Fulang Kol Nu Ke Mwekin
“Ke fulang tuku? Na mwekin tuku; a lalmetmet on yurin met fwokpap.”—SOAKAS 11:2.
1, 2. Mea se inge fulang, a ke inkanek puspis fuka ma inge kol nu ke ongoiye?
SIE MET kol sok lun met Livai el kol un met tunyuna lain met su Jeova el pakiye in kol. Sie met fwisrak su lungse mwal a ku fulat el oru orekma kutasrik in eisla tron lun papa tumal. Sie togusra su nukin in mongfwusesr a sano el pilesru kas in luti lun sie met palu lun God. Met Israel tolu inge akkalemye oiye siefwunnu: pa fulang.
2 Fulang el sie kain in oiye su tuku ke inse a ma inge sang me sensen yok nu sin met nu kemwa. (Sam 19:13) Sie met fulang el pulaik in oru ma se fwinne wangin sukosok lal in oru ou inge. Pal nu kemwa ma inge ku in kol nu ke ongoiye. Ke ma paye, fulang el kunausla togusra puspis a kunausla togusrai puspis. (Jeremaia 50:29, 31, 32; Daniel 5:20) Ma inge filiye kutu sin met kulansap lun Jeova ke me sruf a kololos nu ke kunanela lalos.
3. Fuka kut ku in lutlut ke me sensen su tuku ke oiye fulang?
3 Ke sie sripe mwo Baibel el fwak: “Ke fulang tuku? Na mwekin tuku; lalmetmet on yurin met fwokpap.” (Soakas 11:2) Baibel el ase nu sesr me srikasrak puspis in akkalemye ma paye lun soakas inge. Lutlut lasr ke kutu ma inge ku in kasre kut in liye me sensen su tuku ke orekma alukela liki ma enenu. Ke ma inge, lela kut in tuni akmwoye fuka sok, inse fulat, a wangin mongfwusesr orala met tolu su akkalemyeyuk ke mutamweyen me lutlut inge in oru orekma fulang, su kol nu ke mwekin lalos.
Kora—Sie Met Lain Su Sok
4. (a) Su Kora, a ke me sramsram fuka in pal meeta el wi? (b) Ke yiu ekasr lula lun moul laI, kain in orekma koluk fuka Kora el purakak?
4 Kora el sie met Livai Kohathite, sie sou futoto lal Moses a Aaron. Kalem la, el oaru nu sin Jeova ke lusen yiu puspis. Oasr pal mwo lal Kora in welulos sasla a moliyukla liki Mwea Srasra ke inkanek lun menmen, a el ouyepa welulos su orekmakinyuk in oru nununku lun Jeova lain met Israel nu kemwa su alu nu ke soko kao fwusr fwin Eol Sainai. (Exodus 32:26) Tusruktu, ke saflaiye, Kora el ekla met kol lun met tunyuna lain Moses a Aaron, el welul Dedan, Ebairam met Ruben, a On. wekunang met fwisrak puspis lun Israel su piselos oasr ke 250.a “Komtel akfulatye komtel alukela ma fwal,” elos fwak nu sel Moses a Aaron, “ke met in u se inge nu kemwa elos met mutal, aok elos nu kemwa, a Jeova el muta inmaslolos. Ke ma inge efu komtel ku in akfulatye komtel fwin u lun Jeova?”—Oekyuk 16:1-3.
5, 6. (a) Efu Kora el tunyuna lain Moses a Aaron? (b) Efu fwal in fwak la Kora el luman pilesru kunokon lal ke akmwuk lun God?
5 Tokin el oaru ke lusen yiu puspis, efu Kora el lain? Kut etu la inkanek in kol lal Moses fwin an Israel tia koluk ku akkeokye metu, meyen el “arulanu fwokpap, yok liki met e nu kemwa su muta fwin mutun fwalu.” (Oekyuk 12:3) Aok, luman Kora el sok sel Moses a Aaron a el supwar ke pengpeng lalos, a ma inge oru lan sramsram ke inkanek—sufwal—oanu elos akfulatyelos sifwanu ke rapku alukela ma fwal ye mutun u.—Sam 106:16.
6 Orekma sufwal lal Kora luman tia aksaokye orekma lal ke akmwuk lun God. Paye, met Livai Kohathite elos tia met tol, tusruktu elos met luti ke Ma Sap lun God. Elos ouyepa wis alu a ma puspis ke loom su orek ke nuknuk ke pal in fwafwasyesr lalos. Orekma se inge arulanu yok sripe, meyen met nasnas mukena in moul a ke alu ku in wis alu mutal inge nu kemwa. (Isaia 52:11) Ke ma inge, ke pal se Moses el sonol Kora, el siyuk kusensiyuk inge, Ya ma srisrik nu sumwos kunokon lomwos? Ya komwos ouyepa suk ma kunen met tol? (Oekyuk 16:9, 10) Kora el tia akilen la me akfulat saok emeet tuku ke kulansap nu sin Jeova ke oaru fwal nu ke akmwuk lal—a tia in eis kutena mwal ku an fulat.—Sam 84:10.
7. (a) Oiye fuka Moses el akkalemye nu sel Kora a met lal? (b) Fuka tunyuna lal Kora wise sie safla koluk?
7 Moses el suli Kora a met lal in tukeni nu sie ke lututeng ye mutun loom nuknuk in tukeni a wis me keng a senser lalos. Wangin sumwos lal Kora a met lal in orek kise ke me keng meyen elos tia met tol. Elos fwin tuku a wis me keng a senser lalos, ma inge akkalemye la met inge nu kemwa srakna pulakin la oasr sumwos lalos in oru orekma lun met tol—oasr fong se lalos in sifwil nunku ma inge fwin oasr sumwos lalos ku wangin. Ke pal se elos tuku ke lututeng, Jeova el sumwos in akkalemye mulat lal. Nu sin met Ruben, “foko mangelik, a okmalosla.” Met nu kemwa wekunang Kora, fururryuk ke e su tuku sin God. (Duteronomi 11:6; Oekyuk 16:16-35; 26:10) Fulang lal Kora kol nu ke mwekin lulap—Mulat lun God!
Lain “Lung nu ke Sok”
8. Fuka “sie lung in sok” ku in sikyuk fwinne ke congregation lun met Kristian?
8 Me sramsram kel Kora sie kas in sensen nu sesr kemwa. Ke sripen “lung nu ke sok” oasr yurin met sesumwos, paenang ma inge ku in sikyuk pa fwinne nu ke congregation lun met Kristian. (Jemes 4:5) Ke sie me pupulyuk, saap kut nunku yok ke mwal. Oanu Kora, saap kut mutamwauk in sok ke kunokon lun kutu met su kut lungse pa in eis. Saap kut ku in ekla oanu met Kristian se ke century se meet pangpang Diotrefis. El arulanu suk ma tafongla ke kolyuk lun met sap, el oru ou inge meyen el lungse in el pa kol. Ke saflaiye Jon el simusla kel Diotrefis “su lungse in akfulatyel sifwanu in maslolos.”—3 Jon 9.
9. (a) Kain in oiye fuka ke kunokon in congregation kut enenu in fwasr liki? (b) Kain in nunuk sumwos fuka ke an sesr ke akmwuk lun God kut enenu in srukye?
9 Paye la, tia koluk sin mokul Kristian se in suk kunokon in congregation. Poul el kaifwe ou inge. (1 Timote 3:1) Tusruktu, lela kut in tia nunku kutena kunokon oanu sie me akul, la kut fwin eis ma inge, oanu kut kilukyuk nu ke me muta fulat. Esam, Jisus el fwak: “A el su lungsel in ekla fulat in maslomwos fwa met kulansap lomwos.” (Mattu 20:26, 27) Kalem la, tia sumwos in sok nu sin met nu kemwa su oasr kunokon lulap, oanu kut nunku la sripen moul lasr nu sin God oakiyuki nu ke “mwal” lasr ke u lal. Jisus el fwak: “Komwos nu kemwa met lili.” (Mattu 23:8) Aok, met orekma ku pioneer, met su tufwanu baptais ku met su muta pat oaru ke u lun Jeova—met nu kemwa su kulansap nu sin Jeova ke inse kemwa oasr an saok lalos ke akmwuk lal. (Luk 10:27; 12:6, 7; Galetia 3:28; Hibru 6:10) Sie me insemwomwo na paye in wi orekma yurin million puspis sin met su kaifweung in orekmakin kas in kai lun Baibel: “Komwos nu kemwa in loseni kapinsiomwos ke fulpap.”—1 Piter 5:5.
Ebsalom—Sie Met Inse Fulat Su Lungse Ma Fulat
10. Su Absalom, a fuka el srike in eis insemwomwo lun met nu kemwa su tuku nu yurin togusra ke nununku?
10 Inkanek in moul lun tulik mokul aktolu nutul Togusra Devid pangpang Absalom, ase nu sesr sie me lutlut ke inse fulat. Met se inge el kutasrik a suk nien muta fulat el srike in eis insien met nu kemwa su tuku in osun nu sin togusra ke nununku. Ma se meet el oru pa, el kas kutasrik oanu el akkalemye la Devid el tia loang nu ke ma enenu lalos. Na ke lalmetmet el akkalemye na paye ma el nunku. “O ke Nga orekla met nununku in fwal se inge,” Absalom el fwak, “tu met e nu kemwa su oasr me nununku ku me siyuk yuro! Fwa ku in tuku nu yurok, a Nga fwa oru sumwos nu sel.” Orekma kutasrik lal Absalom alukela na paye. “A ou inge, ke kutena met kalukyung nu yurol in epasr nu sel,” Baibel el fwak, “el asroela paol, a srukilye a ngokol. A Absalom el oru ou inge nu sin met Israel nu kemwa su tuku nu yurin togusra ke nununku.” Mea fwokin ma inge? “Ou inge Absalom el eis insien met Israel.”—2 Samuel 15:1-6.
11. Fuka Absalom el srike in eisla tron lal David in pal meeta?
11 Absalom el kaifweung na paye in eisla tron lun papa tumal. Yiu limekosr somla, el oru mwen se meet nutul Devid pangpang Amnon in anwuki, me na luma oanu Absalom el suk foloksak meyen Amnon el akkolukye Tamar ma wiel. Tusruktu, ke pal inge saap Absalom el nunku tari ke tron, el nunku la mise lal Amnon pa sie inkanek mwo in eisla met su ku in lainul nu ke togusra.b Ke ma inge, ke pal se ma nu kemwa akola tari, Absalom el oru orekma lal. El oru kolyuk lal oanu sie togusra in sulkakinelik in an nu kemwa.—2 Samuel 15:10.
12. Aketeye fuka inse fulat lal Absalom kol nu ke mwekin.
12 Ke pal futoto, luman Absalom el kutangla, meyen “tunyuna se inge upa, tu metu pusi nu yurol Absalom pal e nu kemwa.” Ke saflaiye, Togusra Devid el enenu in kaengla in suk moul lal. (2 Samuel 15:12-17) Tusruktu, ke lusen pal na futoto ma sikyuk, nien sun lal Absalom aksafyeyukla ke pal se Joab el unilye, sisella nu in sie luf, a etoak fwel sie eol in eot lulap. Nunku ke ma se inge—mokul inse fulat se inge su lungse suk nien muta fulat el tia pakpuki fwal ke pal in mise lal!!c Fulang kol nu ke mise lal Ebsalom a mwekin.—2 Samuel 18:9-17.
Akkalemye Srunga ke Inse Fulat
13. Fuka sie ngun inse fulat el ku in kapek ke insien sie met Kristian?
13 Kutangla lal Absalom in eis ku a ikori lal sie me lutlut sesr. Ke fwal inge su arulanu koluk, arulanu pengpeng nu sin met in sang kas in kaksak kikiap nu sin met lulap lalos, elos oru met lulap in pulakin la oasr kunokon lalos nu selos ku meyen elos lungse in eis sie me sang ku in kilukyuk ke orekma lalos. In pal se na, met inge su lungse in sang kas in kaksak kikiap saap el fulang pa in akkalemye oaru lal nu sin met su welul orekma, meyen el fwinsrak mu el a eis kasru a insemwomwo lalos. Kut fwin tia taran, kain in ngunin insefulat inge ku in kapek ke insiesr. Kalem la, ma inge sikyuk nu sin kutu met Kristian ke century se meet, ke ma inge purakak insiel Poul in sang kas in sensen yok lain met inge.—Galetia 4:17; 3 Jon 9, 10.
14. Efu kut enenu in fwasr liki inse fulat, a ngunin akfulatye kut sifwanu?
14 Wangin an lun met kutasrik inge su lungse in akyokye mwal lalos a “suk mwolanu lalos sifwanu” ke u lun Jeova. (Soakas 25:27) Aok, Baibel el sang kas in sensen: “Jeova el fwa otela ngoasro saya nu kemwa, a loa se su kaskas ma lulap.” (Sam 12:3) Oasr ngoasro tia paye lal Absalom. El kas emem nu selos nu kemwa su el enenu kasru—el oru ou inge nu kemwa tu lan ku in eis mwal a ku. Tia oanu el, kut nu kemwa akinsemwomwoyeyuk ke un met lili su fwasr tokin kas in kai lal Poul: “A tia oru kutena ma ke akukuin ku ke konkun losrongten, a ke inse pusisel lela kais sie in nunku tu elos ngie mwo lukel.”—Filippai 2:3.
Soul—Sie Togusra Su Nukin Mongfwusesr
15. Fuka Soul ke sie pal el akkalemyel sifwanu fwokpap?
15 Ke sie pal, Soul su ekla togusra lun Israel, el arulanu fwokpap. Tuni akmwoye, me pupulyuk ke ma sikyuk ke pal se el srakna fwusr. Ke pal se met palu Samuel el sramsram nu sel in akfulatyel, Soul el inse pusisel in fwak: “Ya Nga tia sie met Benjamin, su srik liki sruf lun Israel nu kemwa, a sou luk pusisel liki nu kemwa sou lal Benjamin? Na efu kom kaskas nu sik ou inge?”—1 Samuel 9:21.
16. Ke inkanek fuka Soul el akkalemye sie oiye su wangin mongfwusesr?
16 Tusruktu, tok, fwokpap lal Soul wanginla. Ke pal se el wi meun lain met Filistia, el som liki an Gilgal, an se el enenu in soanel Samuel el an tuku in siyuk sin God a in orek kise. Ke pal se Samuel el tia tuku ke pal pakiyuki, Soul el fulang in kisekin me kise furur. Ke el apkurun in tari, Samuel el tuku. “Mea kom oru inge?” Samuel el siyuk. Soul el topuk: “Meyen Nga liye tu metu fwasrelik liki yu, a—tu kom tia tuku in len pakiyuki . . . ke ma inge Nga sifwanu akkeye yu, a kisekin me kise furrur.”—1 Samuel 13:8-12.
17. (a) Ke liye se meet lasr, efu oanu in wangin ma koluk ke ma Soul el oru? (b) Efu Jeova el kai Soul ke orekma lal su wangin mongfwusesr?
17 Ke liye se meet, luman wangin ma koluk ke orekma lal Saul. Meyen met lun God elos “fosrnga,” “ongoiye,” a rarrar ke sripen ma upa su sikyuk nu selos. (1 Samuel 13:6, 7) Paye, tia koluk in orekmakin lalmetmet in oru ma se fwin oasr enenu in oru ou inge.d Esam pa la, Jeova el ku in tuni inse a el ku in akilen nunuk lasr (1 Samuel 16:7) Ke ma inge, saap oasr ma el liye sel Soul su tia sramsramkinyuk in Baibel. Ke sie me pupulyuk, saap Jeova el liye la wangin mongfwusesr lal Soul in sano mokleyuk ke inse fulat. Saap Soul el arulanu kuskusrok meyen el—su togusra lun Israel—el enenu in sano sie met palu su ke nunuk lal matou tari a nukin in tuku ke pal pakiyuki! Ke kutena ma sikyuk, Soul el pulakin la patla tuku lal Samuel in sang nu sel sumwos in oru sulela lal sifwanu a in pilesru kas in luti su etukyung nu sel. Mea fwokin ma inge? Samuel el tia kaksakin ma Soul el oru. A el sang kas upa nu sel Soul, a fwak: “A inge togusrai lom fwa tia onnu . . . tu kom tia liaung ma Jeova el sapkin nu sum.” (1 Samuel 13:13, 14) Aok, el sifwil kol nu ke mwekin.
Taran Lain Orekma Su Wangin Mongfwusesr
18, 19. (a) Aketeye fuka oiye su wangin mongfwusesr ku in oru met kulansap lun God ke pal inge in oru orekma ke inse fulat. (b) Mea kut enenu in esam ke orekma lun congregation lun met Kristian?
18 Me sramsram ke orekma fulang lal Soul simusyukla ke Kas lun God in luti kut. (1 Korint 10:11) Arulanu fwusesr kut in mongsa ku koskosrok ke orekma sesumwos lun met lili wiesr. Oanu Soul, saap kut mutamwauk in tila mongfwusesr, a nunku la kut mukena ku in oru, in akmwoye ma se. Ke sie me pupulyuk, sie brother el arulanu usrnguk in orala akmwuk fwal a takla. El orekma ke aur a tia patla ke kutena pal, el etu akmwuk sasu nu kemwa ke congregation, a el sumat in sramsram a luti. In pal se na, el akilen la kutu met elos tia oanu el ke akmwuk lal, a elos tia usrnguk oanu el. Ya ma inge sang sukosok nu sel in akkalemye la wangin mongfwusesr lal? Ya fwal el an akkolukye met lili wiel, a akkalemye la fwin tia ke kaifweung lal wangin kutena ma e ku in orek a congregation el tui ke orekma lal? Oiye fulang pa inge!
19 Paye, mea me kapur tu in ma siefwunnu congregation lun met Kristian? Akmwuk mwo? usrnguk? etauk yok? Paye ma inge nu kemwa me kasru mwo ke mokuikui lun congregation. (1 Korint 14:40; Filippai 3:16; 2 Piter 3:18) Tusruktu, Jisus el fwak la met tuma lutlut lal ku in akilenyuk ke lungse inmaslolos. (Jon 13:35) Papaenang met elder kulang, fwinne elos oru orekma fwal a takla, elos akilen la congregation el tia oanu business su enenu akmwuk upa; a ma inge orekla ke sie u su enenu in kurungin. (Isaia 32:1, 2; 40:11) Inse fulat in pilesru kain in akmwuk inge pal nu kemwa ku in kol nu ke amei a koskosrok. A, akmwuk sumwos lun God oswela misla.—1 Korint 14:33; Galetia 6:16.
20. Mea kut akola in sramsramkin ke me lutlut toko?
20 Me sramsram lun Baibel kel Kora, Absalom, a Soul akkalemye na paye la oiyen fulang kol nu ke mwekin, oanu Soakas 11:2 3l fwak. Tusruktu, fus sepanu inge el tafwela: “A lalmetmet on yurin met fwokpap.” Mea se inge fwokpap? Me srikasrak puspis su tuku in Baibel ku in kasru kut in akkalemye oiye se inge, a fuka kut ku in akkalemye fwokpap misinge? Kusensiyuk inge e fwa sramsramkinyuk ke me lutlut toko.
[Footnotes]
a Ke sripen Ruben pa tulik se meet nutul Jekob, paenang tulik nutul nu kemwa su welul Kora in lain elos luman supwar sel Moses—sie met su tuku ke sruf lal Livai—su kololos.
b Chileab, mwen se aklulo nutul Devid tia sramsramkinyuk tokin isusla lal. Saap el mise meet liki orekma in lain lal Absalom.
c In pal meeta sramsram su orek ke monin met mise meet liki pakpuki sie oiye su arulanu yok sripe. Ke ma inge, sie met mise su tia pakpuki arulanu koluk na paye a pal nu kemwa ma inge akkalemye la God el tia insemwomwo kalos.—Jeremaia 25:32, 33.
d Ke sie me pupulyuk, Phinehas el sa in oru orekma in kutongye me lokwalok su uniye siengoul tausen puspis lun met Israel, a Devid el kaifwe nu sin met lal su arulanu musrensral in welul mongo bred mutal “in loom sin God.” God el tia selngawi orekma lalos oanu mu fulang.—Mattu 12:2-4; Oekyuk 25:7-9; 1 Samuel 21:1-6.
Ya Kom Esam?
• Mea se inge fulang?
• Fuka sok orala Kora in oru orekma ke fulang?
• Mea kut ku in lotela ke me sramsram lal Absalom su inse fulat se?
• Fuka kut ku in fwasr liki ngunin wangin mongfwusesr su Soul el akkalemye?
[Picture on page 20]
Soul el tia orekmakin mongfwusesr a oru orekma ke inse fulat