, 10. Kain in kas in akkoluk fuka Kora a met su welul elos oru in sang lainul Moses, a efu ku ma elos oru inge tia sumwos?
9 Ke sripen el sie met pengpeng a ku, paenang tia upa nu sel Kora in furokla nunuk lun met su srukye pa kain in nunuk lal. El, a welulang Dedan a Ebairam, elos furokla met 250 su oasr nunuk koluk yuru in welulosla—met inge pa kain in met kol su kurunganang u. Met inge nu kemwa som nu yurol Moses a Aaron a fwak: “Met in u se inge nu kemwa elos met mutal, aok elos nu kemwa, a Jeova el muta inmaslolos. Ke ma inge efu komtel ku in akfulatye komtel fwin u lun Jeova?”—Oekyuk 16:1-3.
10 Met alein inge nu kemwa etu na paye la piye ma sumwos liki na in som orek alein nu ke kolyuk lal Moses. Meet kutu srisrik, Aaron a Miriam elos oru pa kain in luma se inge nu ke kolyuk lal Moses. Elos orekmakin pa kain in kas in alein oanu ma Kora el oru! Fwal nu ke Oekyuk 12:1, 2, elos siyuk: “Ya paye Jeova el kaskas kel Moses mukena? Ya el tia kaskas pa keiktal?” Jeova el long. Jeova el sapkin nu sel Moses, Aaron, a Miriam in tukeni nu ke mutunoanoa lun loom alu tu el an ku in akkalemye nu selos met kol su el sulela. Na, ke sie kas kalem, Jeova el fwak: “Fwin oasr sie met palu in maslomwos, Nga Jeova fwa fwakyuyuk nu sel in sie arurumu, Nga fwa kaskas nu sel in sie meme. Met kulansap luk Moses el tia ou inge! El oaru in loom sik nu fon.” Tokin ma inge, Jeova el orala Meriam el an lepayak.—Oekyuk 12:4-7, 10.
11. Mea Moses el oru ke mokuikui su Kora el oru?
11 Kora a met nu kemwa su welul elos etu oiye se ma sikyuk inge. Wangin kutena luma ku in sang akmwoyela orekma in lain lalos inge. Fwinne ou inge, Moses el srakna srike in mongfwusesr a sramsram nu selos. Paenang el akkeyelos in engunkin kunokon nu kemwa lalos a fwak: “Ya ma srisrik nu sumwos, tu God lun Israel srikomwosyung nu Sel sifwanu liki un met Israel, in wiskomwosyung apkurun nu sel?” Mo, tia ou inge, in mu ma na “srisrik se”! Meyen met Livai nu kemwa oasr kunokon fulat lalos tari? Kas lal Moses toko akkalemye ma oasr ke insielos: “Ya komwos ouyepa suk ma kunen met tol?”b (Oekyuk 12:3; 16:9, 10) Ke ma inge, mea Jeova el oru nu selos nu kemwa su lain akmwuk lun God?
Met Nununku Lun Israel El Tuni Akmwoye
12. Mea ku in paenang akmwuk mwomwo lun God nu sin met Israel in tia wangin?
12 Ke pal se Jeova el sang Ma Sap nu sin met Israel, el fwak nu selos la fwin elos akos, elos fwa “sie mutanwal mutal” a mutanfwal lalos fwa tia ku in wanginla akmwuk mutal we ke lusen na pal akos akmwuk lun Jeova. (Exodus 19:5, 6) In pal se, ke oasr tari eteyen orekma in lain, paenang pa inge pal fwal lun Met Nununku a Met Orek Ma Sap in tuni akmwoye orekma in lain inge! Moses el fwak nu sel Kora: “Kom muta a u lom nu kemwa ye mutun Jeova, kom a elos, a Aaron lutu. A kais sie sumwos eis senser lal, a filiye me keng fwe, a kais sie sumwos wis senser lal, ye mutun Jeova, senser luofoko lumngaul, kom pa, a Aaron kais sie senser lomtel.”—Oekyuk 16:16, 17.
13. (a) Efu ku tia inkanek sumwos nu sin met lain in oru me kise keng nu sin Jeova? (b) Mea Jeova el oru nu sin met lain inge nu kemwa?
13 In fwal nu ke Ma Sap lun God, met tol mukena pa ku in oru me kise keng. In nunku na ke sie met su tia met tol a tia tuku ke sou lal Livai tusruktu el orek kise ke me keng nu sin Jeova enenu in aksangengye met lain inge nu kemwa. (Exodus 30:7; Oekyuk 4:16) Tusruktu nu sel Kora a met ma welul elos tia nunku ke ma se inge! Paenang len toka el “esani u sa nu fon lainel [Moses a Aaron] nu ke motonoaoa in loom nuknuk in tukeni.” Ma simusla akkalemye nu sesr: “Jeova el kaskas nu sel Moses a nu sel Aaron, a fwak: ‘Srikomwosla liki inmaslon u se inge, tu Nga fwa ku in kunauselosla in minit siefwunnu.’ ” Tusruktu Moses a Aaron elos kaifweung in siyuk ke moul lun met su fwal in moulla. A Jeova el long kaifwe a siyuk lalos. Tusruktu nu sel Kora a u lal nu fon, “e tuku sin Jeova me a furreak met luofoko lumngaul su kisekin me keng.”Oekyuk 16:19-22, 35.c
14. Efu ku Jeova el oru sie orekma upa in sang lain u lulap lun met Israel?
14 Me lut yok, la met Israel elos liye na paye ke ma Jeova el oru nu sin met nu kemwa su suk in lain akmwuk lal a elos srakna seakos tia lotela kutena ma. “A lutu un tulik nutul Israel nu fon torkaskas lainul Moses a Aaron, a fwak: ‘Komtel uniye met lun Jeova.’ ” Met Israel elos insese nu ke siyuk lun un met lain inge! Ke saflaiye, wanginla muteng lun Jeova nu sin metu. Wangin ne sie—fwinne Moses ku Aaron—ku in langoyukla met ke pal inge. Jeova el lela me keok upa in sikyuk nu selos nu kemwa su seakos, “a elos su mise ke me keok oasr ke tausen siengoul akosr a itfoko, sayen met su mise ke metal Kora.”—Oekyuk 16:41-49.
15. (a) Ke sripe fuka met Israel elos tia sensen in muta ye kolyuk lal Moses a Aaron? (b) Mea ma inge kasre kom ka in nunku kel Jeova?
15 Tianu fwal moul lun met inge in tula. Elos fwin liksreni nunku ke oiyen mokuikui lalos. Elos ku in siyuk selos sifwanu kusensiyuk inge: ‘Anu su som nu yurol Fero in sunol fwinne elos filiye moul lalos ke me sensen? Su siyuk sel Fero in aksukosokye met Israel? Su mukena sapkinyuk in som nu Fwin Eol Horeb tokin sukosok lun met Israel in ngetani nu sie sramsram nu sin lipufon lun God?’ Ma simusla lun record akkalemye la Moses a Aaron pa akpayeye moul sumwos lalos nu sin Jeova wikin lungse lalos nu sin metu. (Exodus 10:28; 19:24; 24:12-15) Jeova el tia insemwomwo in uniye met lain inge. Tusruktu, ke pal se el akilen la elos tia lungse in auliyuk liki orekma in lain lalos, Jeova el akkalemye nu selos inkanek su el sulela. (Ezekiel 33:11) Luma nu kemwa inge orala me srikasrak mwo nu sesr misinge. Efu?
Akilen Inkanek Su El Orekmakin Misenge
16. (a) Mea me akpayeye met Ju in century se meet enenu in lalalfongi ka la paye Jisus el tuku sin Jeova me? (b) Efu ku Jeova el aolla akmwuk lun met tol in sruf lal Livai, a mea el oru ka?
16 Misenge, oasr sie “mutanfwal” sasu su Jeova el Met Nununku, a Met Sang Ma Sap, a Togusra lalos su tia liyeyuk in ikwe. (Mattu 21:43) “Mutanfwal” se inge el mutamwauk in century se meet C.E. In pal se inge, loom alu in pal lal Moses su orekla ke nuknuk aksafyeyukla a aola nu ke sie tempel kato fwin an Jerusalem, su met tol Livai srakna orekmakin. (Luk 1:5, 8, 9) Tusruktu, in yiu 29 C.E., oasr pa sie tempel in ngun su oakiyuki, Jisus Kraist pa Met Tol fulat ka. (Hibru 9:9, 11) Paenang oasr pa kusensiyuk sifwilpa sikyuk nu ke kolyuk lun God. La su Jeova el fwa orekmakin in sang kol “mutanfwal” sasu se inge? Jisus pa akpayeye la el sumwosmwos a paye nu sin God in kol. El lungse metu. El akkalemye kain in menmen puspis ke me akul. Tusruktu, oanu met matu lalos su keke-kawa, paenang pus sin met Livai elos tia lungse in esel Jisus. (Mattu 26:63-68; Orekma 4:5, 6, 18; 5:17) Ke saflaiye, Jeova el aolla met Livai oanu met tol ke siepa akmwuk—akmwuk sasu ke met tol leum. Akmwuk sasu lun met tol leum orekmakinyuk fwasru nu misenge.
17. (a) U fuka se orala met tol fulat leum misenge? (b) Jeova el orekmakin fuka met tol leum inge?
17 Su orala un met tol leum ke len inge? Met sap Piter el sang me top nu ke kusensiyuk se inge in leta se meet lal su etuku ke ngun lun God. Nu sin met akmusrala nu kemwa nu ke u lun Kraist, Piter el simusla: “Komwos fwil sulela, met tol leum, mutanfwal mutal, met su ma lun God mukena, tu komwos fwa ku in fwakak mwo lal su pangon komwos liki losr nu ke kalem sakuruk lal.” (1 Piter 2:9) Kas inge akkalemye kalem, ke u se inge, la elos na su fwasr in fwalkel a eis akmusra lalos sin God elos pa orala u se inge oanu “met tol leum,” su Piter el pangon pa oanu “sie mutanfwal mutal.” Elos inge oakiyuki oanu sie akmwuk su Jeova el orekmakin in sang kasru met lal in fwasr ke inkanek sumwos a moul in ngun paye.—Mattu 24:45-47.
18. Kain in kupasr fuka lun met elder nu kemwa nu sin met tol leum?
18 Elos nu kemwa su aoliyen met tol leum inge pa met elder nu kemwa su srusrngiyuki in kurungin congregation lun met lun Jeova fwin fwalu nu fon. Met inge enenu in eis kaksak a kasru yok, fwinne elos met akmusrala ku tia. Efu? Meyen, ke ngun mutal, Jeova el srunsrngiye met elder inge nu kemwa ke kunokon lalos. (Hibru 13:7, 17) Ke inkanek fuka el ku in oru ou inge?
19. Ke inkanek fuka met elder nu kemwa elos srisrisr ke ngun mutal?
19 Met matu in ngun inge nu kemwa elos sun tari me enenu yok su akmwuki ke Kas lun God, a tuku ke ngun mutal lun God. (1 Timote 3:1-7; Taitus 1:5-9) Ke ma inge, srisrisr lalos ku in pangpang mu ma tuku ke ngun lun God. (Orekma 20:28) Met elder nu kemwa inge, enenu elos in met na yok etu la ke Kas lun God. In oanu Met Nununku fulat su srisrngelosi, met elder nu kemwa enenu in srunga ma koluk nu kemwa yokna ke pal in aksumwos lun nununku.—Duteronomi 10:17, 18.
20. Mea kom kaksakin ke orekma in moniyuk lun met elder nu kemwa?
20 Mwo liki ma nu kemwa lela in wangin alein nu sin met kol lasr, kut enenu in akkalemye ke paye engun a kaksak lasr ke orekma yok lun met elder nu kemwa lasr! Ma simusla lun record ke moniyuk lun kulansap mwomwo lalos, orekma in kaifweung lalos ke yiu puspis, arulanu mwo in kaksakinyuk a kut in filiye lalalfongi lasr nu selos. Pal nu kemwa elos moniyuk nu ke akola lun meeting a kol meeting puspis, wikin akesrui lalos nu sesr ke pal in orekma lun forfor in luti ke “peng mwo lun Togusrai,” a in kasre kut ke me enenu lun ngun ke pal kut enenu. (Mattu 24:14; Hibru 10:23, 25; 1 Piter 5:2) Elos suk in kasre kut ke pal kut mas a suk in akengunye kut ke pal kut pulakin supwar a asor. Elos sang kasru a in akkeye akmwuk lun Togusrai pa ma se yok emeet. Ngun lun Jeova oasr yurulos; el insemwomwo nu selos.—Galetia 5:22, 23.
21. Mea mwo met elder nu kemwa elos in nunku yok ka, a efu?
21 Aok, met matu in ngun inge tia sumwosmwos. Meyen elos akilen sesumwos lalos sifwanu, paenang elos tia srike in leum fwin u, “ma God el likiye nu selos.” A, lela elos in pangnolos mu elos ‘met kasru in engun lun met lili wielos.’ (1 Piter 5:3; 2 Korint 1:24) Pusisel in nunuk, met elder moniyuk nu kemwa elos lungse Jeova, a etu la paye lun futoto lalos nu sel, sang kasru yok nu selos in ku in oru kunokon puspis lalos in congregation. Meyen elos etu ma inge, paenang pal nu kemwa elos suk in etawi kolyuk lun God ke lungse, pakoten, a mongfwusesr.
22. Fuka kalweni lom ke me sramsram kel Kora akkeye lalalfongi lom nu sin u lun Jeova su ku in liyeyuk?
22 Fuka me insemwomwo yok lasr ke Jeova pa Met Kol lasr su tia ku in liyeyuk, Jisus Kraist pa Met Tol fulat lasr, met nu kemwa su wi ke met tol leum elos met luti lasr, a met Kristian nu kemwa su matu in ngun elos met kasru lasr! Fwinne wangin sie u su su muta ye koko lun met ku in orala akmwuk sumwos a paye, tusruktu, kut insemwomwo meyen kut ku in kulansap nu sin God wi met lalalfongi paye wiesr, su engunkin in muta ye kolyuk lun God!
[Footnotes]
a Luo pa sin tulik nutul Aaron, su pangpang Eleazar a Ithamar, elos orala me srikasrak mwomwo ke orekma in kulansap lalos nu sin Jeova.—Livitikus 10:6.
b Met su welul Kora in oru me lain, oanu Dathan a Abiram, elos met ke sruf lal Reuben. Fwin ou inge, elos tia suk ma kunen met tol. Nu ke oru lalos, elos srunga na kolyuk lal Moses meyen fwinsrak lalos in sun Fwal Mwolela soenu akpayeyuk in pal se.—Oekyuk 16:12-14.
c Ke pal lun met patriarch, kais sie sifwen sou elos aoliyen mutan kiel a tulik nutul ye God, fwinne ke pal in orek kise el aololos. (Genesis 8:20; 46:1; Job 1:5) Tusruktu, tokin oakiyuki lun Ma Sap, Jeova el pakiye mokul nu kemwa ke sou lal Aaron in orekma oanu met tol a ke inkanek lalos mukena me kise nu kemwa ku in orek. Arulanu kalem la met lain 250 inge elos srunga in akesrui ke akmwuk sasu inge.
Mea Kom Lotela?
• Me kasru mwomwo fuka Jeova el sang in kurunganang met Israel?
• Efu ku orekma in lain su orek sel Kora a met su welul nu sel Moses a Aaron wangin nunuk munas ka?
• Mea me lutlut mwo kut ku in lotela ke inkanek su Jeova el oru nu sin met lain?
• Kut e ku in akkalemye fuka la kut lungse akmwuk lun Jeova misenge?
[Picture on page 19]
Ya kom nunku ke kutena kain in orekma lom nu sin Jeova yok sripe?
[Picture on page 20]
“Ke ma inge, efu komtel ku in akfulatye komtel fwin u lun Jeova?”
[Picture on page 23]
Met elder nu kemwa su srusrngiyuki elos aoliyen met tol leum