Gibeonimiut qanoq ilinniarfigisin­naagigut

1-2. Sooq Gibeonimiut pillugit Biibilimi allassimasut soqutiginar­tissavagut?

UKIUMI 1473-imi Kr.in.si. Israalikkut nuna neriorsuutigisaq tigualerut­torpaat. Jehovallu illoqarfiit Jeerikop Ajillu tiguarnis­saannik ikiorpai. Kingusin­nerusukkulli ilimagin­ngisamik pisoqarpoq. Angalasut tikipput ungasis­sorsuarmin­ngaanneer­nerarlutik Guutip innuttaanik eqqisseqateqarusullutik.

² Angalasut taakku Gibeonimiuupput. Biibilimi aatsaavissuaq taakku eqqaaneqarput, kingulliun­ngitsumilli. Biibilimi takutin­neqarpoq Gibeonimiut tamatuma kingorna ukiorpassuarni Israalikkut akornanni najugaqarsimasut. Gibeonimiut ilinniarfigil­luarsin­naavagut Jehovamullu tunngasunik paasisaqarluarluta.

JEHOVAMUT TATIGIN­NILLUTILLU MANIGUUTTUUGIT

3. (a) Gibeonimiut kikkuuppat? (b) Sooq Gibeonimiut Israalikkut eqqisseqatigiumavaat?

³ Israalikkut Kaanaanimik tiguaanialernerisa nalaani Gibeonimiut illoqarfimmi illersor­neqarluarsimasumi najugaqarput. Hivvikkut, Kaanaanimi inuiaat arfineq-marluusut Israalikkunnit ‘pissaanerul­lutillu amerlanerusut’ ilaasa, ilagaat. (Mos 5. 7:1) Taamaattumik Gibeonimiut sorsuttar­tuupput misilit­tagartuut. (Jos 10:2) Kaanaanimiulli allat assiginagit Israalikkunnut akersuuk­kusunngillat nalunngin­namikku ajugaaf­figisin­naanagit. Nalunngilaat Israalikkut Jehovamit ikiorneqarlutik ajugaatin­neqarumaartut Jehovallu neriorsorsimagai nuna Kaanaani tunniuk­kumaaraa. (Mos 2. 34:11; Jos 9:24) Taava Israalikkut Jeerikomut Ajimullu ajugaareermata Gibeonimiut angutinik aallartitsipputa Josvamut Gilgalimiittumut inuugin­narnissaminnik qinnuteqariar­tortillugit.

4. (a) Josva 9:8-13 eqqaaneqartutut Gibeonimiut qanoq ilillutik Israalikkut eqqisseqatigiin­nissamut isumaqatigiis­suteqarfigaat? (Aamma asseq takuuk). (b) Israalikkut Gibeonimiunit salluliorfigineqarsimanertik paasigamikku susoqarpa?

⁴ Josva 9:8-13 atuakkit. Gibeonimiut sallullutik oqarput ungasis­sorsuarmin­ngaanniit angalasimallutik. Nalunngin­nerarpaat Jehovap Egyptenimiut sakkutuui suujunnaarsis­simagai Israalikkullu kunnginut Sihonimut Ogimullu sorsuun­neranni ajugaanis­saannik ikiorsimagai. Gibeonimiulli silatusaarlutik Israalikkut qanittukkut Jeerikomut Ajimullu ajugaasimanerat eqqaanngilaat Israalikkut ‘ungasis­sorsuarmin­ngaanneersiman­nginnerat’ paaseqinammassuk. Israalikkut qullersaasa Jehova isumasioqatigeq­qaarnagu Gibeonimiut nassuiaataat akueraat eqqisseqatigiumal­lugillu isumaqatigiis­suteqarfigalugit. (Jos 9:14, 15) Kingunitsianngua Israalikkut paasivaat Gibeonimiut sallusimasut. Jehovalli aqqani neriorsuereeramik eqqisseqatigiin­nissaminnut neriorsuisimanertik attatiin­narpaat. (Jos 9:16-19) Israalikkut Gibeonimiut oqarfigaat inussiatut nunamin­niissinnaasut ‘qisussior­tussatut imertar­tuusussatullu ilagiinnut Naalakkallu pilliivianut’. – Jos 9:27.

5. Gibeonimiut qanoq ilillutik Jehovamut tatigin­ninnertik takutippaat?

⁵ Kaanaanimi kunngit tallimat Gibeonimiut Israalikkunnik eqqisseqateqarsimanerat tusarsimallugu Gibeonimut saassus­siniarlutik aalajangerput. Gibeonimiullu Josvamut ikioqqupput. (Jos 10:3-7) Taava Josva sakkutuunilu Gibeonimukarput Kaanaanikkunnut sorsukkiar­torlutik, Jehovallu ikiorpai ajugaatillugit. Allaat Jehova angisoorsuarnik nataqqor­nartitsivoq seqinerlu unitsillugu Israalikkut ajugaanias­sammata. (Jos 10:9-14) Gibeonimiut Israalikkut eqqisseqatigiumallugit isumaqatigiis­suteqar­nermikkut Josvamullu ikiorneqar­nissaminnik saaffigin­ninnermikkut Jehovamut tatigin­ninnertik takutippaat.

6. Jehovap Gibeonimiunut iliuusii sumik ilikkagaqarfigaagut?

⁶ Jehova pillugu sumik ilikkagaqarpugut? Jehova maniguut­tuullunilu naakkit­tartuuvoq. Siusinnerusukkut Israalikkut peqqusimavai Kaanaanimi ‘najugaqartut tamaasa peersissagaat’, Gibeonimiut ilanngullugit. (Mos 4. 33:51, 52) Israalikkulli eqqisseqatigiumallugit isumaqatigiis­suteqarfiginikuugamikkit Gibeonimiut toqutaatinngilai. Jehova taamaaliorpoq naak Israalikkut eqqisseqatigiin­nissamut isumaqatigiis­suteqan­nginnerminni siunersioq­qaarsiman­ngikkaluaraatik. Taava Israalikkut neriorsuutiminnik eqqortitsinis­saannik ikiorpai Gibeonimiullu tupinnar­tuliornikkut annaallugit. – Jos 9:26; 11:19.

7. Gibeonimiut uppernerat maniguun­nerallu qanoq ilaarsin­naavagut? (Aamma asseq takuuk).

⁷ Gibeonimiut qanoq ilaarsin­naavagut? Jehovamut upperluarnikkut. Gibeonimiut nalaanniit Jehova pillugu ilisimasaqar­nerugatta Jehovamik tatigin­nilluin­narnissatsinnut peqqutis­saqarneruvugut. (Tuss 40:5, 6) Gibeonimiut aamma ilaarsin­naavagut Jehovap suliareq­qusaanik pingaaruteqarpasin­ngikkaluar­tunillluunniit suliaqar­tarnikkut. (Jos 9:23, 27) Qatanngutip angutip inuusuttup Lukemik atillip Betelimi kiffartor­tilluni qatanngutip angutip utoqqaap taamaaliornera puiukkius­simavaa. Qatanngutip angutip utoqqaap Betelimi pingaarutilinnik suliaqar­taraluarluni ataatsimiit­tarfimmik sanasoqarnerani unnuakkut ataatsimiittarfik nakkutigiumavaa sakkut allallu tillinneqan­nginnias­sammata. Luke oqaluttuarpoq: “Paasivara oqaannarsin­naanngitsugut maniguulluta kisianni iliuutsikkut takutis­sagipput.” Gibeonimiut ilaarlugit Jehovamut uppernerput takutis­sinnaavarput ilungersunar­torsior­nitsinni uagutsinnik ikiuiumaar­neranik tatigin­ninnitsigut Jehovallu suliareq­qusaanik sunilluunniit suliaqar­tarnitsigut.

NAAPERTUIL­LUANNGITSUMIK PINEQARAANGAVIT JEHOVA UTAQQISARUK

8. Kunngip Saulip Gibeonimiut qanoq ajortuliorfigai?

⁸ Gibeonimiut kunngip Saulip nalaani qanoq pineqarsimanerat Biibilimi eqqaaneqarpoq. Gibeonimiorpassuit Israalimi Juudamilu Guutip innuttaasa akornan­niittut kunngip Saulip toqorarpai.b (Sam 2. 21:2, 5, 6) Saulip taamaaliornera amiilaarnaqaaq! Taamaalilluni Saulip ukiorpassuarni eqqisseqatigiinnermik isumaqatigiissut aserorpaa.

9. Gibeonikkut naapertuil­luanngitsuliorfigineqarsimanerat qanga paasineqarpa?

⁹ Jehovap Gibeonikkunnut naapertuil­luanngitsuliorsimasut ingerlaannaq pillanngilai. Aatsaat Daavi Israalimi kunngin­ngormat Jehova ukiuni pingasuni kaannersuaqar­titsivoq. Daavip sooq kaannersuaqarnera apeqqutigimmagu Jehovap oqaluttuuppaa Sauli eqqarlerisaasalu ukiorpaaluit tamatuma siorna Gibeonimiunut toqoraallutik ajortuliorsimanerat peqqutaasoq. – Sam 2. 21:1.

10. Samuelimik allakkat aappaat 21:3-6 naapertorlugit Gibeonimiut Guutip inatsisaanik ataqqin­ninnertik qanoq takutippaat?

¹⁰ Samuelimik 2. 21:3-6 atuakkit. Daavip Saulikkut ajortuliorsimanerat qanoq isumakkeerfigineqarsin­naanersoq Gibeonimiunut apeqqutigaa. Gibeonimiut Daavimut aningaasarpas­suarnik piumasaqarnatik eqqortumik akipput oqaramik ‘sølvi kuultiluunniit atorlugit aaqqinneqarsin­naanngitsoq’, Inatsisimmi naapertorlugit inuartoq akilerlugu saammaan­neqarsin­naanngimmat. (Mos 4. 35:30, 31) Aamma nalunngilaat aatsaat kunngimit peqquneqarunik toqumik kinguneqartumik pillaasin­naallutik. Daavillu peqquai Saulip kinguaavisa ilaat angutit arfineq-marluk Gibeonimiorpas­suarnik toqutseqataasimagunartut toqussin­naagaat. Kingusin­nerusukkut siallilerpoq kaannersuaqarun­naarluni Jehovap Israalikkunnik saammaas­sineranik ersersitsisumik. – Sam 2. 21:9, 10, 14.

11. Oqaluttuami Jehova pillugu sumik ilikkagaqarpugut?

¹¹ Jehova pillugu sumik ilikkagaqarpugut? Ersarissumik paasitin­neqarpugut Jehova naapertuil­luartuusoq. (Tuss 37:28) Inuppassuit sumiuus­susertik allaaneruner­tilluunniit pissutigalugu ajortumik pineqartarput, Jehovalli kikkut tamaasa naapertuil­luartumik pineqar­nissaat kissaatigaa. Aamma Guutip innuttaanut ilaasut amerlasuut malersor­neqarlutil­luunniit ajortumik pineqartarput. Jehovalli neriorsorpai siunissami akissarsisin­neqarumaartut aamma naalliuk­kunnaarumaartut. Jehovap kissaatigaa neriorsuutigut eqqortit­tassagigut, soorlu Israalikkut Gibeonimiunik eqqisseqateqarnermik neriorsuisimanerannut tunngatillugu taamatut kissaateqartoq.

12. Naapertuil­luanngitsuliorfigineqaraangatta Gibeonimiut qanoq ilaarsin­naavagut?

¹² Gibeonimiut qanoq ilaarsin­naavagut? Uppeqatitsinnit eqqunngitsuliorfigineqaraluarluta Jehovap aaqqiis­suteqarnissaa naammagit­tarluta utaqqisas­savarput. Taamaaliorutta Jehovap piffissan­ngorpat aaqqiiumaarnera tatigalugu takutis­savarput. Qatanngut arnaq Laura French taamaaliorpoq. 1926-imi Betelimi Canadamiittumi kiffartulerpoq. Ukiut qulit missaat qaangiummata sakkortuumik naapertuil­luanngitsuliorfigineqarpoq. Tunussisunut ilaasutut unnerluutigineqarpoq. Tamannalu eqqunngik­kaluartoq Betelimiik­kunnaarsitaavoq. Qanoq qisuariarpa? Ajuallaq­qasorujus­suugaluarluni qatanngutit peqatigiiffillu naammagit­taalliuutigin­ngisaannarpai. Ukiuni tulliuttuni sisamani pioneritut kiffartornini aalluppaa. Taava 1940-mi tupaallaatigalugulu nuannaarutigisaminik Betelimut uternis­saminut qaaqqusaavoq. Betelimi ukiut 50-it missaanni toqussi tikillugu aalajaalluni kiffartorpoq. Taanna assigalugu uagut naapertuil­luanngitsuliorfigineqaraangatta ajunngitsulior­tuartassaagut Jehovallu aaqqiis­suteqarnissaa utaqqillugu. – Es 26:3, 4.

AALAJAALLUTIT JEHOVAMUT KIFFARTORTUARIT

13. “Naalaffimmi kiffat” kikkuuppat, juutillu Babylonnimit aniguisitaammata qanoq iliorpat?

¹³ Ukiut 500-t missaat kunngip Daavip aqutsereernerata kingorna Gibeonimiut Biibilimi eqqaaneqaqqipput. Ukiuni 70-ni Babylonnimut aallarus­saaqqareerlutik juutit ilaat naalagaatitaq Zerubbabeli ilagalugu Jerusalemmimut uterput. (Ezra 2:1, 2, 58) Ukiut arlallit qaangiummata juutit allat Ezra allakkanik ilisimasoq ilagalugu Babylonni qimallugu Jerusalem­mimukarput. (Ezra 7:1-7) Juutit ikittuinnaat Zerubbabeli Ezraluunniit ingiaqatigalugit Babylonni qimassimavaat. Tamarmilli naalaffimmi kiffanik ingiaqateqarsimapput. Naalaffimmi kiffat Israalik­kuusiman­ngillat, amerlanersaalli Gibeonimiunik siuaasaqarsimagunarput.

14. Gibeonimiut Jehovamut aalajaannertik qanoq takutippaat? (Nalunaarsuutit 1. 9:2)

¹⁴ Nalunaarsuutit 1. 9:2 atuaruk. “Naalaffimmi kiffat” Jerusalemmimut utertut siulliit ilagaat. Tamanna immikkut maluginiarnarpoq, juutimmi ilaannaat utersimammata. Juuterpassuit Babylonnimi angerlarsimaf­figissaarlutillu aningaasarsiorluaramik Jerusalemmi sanaqqik­kiartorlugu uterfigerusun­ngilaat. Gibeonimiunulli kinguaasut ilaasa, juutit upperluartut ilagalugit, guutisiorneq ilumoortoq pilerseq­qillugulu guutisiorfik sanaqqik­kusuppaat. Taamaattumik tamanna oqitsuin­naanngik­kaluartoq Jerusalemmimut uterput. Juutit assiginagit Gibeonimiut Israalimi nunaateqan­ngillat. Taamaak­kaluartorli Israalimut uterput guutisiorfimmut suliartorlutik Jerusalemmillu qarmarsuisa sanaqqin­neqarnis­saannut ikiuukkiar­torlutik. – Neh 3:26.

15. Jehova pillugu sumik ilikkagaqarpugut?

¹⁵ Jehova pillugu sumik ilikkagaqarpugut? Paasivarput Jehovap aalajaaf­figinnitsini asagai ikiortuaan­narlugillu. Josvap nalaaniilli Jehovap Gibeonimiut annaakkamigit ukiorpassuarni pilluaq­qujuarpai. Gibeonimiut kinguaavi ukiumi 607-imi Kr.in.si Juudap Jerusalemmillu piuneerus­saanerannit aniguipput. Utereeramillu guutisiornermut ilumoortumut kiffartor­tuarput Levikkullu guutisiorfimmi kiffartoqatigisarlugit. Aamma ilaat guutisiorfiup ungasin­ngisaani najugaqarsimapput. (Ezra 2:70; Neh 11:21) Guutisiorfimmi sulinertik pillugu Persiap kunngiata aalajangerpaa akileraarutinik sunilluunniit akiliisas­sanngitsut. – Ezra 7:24.

16. Gibeonimiut assigalugit qanoq Jehovamut aalajaat­tuarsin­naavugut?

¹⁶ Gibeonimiut qanoq ilaarsin­naavagut? Aamma uagut Gibeonimiut assigalugit sapinngisatsinnik Jehovamut kiffartorusuppugut allallu taamaalior­nissaannut ikiortarlugit. Taamaalior­niarluta ilaannikkut inuunitsinni allannguisariaqar­tarpugut, Jehovalu asagatsigu taamaaliorusut­tarpugut. Tamatumunnga tunngatillugu qatanngut angut Alwinimik atilik Filippinerini najugalik maligas­saalluarpoq. Suliffigis­saarsimavoq aningaasarsiagis­saarlunilu. Jehovamulli kiffartor­nerunissani kissaatigaa. Ilagiinnik nakkutilliisup tikinneri tamaasa nuannaarutigeqisaminik sapaatip-akunnera taanna sulinngif­feqartarpoq oqaluus­sineruniassagami. Taava qinusaqat­taareerluni Alwin aalajangerpoq pioneritut kiffartor­niassagami suliffimminit soraarniarluni allamillu suliffit­taarniarluni. Nalunngilaa allamik suliffit­taaruni aningaasarsiakin­nerulis­salluni. Taamaak­kaluartorli aalajangiusimaannarpoq. Nulia aamma pionerin­ngorpoq, inuillu 21-t Jehovamik ilisarisiman­nilernis­saannut ikiorpaat. Qularnan­ngitsumik Jehovap aallussil­luarlutik kiffartornerat nuannaarutigingaarpaa. Aamma uagut qularutigis­sanngilarput Jehovamut kiffartor­niarluta sapinngisatsinnik ilioraangatta nuannaarutigisaraa taamaalioraangattalu pisariaqar­titagut isumagisarai. – Mat 6:33.

17. Gibeonimiut pillugit Biibilimi allassimasut sammeriikkagut qanoq ilikkagaqarfigaagut?

¹⁷ Jehovap Gibeonimiunik pinnittar­neranit taassuma pissusii nuannersut pillugit paasisaqarpugut. Maniguuttuuvoq, naakkit­tartuuvoq, naapertuil­luartuuvoq tatiginar­tuullunilu. Kiffani aalajaatsut akissarsisit­tuaannarpai. Aamma Gibeonimiut ilinniarfigil­luarpagut. Taakku assigalugit Jehovamut upperluar­toorusuppugut tatigalugulu ilungersunar­torsioraangatta ikiorumaaraatigut. Taamatut uppersuseqarluarutta Jehovap suliakkiissutai suugaluar­tulluunniit maniguulluta suliarerusus­savagut. Naammagit­tarluta Jehova utaqqerusupparput tatigalugu naapertuil­luanngitsuliornerit tamaasa aaqqissaqqaarai. Aamma sapinngisatsinnik aalajaalluta kiffartuuk­kusupparput. Taamaaliorutta takutis­savarput Gibeonimiut maligas­siuinerat ilaarusullugu.