Guutip aqqa Grækerisut Allakkani Illernartuni

Biibilimik ilisimatuut miserratigin­ngilaat Guutip aqqa, tetragrammi (יהוה) atorlugu allanneqartartoq, Hebræerisut Allakkat Illernartut allassimaq­qaarfiini 7.000-eriangajallugu atorneqartoq. Ilisimatuulli ilarpassui isumaqarput Grækerisut Allakkat Illernartut allassimaq­qaarfiini ateq taanna atorneqan­ngitsoq. Tamanna pissutigalugu nalitsinni Biibilini amerlanerni Testamentitaamik taaneqartartoq nutserneqaraangat Jehovap aqqa atorneqarneq ajorpoq. Allaat Hebræerisut Allakkat Illernartut tetragrammimik atuisut issuarneqartut nutserneqaraangata nutserisut amerlanersaasa Guutip aqqa atornagu “Naalagaq” allattarpaat.

Biibilimik nutsikkami Nunarsuup nutaanngor­nissaanik nutsikkami taamaalior­toqanngilaq. Tamatumani Grækerisut Allakkani Illernartuni ateq Jehova 237-riarlugu atorneqarpoq. Nutserisut taamaalior­niarlutik aalajanger­nerminnut pingaarutillit marluk tunngavigaat: (1) Allagatoqqat grækerisuut assammik allatat ullumikkut pigineqartut allassimaq­qaarfiun­ngillat. Allagatoqqat tuusintillit ullumikkut pigineqartut amerlanersaat allassimaq­qaarfiit allanneqarnerisa kingorna ikinnerpaamik ukiut 200-t qaangiuttut assilillugit allanneqarput. (2) Taamanikkut assiliillutik allattartut tetragrammi Kyʹrios-imik, grækerisut oqaatsimik “Naalakkamik” isumaqartumik, taarsin­ngikkunikku taarser­neqareersimasunit assilisarpaat.

Ataatsimiititaliaq New World Translation of the Holy Scriptures-imik nutserisoq naliliisimavoq grækerisut allassimaq­qaarfinni tetragrammip atorneqar­neranut uppernarsaatis­saqarluartoq. Taama isummerput uku tunngavigalugit:

• Hebræerisut Allakkani Illernartuni Jiisusip taassumalu apustiliisa nalaanni atorneqar­tartuni tetragrammi tamatigut atorneqartarpoq. Siornatigut inuit ikittut tamanna qularutigisimagaluaraat, Hebræerisut Allakkat Illernartut Jiisusip nalaaneersut siusinnerusuk­kumeersullu Qumranimi nassaarineqarmatali tamanna qularineerus­simavoq.

• Jiisusip taassumalu apustiliisa nalaanni Hebræerisut Allakkani Illernartuni grækerisuun­ngortitani tetragrammi aamma atorneqarpoq. Ukiuni hundredilinni Biibilimik ilisimatuut isumaqarsimapput Hebræerisut Allakkat Illernartut grækerisut nutserneqar­neranni Septuaginta-mi tetragrammi atorneqan­ngitsoq. Taava 1940-kkunni Biibilimik ilisimatuut nutsikkap grækerisuup Septuaginta-p Jiisusip nalaaneersup ilamerngi pisoqarujussuit misissoq­qissaarpaat. Taakku Guutip aqqanik, hebræerisut allassimasunik, ilaqarput. Tassa allakkani grækerisuun­ngortitani Jiisusip nalaaneersuni Guutip aqqa atorneqarpoq. Mosesimilli allakkat siullerniit Malakip allagai ilanngullugit siusinnerusukkut Guutip aqqa allassimasaraluartoq Septuaginta assilillugu Kr.in.king. 300-kkunni allatani pingaarnerni (soorlu ukunani: Codex Vaticanus aamma Codex Sinaiticus) allassimanngilaq. Taamaattumik allakkani tamatuma nalaaneersuni tammatsaalineqarsimasuni Testamentitaami, tassa Biibilip grækerisoortaani, Guutip aqqata allassiman­nginnera tupinnanngilaq.

  Jiisusi ima oqarpoq: “Ataatama aqqani tikiuppunga.” Aamma Guutimut qinulluni ima oqarpoq: “Atit ilisimaneqalersippara”

• Grækerisut Allakkani Illernartuni Guutip aqqa Jiisusip atortaraa allanullu ilisimalersittaraa allaatigineqarpoq. Jiisusi ima oqarpoq: “Ataatama aqqani tikiuppunga.” (Johannesi 5:43; 10:25) Aamma Guutimut qinulluni ima oqarpoq: “Atit ilisimaneqalersippara.” – Johannesi 17:6, 11, 12, 26.

• Hebræerisut Allakkat Illernartut assigalugit Grækerisut Allakkat Illernartut Guutip sunniineratigut isumassarsiaritin­neqarlutillu Guutip oqaasianut ilaapput. Taamaattumik Jehovap aqqa allakkani allanneqar­tarunnaarsimasuuppat Biibilip immikkoortortai marluk taakku imminnut attuumas­suteqarpasis­sanngik­kaluarput. Kr.in.king. ukiup 50-ip missaani Jiisusimit ilinniartitap Jaakup utoqqaanertat Jerusalemimiittut ima oqarfigai: “Simmiuup sukumiisumik oqaluttuuteq­qammerpaatigut Guutip allamiut ilaat aterminik ateqaateqartussat innuttarilerumallugit qanoq aatsaavissuaq akuerigai.” (Apustilit Suliaat 15:14) Taamani Guutip aqqa ilisimaneqarnanilu atorneqar­tanngitsuuppat Jaaku taamatut oqarsimanavian­ngikkaluarpoq.

• Guutip aqqa naalisarlugu Grækerisut Allakkani Illernartuni atorneqartarpoq. Saqqummersitani versit ilaanni Guutip aqqa oqaatsimi uani ilaavoq: “Halleluja.” (Saqqummersitat 19:1, 3, 4, 6, q.a.i.) Oqaaseq taanna hebræerisuumit aallaaveqarpoq ima isumalimmik: “Jah unnersiutigineqarli.” “Jah” atip Jehovap naalisarneraa. Grækerisut Allakkani Illernartuni aterpassuit Guutip aqqanik naggueqarput. Taakkua ilagaat Jiisusi, qinerlerfissiat naapertorlugit ateq Jiisusi ima isumaqarpoq: “Jehova aniguisitsisuuvoq.”

• Juutit allagaataannit pisoqqanit erserpoq Kristumiut juutiusut allagaatiminni Guutip aqqa atortaraat. Tosefta-mi (juutit inatsisiliaat aallaqqaammut allataan­ngitsut Kr.in.king. ukiup 300-p missaani allagaatin­ngorlugit naammas­sineqartuni) kristumiut allagaataat ullormi qasuersaarfimmi ikuallan­neqartartut pillugit ima allassimavoq: “Iivangkiiliulersaartut atuagaataat aamma minim-it [tassaasorineqartut juutit kristumiun­ngorsimasut] atuagaataat innermit asattuun­neqanngillat. Atuakkat taakku Guutip aqqanik innersuus­sinertallit ikuallat­tarpaat.” Aamma Tosefta-mi Galilæamiu Rabbi José, Kr.in.king. ukiut 100-kkut aallartin­neranni inuusoq, oqarnerar­neqarpoq sapaatip-akunnerata ulluini allani “taakkunani [kristumiut allagaataanni] Guutip aqqanik innersuus­sinerit savimmik peeriarlugit piikkatik toqqortaraat, peersif­figisatillu ikuallattaraat”.

• Biibilimik ilisimatuut ilaasa miserratigin­ngilaat Hebræerisut Allakkat Illernartut issuarneqar­neranni Guutip aqqa Grækerisut Allakkani Illernartuni atorneqar­tarsimasinnaasoq. The Anchor Bible Dictionary-mi “Testamentitaami tetragrammi”-mik qulequtalimmi ima allassimavoq: “Testamentitaap allassimaq­qaarfii allanneqarmata Testamentitoqaq Testamentitaami issuarneqaraangat ilaannikkut tamatigul­luunniit tetragrammip, Guutip aqqata, Yahwehp atorneqar­tarsimaneranut uppernarsaatis­saqarpoq.” Ilisimatooq George Howard ima allappoq: “Biibili grækerisooq [Septuaginta] assilillugu allatani, Allakkani Illernartuni ilagiit kristumiut siulliit atortagaanni, tetragrammi suli atorneqartarmat Testamentitaamik allattut Allakkat Illernartut issuaraangamikkit oqaaseqatigiinni tetragrammip allassimaneratut allattarsimassagaat upperis­sallugu pissusis­samisuugin­nassaaq.” – Journal of Biblical Literature, nr. 1, marsi 1977.

• Biibilimik nutserisartut ataqqisaasut Grækerisut Allakkani Illernartuni Guutip aqqa atortarpaat. Taakkua ilaat Nunarsuup nutaanngor­nissaanik nutsigaq sioqquterujus­suarlugu taamaalior­tarsimapput. Nutserisut taakkualu nutsigaasa ilaat ukuupput: A Literal Translation of the New Testament ... From the Text of the Vatican Manuscript, Herman Heinfet­terimit (1863); The Emphatic Diaglott, Benjamin Wilsonimit (1864); The Epistles of Paul in Modern English, George Barker Stevensimit (1898); St. Paul’s Epistle to the Romans, W. G. Rutherfordimit (1900); The New Testament Letters, J.W.C. Wandimit, Londonimi biskoppimit (1946). Aamma nutsikkami Spaniamiutuumi 1919-imeersumi, nutserisup Pablo Bessonip Lukkarsi 2:15-imi aamma Juudarsi 14-imi “Jehová” atorpaa, nutsikkaminilu quppernerup ataani ilanngussani 100-t sinnerlugit Guutip aqqa allanneqar­tarsimasorineqartutut allattarpaa. Nutsikkat taakku sioqquterujus­suarlugit Grækerisut Allakkani Illernartuni hebræerisuun­ngortitani 1500-kkunneersuni tamatumalu kingornaneersuni tetragrammi oqaaseqatigiip­passuarni atorneqarpoq. Nutsikkani tyskisuuni assigiin­ngitsuni ikinnerpaamik aqqanilinni “Jehovah” (imaluunniit “Jahwe”) Grækerisut Allakkani Illernartuni atorneqarpoq, nutserisullu sisamat “Naalagaq” allariarlugu tamatuma kingorna ateq ungaluuserlugu ilanngut­tarsimavaat. Nutsikkani tyskisuuni 70-init amerlanerusuni Guutip aqqa quppernerup ataani ilanngussani nassuiaatiniluunniit atorneqarpoq.

  

• Biibilimik nutsikkani oqaatsini assigiin­ngitsuni hundredinit amerlanerusuni Grækerisut Allakkani Illernartuni Guutip aqqa atorneqarpoq. Afrikamiut, indianerit, Asiamiut Europamiullu oqaasiini aamma oqaatsini Manerassuarmi qeqertani oqaaserineqartuni amerlasuuni Guutip aqqa arlaleriarluni atorneqartarpoq. (Takuuk allattorsimaffik, qupp. 546-547). Oqaatsinut taakkununnga Biibilimik nutserisut qulaani tunngavilersuutigineqartunut assingusut pissutigalugit aalajangersimapput Guutip aqqa atorniarlugu. Grækerisut Allakkanik Illernartunik nutsikkat ilaat pisoqaan­ngillat, soorlu Rotumamiutooq (1999), tamatumani versini 48-ni “Jihova” 51-eriarluni atorneqarpoq, aamma Indonesiamiutut oqaatsini batak (Toba) (1989) “Jahowa” 110-riarluni atorneqarpoq.

  

Tassa Grækerisut Allakkani Illernartuni Guutip aqqata, Jehovap, atorneqaq­qilernissaanut tunngavis­saqarluarpoq. Taamaat­tumillu Nunarsuup nutaanngor­nissaanik nutsikkamik nutserisut Jehova atortarpaat. Taakkuami Guutip aqqa ataqqingaarlugulu allassimaq­qaarfinni allassimasunik minitaqan­nginnissartik eqqumaf­figeqqis­saarpaat. – Saqqummersitat 22:18, 19.