Ilaqutariit pinngitsoorneqarsinnaanngillat

OQARTOQARSIMAVOQ inuiaqatigiit qanoq innerat ilaqutariit qanoq innerannit aalajangerneqartartoq. Oqaluttuarisaanerup takutissimavaa ilaqutariittut aaqqissuussineq aseroriartortillugu inuiaqatigiit nunallu sanngiilliartortartut. Itsaq Grækenlandimi ileqqussatigut nakkaattoorneqarluni ilaqutariit aserormata atugartuussuseq atorunnaarsimavoq Romamiunit tiguarneqariaannaalerlutik. Romamiut naalagaaffissuat nukittujuaannarsimavoq ilaqutariit nukittujuartillugit. Ukiulli hundredelikkuutaat ingerlaneranni ilaqutariittut inuuneq sanngiilliartorsimavoq, naalagaaffissuup sanngiilliartorneranik kinguneqartumik. „Ilaqutariit ilaqutariittullu inuunerup isumannaatsuutinnissaa siuarsarnissaalu atugartuussutsip suliassaraa pingaarneq, suliniutillu tamarmik siunertaat,“ Charles W. Eliot, Harvardip universitetiani rektoriusimasoq, oqarsimavoq.

Aap, ilaqutariit pisariaqartinneqarput. Inuiaqatigiit aalajaatsuunerannut meeqqallu ajunngitsumik atugaqarnerannut kinguaariillu siunissaannut ilaqutariit toqqaannartumik sunniuteqarput. Qularutissaanngilaq kisimiittunik anaanarpassuaqartoq qitornaminnik perorsaalluarniarlutik ilungersuuteqartunik, tamannalu nersorneqaatigisariaqarpaat. Taamaakkaluartoq misissuinerit takutippaat meeqqat periarfissarinnerugajuttut angajoqqaatik marluutillugit ilaqutariinni inooqatigigunikkik.

Australiami inuusuttuaqqat 2100-nik amerlanerusut akornanni misissuinerup takutippaa „inuusuttuaqqat ilaqutariinnit avissaartuussimasuneersut peqqiilliornerusartut, misigissutsikkut ajornartorsiornissaat kinguaassiuutitigullu atoqateqarajuttunngornissaat ilimanarnerusoq ilaqutariit ilivitsuusut meerartaannit.“ USA-mi misissuinerup takutissimavaa meeqqat avissaartuussimasumik angerlarsimaffeqarsimasut „ajutoornissaat 20-30 procentimik ilimanaateqarnerusoq, atuarfimmi klassimut annermut nuunngitsoortarnissaat 40-75 procentimik ilimanaateqarnerusoq atuarfimmillu anisitaanissaat 70 procentimik ilimanaateqarnerusoq.“ Inuiaqatigiinnik misissueqqissaartartoq nalunaarpoq „meeqqat kisimiittunik angajoqqaallit pinerluttunngornissaat ilimanarnerusoq ileqqutoqqatut angerlarsimaffimmi peroriartortuniit.“

Angerlarsimaffik qimaaffittut ippoq

Angerlarsimaffik ilaqutariinnut pilluarnartuullunilu, ineriartornartuullunilu iluarusunnartuusariaqarpoq. „Pilluarnermut atugarissaarnermullu aallaaviusut tassaanngillat suliffigissaarneq, pigisat, aliikkutassiat ikinngutilluunniit, tassaappulli ilaqutariit,“ Sverigemi ilisimasalik taama oqarsimavoq.

Biibilimi takutinneqarpoq nunarsuarmi ilaqutariit tamarmik ilaqutariinnik Pinngortitsisorsuaq, Jehova Guuti, ilaqutariinnik aaqqissuussisoq, ateqaatigigaat. (1 Moses 1:27, 28; 2:23, 24; Evfisumiut 3:14, 15) Biibilimi apustili Paulusip siulittuutigisimavaa ilaqutariit ajortumik saassunneqarumaartut kristumiut ilagiivisa avataanni ileqqussatigut inuiaqatigiinnillu ajutoortitsisumik. Allassimavoq ’ullussanut kingullernut’ makkua ilisarnaataajumaartut: inuit ilumoorfiginninngitsut, ’asanniuitsut’, angajoqqaaminnut naalanngitsut allaallu ’Guutimik mianerinninnermik ileqqoqartuusaartut’. Paulusip kristumiut kajumissaarpai taamaattut akuliuffiginaveersaaqqullugit. Jesusip siulittuutigisimavaa Guutip sallusuissutaanut akerliunerup ilaqutariit avissaartuutsissagai. — 2 Timûtiuse 3:1-5; Matîuse 10:32-37.

Guutilli ikiuutissaqartinngitsuunngilaatigut. Oqaasiani ilaqutariit imminnut attaveqarnissaat pillugu unnersuussuterpassuaqarpoq. Oqaluttuuppaatigut qanoq ililluta iluatsittumik ilaqutariiusinnaassasugut qanorlu ililluta angerlarsimaffik ilaqutariit tamarmik akisussaaffeqatigiillutik pilluarfigisinnaagaat.a — Evfisumiut 5:33; 6:1-4.

Pilluarluni attaveqatigiinneq taamaattoq ulluni makkunani ilaqutariit taama ulorianartorsiortigisut anguneqarsinnaava? Aap. Silarsuarmi peqqarniitsumi ilaquttatit pilluartunngortillugillu nutaamik nukissaqalersissinnaavatit. Ilaqutariinnili ataasiakkaat tamarmik iliuuseqartariaqarput. Siunnersuutit ilaat tulliupput.

Ilaquttatit aniguisikkit

Ilaqutariit ataasiussuseqaannarnissaannut aqqutit pitsaanerpaat ilaat tassaavoq ilagiittarneq. Ataasiakkaat tamarmik piffissartik imminnut atorusuttariaqarpaat. Imaassinnaavoq pilliuteqartoqartariaqartoq. Soorlu, ilissi inuusuttuaqqat, TV-mik isiginnaartarnersi, timersortarnersi ikinngutissiluunniit ilagisarnerat pilliutigisariaqarsinnaavasi. Ilissi ataataasusi, pilersuisuunerusartusi, nammineq aliikkutarisartakkasi soqutigisarsiluunniit kisiisa sammeqinasigik. Ilaqutariittut sammisaqaqatigiinnissaq pilersaarutigisiuk, immaqa weekendisioqatigiinneq feriaqatigiinnerluunniit. Soorunami pilersaarutaasut tamanut nuannersuusariaqarput.

Meeqqat ’piffissaq pitsaassusilik’, tassa akunnerup affakkuutaarlugu tamatumaluunniit missakkuutaarlugu meeqqat piffissaqarfigisarneri, kisiisa atorfissaqartinngilaat. ’Piffissaq annertooq’ atorfissaqartippaat. Sverigemi aviisimi ilanngutassiortoq ima allassimavoq: „Ukiuni 15-ini tusagassiortuusimaninni inuusuttuaqqat pinerlunniartartorpassuit naammattoortarsimavakka . . . Assigiissutaat tassaagunarpoq angajoqqaavisa ’piffissaq pitsaassusilik’ kisiat atorlugu perorsaasarsimanerat: ’Angajoqqaakka piffissaqanngillat.’ ’Tusarnaanngisaannarput.’ ’Ataataga angalajuaannarpoq.’ . . . Angajoqqaatut meeqqat qanoq piffissaqarfigitigissanerlugit nammineq aalajangerneqarsinnaavoq. Ukiut 15-it qaangiuppata aalajangersimasat 15-inik ukiulimmit naakkittaatsumit nalilerneqassaaq.“

Naleqquttumik aningaasanut isiginninneq

Ilaqutariinni ataasiakkaat tamarmik aamma aningaasat naleqquttumik isiginissaat ineriartortittariaqarpaat. Ilaqutariit ataatsimut aningaasartuutaannik matuseqataanissartik piareersimaffigisariaqarpaat. Arnarpassuit pilersueqataaniarlutik sulisariaqarput, ilissili nuliaasusi, navianartut ussernartullu nalaassinnaasasi nalunngittariaqarpasi. Silarsuup matuma imminut „qaffassarnissat“ „kissaatigisattullu iliornissat“ kajumissaarutigaa. Attaviitsoorusuttunngortissinnaavaatit nuliatut anaanatullu inissisimaffinnik Guutimeersumik nalerisimaarutiginnikkunnaartissinnaallutit. — Títuse 2:4, 5.

Ilissi anaanaasusi, angerlarsimaannarsinnaagussi meeqqassinnullu siunnersuisuullusi ikinngutaallusilu ilaqutariit nukittuumik attaveqarnerannut ilasaataassaaq, tamannalu qanorluunniit pisoqassagaluarpat ilaqutariit ataasiusseqarnissaannut iluaqutaassaaq. Arnaq angerlarsimaffiup nuannersuunissaanut, toqqissisimanartuunissaanut ingerlalluarnissaanullu ilasaataalluarsinnaavoq. „Angutit hundredet tammaarsimaffimmik ataatsimik sanasinnaapput, arnarli ataaseq angerlarsimaffiliorsinnaavoq,“ 1800-kkunni naalakkersuinermik sulialik oqarsimavoq.

Ilaqutariit tamarmik ilaqutariit aningaasanik isertitaannik tamanik inuussuteqarniarlutik suleqatigiippata, ajornartorsiuterpassuit pinngitsoorneqarsinnaapput. Aappariit pilimanianngitsumik inuunissartik isumaqatigiissutigisariaqarpaat anersaakkullu ittut salliutillugit. Meeqqat naammagittarneq ilinniartariaqarpaat ilaqutariit aningaasatigut artugaannik piniartarnatik. Isit pilerigisaat mianersuutikkit! Akissaqartinngisanik pisinissamut usserneqarneq akiligassarsinerlu ilaqutariit amerlasuut umiiassutigisarsimavaat. Ilaqutariit ataasiussuseqarnerannut pitsaassaaq tamarmik aningaasaatiminnit sammisaqaqatigiinnermut akileeqataasarunik — inuummarissinartumik angalanermut, angerlarsimaffimmut nuannequtaasumik pisinermut kristumiulluunniit ilagiivinut tunissuteqarnermut.

Ilaqutariit nuannersumik anersaaqarnerannut ilasaataasut ilagaat ilaqutariit ilaasortaasa tamarmik eqqiaanermi aserfallatsaaliinermilu suleqataanerat — illumik, illup silataanik, biilimik il. il. isumaginninnermi. Ilaqutariit ilaasortai tamarmik, minnerpaanut allaat, suliassaqartinneqartariaqarput. Ilissi meeqqat, piffissaq asiutinnaveersaartarsiuk. Ikiuiumatussuserli suleqataajumatussuserlu ineriartortissigik; tamanna ikinngutigiinnermik ilumoortumik kinguneqassaaq ilaqutariinnik ataasiussuseqartitsisumik.

Biibilimik ajoqersorneqarnerup pingaaruteqarnera

Ilaqutariit kristumiut ataasiussuseqartut aalajangersimasumik Biibilimik atuaqqissaartarneq pingaartippaat. Ullormut allassimaffimmik oqaloqatigiissuteqarneq sapaatip-akunneranoortumillu Biibilimik atuaqqissaarneq ilaqutariinni ataasiussuseqartuni tunngaviusumik inissisimaffeqarput. Biibilip sallusuissutaa najoqqutassiaalu tunngaviusut ilaqutariit tamarmik uummataannik attuisumik oqaloqatigiissutigineqartariaqarput.

Taamatut ilaqutariittut katersuunneq ilinniarnartuusariaqarpoq aammattaarli nuannersuusariaqarluni kajumissinartuusariaqarlunilu. Sverigep avannaani ilaqutariit meerartaasa sapaatip akunnerata ingerlanerani apeqqutissaqaleraangamik allattarsimavaat. Apeqqutit taakkua sapaatip akunneranoortumik Biibilimik atuaqqissaarnermi sammineqartarput. Apeqqutit itisuujugajupput eqqarsalersitsigajullutillu meeqqallu eqqarsarsinnaanerannik Biibilillu ajoqersuutaanik pingaartitsinerannik ersersitsisarlutik. Apeqqutit imaattuusinnaapput: „Sunik tamanik Jehova alliartortitsiuaannarpa, imaluunniit ataatsikkut suut tamaasa aallartiinnarsimavai namminneq ingerlasussanngorlugit?“ „Sooq Biibilimi allassimava Guuti imminut ’assililluni’ inuliorsimasoq uffa Guuti inuunngitsoq?“ „Adam Evalu paratiisimi kamillaangagamik atisaqarnatillu ukiukkut qiiasarpat?“ „Sooq unnuakkut taartussaasumi qaammat pisariaqartipparput?“ Meeqqat taakkua maanna inersimasuupput piffissartillu tamaat kiffartortuullutik.

Ilaqutariittut ajornartorsioraangassi, ilissi angajoqqaat, isumalluarpasinniarsarisaritsi inussiarnerlusilu. Qajassuussisuugitsi naleqqussaarisarlusilu, najoqqutassialli pingaartut pineqaraangata aalajangersimalluinnartuugitsi. Aalajangiisarnitit Guutimut najoqqutassiaanullu asannittuuninnit aqunneqartut meeqqannut takutittaruk. Atuarfimmi avatangiisit eqqissisimajunnaartitsigajupput nikallornarajullutillu, sunniinerlu tamanna soqutaajunnaassappat meeqqat angerlarsimaffimmi qiimmassarneqartariaqarput.

Angajoqqaat, naammalluinnartuuneq anguniarsareqinasiuk. Kukkusarnerit akuerikkit pisariaqaraangallu meeqqatit utoqqatserfigisakkit. Inuusuttut, ataatarsi anaanarsilu kukkuluttoraangata asanninnersi ineriartortittarsiuk. — Nalunaajaasup oqaasii 7:16.

Aap, ilaqutariit ataasiussuseqartut eqqissisimasumik, toqqissisimasumik nuannersumillu angerlarsimaffeqartarput. Tyskeq taalliortoq, Goethe, ima oqarsimavoq: „Kunngi naasorissaasorluunniit, taakkua arlaat angerlarsimaffimmini pilluarnermik nassaartoq pilluarnerpaavoq.“ Angajoqqaat meeqqallu pingaartitsisut angerlarsimaffimminnit pitsaanerusumik nassaassaqarnavianngillat.

Ilumoorpoq ullumikkut ilaqutariit silarsuarmit inuuffigisatsinnit ulorianartorsiortinneqartut. Ilaqutariilli Guutip pilersitarimmagit aniguiumaarput. Guutip ilaqutariinnut pilluartunut najoqqutassiai naapertuilluartut maleruarukkit ilaquttatit aniguisinnaapput illillu aamma aniguillutit. (wE 1/4 98)

[Quppernerup ataani ilanngussaq]