Oru Ma Nu Kemwa Sasu​—Oanu Kas In Palu Fwakak

“A el su muta fwin tron el fwak: ‘Liye! Nga oru ma nu kemwa sasu.’ A el fwak: . . . ‘Tu kas se inge oaru a paye.’ ”​—FWAKYUK 21:5.

1, 2. Efu oasr sumwos lun met puspis in alollo in tuni ma e fwa sikyuk ke pal fwasru?

YA oasr pal kom nunku ku fwak: ‘Su ku in etu mea fwa sikyuk lutu?’ Kom ku in etu efu ku metu alollo in fwakla mea e fwa sikyuk ke pal fwasru ku in lalalfongi kutena met su sa in palye ku fwak ma e sikyuk ke pal fwasru. Wangin na paye ku lun met in palye ke inkanek sumwos la mea fwa sikyuk ke malem fwasru ku yiu fwasru.

² Magasin inge Forbes ASAP el fwakak ke pal. Ke issue se inge, sie TV documentary host Robert Cringely el simusla: “Pal’u el akmwekinye kut nu kemwa ke saflaiye, tusruktu met su sun keok lulap su tuku ke palu pa prognosticators ku met su lungse in palye. Orekma in palye ma sikyuk ke pal fwasru ku in pupulyukinyuk nu ke sritel su kut e kuf pal nu kemwa. . . . Fwinne ou inge, met inge met lalmetmet elos kaifweung na in palye.”

3, 4. (a) Kain in nunuk sumwos fuka oasr yurin kutu met ke millenium? (b) Kain in nunuk sumwos fuka ke pal fwasru oasr yurin kutu met?

³ Saap kom ku in liye la meyen yok sramsramkinyen millenium sasu, paenang met puspis elos nunku yok ke pal fwasru. Ke mutamweyen yiu tari’a, magasin se inge Maclean’s el fwak: “Yiu 2000 ku in oanu siepa yiu ke calendar lun met Canada puspis, tusruktu ma inge ku in sikyuk in orala pa sie mutamwauk sasu.” Professor Chris Dewdney lun York University el oru aketeye ke sie fwinsrak mwo: “Kalmen millenium pa kut ku in aknasnasyela liki paosr ke sie century su arulanu koluk.”

⁴ Ya ma inge me na akmwoye nunuk? In an Canada mukena oasr percent 22 sin met su loang nu ke sie poll ku me sukok “lalalfongi la yiu 2000 fwa sramteak sie akmwuk sasu nu ke fwalu.” La e ma paye, apkurun tafwu sin met inge elos “lalalfongi ke siepa meun su e fwa orek fwin fwalu nu fon”​—meun lulap fwin fwalu nu fon—​inmaslon yiu 50 toko. Arulanu kalem, apkurun met nu kemwa in akilen la millenium sasu tia ku in akwanginyela ma upa lasr, tia ku in oru ma nu kemwa sasu. Sir Michael Atiyah, el president in pal meeta lun Britain’s Royal Society el simusla: “Ekla lulap a ekla pisrpisr . . . ku in kalmekin la century ak longoul sie el sie me srifwe nu sin met nu kemwa. Ma upa sikyuk ke puseni lun met, me kasrup srikeni, fokfokla lun ma nu kemwa su raunikutla, a moul sikasrup su yokyokelik tari yurosr a kut enenu in aksumwosye ke pal sa.”

5. Piye kut ku in konaok me sramsram mwo ke ma sikyuk ke pal fwasru?

⁵ Saap kom mutamwauk in nunku, ‘Meyen wangin ku lun met in palye la mea fwa sikyuk ke pal fwasru, paenang fwal kut in tia loang nu ke pal fwasru?’ Top in kusensiyuk inge pa mo! Aok, wangin ku lun met in palye sumwos ke ma fwa sikyuk ke pal fwasru, tusruktu lela kut in tia nunku mu la wangin ma saye ku in oru ou inge. Aok, su ku in oru ou inge, a efu kut enenu in srukye nunuk sumwos ke pal fwasru? Kom ku in konaok top mwomwo ke kas palu akosr. Ma inge nu kemwa simusyukla ke sie buk su arulanu pengpeng a met puspis elos rid, tusruktu met puspis elos ouyepa tia kalem a pilesru buk inge​—pa Baibel. Ke kutena ma kom nunku ke Baibel, a fwinne kom arulanu etu tari ma inge, arulanu yok sripe nu sum in tuni fus akosr saok inge. Ma inge fwakak na paye ke sie pal fwasru su fwa arulanu mwo. Sayen ma inge, kas palu akosr inge akkalemye na paye mea pal fwasru lom a pal fwasru lun met su kom lungse.

6, 7. Nga kas palu lal Isaia, a fuka kas palu lal akpayeyuk ke inkanek mwolanu?

⁶ Ma se meet u oasr in Isaia sapter 65. Meet liki kom ridi ma inge, nunku meet ke luma​—ke pal se ma inge simusyukla a ke luma paenang ma inge simusyukla. Met palu lun God inge Isaia, su simusla kas inge, el moul ke century se meet liki kunanela lun togusrai fwin an Juda. Kunanela inge sikyuk ke pal se Jeova el tia sifwil kurungin met Ju ke elos forla liki lalalfongi lalos, ou inge met Babulon kunausla an Jerusalem a wisla met we oanu met kos nu in an saye. Ma inge nu kemwa sikyuk ke yiu siefok meet liki Isaia el palye ma inge.​—2 Kronikel 36:15-21.

⁷ Piye me akpayeye sramsram inge, oasr ke kolyuk lun God nu sel Isaia in oanu kas palu lal ke en sie tulik Persia, Sairus, su soena isusla, el inge fwa kunausla an Babulon. (Isaia 45:1) Sairus el orala akmwuk nu sin met Ju nu ke sifwil folokla lalos nu yen selos in yiu 537 B.C.E. Sie me lut, ke Isaia el palye ke sifwil folokla inge, fwal nu ke ma kut ku in ridi in sapter 65. El sramsram yok ke luma su met Israel elos fwa engunkin in an selos.

8. Isaia el palye ke kain in pal fwasru mwo fuka, a kain in kas fuka sie me purakak nunuk?

⁸ Kut ku in rid in Isaia 65:17-19: “Tu, liye Nga orekla kosrao sasu a fwal sasu; a ma meeta fwa tia sifwil esamyuk, ku nunkauk ka. A komwos insemwomwo a engun ma patpat in ma Nga orekla, tu liye Nga oru Jerusalem in me insemwomwo, a met lal me engun. A Nga fwa engunak in Jerusalem, a engun in met sral; a pusren memelil a pusren tung fwa tia sifwil longyuk we.” Kalem la, Isaia el akkalemye sie luma su mwo liki luman moul lun met Ju su muta ye koko lun Babulon. El palye ke engun a insemwomwo. Inge loang akmwoye ke kas inge “kosrao sasu a fwal sasu.” Pa inge sikyuk se meet lun kas inge inmaslon kas akosr in Baibel, ke kas akosr el orekmakin ke pal fwasru lasr, el palye ke ma inge.

9. Fuka met Ju in pal meeta oasr ip lalos ke akpayeyuk lun Isaia 65:17-19?

⁹ Akpayeye se meet lun Isaia 65:17-19 sikyuk nu sin met Ju in pal meeta, fwal nu ke ma Isaia el palye, elos folokla na paye nu in an selos, fwin an we elos sifwil oakiye alu nasnas. (Ezra 1:1-4; 3:1-4) Aok, kom ku in akilen la elos folokla nu yen selos ke planet senpanu inge, a tia in an saye in kosrao. Me akpayeye se inge kasru kut in kalem ke ma Isaia el lungse in akkalemye ke kosrao sasu a fwalu sasu. Kut tia enenu in palye ke ma fwa sikyuk ke pal fwasru, oanu kutu met elos oru ke kas palu tia kalem lal Nostradamus ku kutu met su prognosticators ku met su lungse in palye. Baibel el sifwanu aketeye ma Isaia el lungse in akkalemye.

10. Fuka kalem lasr “fwalu” su Isaia el palye?

¹⁰ In Baibel, kas se inge “fwalu” el tia sramsramkin pal nu kemwa ke fok ku sak inge su kut muta ka. Ke sie me pupulyuk, Sam 96:1 el fwak: ‘On nu sin Jeova fwalu nu fon.’ Kut etu la planet lasr u ku fok a sak tia ku in on​—terra firma a mwea—​tia ku in on. Metu pa ku in on. Aok, Sam 96:1 el sramsram ke met fwin fwalu.a Tusruktu Isaia 65:17 el ouyepa sramsram ke “kosrao sasu.” Fwin kas se inge “fwalu” el pitse nu ke un met sasu ke fwal lun met Ju, na mea se inge “kosrao sasu”?

11. Kas se inge “kosrao sasu” el sramsram ke mea?

¹¹ Cyclopædia of Biblical, Theological, and Ecclesiastical Literature, sel M’Clintock a Strong, el fwak: “Pal nu kemwa kosrao el sramsramkinyuk ke kas in palu, kosrao el lumeyuk nu ke . . . un met kol nu kemwa . . . su kol met, oanu kosrao na paye el kol fwalu.” Ke kas toeni inge “kosrao a fwalu,” Cyclopædia el aketeye la ‘ke kas palu kas se inge el lumeyuk nu ke akmwuk in kol ku kain in mwal nu kemwa. Kosrao el lumeyuk nu sin met kol; fwalu pa met su muta ye koko lun kosrao inge ku met kol, met su muta ye koko lun met fulat.’

12. Fuka met Ju in pal meeta elos liye a pulakin “kosrao sasu a fwalu sasu”?

¹² Ke pal se met Ju elos folokla nu in an selos, elos eis sie akmwuk sasu. Oasr un met kol sasu. Sirubabel, sie sin tulik nutin tulik nutul Togusra Devid, pa gufernor, a Josua pa met tol fulat (Haggeai 1:1, 12; 2:21; Zekaraia 6:11) Ma inge aoliyen “kosrao sasu.” Fwin mea? “Kosrao sasu” fwin “sie fwal sasu,” sie un met sasu su aknasnasyeyukla a foloko nu yen selos in sifwil musaiyuk Jerusalem a tempel lal in alu nu sin Jeova. Ke ma inge, a ku pa in kalmekinyuk mu, oasr kosrao sasu a fwalu sasu su akpayeyuk in pal meeta nu sin met Ju.

13, 14. (a) Mea kutu luma lun kas inge “kosrao sasu a fwalu sasu” su kut enenu in tuni? (b) Efu kas palu lal Piter sie me purakak nunuk na paye ke len inge?

¹³ Lela kut in tia mulkunla me lutlut yok sripe inge. Ma inge tia simla ke aketeye lun met ke etu lal sifwanu ke Baibel ku ke sramsram matu ke ma sikyuk fwin fwalu in pal meeta. Kom ku in liye ou inge kom fwin sifwil pa long nu ke sikyuk akluo lun kas inge “kosrao sasu a fwalu sasu.” In 2 Piter sapter 3, kom ku in konaok la kas inge sifwil sikyuk a loang akmwoye meyen oasr akmwuk ke pal fwasru lasr ka.

¹⁴ Met sap Piter el simusla leta lal ke yiu 500 kutu tokin met Ju elos folokla nu in an selos. In oanu sie sin met sap lun Jisus, Piter el sim leta lal nu sin met tuma lutlut lun Kraist, ke “Leum” se su akkalemyeyuk in 2 Piter 3:2. In fus akosr 4, Piter el srukak kas in “mwolela ke tuku” lun Jisus su oru kas palu inge in arulanu yok sripe ke len inge. Me akpayeye puspis akkalemye la mutamwauk ke Meun Lulap I, Jisus el oasr tari ku lal in Kol ke Togusrai lun God in kosrao. (Fwakyuk 6:1-8; 11:15, 18) Ma inge sang kalme yok in tuniyuk nu ke kutu ma Piter el palye ke sapter se inge.

15. Fuka kas palu lal Piter ke “kosrao sasu” akpayeyuk?

¹⁵ Kut ku in rid in 2 Piter 3:13: “A, oanu mwoleung lal, kut sano kosrao sasu a fwal sasu, yen sumwosmwos on we.” Saap kom lotela tari la Jisus su oasr in kosrao pa Met Kol lulap lun “kosrao sasu.” (Luk 1:32, 33) Aok, kutu fus in Baibel akkalemye la el tia mukena pa kol. Jisus el mwolela la met sap lal nu kemwa a kutupa met su oanu elos fwa oasr an selos in kosrao. In buk lun Hibru, met sap Poul el akkalemyelos su ou inge oanu “met epeis in pang in kosrao.” A Jisus el fwak la elos nu kemwa su wi ke u se inge elos fwa muta ke tron puspis in kosrao in welul. (Hibru 3:1; Mattu 19:28; Luk 22:28-30; Jon 14:2, 3) Ma yok ke ma inge pa, oasr kutu met su akola in wi Jisus in kol oanu ipen kosrao sasu. Ke ma inge mea Piter el lungse in akkalemye ke kas inge “fwalu sasu”?

16. Kain in “fwalu sasu” fuka oasr tari?

¹⁶ Oanu akpayeyuk lun kas palu inge in pal meeta​—folokla lun met Ju in an selos—​oupanu ke akpayeyeyuk ke len lasr koanon 2 Piter 3:13 nu sin met nu kemwa su akpusisilyelos sifwanu nu ke kolyuk lun kosrao sasu. Kom ku in konaok million puspis sin met misinge su engun in akpusisilyelos sifwanu ke kolyuk inge. Elos eis ma lane su tuku ke program in lutlut su tuku ka a elos kaifweung in akos ma sap lal su tuku ke Baibel. (Isaia 54:13) Ma inge nu kemwa pa kalmekinyuk nu ke “fwalu sasu” meyen elos tuku ke mutanfwal nu kemwa, kas nu kemwa, sruf nu kemwa a elos tukeni orekma in akpusisilyelos sifwanu nu sin Togusra su met kol, Jisus Kraist. Ip saok se ka u pa, la kom ku in sie selos su ou inge!​—Maika 4:1-4.

17, 18. Efu kas in 2 Piter 3:13 ase nu sesr sripe in ngetuk nu ke pal fwasr?

¹⁷ Lela kom in tia nunku mu pa inge saflaiyen ma u, a la wangin pa aketeye saye nu sesr ke ma sikyuk ke pal fwasru. Aok, kom fwin tuni akmwoye kutu fus sisken 2 Piter sapter 3, kom ku in konaok kutu aketeye ke ekla lulap su e fwa tuku. In fus 5 a 6, Piter el simusla ke Sronot in len lal Noa, Sronot su aksafyela fwal koluk in pal meeta. In fus 7 Piter el fwakkak la “kosrao a fwalu, su ou inge,” nu sin kemwanu met kol a met nu kemwa su muta ye koko lun met kol inge, kurunginyukyung “nu ke len in nununku a kunausla lun met koluk.” Ma inge akkalemye la kas se inge “kosrao a fwalu, su ou inge,” el tia sramsram ke kosrao na paye ku fwalu na paye su ku in liyeyuk, a el sramsram ke met a akmwuk in kolyuk lalos.

¹⁸ Piter el aketeye tok la tuku lun len lun Jeova fwa kolyuk nu ke orekma in aknasnas lulap, su mutamweyen inkanek lun kosrao sasu a fwalu sasu su akkalemyeyuk in fus 13. Tuni akmwoye saflaiyen fus inge​—“yen sumwosmwos on we.” Ya ma inge tia akkalemye ke ekla lulap nu ke ma mwo? Ya ma inge tia purakak fwinsrak yok nu ke ma sasu puspis, su sie pal ku in oru met puspis in konaok insemwomwo ke moul yok liki insemwomwo lun moul ke pal inge? Kom fwin kalem ke ma inge, kom ku in srukye etauk ke ma Baibel el palye, etauk su tia oasr yurin met nu kemwa.

19. Luma fuka buk lun Fwakyuk el srusrngiye nu ke “kosrao sasu a fwalu sasu” su e fwa tuku?

¹⁹ Tusruktu lela kut in tafwela na in yok. Kut liye tari sikyuk lun kas inge “kosrao sasu a fwalu sasu” in Isaia sapter 65 a in kutapa luma in 2 Piter sapter 3. A inge ikasla pe nu in Fwakyuk sapter 21, su kas se inge sifwilpa sikyuk in Baibel. Sifwilpa nunku, la fwin yok etauk ke akmwuk lun ma simusla e ku pa in sang kasru. In sapter luo meet, in Fwakyuk sapter 19, kut ku in konaok aketeye mwo ke sie arurumu ke sie meun​—tusruktu, tia meun pa inge inmaslon mutanfwal su srunga sie sin sie. A sie an “Kas lun God” oasr we. Wangin alollo la mwal se inge ma lun Jisus Kraist. (Jon 1:1, 14) El oasr in kosrao, a ke arurumu se inge el wi met meun lal in kosrao. Elos meun lain su? Sapter se inge el sramsram ke “togusra puspis,” kaptin lun met meun, kain in met nu kemwa su oasr yuru mwal puspis, “met lulap a met srisrik.” Pa inge meun se ke len lun Jeova su apkurun in tuku, in kunausla met koluk nu kemwa. (2 Tessalonika 1:6-10) In tafwela na, Fwakyuk sapter 20 el mutamwauk in ikasla ke sie sramsram in aketeye ke etukla lun “serpent matu, su Devil a Setan.” Ma inge ikasla inkanek in sramsramkin Fwakyuk sapter 21.

20. Fwakyuk 21:1 el akkalemye ke kain in ma ekla saok fuka ke pal fwasru?

²⁰ Met sap Jon el mutamwauk ke kas mwomwo inge: “A Nga liye kosrao sasu a fwalu sasu; tu kosrao se meet a fwalu se meet wanginla, a wangin pa mwea. Fwal nu ke ma kut liye tari in Isaia sapter 65 a 2 Piter sapter 3, kut ku in lalalfongi na paye la ma inge tia kalmekin nu ke kosrao a fwalu na paye, wikin kof loal na paye su ku in liyeyuk e fwa wanginla ku ayaola. Fwal nu ke aketeye lun sapter ekasr tari’a, met koluk a akmwuk lalos, wekunang met kol su tia ku in liyeyuk pangpang Setan, e fwa kunanela liki. Aok, mwolela inge akoeyuk nu ke sie akmwuk sasu lun ma nu kemwa wekunag met fwin fwalu.

21, 22. Jon el akkalemye na paye sesr kain in me insemwomwo fuka, a mea kalmen ela lun sroninmuta?

²¹ Kut nu kemwa akkeyeyuk in lalalfongi ma inge ke kut apkurun nu ke akpayeyen kas palu mwolanu inge. Saflaiyen fus 3 sramsramkin ke pal se God el fwa muta yurin metu, loang mwo nu sin met nu kemwa su oru ma lungse lal. (Ezekiel 43:7) Jon el tafwela in fus 4, 5: “A el [Jeova] fwa ela sroninmutalos nu kemwa, a a fwa wangin pa mise, a elos fwa tia sifwil asor, ku tung, ku ngal, tu ma meeta wangila. A El su muta fwin tron el fwak: ‘Liye! Nga oru ma nu kemwa sasu,’ El ouyepa fwak: ‘Simusla, tu kas inge oaru a paye.’ ” Sie kas in palu pa inge su me purakak inse!

²² Tuni kitin pal a nunku ke ma Baibel el palye inge. ‘God el ela sronimutalos nu kemwa.’ Ma inge tia lumeyuk nu ke sroninmuta su ola mutasr, ku lumeyuk nu ke sroninmuta ke sripen engun. Mo, sroninmuta su God el akola in ela inge tuku ke keok, ngal, asor, supwar, a kemkatu. Kut etu fuka la paye? Aok, meyen mwolela mwolanu se lun God inge el kapsreni ela lun sronimuta su tuku ke ‘mise, asor, a ngal su e fwa wanginla tok.’​—Jon 11:35.

23. Saflaiyen kain in luma fuka kas palu lun Jon el akkalemye na paye?

²³ Ya ma inge tia me akpayeye nu ke mas inge cancer, sra fulat, musen heart, a mise e fwa wanginla? Su inmaslosr ku in fwak la wangin in sou lal sie met su el lungse na paye el mise ke sripen mas, ku ongoiye? Ke ma inge, God el mwolela mu wanginla mise, su kalmekin la tulik nu kemwa su isusla in pal san fwa tia sifwil matuo​—a tia sifwel mise. Kas palu inge ku pa in kalmekin nu ke wanginla lun kain in mas inge Alzheimer, osteoporosis, fibroid tumors, glaucoma, ku cataract—​su arulanu pengpeng nu sin met matuo.

24. Fuka ‘kosrao sasu a fwalu sasu’ sie me insemwomwo na paye, a mea kut akola in tuni ke pal inge?

²⁴ Wangin alollo lom la tung a asor e fwa srikeni meyen wanginla mise, matuo, a mas. Tusruktu, e fuka nu ke moul sikasrup, orekma silolel nu sin tulik srisrik, a orekma lun srisri ke sripen tun a oiyen moul. Ma inge nu kemwa​—arulanu pengpeng in len inge—​fwin ma inge nu kemwa tia wanginla, na kut soenna sokosokla liki tung a asor. Ke ma inge, moul ye koko lun “kosrao sasu a fwalu sasu” fwa tia akkolukyeyuk ke ma upa inge nu kemwa su wise asor. Oasr sie ekla na yok pa inge! Tusruktu, kut sramsramkin na ma tolu inmaslon ma akosr ke “kosrao sasu a fwalu sasu” su simusyukla in Baibel. Srakna oasr ma se lula su wi pa ma kut tuni tari a ma inge aketeye yok ke sripe su kut enenu in ngetla nu meet, la nge a fuka God el fwa akpayeye mwolela lal in ‘oru ma nu kemwa sasu.’ Me lutlut toko fwa sramsramkin kas palu inge a mea kalmen ma inge nu ke insemwomwo lasr.

[Footnote]

Mea Ma Kom Esam?

• Mea luma tulo inge su Baibel el palye ke “kosrao sasu a fwalu sasu”?

• Fuka met Ju in pal meeta elos wi ke akpayeye lun “kosrao sasu a fwalu sasu”?

• Akpayeye puspis fuka su kalem tari ke “kosrao sasu a fwalu sasu” oanu Piter el fwak?

• Fuka Fwakyuk sapter 21 el sramsram ke pal fwasru mwo lasr?

[Picture on page 10]

Oanu Jeova el palye, Cyrus el akola inkanek nu sin met Ju in foloko nu ke an selos in yiu 537 B.C.E.