Molin Inse Fulat​—Lupaka?

YA oasr pal kom orekma nu sin sie met su oru kom in nunku a pulakin la kom arle srik? Saap nu sin sie manager, sie boss, sie met liaung, ku sie sou su pilesre kom a nunku la kom sie met su wangin sripe. Mea pulakin lom ke kain in met inge? Ya oiyen met inge purakak insiom in lungseltal? Mo! Efu? Meyen inse fulat el sie me kutong ke futoto lun kais sie met a el kunausla sramsram inmaslon met se met se.

Inse fulat el ku in oru sie met in pilesru met nu kemwa, tu el fwa luman fulat pal nu kemwa. Met nu kemwa su oasr kain in oiye inge, arulanu supus pal el sramsram ke orekma mwo lun kutu met. Pal nu kemwa el orekmakin kain in kas sesumwos ke kutu met el fwin sramsram​—“aok, saap paye pa inge, tusruktu oasr kain in munas ku ma tafongla ke met inge.”

Ke Thoughts of Gold in Words of Silver, el aketeye la inse fulat el sie “orekma koluk su ku in akkolukye kut. El kunausla met, oru lan tia insemwomwo ke ma puspis.” Ya sie me lut fwin wangin kutena met su lungse in futoto nu sin met inse fulat? In akkalemye ma “tia oanu sie,” buk senpanu inge el fwak, “fwalu el lungse met fwokpap​—tia met fwokpap su fulang ke fwokpap lal sifwanu, a nu sin met fwokpap na paye.” Ke ma inge arulanu fwal, Baibel el fwak: “Fulang lun sie met akpusiselyel, a el su inse fwokpap fwa sang sunak.”​—Soakas 29:23, The Jerusalem Bible.

Yok liki kamwuk a akfulat su tuku sin met, fuka inse fulat el orekma ke futoto lun sie met nu sin God? Fuka nunuk lun God ke inse fulat, fulang, a elos su lungse in oru ma lungse lalos sifwanu? Inse fulat ku inse fwokpap​—ya el loang nu ka?

Sie Me Lutlut ke Inse Pusisel

Met sim lun Soakas su mokleyuk ke ngun mutal el simusla: “Fulang fwasr meet liki kunausten, a sie inse fulat meet liki putatla. Inse pusisel wi met sikasrup mwo liki kitelik ma wap yurin met fulang.” (Soakas 16:18, 19) Lalmetmet su tuku ke kas inge akkalemyeyuk ke ma sikyuk nu sel General Naaman lun an Syria, su moul in len lal met palu Elaisha sie met Israel.

Naaman el sie met leper. In suk ono, el fwafwasyesr nu fwin an Samaria a el nunku la Elaisha el akola in sonol in kasrel ke mas lal. Tusruktu tia pa inge ma sikyuk, a met palu se inge el supwela met kulansap lal in fwakak nu sel Naaman kas lal su akkalemye la el enenu in yiyi pal itkosr ke infwal Jordan. Naaman el pulakin la Elaisha el pilesrel ke oiye a kas in kai su el oru nu sel. Efu met palu se inge el supwela na met kulansap lal a el tia tofwoki in sramsram nu sel. Paye, kutena infwal fwin an Syria elos ouyepa oanu infwal Jordan! Ma upa nu sel pa el inse fulat. Mea fwokin ma inge? Sie me insemwomwo, meyen kai mwomwo el kutangla: “Na el oatula, a yula pal itkosr in Jordan, fwal nu ke kas lun met palu lun God; a ikwel sifwil tuku oanu ikwen sie tulik fwusr, a el nasnas.”​—2 Togusra 5:​14.

Kutupal, ma lane lulap ku in tuku ke sie inse fwokpap srisrik.

Molin Inse Fulat

Tusruktu, molin inse fulat, ku in yok liki ma lane su kut ku in eis. Oasr pa sie kain in inse fulat su ku in tuku ke kas inge “hubris,” su ku in kalmekin “inse fulat alukela ma fwal ku oiye fulang su pal nu kemwa eis kai.” (Webster’s Ninth New Collegiate Dictionary) Kas se inge el tuku ke kas Greek, a fwal nu ke scholar lun Greek inge pangpang William Barclay, “hubris el toeni lun oiye luo inge inse fulat a silolel . . . , sie inse fulat silolel su ku in oru [sie met] in akpusisilye a pilesru kutu met.”

Sie me srikasrak kalem ke inse fulat su alukela ma fwal ku in liyeyuk in Baibel. Pa inge me sramsram kel Henun, togusra lun an Ammon. Insight on the Scriptures el aketeye: “Ke sripen lung kulang su Nahash el akkalemye nu sel, Devid el supwela met roso lal in akpwaryel Henun ke pal in mise lun papa tumal. Tusruktu met fwisrak elos purakak nunuk lal in lalalfongi la Devid el supwela met kulansap lal in kalnge a liye siti laltal, paenang elos pilesru met kulansap lal Devid, elos kalla tafu alut lalos, a lusela nuknuk lalos infulwe, aok nu ke kapulos, a supelosla.”a Fwin ke ma sikyuk inge, Barclay el fwak: “Hubris pa ma elos oru inge. Toeni lun pilesru, koskosrok, me mekin ye mutun metu.”​—2 Samuel 10:​1-5.

Aok, oasr ku lun sie met inse fulat in akkalemye silolel, a in pilesru kutu met. El engun in akngalye kutu met, ke sie inkanek su wangin pakoten, na el insemwomwo ke keok a me mekin lun sie met. Tusruktu, in kunausla en sie met ku in pupulyukin nu ke kutlas su oasr muta luo. Ma inge ku in kol nu ke tula lun sie kamwuk a in orala met lokwalok.

Fuka sie met Kristian paye el ku in oru kain in inse fulat inge su akngalye kutu met, fwinne Leum lal el sapkin nu sel ‘in lungse met tulan lal oanu el sifwanu’? (Mattu 7:​12; 22:39) Ma inge tia fwal nu ke ma nu kemwa su God a Kraist elos oru. Ke sripe se inge, Barclay el akkalemye ma upa su el liye: “Hubris el sie kain in inse fulat su lain God.” Pa inge kain in inse fulat su fwak: “Wangin Jeova.” (Sam 14:1) Oanu Sam 10:4 el fwak: “In mwan lun mutal met koluk el fwak; el fwa tia siyuk ka; In nunuk lal nu kemwa el mu: ‘Wangin God.’ ” Kain in inse fulat, ku oiye fulang inge, el oru sie met in srela liki tia ke kamwuk a sou lal mukena, a ouyepa nu sin God. Yok na paye ma tula!

Nik Kom Lela Inse Fulat in Kunauskomla

Oasr kain in inse fulat puspis​—inse fulat su tuku ke lungse ke an, ke sripen sruf lun sie met, ke sripen u a fwil, ke sripen lutlut, ke sripen kasrup, ke sripen pengpeng, a ke sripen ku. Ke kutena ma inge, inse fulat el ku in fwusesr in kapek nu sum a akkolukye oiye lom.

Pal puspis sie met el luman inse pusisel el fwin orekma yurin met su fulat lukel ku nu sin kutu met su oanu el. Tusruktu, mea sikyuk fwin met inge su luman pusisel el eis kunokon ku mwal? Tia pat toko, el ekla sie met silolel su oru in keok moul lun met nu kemwa su muta pusisel nu sel! Ma inge el ku in sikyuk nu sin met puspis elos fwin mutamwauk in orekmakin uniform ku sie akul su akkalemye ku. Fwinne met orekma lun guferment elos ku in ekla met inse fulat elos fwin osun nu sin met lun an’u, saap elos nunku la met lun an’u elos akola in kulansap nu seltal, a tia elos pa oasr kunokon in kulansap nu sin met lun an’u. Inse fulat el ku in oru kom in silolel, a tia pakoten; tusruktu inse fwokpap ku in oru kom in kulang.

Jisus el ku in inse fulat a silolel nu sin met tumal lutlut lal el fwin lungse. El sie met sumwosmwos, el Mwen nutin God, met asrouki lal inge elos sesumwos, sunanku, a sa in ekulla nunuk lalos. Tusruktu, kain in me solsol fuka Jisus el sang nu sin met nu kemwa su longol? “Fwasru nu yuruk, komwos nu kemwa su orekma a fwuni, a Nga fwa sot mongle nu sumwos. Eis srenenu luk nu fwomwos a lutlut sik, tu Nga fwokpap a inse pusisel, a komwos fwa konoiyuk mongle in ngunomwos. Tu srenena luk fwusesr, a me utuk luk mulalla.”​—Mattu 11:28-​30.

Ya kut kaifweung pal nu kemwa in fwasr tokin me srikasrak lal Jisus? Ku kutupal kut akilen la kut silolel, likkeke, wangin pakoten, inse fulat? Oanu Jisus, kaifweung in sang mongle, a tia akkeokye kutu met. Kaifweung in lain ma koluk su tuku ke inse fulat.

Akfulat Sifwanu Lain Inse Fulat

“Sie kain in oiyen akfulat mwo su fwal a tia koluk pa akfulat sifwanu ke inkanek sumwos.” Akfulat sifwanu ku in kalmekin la kom akfulatye moul lom sifwanu. Kalmen ma inge pa kom nunku ke ma kutu met elos akola in fwak nu sum. Kom nunku ke ma kutu met elos nunku ke lumom a ke em. Soakas lun met Spanish arulanu paye: “Fwakak nu sesr su met asrouki lom a Nga fwa fwakak nu sum oiye lom.” Kom fwin lungse in asrouki nu sin met su orekmakin nuknuk sufwal a fokfok, alsrungesr, koluk oiye, lungse kaskas koluk, na kom fwa ekla oanu elos. Oiye koluk lalos ku in liyeyuk nu sum, a oanu elos, wanginla akfulat lom ke moul lom sifwanu.

Paye, oasr siepa oiye su alukela liki ma fwal​—inse fulat su kol nu ke nunuk fulat ku sifwanu akfulat su alukela ma fwal. Met sim a met Farisi in len lal Jisus elos arulanu inse fulat ke fasin lalos a ke lumalos ke alu su alukela liki ma fwal. Jisus el sang kas in sensen kelos: “A elos oru orekma lalos nu kemwa tu met in liye; tu elos aksralupye falakteri lalos, a akyokye sisken nuknuk lalos [tu in luman mutal]. A lungse nien muta kato in pal in kofwo, a nien muta lun leum in imwen lolngok, a paingyuk in nien kitakut, a tu met in pangnolos Rabbai.”​—Mattu 23:​5-7.

Ke ma inge ma enenu pa oiye fwal. Ouyepa esam, Jeova el liye inse, a tia ma likin mano. (1 Samuel 16:7; Jeremaia 17:10) Sumwosmwos sifwanu tia pa inge sumwosmwos lun God. Aok, kusensiyuk ingenu pa, fuka kut ku in akkapye inse pusisel na paye, a in fwasr liki molin inse fulat?

[Footnote]

[Picture on page 4]

Sie inse pusisel srisrik sang ma lane yok nu sel Neman