Ilaqutariittut pilluarneq sumik isertugaateqarpa?

1. Sooq ilaqutariit ingerlal­luar­tut inuiaqatigiin­ni pingaaruteqar­pat?

ILAQUTARIIT­TUT inuuneq nunarsuarmi aaq­qis­suus­sat pisoqaaner­paar­taraat, inuiaqatigiin­nul­lu pingaaruteqar­torujus­suuvoq. Oqalut­tuarisaanerup ingerlanerani ilaqutariit ingerlal­luar­tut inuiaqatigiin­nut nukit­tuunut tun­ngaviusarsimap­put. Ilaqutariit­tut inuuneq meeq­qat inersimal­luar­tun­ngor­nis­samin­nut peroriar­torfigisin­naasaasa pitsaaner­paar­taraat.

2-5. (a) Ilaqutariin­ni pil­luar­tuni toq­qis­sisimaneq meeq­qap misigisar­tagaa nas­suiaruk. (b) Ilaqutariit ilaat sunik ajor­nar­torsiuteqar­pat?

² Ilaqutariit pil­luar­tut toq­qis­sisimanar­tuup­put. Ilaqutariit ingerlal­luar­tut takorluulaariak­kit. Un­nuk­kut nerinermin­ni angajoq­qaat isumas­suisut meeq­qatik ul­lormut pisimasunik eq­qar­tuerujooqatigaat. Meeq­qat angor­nioqalutik angajoq­qaatik atuarfim­mi pisimasunik oqalut­tuup­paat. Qasuk­karsimanar­tumik ataatsimooqatigiin­neq taama it­toq aqagus­samut ilaqutariit avataan­ni silarsuarmeeq­qin­nis­samut tamanut nutaamik nukis­saqalis­sutaasar­poq.

³ Ilaqutariin­ni pil­luar­tuni meeq­qap naluneq ajor­paa nap­parsimaleruni ataatami anaanamilu isumas­sus­sagaan­ni, im­maqa un­nuami sinif­fim­mi saniani sin­nerseraal­lutik paaq­qutaraluni. Naluneq ajor­paa ajor­nar­torsiuteqaleruni anaanani ataataniluun­niit oqaloqatigisin­naal­lugu, aam­malu siun­nersor­neqarlunilu an­ner­toq­qusersor­neqas­sal­luni. Aap, meeraq toq­qis­sisimasar­poq, silarsuaq avatiminiit­toq qanorluun­niit ajor­nar­torsiorfiutigigaluar­pat.

⁴ Meeq­qat inersimasun­ngoraangamik katit­tar­put nam­min­nerlu ilaqutaqalerlutik. „Inuup nam­mineq meeraqaleraangami paasilersar­paa angajoq­qaaminut qanoq akiitsugaqar­tigaluni,“ kangiamiut taama us­sateqar­put. Qamuuna qujamasun­nermik asan­nin­nermil­lu misigisimal­lutik qitor­nat inersimasun­ngorsimasut nam­min­neq ilaqut­tatik pil­luar­nar­tumik inuutin­niar­tar­paat, taman­nalu ilutigalugu angajoq­qaatik utoq­qan­ngor­tut, er­nut­tamin­nik najuisar­nermin­nik nuan­naarutigin­nit­tar­tut, isumas­sorlugit.

⁵ Im­maqa ima eq­qarsar­putit: ’Ilaqut­tak­ka asavak­ka, kisian­ni ilaqutariit­tut inuuner­put taamatut in­ngilaq. Aap­paralu tamat­ta pif­fis­sani as­sigiin­ngitsuni sulisar­pugut im­mitsin­nul­lu takun­ngingajat­tarluta. Aatsaal­lu aningaasatigut ajor­nar­torsiuteqaleraangat­ta oqaloqatigiit­tar­pugut.’ Im­maqaluun­niit ima oqar­putit: ’Meeq­qak­ka er­nut­tak­kalu il­loqarfim­mi al­lami najugaqar­put, takun­ngisaan­nar­pak­kalu.’ Aap, pis­sutsit nam­mineq sun­niuteqarfigin­ngisat pis­sutigalugit inup­pas­suit ilaqutariit­tut inuunerat pil­luar­nar­pal­laan­ngilaq. Taamaak­kaluar­torli ilaqutareeqar­poq pil­luarlutik inuusunik. Taamaam­mat man­na apeq­qutaaler­poq: Ilaqutariit­tut pil­luar­neq iser­tugaateqar­pa? Aap, iser­tugaateqar­poq. Taman­nali eq­qar­tor­tin­nagu apeq­qut pingaaruteqar­toq akis­sutis­sarseq­qaar­tariaqar­par­put.

ILAQUTARIIT SUUPPAT?

6. Ilaqutariit qanoq it­tut atuak­kami matumani sam­mineqar­pat?

⁶ Nunat kil­liit amerlanersaan­ni ilaqutariit tas­saasar­put ataata, anaana meeq­qal­lu. Aatak­kut pisin­naatil­lutik im­mik­kut najugaqar­tar­put. Qanigisat ungasin­nerumaat ilaan­nik­kooriarluni at­taveqarfigineqar­tar­put, taak­kunun­ngali pisus­saaf­feqar­neq amerlaner­tigut kil­leqar­tar­poq. Ilaqutariit taama it­tut atuak­kami uani pingaar­nerusutigut sam­mineqas­sap­put. Ukiunili kingul­liunerusuni ilaqutariit al­latut katitik­kat amerliar­torsimap­put — ilaqutariit kisimiit­tunik pilersuisul­lit, ilaqutas­sariit (ataatas­sal­lit, anaanas­sal­lit, il. il.) kiisalu ilaqutariit arlaan­nik pis­suteqar­tumik najugaqatigiin­ngitsunik angajoq­qaal­lit.

7. Ilaqutariis­suit qanoq paasisariaqar­pat?

⁷ Kulturit ilaan­ni ilaqutariis­suit najugaqatigiit­tar­put. Ajor­nan­ngip­pat aatak­kuusut meeq­qamin­nit paarineqar­tar­put, qanigisal­lu ungasin­nerumaat qanimut at­tavigineqar­tar­put, akisus­saaf­figineqangaatsiar­tarlutil­lu. As­sersuutigalugu, soralus­sat qanigisal­lu ungasin­nerumaat perorsar­neqar­neran­nut ilaqutariit ikiuut­tar­put atuar­titaaneran­nul­lu tapersersueqataal­lutil­lu akileeqataasarlutik. Najoq­qutas­siat atuak­kami matumani saq­qum­miun­neqar­tut aam­ma ilaqutariis­suar­ni ator­neqarsin­naap­put.

ILAQUTARIIT TATINEQARTUT

8, 9. Nunat ilaan­ni ajor­nar­torsiutit suut takutip­paat ilaqutariit­tut inuuneq al­lan­ngoriar­tor­toq?

⁸ Ul­lumik­kut ilaqutariin­ni pis­sutsit al­lan­ngorsimap­put — ajoraluar­tumik ilorraap tungaanuun­ngitsoq. As­sersuutigalugu, Indiami nuliaasoq im­maqa uimi ilaqutaani najugaqar­tar­poq sakiminil­lu aqun­neqarluni angerlarsimaf­fim­mi sulisarluni. Ul­lumik­kul­li Indiami nuliaasut aam­ma angerlarsimaf­fiup avataani sulif­feqar­talersimap­put. Taamaak­kaluar­torli suli angerlarsimaf­fim­mi inis­sisimaf­fitoq­qamin­nik eq­qor­titsinis­saat naatsorsuutigineqar­tar­poq. Ar­nap angerlarsimaf­fiup avataani sulif­fil­lip ilaqutariin­nut ilaasunut al­lanut sanil­liul­lugu angerlarsimaf­fim­mi sulias­sanik qanoq suliaqar­tigisar­nis­saa nunat ilar­pas­suini oqal­lisigineqar­tar­poq.

⁹ Inuiaqatigiin­ni kangianiit­tuni ilaqutariis­suit qangaaniil­li ataqatigiil­luar­tuusimap­put. Kitaamiul­li im­mik­koor­nias­susian­nit aningaasaqar­niar­nik­kul­lu ajor­nar­torsior­nerup tatisineranit sun­ner­neqar­nik­kut ilaqutariis­suar­tut ileq­qutoq­qat tam­mariar­tulersimap­put. Taamaat­tumik inuit ilar­pas­suisa ilaqutariin­nut ilaasunik utoq­qalisunik isumagin­nin­neq al­latut ajor­nar­tumik naam­mas­sisariaqak­katut isigilersimavaat, im­mik­kut pisin­naatitaaf­fit­tut isigiun­naarlugu. Al­laat angajoq­qaat utoq­qalisut ilaat ajor­tumik pineqar­tar­put. Ajoraluar­tumik nunat ilar­pas­suini utoq­qaat ajor­tumik pineqar­tarlutil­lu sumigin­nar­neqar­tar­put.

10, 11. Pis­sutsit piviusut suut takutip­paat Europami ilaqutariit­tut inuuneq al­lan­ngoriar­tor­toq?

¹⁰ Aap­pariit avit­tar­nerat nalingin­naaleriar­tuin­nar­poq. 1990-ik­kut aal­lar­tin­neran­ni Spaniami aap­pariit arfineq-pingajus­saat tamarmik avis­simap­put, ukiut 25-iin­naat sior­natigor­nit amerlanerujus­suul­lutik, taamanik­kum­mi aap­pariit 100-uugaangata aap­pariit ataatsit avit­tarsimap­put. Tuluit Nunaan­ni, Europami avin­nerit amerlaner­paaf­figisaan­ni (mis­siliuun­neqar­poq aap­pariit quliugaangata sisamat avit­tar­tut), pilersuisut kisimiit­tut amerleriarujus­suarsimap­put.

¹¹ Tysklandimi ilaqutariit­tut ileq­qutoq­qat inup­pas­suar­nit qiman­neqarsimasorinar­put. 1990-ik­kun­ni inoqutigiit tyskit tamarmik 35 procentii kisimiit­tunik pilersuisoqar­put 31 procentiilu marluin­nar­nik inut­taqarlutik. Franskit­taaq katit­tar­nerat qaqutigoor­nerujar­tuin­nar­poq, katit­tul­lu sior­natigor­nit avikulanerujar­tor­put aviaar­nerusarlutil­lu. Amerliar­tuin­nar­tut katin­natik inooqatigiigin­nar­nis­sar­tik qiner­tar­paat. Aap, aam­ma Kalaal­lit Nunaan­ni, ilami nunarsuarmi tamarmi, taamaap­poq.

12. Ul­lumik­kut ilaqutariit­tut inuunermi al­lan­ngor­ner­nit meeq­qat qanoq eq­qor­neqar­tar­pat?

¹² Meeq­qam­mi? Nunat ilar­pas­suini aap­pariin­nerup avataatigut meeq­qior­neq, ilaatigut inuusut­tuaq­qat akor­nan­ni, nalingin­naaleralut­tuin­nar­poq. Inuusut­tuaq­qat ilar­pas­sui arlalin­nik as­sigiin­ngitsunik ataatalin­nik meeraqar­put. Silarsuarmit tamarmit nalunaarutitigut erser­poq meeq­qat angerlarsimaf­feqan­ngitsut mil­lionilip­pas­suit aq­qusiner­ni angalaan­nar­tuusut; ilar­pas­sui angerlarsimaf­fim­min­nit qimaasimap­put ator­nerlun­neqar­taramik, imaluun­niit angajoq­qaamin­nit im­min­nik pilersuisin­naan­ngitsunit anisitaasimal­lutik.

13. Ajor­nar­torsiutit siaruarsimasut suut ilaqutariit­tut pil­luar­nis­saraluamik akor­nusiip­pat?

¹³ Aap, ilaqutariit ajor­nar­torsior­put. Taagor­neqareersut saniatigut inuusut­tuaq­qat ilaasa pikitsitsiumatunerat, meeq­qanik ator­nerluineq, aap­parmut nakuuser­neq, imerajut­tuuneq ajor­nar­torsiutil­lu al­lat ilaqutariit pil­luar­nis­saraluan­nut akor­nutaap­put. Meeq­qat inersimasul­lu ilar­pas­suinut ilaqutariit tas­saajun­naarluin­narsimap­put qimar­nguik toq­qis­sisimanar­toq.

14. (a) Inuit ilaasa ilaqutariit ajor­nar­torsior­neran­nut suut pis­sutaanerar­tar­paat? (b) Ukiuni hundredelin­ni siul­ler­ni inatsisinik ilisimatuup nalitsin­ni silarsuaq qanoq al­laatigisimavaa, taas­sumalu oqaasiisa eq­quun­nerat ilaqutariit­tut inuunermut qanoq sun­niuteqarsimava?

¹⁴ Sooruna ilaqutariit ajor­nar­torsior­tut? Ar­nat angerlarsimaf­fiup avataani sulif­feqar­talersimanerat ilaqutariit ajor­nar­torsior­neran­nut ilaasa pis­sutaanerar­tar­paat. Ilaasa ileq­qus­satigut najoq­qutaarun­neq tik­kuar­tar­paat. Aam­ma al­lat pis­sutaanerar­neqar­tar­put. Ukiut 2000-ingajaat matuma sior­na inatsisinik ilisimatooq tusaamasaasoq siulit­tuisimavoq ilaqutariit an­ner­tuumik tatineqarumaar­tut: ’Imaat­torli ilisimas­savat: ul­lus­sani kingul­ler­ni ajor­nar­tunik nal­liut­toqas­sam­mat, inuit inuujumaarmata im­min­nik asasut, aningaaserituut, usorsitsaapilut­tut, an­neruniar­tut, mital­lersut, angajoq­qaamin­nut naalan­ngitsut, qujasuitsut, soq­qusaatsut, asan­niuitsut, saam­majuitsut, mamarliisut, nunujuitsut, qiningasut, ajun­ngitsunik uumis­suisut, kil­luus­sisut, isumaatsut, ilisimatuuniar­tut, Guuti kajumiginagu nuan­naarutinut kajumit­tut.’ (2 Timûtiuse 3:1-4) Oqaatsit tamak­kua ul­lumik­kut eq­quun­nerat kia qularutigisin­naaner­paa? Silarsuarmi pis­sutsit taama it­tut atuuf­figisaan­ni tupin­nan­ngilaq ilaqutariip­pas­suit ajor­nar­torsiormata.

ILAQUTARIITTUT PILLUARNERUP ISERTUGAATAA

15-17. Ilaqutariit­tut pil­luar­nerup iser­tugaataanik nas­saarfis­satut suna atuak­kami matumani tik­kuar­neqar­pa?

¹⁵ Qanoq ilil­luni ilaqutariit­tut pil­lualersoqarsin­naanera pil­lugu siun­nersuutit un­nersuus­sutil­lu naaf­feqan­ngil­lat. Nunani kil­ler­ni atuak­kat atuagas­sial­lu iluaqutaaniar­tus­sat saq­qum­mius­sor­neqar­tuar­put. Man­nali ajor­nar­torsiutaavoq: pitsaasumik siun­nersuiniar­tut siun­nersuutaat amerlasuutigut im­min­nut akerleriit­tar­put, un­nersuus­sutaal­lu ul­lumi mutiugaluar­tut im­maqa aqagu atorsin­naajun­naas­sap­put.

¹⁶ Taavami sumi ilaqutariit­tut inuuneq pil­lugu un­nersuus­sutinik tatiginar­tunik nas­saarsin­naas­saagut? Atuak­kami ukiut 1900-t mis­saan­niit­tut matuma sior­na al­lal­lugu naam­mas­sineqarsimasumi un­nersuun­neqarfis­sarsiorumas­savit? Imaluun­niit isumaqar­pit atuagaq taama pisoqaatigisoq ul­lumik­kut atorsin­naan­ngil­luin­nar­toq? Ilumoor­torli tas­saavoq ilaqutariit­tut pil­luar­nerup iser­tugaataa atuak­kami taama it­tumi nas­saas­saam­mat.

¹⁷ Atuagaq taman­na tas­sa Biibili. Up­per­narsaatis­sat tamarmik takutip­paat atuagaq taman­na Guutimit isumas­sarsiarititaasoq. Biibilimi ima al­las­simasoqar­poq: ’Al­lak­kat tamarmik Guutip anersaar­neranik ilal­lit ator­tus­saap­put­taaq ajoqersuutaal­lutik iner­teq­qutaal­lutil­lu iluarsiar­tuutaal­lutil­lu iluar­nermul­lu perorsaataal­lutik.’ (2 Timûtiuse 3:16) Ul­lumik­kut ilaqutariin­ni tatineqar­ner­nik ajor­nar­torsiutinil­lu ’iluarsiinis­san­nut’ imaluun­niit an­ner­tuumik al­lan­nguinis­san­nut Biibili iluaqutaasin­naanersoq paasiniarlugu misis­sueq­qul­lutit atuak­kami uani kajumis­saar­niar­patsigit.

18. Sooq aap­pariit­tut siun­nersor­tif­fis­satut Biibili akueris­sal­lugu silatusaar­nerua?

¹⁸ Biibilip ilaqutariit­tut pil­lualer­nis­samut iluaqutaasin­naas­susia up­perival­laan­ngik­kuk­ku man­na eq­qarsaatigerias­sagit: Biibilimik isumas­sarsiarititsisoq tas­saavoq aap­pariin­nermik Pilersitsisoq. (1 Moses 2:18-25) Biibilimi oqaatigineqar­poq taas­suma aq­qa tas­saasoq Jehova. (Tus­siaat 83:19) Taan­na tas­saavoq Pin­ngor­titsisoq ’qilam­mi nunamilu ataataasut tamarmik ateqaatigisaat’. (Evfisumiut 3:14, 15) Inuiaat pin­ngor­tin­neqarmatali ilaqutariit­tut inuuneq Jehovap malin­naaf­figisimavaa. Ajor­nar­torsiutit pilersin­naasut nalun­ngilai, qanorlu aaq­qin­neqar­nis­saat pil­lugu un­nersuus­sisimal­luni. Oqalut­tuarisaanerup ingerlanerani inuit ilaqutariit­tut inuunermin­ni Biibilimi najoq­qutas­sianik ilumoorus­sil­lutik atuiniarsimasut pil­luar­nerul­lutik inuusarsimap­put.

19-21. Nalitsin­ni misigisimasat suut takutip­paat Biibili aap­pariit­tut ajor­nar­torsiutinik iluarsiisin­naasoq?

¹⁹ As­sersuutigalugu, nuliaasoq Indonesiami najugaqar­toq aningaasanoor­nermut ueril­luin­narsimavoq. Ukiuni arlalin­ni meeq­qani sumigin­narsimavai, aam­ma uinilu as­sor­tuutikulasaqalutik. Taavali Biibili atuaq­qis­saar­taler­paa. Biibilimi al­las­simasut up­perileriar­tuaar­pai. Un­nersuus­sutil­lu tas­saniit­tut inuunermini atuleramigit nuliaal­luar­neruler­poq. Ilungersorluni Biibilip najoq­qutas­siaanik maleruaaniar­nera ilaqutariin­nut tamanut nuan­naarutaaqaaq.

²⁰ Il­lumi ningiu Spaniami najugalik ima oqar­poq: „Ukioq ataasiin­naq katis­simareerluta an­ner­tuunik ajor­nar­torsiuteqaler­pugut.“ Uinilu peqatigiis­suteqar­pal­laan­ngil­lat, tamatigungajal­lu aatsaat as­sor­tuus­sutis­saqaleraangamik im­min­nut oqaluut­tar­put. Naak mikisumik paneqaraluarlutik aalajanger­put avin­niarlutik. Taman­nali pitin­nagu Biibili misis­soq­qul­lugu kajumis­saar­neqar­put. Biibilimi uiusunut nuliaasunul­lu un­nersuus­sutit ilin­niar­paat inuunermin­nilu atulerlugit. Sivitsun­ngitsoq eq­qis­sisimasumik oqaloqatigiis­sin­naaler­put, ilaqutariin­nguil­lu avis­saan­ngin­ner­tik nuan­naarutigeqaat.

²¹ Aam­ma utoq­qaanerusunut Biibili iluaqutaasar­poq. Taman­na takuneqarsin­naavoq Japanimi aap­pariit ataatsit misigisimasaatigut. Uiusoq kamajasuuvoq ilaan­nik­kul­lu nakuuser­tarluni. Aap­pariit panii angajoq­qaamin­nit akerlilersor­neqaraluarlutik Biibilimik atuaq­qis­saar­taler­put. Taava uiusoq aam­ma atuaq­qis­saar­taler­poq, nuliali akerliujuarsin­nar­poq. Ukiul­li ingerlaneran­ni Biibilimi najoq­qutas­siat ilaqut­taminut ajun­ngitsumik sun­niuteqar­nerat nuliaasup malugisin­naavaa. Paniisa anaanar­tik isumas­sorluar­paat, uialu as­sut saamaneruler­poq. Al­lan­ngor­nerit tamak­ku pis­sutigalugit aam­ma ar­nap Biibili misis­suler­paa, taamatut­taarlu taas­sumun­nga ajun­ngitsumik sun­niuteqar­poq. Ar­naq arlaleriarluni ima oqarsimavoq: „Kiisami aap­pariivit­tut inuuler­pugut.“

22, 23. Biibilip qanoq ilil­luni inuit inuiaqatigiin­nit tamaneersut ilaqutariit­tut pil­lualer­nis­saan­nik ikior­tar­pai?

²² Inuit ataasiak­kaat eq­qar­toriik­kavut inup­pas­suit, Biibilip un­nersuus­sutaanut tusar­naar­nermik­kut maleruaanermik­kul­lu ilaqutariit­tut pil­luar­nerup iser­tugaataanik paasin­nilersimasut, ilaan­naminin­nguaraat. Silarsuarmi nakuuserfiusumi, kan­ngunar­tuliorfiusumi aningaasatigul­lu ajor­nar­torsiorfiusumi al­latul­li inuup­put naam­mal­luin­nan­ngitsuul­lutil­lu. Ilaqutariin­nil­li Pilersitsisup piumasaatut ilior­niarsarinermik­kut pil­luar­neq nanisimavaat. Soorlu Biibilimi oqaatigineqar­toq Jehova Guuti tas­saavoq ’iluaqutaasunik ajoqersuisoq ingerlavigisas­sak­kut ingerlatitsisoq’. — Jesaja 48:17.

²³ Naak Biibili ukiut 2000-ingajaat matuma sior­nali al­lan­neqarluni naam­mas­sineqarsimagaluar­toq un­nersuus­sutit tas­saniit­tut ul­lumik­kut atorluarsin­naasorujus­suup­put. Aam­ma Biibili inun­nut tamanut al­lagaavoq. Biibili Amerikamiut kitaamiul­luun­niit atuagaatigin­ngilaat. Jehovap ’inooqatigiis­sor­pas­suit tamaasa aam­mit ataatsimit naggueqar­tip­pai’, taamaat­tumil­lu inuit tamarmik pis­susii nalun­ngilai. (apustilit suliait 17:26) Biibilimi najoq­qutas­siat kik­kun­nut tamanut atorsin­naap­put. Aam­ma il­lit inuunin­ni atoruk­kit ilaqutariit­tut pil­luar­nerup iser­tugaataa paasilis­savat.