Inuusuttut alianaqisumik toqusarnerat

„Malugisinnaavaralusooq ullumikkut inuusuttut toqorarlutik nungoqqajaasut.“ — Johanna P., 18-inik ukiulik Connecticutimi, USA-miittumi, universitetimi ilinniartoq.

POLITIIT Hobartip, Australiami naalagaaffiup qeqertap Tasmaniap illoqarfiisa pingaarnersaata, avataa’tungaani nunaateqarfimmut apuukkamik takusaata amiilaarnaraluassusia! Illup iluaniipput niviarsiaqqat sisamat qulinit 18-inut ukiullit. Tamarmik toqungapput, ataataminnit toqunneqarsimallutik, taannalu qoorortuumik niaqqumigut toqussutaasumik imminut aallaasimavoq. Assani talerpilleq ulimaammik kipisimavaa. Toqoraariarluni imminornerup tamatuma Tasmaniami tamarmi annilaarutaaqisup inuit akissutissaqartinngisaminnik apeqqutissaqalersippai: Sooq? Sooq niviarsiaqqat pisuussuteqanngitsut taakku toqunneqarpat?

Belgiami angutip pinngitsaaliilluni atoqatiginnissimasup misiligutaasumik parnaarussaajunnaaqqanermini niviarsiaqqanik arfinilinnik kinguaassiuutitigut atornerluisimanera, taakkualu ilaannik sisamanik toqutsisimanera, suli tupaqqassutaaqaaq. Tamatumanissaaq aperisoqarsinnaavoq: Sooq? Argentinami anaanaasut ilaat isumaqarput inuit 30.000-t missaanniittut, ilaatigut ernitik panitillu, ullumikkut sorsunnermik minguttuumik taaneqartumi tammarsimasut.a Inunnguakkuluit tamakku ilaat anniarteriarlugit ilisimajunnaarteriarlugillu immap qulaatigut timmisartumik timmissunneqartarsimapput immamullu iginneqarlutik. Ilarpassui iginneqarnerminni suli uumasimapput. Sooq toqutaappat? Anaanaat akissutissamik suli utaqqiput.

1955-imi World Congress of Mothersip ataatsimeersuarnerani (Silarsuarmi Anaanat Ataatsimeersuarnerat) sorsunnerit tamarmik iluaqutaanngitsutut naqissuserneqarput nalunaarutigineqarlunilu ataatsimeersuarneq „pingaarnerpaamik tassaasoq sakkortuumik akerliussutsimik takutitsineq, arnat meeqqaminnik mikisunik angisuunillu ajussutsimut, sorsunnerup sorsunnermullu piareersarnerup kingunerisartagaanut, sernissorniarlugit ilungersortut mianersoqqussutaat“. Killoq ataatsimeersuarnerup tamatuma kingorna silarsuarmi tamarmi aattalimmik akersuunnerni inuusuttut toqutaasut amerliartorsimapput — inuiaat kingornuttakkatigut isumalluutissaraluaminnik annertuumik annaasaqarlutik.

Oqaluttuarisaanermi inuusuttut toqorartarnerat

Silarsuarmi oqaluttuarisaanermik allaaserisat qupperneri inuusuttut aavannik aagasaqaat. Allaat nalitsinni 1900-kkunni qaammarsagaalluarfiusuni naggueqatigiit imminnut toqoraattarneranni ingammik inuusuttut persarineqartarsimapput. Ersarippoq inersimasut kukkuluttorneri anguniagaallu pillugit inuusuttut inuunerminnik annaasaqartariaqartartut.

Atuagassiami The New Republic-imi nalunaarutigineqarpoq Afrikami nunat ilaanni inuusuttuaqqat upperisarsioqatigiit sakkutuujusut Lord’s Resistance Army (Naalakkap sakkutuui akiuiniat) isumaqalersinniarneqarsimasut aallaasip aqerlortai taakkuninnga ajoqusiisinnaanngitsut. Tupinnanngitsumik allaaserisap qulequtaraa „Inuusuttuaqqanik asuleerineq“. Ilaqutariit — aallaasip aqerlortaasa ajoqusiisinnaanerat pissutigalugu — ernerminnik panimminnillu annaasaqarsimasut tupinnanngitsumik ima aperisarput: „Sooq meeqqavut toquppat? Tamatumunnga suna siunertaava?“

Aliasuutinut naalliuutinullu tamakkununnga tamanut inuusuttut imminortut amerlassusiat ilanngunneqassaaq.

[Quppernerup ataani ilanngussaq]