Kaffi pitsaasoq — Orpimmiit tiitorfimmut aqqutaa

BRASILIAMI ITERITSI!-P ILANNGUTASSIORTUANIT

FINLANDIMIUT inuiaassutsimik imertakkamittut taavaat. Italiamiorpassuit ileqqulersuutilersorlutik piareersartarpaat. Frankrigimi, Mexicomi, Tysklandimi, USA-mi nunanilu allarpassuarni ullaakkorsiornermi pinngitsoorneqarsinnaanngilaq. Silarsuarmi tiimut tulliulluni imerumaneqarnerpaavoq. Suna pineqarpa? Nunarsuup inuisa pingasorarterutaannut akissut ataasiinnaavoq — kaffi!

Nammineq qanorluunniit isumaqaraluaraanni miserratigineqarsinnaanngilaq kaffip imerumaneqarluartuunera. Pitsaasumik kaffiliussagaanni suna pisariaqarpa? Sumi naasarpa? Qanoq tunisassiarineqartarpa? Kaffit assigiinngitsut assigiinngissutaat taama annertutigigami? Pissutsit suut pitsaassusaanut, mamaanut akianullu sunniuteqarpat?

Suminngaaneerpa?

Orpiup kaffimik ineritetaqartartup, orpikkap qorsuujuaannartup qorsunnik taartunik qillertunik pilutallip nunanilu kiattuni kiarujussuanngitsunili naasartup, inerittuisa sikatsinnerisigut kaffi pilersinneqartarpoq. Orpik sikkeraangami jasminitut tipeqartunik sikkernernik ulikkaartarpoq. Ullualuinnaat qaangiukkaangata sikkerneri inerititanik kirsebæritut atsigisunik taarserneqartarput. Inerikkiartornerminni qalipaatai qorsuit assigiinngitsuniit inerilluaraangamik kajortoq qaamasunngortarlutik aappalaartumut imaluunniit sungaartumut allanngortarput.

Orpiit kaffimik inerititaqartartut assigiinngitsut 70-it missaanniipput, orpigaaqqaniit orpissuarnut 12 meteritut portutigisunut, silarsuarmili kaffimik tunisassiornerup 98 procentiini marluinnaat, Arabica (Coffea arabica) aamma Robusta (Coffea canephora), atorneqartarput. Arabicap assigiinngitsortaanit, ingammik qatsissumi naatitanit, kaffi pitsaanerpaaq pineqartarpoq. Orpiit taakku 4 meterimit 6 meterimut portutigilersinnaapput, 4 meteritulli portutigileraangata kipineqarajupput. Robusta, neskaffinut atorneqarnerusartoq, koffeineqarneruvoq mamaqannginnerullunilu.

Kaffimik pitsaasumik naatitsineq

Kaffimik pitsaasumik naatitsiniaraanni ataasiinnaq pisariaqarpoq: suliaq! Alloriarneq siulleq pisarpoq naatsiiassat immikkut naatinneqarsimasut naatitsinermut ilinniarfimmi naasut seqinermik alanngumillu naammattumik pinissaat siunertaralugu ilusilersorneqarsimasumi ikkussornerisigut. Ukiup ataatsip affaata missaa qaangiukkaangat naatsiiat narsaatinut, naggorissaaserneqarsimasunut aatsitassalersimasunullu, ikkussorneqartarput. Naasut kaffissat sivingarnit ilusaat malillugit sanileriiaarlugit ikkussorneqartarput. Alliartorneranni inissaqartinniarlugit, orpiit issullu paarinerat katersuinermilu sulineq oqilisarniarlugu akuttujaartarput.

Orpiit inerititaqarluassappata ukioq naallugu nakkutigineqarlutillu paarineqartuartariaqarput. Naasupiluit issup inuussutissartaanik tigoqqaasut piiarneqartariaqarput, svampinut illersuummik sullinernullu toqunartumik serpartarneqartariaqarlutik naasoq uumasunut ajoqutaasunut nappaatinullu, soorlu sullernit qullugiaannut putoorisartunut svampinullu ajoqusiisartunut, illersorniarlugu.

Naasut nutaat minnerpaamik ukiunik marlunnik pisoqaassuseqaleraangamik aatsaat inerititaqartarput. Katersuiffissanngoraangat suliassat annertuserujussuartarput. Inerititat ataasiakkaarlugit assammik katersorlugit pitsaanerpaavoq, ilaatigut Colombiami Costa Ricamilu taamaaliortarput.

Paarnat taamatut katersorneqartut masattumik suliarineqartutut nalinginnaasumik taaneqartarput. Paarnat suliarineqarnerinut atatillugu aserorterivimmut ikineqartarput inerititap neqaata annertunersaa peerniarlugu. Taava inerititat ulloq ataaseq pingasulluunniit pooqartinneqartarput, enzymit pinnguuserisaasa qappiortilersarpaat inerititat neqaasa sinnerinik nungutitsisumik. Kaffit aserorterneqarsimanngitsut errorneqartarput inerititat neqaasa amiakkorisinnaasaat peerniarlugit. Ilaat salliarnartani cementiusuni seqinertitsivinniluunniit panerserneqartarput, allat maskiinani panersiivinni panerserneqartarput. Taava qalipaat, pergamentiusoq ameraasaalu silviusoq, maskiinamik peerneqartarput. Paarnat inerilluarsimasut kisiisa atorlugit qappiortillugillu, masattumik suliarineqarnerini pisumi, kaffi pitsaalluinnartoq kimikitsorlu pilersinneqartarpoq.

Brasiliami, silarsuarmi kaffimik tunisassiornerpaaffiusumi, kaffimik naatitsisartut amerlanersaasa katersueriaaseq derriça-mik taasaq atortarpaat. Kaffit assammik katersorneqartarput paarnat tamaasa qanoq inerissimatiginerat apeqqutaatinnagu. Ukiuni kingulliunerusuni tunisassiortut ilaasa maskiinat ilaatigut ilaannakkuusumik atorlugit katersuisalersimapput kaffi pitsaanerulersinniarlugu tunisassiornerlu annertusarniarlugu. Taakkua ilaannut ilaavoq sakku tigumiartagaq silaannap naqitsineranik atortulik. Taliusaavoq sajukulaartunik ’inuattalik’ avaleqummik sajutsitsilluni paarnanik inerilluarsimasunik nakkaatitsisoq.

Paarnat taakku riivinik katersorneqartarput immikkoortiterneqarlutillu, assammik maskiinamilluunniit, piluttat, issoq avalequteeqqallu piiarlugit. Taava paarnat koorinut 60 literitut imaqqortutigisunut immiunneqartarput. Paarnat immikkoortitikkat errorneqartarput ruujorersuarni betoniusuni maskiinamiluunniit tamakkununnga atugassiami. Errornerini paarnat inerilluarsimasut paarnanit pisoqaanerusunit panertunit asiulersunit immikkoortinneqartarput.

Paarnat salliarnartani cementiusuni ullut 15-it 20-llu akornanni seqinermut panerserneqartarput. Piffissami tamatumani minutsit 20-kkaarlugit paarnat assallanneqartarput assigiimmik parnersinnaaqqullugit. Ilaannikkut panerasuartinniarlugit maskiinat panersiiviit atorneqartarput. Kaffip isugutannera nakkutigineqartarpoq panerpallaaleruni siggilavallaalerunilu nalikinnerulissammat. Isugutannerata pitsaanerpaaffia 11-12 procenti nallerniariaraa maskiinamik qalipaajarneqartarput. Taava simissianik puulianut 60 kilotut oqimaatsigisunngorlugit poorneqartarput. Taamaalinerani kaffi amerlanertigut tunisaassioqataasunut nassiunneqarajuppoq, taakkualu kaffit pitsaassusii malillugit immikkoortiterlugillu suliareqqittarpaat.

Pitsaassusii malillugit immikkoortiterineq

Tunisassioqataasuni sulisut puut kaffinik imallit ataasikkaarlugit biilinit usingiartarpaat. Nammatatik ilitinnagit sulisoq sakku amitsoq takisooq atorlugu puup imaanik misiligutissanik tigusisartoq sanioqquttarpaat. Puut usisaatinit ataatsimeersut misiligutaat ataatsimut kattunneqartarput nalunaaqutserneqarlutillu pitsaassusaat malillugu immikkoortiterneqarlutik.

Misiligutit tiguneqareerpata kaffit usisaatinit assigiinngitsuneersut ataatsimut kattunneqartarput pitsaanerulersinniarlugillu suliareqqinneqartarlutik. Siullermik minguiarniarlugit maskiinakkoortinneqartarput, taava maskiina nakkartitsiviusoq angissusii malillugit immikkoortitserut aqqusaartarpaat kiisalu nerrivikkoortarput sajukulaartukkut oqimaassusii malillugit immikkoortiterutikkut. Maanna immikkoortiterummut elektroniskiusumut qernertortaannik qorsuttaannilluunniit kaffimik imeriaannaasumik mamaallisitsisussanik piaasumut ingerlatinneqassapput. Sinneri quersuarnut nassiunneqartarput kingusinnerusukkullu puunut immiunneqarlutik. Maanna puut kaffinik angissutsimikkut pitsaassutsimikkullu assigiiaartunik imaqarput avammut tuniniaasunut tamaaniluunniit pisiniartunut tuneriaannaallutik.

Misiligutissatut tigusat sumut atorneqartarpat? Pitsaassussii malillugit immikkoortiterneqarput kaffinik naatsitsisartut qanoq akilerneqassanersut aalajangerniarlugu. Siullermik misiligutit 300 gramikkuutaarlugit amigaataat malillugit immikkoortiterneqartarput. Amigaatinut kaffit qernertut, qorsuit sigginnikulluunniit aamma qalipakut, avalequteeqqaat ujaraaqqallu ilaapput. Taava kaffit nakkartitsiviit assigiinngitsut aqqusaartarpaat angissusii malillugit immikkoortiterneqarlutik.

Naggataagut ooqattaarneqartarput. Misiligut sikatsilaarneqartarpoq aserorterneqarlunilu, taava uuttoqqissaarlugit immiartorfinnut arlalippassuarnut immiunneqartarput. Imermik qalattumik akuneqartarput, aalaterneqarlutik ooqattaarisartullu misilittagaqarluartup misiligutit tikki tamaasa narajortarpai. Misiligutit nilloraangata tangiilu kivigaangata qalluteerannguamik qallussisarpoq, imaa milluttarpaa oriapallallugulu. Taava immiartorfiup tullianut ingerlaqqipallattarpoq periaaserlu nangeqqillugu. Misiligutit tamaasa ooqattaareeraangamigit, kaffi immikkoortitertarpaa kimikitsumiit (imeruminartumiit, tungusunningajattumiit) sungarnitsumut (mamaa jodimut eqqaanartumut).

Ooqattaarisartoq qilaagissuusariaqarpoq kaffillu mamaata assigiinngissuteerarpassuinik ilisimasaqarluartunik misilittagaqarluartariaqarpoq. Ooqattaarineq kaffip akissaannut aalajangiisuuginnanngilaq, kaffilli pitsaassusissaanut alloriarnermut tulliuttumut pinngitsoorneqarsinnaanngilaq.

Akoorineq sikatsitsinerlu

Kaffinik assigiinngitsunik pissusiinik, mamaanik, tikkinik kaffisunninnerinik isikkuinillu imminnut tulluartunik eqquilluni akoorineq imaannaanngitsuuvoq. Suliaq tamanna pisarpoq kaffit akoorneqarneranni suli sikatsinneqannginnerini. Kaffip pitsaassusiata assigiiaartuunissaanik mamaanik immikkullu ittuuneranik atatitsiinnarneq akoorisumut unamminiartartuuvoq.

Alloriarnerup tullia, sikatsitsineq, aamma kaffip pitsaassusianut aalajangiisooqataavoq. Suliarineqarnermi tamatumani kemiikkut pisariusumik kaffimi pisoqartarpoq tikkanik immikkut ittuusumik pilersitsisumik. Kaffip sikatsinnera qaamasuusinnaavoq, naammaannartoq taartorluunniit qanoq ittumik mamaqartinniarnera qanorlu imigassiarineqarnissaa apeqqutaatillugu. Kaffi ingasaallugu sikatsikkaanni qillalartunngorsinnaavoq uuliata tipigissup annaanerinik pissuteqartumik. Kaffi sungarnitsoq tipeqanngingajattoq kingunerissavaa.

Kaffi pitsaasoq pissarsiariniarlugu eqqortumik aserorternissaa aamma pingaaruteqarpoq. Qanoq aseqqoritsiginissaa qanoq imigassiarineqarnissaanut apeqqutaavoq. Assersuutigalugu akunnattumik aserortikkat annoraaminermik pappiaqqanilluunniit nakkartitsivilerluni kaffiliassaapput, aseqqorissulli Tyrkiamiutut kaffiliugassaallutik, nakkartitassaanngitsut.

Kaffi aserorterneqareeraangat poortorneqartarpoq nassiunneqarlunilu. Kaffi plastikinik puulik qaammatit marluk missaanni allanngorneq ajorpoq, silaannaarlugilli poortukkat ukioq ataaseq pallillugu allanngorneq ajorlutik. Kaffi ammareeraanni ussissumik pooqartariaqarpoq, nillataartitsivimmiikkunilu pitsaanerussalluni.

’Pitsaanerpaamik’ kaffiliorneq

Kaffip qanoq ikkussorneqartarnera, naatsinneqartarnera, katersorneqartarnera, tunisassiarineqartarnera, immikkoortiterneqartarnera, akoorneqartarnera, sikatsinneqartarnera aserorterneqartarneralu eqqartoreerlugit kiisami utaqqisat tikipparput — pitsaanerpaamik kaffiliorneq. Assigiinngitsorpassuarnik kaffilioriaaseqarpoq. Ikittuinnaat taallugit assersuutigisinnaavavut Tyrkiamiut kaffilioriaasiat, kaffimaskiinamik sanaaq, imaluunniit espresso Italiamiut moka-kaffiliorfimmik kaffiliaq, ilaannaat taassagaanni. Nalinginnaasumik siunnersuutigineqarpoq imeq literimut alussaatinik arfinilinniit arfineq-pingasunut tangilerneqassasoq. Kaffi ingerlaannaq kuioraatassat kisiat sanajuk. Kaffiliorfik, nakkartitsivik atortullu allat atoreeraangakkit errortortakkit, tangikunillu kaffiliunngisaannarit.

Tullianik kaffisugannaavit mamaa tikkalu inuulluaatigilerukku — Brasiliamiut cafezinho-rigaluarpassuk, Colombiamiut tinto-rigaluarpassuk, Italiamiut espressosorigaluarpassuk namminerluunniit immikkut kaffiliarigaluarukku — pitsaasumik kaffiliorniarluni suliarujussuup orpimmiit illit tiitorfinnut aqqutaata tamaat eqqarsaatiginissaa piffissaqarfigiuk. (gE 8/10 99)

[Qupp. 24-mi assiliartaq]

Naatitsinermut ilinniarfimmi naasut mikisut naammaannartumik seqinertinneqartarput alanngisimatinneqartarlutillu

[Qupp. 24-mi assiliartaq]

Orpinnik naatsitsivik kaffinik katersoriaannarnik inerittulik

[Qupp. 25-mi assiliartaq]

Kaffip paarnartai avalequtinit piiarlugit katersorneqartarput

[Qupp. 25-mi assiliartaq]

Brasiliamiup katersuisartup assammik paarnat nakkartikkai piluttat issorlu piiarlugit

[Qupp. 26-mi assiliartaq]

Kaffit misiligutit 300 gramikkuutaarlugit amigaataasa kisinnerisigut pitsaassusii malillugit immikkoortiterneqartarput

[Qupp. 26-mi assiliartaq]

Ooqattaarisartoq misilittagaqarluartuusariaqarpoq