Sunik tamanik qatsussineq qaangerneqarsinnaava?
ATUISUNUT millionilippassuarnut sunik tamanik qatsussisunut aliikkusersuutit niuverniutivissuanngorsimapput. Nunanut allanertanut feeriarneq, nassaat elektroniskiusut nutaaliat ingasattumillu sukisaarsaatit tamarmik siunertaqarput atuisut piffissaannik ingerlalertortitsinissamik. Taamaakkaluartoq sunik tamanik qatsussineq ajornartorsiutaavoq annertooq. Allaat inuit feeriaraangamik susassaaleqissanngikkunik aliikkusersorneqartariaqarput. Arpallutik sungiusartartut radiotik nassartakkat nassanngikkaangamikkik arajutsisaqarsimasutut misigisarput.
Qularutissaanngilaq aliikkusersorneq soorlu tv-mik isiginnaarneq, pissangatitsisartoq qatsussinermillu peersitsisartoq. Qanorli sivisutigisumik? Ilaasa ikiaroornartutut uerinartutut atortarpaat. Tullissaanik sunnertissimanarnerusumik pissanganarnerusumillu pisariaqartitsisarput; taamaanngippat misigissapput ’taanna takoreersimallugu’. Aliikkusersuutit taamaattut sunik tamanik qatsussinermik ajornartorsiummik aaqqiinatik qatsussinermut ilasaataaginnartuusut paasineqarsimavoq.
Tv immini sunik tamanik qatsussinermut pissutaanngilaq, tv-mik annertuumik isinnaarnerup sunik tamanik qatsussineq peersissinnaanngilaa. Ajornerusumillu, tv-mik isinnaarnerujartorneq ilutigalugu piviusumut attaveqarneq milliartortarpoq. Meeqqat taamaalisut amerlavallaarput. Misissuinermi meeqqat sisamat tallimallu akornanni ukiullit apersorneqaramik sorleq pinngitsoorsinnaanerunerlugu, ataatartik tv-luunniit, meeqqat pingajussaat tamarmik akisimapput ataatartik ilaginngitsoorsinnaanerullugu.
Kissaatigisalli tamarluinnaasa anguniarnissaat aamma aaqqiissutaasinnaanngilaq. Nalitsinni inuusuttorpassuit „alliartorsimapput nunap piisigut atugarissaarfiusumi, pinngussat nutaat naammaattorsuit, feeriat atisallu mutit pisinnaallugit“, tyskit inatsisartuinut ilaasortaq socialdemokratiusoq oqarsimavoq. Suli allanik qiimasuutissaqarpat? Imaalluarsinnaavoq angajoqqaat ajunngitsumik isumaqarlutik nutaaliaanerpaanik meeqqaminnut tunioraasut tamanna ilutigalugu inersimasutut inuulerunik sunik tamanik qatsusseqqanissaannik pilersitsisut.
Sunik tamanik qatsussinermut pissutaasut itinerusut
Sunik tamanik qatsussinermik tamakkiisumik qaangiiniarneq piviusorsiornerunngilaq. Silarsuarmi maani inuuneq pissanganartuaannarsinnaanngilaq pilluarnartuaannarsinnaananilu. Taamatut piviusorsiunngitsumik neriugisaqarneq pisariaqanngitsumik naammagittaalliortitsiinnartarpoq. Tamakku saniatigut pissutsinik ajorsiartortitsisoqarpoq.
Assersuutigalugu ilaqutariit amerliartuinnartut avissaartuupput. Imaassinnaava angajoqqaat imminnut aliikkusersorniangaaramik piffissamik naammattumik meeqqaminnut atuineq ajortut? Tupinnanngilaq inuusuttut diskotekini, aningaasanoortarfinni, pisiniarfissuarni assigisaannilu sukisaarsarniartarmata. Angerlarsimaffinni amerlasuuni ilaqutariittut nuannaariartarnerit allallu peqatigiilluni sukisaarsarnerit qanganngorsimapput.
Allallu ullutik assigiiaaginnartut naammaginngingaaramikkik misigiitsoorlutik allanit immikkoornialertarput imminnullu naammagalutik. Immikkooraluttuinnarlutillu ’imminnut timitalernissaminnik’ takorluuerujoortarput. Taamatulli pisoqarneq ajorpoq. Ilumut oqassagaanni inuk kinaluunniit qeqertaanngilaq. Ilaqartarnissarput oqaloqateqartarnissarpullu pisariaqartippavut. Taamaattumik immikkoorniartut sunik tamanik qatsussinermik siaruarterisarput nammineq qanigisamillu inuunerannik nuannerunnaarsitsisumik.
Kisianni soorlu Blaise Pascal filosofip franskiusup 1600-ikkunni inuusimasup oqaatigilluarsimagaa, ajornartorsiut itinerusumik pissuteqarpoq: „Susassaaleqineq uummatip itineranit [qaffartarpoq], tassani sorlaqarami, [isuma] toqunartuminik immertarlugu.“ Ilumuungaarami!
Inuunermili apeqqutit pingaartut akineqartinnagit sunik tamanik qatsussineq piujuassaaq. Inuunerup siunertaqarnera qulakkeersimasariaqarpoq. Sooq piunerluni nalugaanni, siunertaqanngikkaanni tunngaveqarluartumillu siunissamut neriugisaqanngikkaanni, qanoq ililluni isumalluartoqarsinnaava?
Tassa apeqqutit avaqqunneqarsinnaanngitsut imaapput: Inuuneq sumik siunertaqarpa? Suna siunertaralugu piuvugut? Siunissaq sumik nassataqassava? Dr. Viktor Frankl oqarsimavoq: „Inuunerup siunertaanik paasiniaaneq inummik ingerlatsisuuvoq pingaarneq.“ Siunertaq tamanna sumi nassaarineqarsinnaava? Apeqqutinut taakkununnga akissutit naammaginartut sumi nassaarineqarsinnaappat?
Sunik tamanik qatsussiunnaamineq — qanoq ililluni?
Atuakkat nutaannginnersaata apeqqutit tamakku akissutissaqartippai. Taalliortoq tyskeq Heinrich Heine, 1800-ikkunni inuusimasoq, oqarsimavoq: „Qaammaasaqarnera tamarmi atuakkamit ataatsimit pivoq.“ Biibili pivaa. Charles Dickens aamma oqarsimavoq: „Atuakkanik silarsuup takusimasaanik takusassaanillu tamanit pitsaanerpaavoq, inuimmi . . . malittarisinnaasaannik pitsaanerpaamik ilinniartippaatigut.“
Qularutissaanngilaq Biibili unnersuussutinik imaqartoq siunertalimmik inuussagaanni pisariaqartunik. Aallaqqaataaniit naggataanut ersarissumik takutippaa Guutip inuit suliassaqartissimagai. Nuna nakkutigissavaat, nuannersunngortillugu, uumasut asannittumik naalagaaffigalugit, pingaarnerusumillu, pinngortitsisoq Jehova unnersiutigalugu. Suliassaq annertuujuvoq, sunik tamanik qatsussinermik inissaqartitsinngitsoq. Kristumiut suliniartut millionilikkuutaat paasisimavaat Guutip suliaanik tapersersuinerup, tassunga tamakkiisumik tunniulluinnarsimanerup, inuuneq piviusumik siunertaqalersittaraa sunillu tamanik qatsussinermik peersitsisartoq.
Sunik tamanik qatsussineq immaqa nutaajuvoq — oqaatsit nutaannginnerusut amerlanersaanni oqaaseq tamanna nassaassaanngilaq. Inuunerup siunertaanik nassuiaanermi saniatigut Biibili sunik tamanik qatsussinermik qaangiinissamik atoriaannaasunik siunnersuuteqarpoq. Assersuutigalugu allassimavoq: „Inuk inoqatiminit immikkoorniartuusoq, saqitsaassisarpoq allat eqqortuusorisaat soqutiginagit.“ (Ussatit 18:1) Allatut oqaatigalugu, immikkoorniartussaanngilagut.
Inuk najorteqarnermik nuannarisaqartuuvoq. Inunnguuseralugu allanik ilaqarnissarput pisariaqartipparput. Pissusissamisoortup tamatuma nununissaa immikkoorniartunnngornissarlu isiginnaartuuginnarnissarluunniit silatusaarnerunngilaq. Qalliinnakkut allanut attaveqarneq ilisimassutsinut atoriaannaasunut tamanut akerliuvoq.
Qanoq iliuuseqarnani filmimik isiginnaarneq computerimilluunniit allanneq soorunami pisariinneruvoq. Inunnik allanik sungiussiniarneq unamminiarnartuuvoq. Ajunngitsunilli oqaaseqarneq allanullu isummanik aveqateqarneq, imminut akilersinnaavoq sunik tamanik qatsussinissamut inissaqartitsinani. — apustilit suliait 20:35.
Salomon, inuit pissusiinik paasiniaaqqissaarsimasoq, imatut kimittuumik kajumissaarisimavoq: „Pigisaq naammagigaanni pitsaaneruvoq allanik kissaateqartuaannarnermit.“ (Nalunaajaasup oqaasii 6:9) Allatut oqaatigalugu, pissutsit atuuttut ajunnginnerpaamik atorniartariaqarput. Maannakkut misigisat samminissaat pitsaanerpaavoq tamanik qimatserusunnermit, ’kissaateqartuaannarnermilluunniit’, Salomonip oqarneratut.
Pilersaarusiorluarneq, ersarissumik anguniagaqarneq ilinniagaqartuarnissamillu kissaateqartuarneq, sunik tamanik qatsussinermut akiuunnermi iluaqutaassapput. Allaat suliunnaareeraluarluni angusaqartoqarsinnaavoq. Qeqertani Balearini Jehovap nalunaajaasua angut 70-it sinnilaarlugit ukiulik, eqiasuilluni tyskisut ilinniarpoq. Sooq? Tyskit takornariat feeriarnerminni susassaaleqisut Guutip oqaasia pillugu oqaloqatigerusukkamigit. Taanna sunik tamanik qatsussinermik ajornartorsiuteqanngilaq.
Assatimmi atorlugit suliaqaruit? Arlaannut pikkorissarsinnaavutit, soorlu qalipaanermut nipilersuummilluunniit atuinermut? Naammassisaqartutut misigigaanni imminut naleqartutut misigineq annerulersarpoq. Aatit qullartikkit arlaannillu suliassanik ikiuiniarit. Angerlarsimaffimmi attugassaqartuaannarpoq. Sunik tamanik qatsussineq isumaluutigiinnarnagu ikiuunniartoqarsinnaavoq, angerlarsimaffimmi suliaqarluni arlaatigulluunniit pikkorissarluni. Imminut akilersinnaavoq. — Ussatit 22:29.
Biibilip kajumissaarpaatigut sunaluunniit suliarigaluarutsigu iluunngarluta suliarissagipput. (Kulorsamiut 3:23) Suliaq pimooruttariaqarpoq soqutigilluarlugulu. Oqaaseq „soqutiginninneq“ latinerit oqaasiannik interesse-mik naggueqarpoq, isumaqartoq „qeqqanniippoq imaluunniit akornanniippoq“, allatulluunniit oqaatigalugu suliamut tunniussimalluartariaqarpoq. Suliaq soqutiginarnerulissaaq.
Oqaatsit taakku ukiorpassuit matuma siornagut allanneqarsimasut sunik tamanik qatsussisup maleruarunigit iluaqutigissavai. Taamaattumik suliannut tunniusimalluartuugit. Allat soqutigikkit taakkununngalu iliuuseqartarit. Ilinniartuarit. Allat ammasumik oqaloqatigisakkit. Inuunerup siunertavia naniuk. Taamaalioruit imatut oqartut akornaniissanngilatit: ’Sooruna inuuneq taama qatsunnartigisoq.?’ (gD 22/1 95)
[Qupp. 7-mi ungalusaq]
Sunik tamanik qatsussineq qanoq akiorneqarsinnaasoq
1. Nammineq iliuuseqarsinnaanerit aliikkutassianik ineriikkanik sanngiilliseqinagu. Sukisaarsaatinik aliikkutassianillu qinersininni immikkoortitsisinnaagit.
2. Inuit allat ilinniakkit.
3. Ilinniartuaannarit. Nammineq anguniagaqartarit.
4. Suliassarsiortarit. Assatit atorlugit suliaqartarit.
5. Inuuneq siunertaqalersiguk. Guuti eqqarsaatigiuartaruk.