Sambu na Nki Minsiku ya Biblia Kele Mfunu Mingi?

1-2. (a) Sambu na nki bo ke bingaka Biblia nde mukanda ya ntama? (b) Sambu na nki bandongisila ya mukanda yai ya ntama kele kaka mfunu mingi tii bubu yai?

BIBLIA kele mukanda mosi ya bo me sonikaka banda ntama mpenza. Bamvula kiteso ya 3 500 me luta banda bo me sonikaka mukanda ya ntete ya Biblia mpi bamvula kiteso ya 2 000 me luta banda bo manisaka kusonika mukanda ya nsuka. Ata bo me sonikaka “ndinga ya Nzambi” banda ntama, yo ke sadisaka beto mingi tii bubu yai. (Baeb. 4:12; 2 Tim. 3:16, 17) Bantu mingi bubu yai ke sadilaka bandongisila ya Biblia mpi yo ke sadisaka bo na kubaka balukanu ya mbote mpi na kuzinga na kiese.

² Sambu na nki bandongisila ya mukanda yai ya ntama kele kaka mfunu mingi tii bubu yai? Bikuma kele zole. Ya ntete, Biblia kele ndinga ya “Nzambi ya moyo” mpi Ngangi ya mayele mingi. (1 Tim. 4:10; Bar. 16:26, 27) Ya zole, bo sonikaka Biblia na mpila nde bandongisila na yo kumana ve ngala. Yo yina, bandongisila yango ke sadisaka bantu ya mitindu yonso na kukanga ntima na bampasi ya bo ke kutana ti yo.

3. Inki beto ta longuka na disolo yai?

³ Na disolo yai beto ta pesa bamvutu na bangiufula yai: Minsiku ya Biblia kele nki? Sambu na nki yo kele mfunu mingi sambu na beto bubu yai? Inki mutindu beto lenda bakisa bangindu ya Yehowa ntangu beto ke tanga Biblia? Beto ta mona mpi mutindu Yezu sadisaka bantu ya nkaka na kubakisa mfunu ya minsiku ya Biblia.

MINSIKU YA BIBLIA KELE NKI?

4. Minsiku ya Biblia kele nki?

⁴ Minsiku ya Biblia kele malongi ya mfunu yina ke sadisaka beto na kubakisa bansiku ya Biblia, disongidila bangindu ya Yehowa mpi mutindu yandi ke tadilaka mambu. Bantangu ya nkaka, nsiku mosi lenda sadisa beto na kubakisa mbote munsiku mosi. (Mat. 22:37) Mbala mingi, na ntangu ya ntama bo vandaka kusadila bansiku ya Biblia kaka sambu na ntangu mosi to sambu na diambu mosi buna. Kansi kikuma yina Yehowa tulaka bansiku ke sadisaka beto na kuzaba bangindu na yandi mpi kikuma yina yandi tudilaka yo. Bikuma yina pusaka yandi na kutula bansiku yango ke sobaka ve. (Nk. 119:111) Yo yina kana bo me katula nsiku to bo me soba yo, beto lenda bakisa kaka dibanza ya Yehowa sambu na diambu yango.​—Yez. 40:8.

5. Pesa mbandu ya ke monisa luswaswanu ya kele na kati ya nsiku mpi minsiku? (Tala mpi bifwanisu.)

⁵ Beto tadila mbandu yai sambu na kubakisa mbote-mbote luswaswanu yina kele na kati ya nsiku mpi minsiku. Mama mosi lenda songa mwana na yandi ya fioti nde, ‘Kusimba ve mbabula ya tiya.’ Bangogo yai ‘Kusimba ve mbabula ya tiya’ kele nsiku. Kansi munsiku ya bo ke sosa kutubila awa kele nde: Kusimba ve kima ya tiya kana ve nge ta yokama. Munsiku yai ke tadila kaka ve kusimba mbabula ya tiya. Kansi yo ke tadila kusimba bima yonso yina ke yokaka yina lenda vanda na nzo to na bisika ya nkaka. Ya kieleka, ntangu mwana ke yela yandi ta sadila kaka mbabula ya tiya. Kansi yandi ta sadila yo mbote sambu yandi yokama ve. Ata yandi ta sadila diaka ve nsiku ya mama na yandi, yandi ta yibukaka kaka minsiku ya kusadila mbote kima ya kele na tiya.

SAMBU NA NKI MINSIKU YA BIBLIA KELE MFUNU MINGI SAMBU NA BETO BUBU YAI?

6. (a) Sambu na nki Yehowa ke pesaka beto na Ndinga na yandi? (b) Inki mutindu yandi ke pesaka beto lukumu?

⁶ Sambu Yehowa ke zolaka beto mingi, yandi me pesaka beto bansiku yina beto fwete lemfukila sambu beto kutana ve ti bampasi. (Yak. 2:11) Diaka, yandi me sadisaka beto na kubakisa bikuma yina ke sala nde yandi pesa beto bansiku yango. Na nsadisa ya Ndinga na yandi, yandi ke pesaka beto lutwadisu na mambu yonso ya luzingu ata na mambu yina nsiku kele ve. Minsiku ya Biblia ke sadisaka beto na kubaka balukanu ya mbote mpi na kusala mambu ya mbote. Mutindu Yehowa me pesaka beto minsiku yango yo ke monisaka nde, yandi ke pesaka beto lukumu mpi nswa ya kubaka balukanu yina ta monisa zola na beto sambu na yandi mpi na minsiku na yandi.​—Bag. 5:13.

7. Pesa mbandu ya ke monisa nde beto kele mpenza ti mfunu ya minsiku sambu na kubaka balukanu ya mbote. (Tala kifwanisu.)

⁷ Sambu na kubakisa mbote mutindu minsiku ya Biblia lenda sadisa beto, beto tadila mbandu yai ya ke landa. Na bansi mingi, bo me tulaka bidimbu (panneaux de signalisation) na banzila sambu na kusadisa bashofere na kutambula mbote. Bidimbu yango ke sadisaka bo na kuzaba kisika yina bo lenda kwenda ntinu to kisika yina bo lenda telema. Kansi, kele na bidimbu ya nkaka ya ke sadisaka bashofere na kutina bigonsa. Mu mbandu, bidimbu yango lenda sadisa bo na kuzaba nde nzila kele butesi to bambisi lenda luta pana. Ntangu shofere ya mbote ke mona bidimbu yina, yandi ke sosaka kutina bigonsa yai mpi kutambula na mayele. Mu mbandu, kana mvula me noka, shofere fwete tambusa na mayele na bisika ya mutindu yai. Mutindu mosi mpi, Bakristu fwete buya kusala mambu ya ke fwaka bansiku ya Nzambi. Katula yo, bo fwete buya mpi bangindu ya mbi to kusala mambu yina lenda nata bo na kufwa bansiku ya Nzambi. Sambu na kubaka lukanu ya mbote, bo fwete sosa kuzaba nki kele luzolo ya Yehowa na diambu yango.

8. Mutindu Baroma 12:1, 2 ke monisa yo, inki mambote lutangu na beto ya Biblia ke natilaka beto mpi yo ke pusaka beto na kusala nki?

⁸ Ya kieleka, beto ke bakaka mambote mingi ntangu beto ke sosaka minsiku ya Biblia mpi ke sadilaka yo. Mu mbandu, yo ke sadisaka beto na kubakisa mambu yina Yehowa ke yindula sambu na diambu mosi. Ntangu beto ke tangaka masolo na Biblia, yo ke sadisaka beto na kubaka malongi yina lenda sadisa beto. Beto ke kudiyulaka sambu na nki Yehowa me ndimaka nde bo sonika dilongi yai na Ndinga na yandi mpi nki mutindu yo lenda sadisa beto. Yo ke pusaka beto na kusadila ‘mayele na beto ya kuyindula’ sambu na kusadila Yehowa mpi kundima luzolo na yandi yina kele ya “mbote, yina yandi lenda ndima mpi yina kele ya kukuka.”​—Tanga Baroma 12:1, 2.a

9. Inki mambote ya nkaka beto ke bakaka ntangu beto ke sadilaka minsiku ya Biblia? (Baebreo 5:13, 14)

⁹ Kusadila minsiku ya Biblia ke sadisaka beto na kuyela na kimpeve. Kana beto ke sadila minsiku ya Biblia, kinduku na beto ti Yehowa ta kuma ngolo. (Tanga Baebreo 5:13, 14.) Mbala mingi bibuti ke tudilaka bana na bo bansiku sambu yo sadisa bo na kusala mambu ya mbote kansi ya mbi ve. Bana ke zitisaka mbala mingi bansiku yina sambu bo ke waka boma nde bo ta pesa bo ndola. Kansi Yehowa ke sadilaka beto ve mambu bonso bana. Yandi me bikaka nde beto baka balukanu yina ke wakana ti luzolo na yandi mpi kana beto ke sadila yo, yandi ke vandaka na kiese.​—Nk. 147:11; Bing. 23:15, 26; 27:11.

MUTINDU BETO LENDA ZABA MINSIKU YA BIBLIA

10. Inki mutindu beto lenda bakisa minsiku ya Biblia?

¹⁰ Ntangu beto ke tanga Biblia beto fwete sosa kubaka malongi yina ta sadisa beto na kubakisa mbote-mbote bangindu ya Yehowa sambu na diambu mosi. Beto lenda zaba mpi minsiku ntangu beto ke tadila bikuma yina salaka nde Yehowa kutula nsiku mosi buna. Ntangu beto ke bakisaka bikuma yango, yo ke sadisaka beto mpi na kubakisa ngindu ya Yehowa. Sambu na kuzaba mbote-mbote bangindu ya Yehowa, beto fwete samba yandi sambu yandi sadisa beto na kukuma ti mayele ya kubakisa mambu. (Bing. 2:10-12) Sambu na kubakisa mambu yai mbote, beto fwete kudiyula bangiufula yai: ‘Sambu na nki Yehowa me tulaka nsiku yai? Kana Yehowa ke sepelaka ve ti kikalulu yai ya mbi, inki mutindu yandi ke tadilaka kikalulu ya kele kiteso mosi ti yo? Disolo yai ke longa mono nki mpi nki mutindu mono lenda sadila yo na luzingu na mono?’ Kana beto me bakisa mbote bikuma yina Yehowa tulaka nsiku mosi buna mpi malongi yina beto ke baka na masolo ya Biblia, yo ta sadisa beto na kubaka balukanu ya mbote disongidila balukanu yina ya ke wakana ti luzolo ya Yehowa.

11. Inki mutindu Yezu me sadisaka beto na kubakisa mbote minsiku ya Biblia na Disolo na yandi na Zulu ya Ngumba? (Tala mpi kifwanisu.)

¹¹ Na Disolo na Zulu ya Ngumba, Yezu monisaka mutindu beto lenda bakisa minsiku ya Biblia. Beto tadila bambandu tatu yina yandi sadilaka. Na konso disolo yina yandi vandaka kutubila, yandi vandaka kutubila ntete mambu yina nsiku ke tuba. Na nima yandi vandaka kusadila munsiku disongidila mambu yina nsiku yango vandaka kutendula. Kana beto ke yindulula malongi yina Yezu vandaka kutubila beto ta bakisa mutindu minsiku yango lenda sadisa beto bubu yai.

12. Inki dilongi ya mfunu beto me baka na nsiku yina kele na Matayo 5:21, 22? (Tala mpi kifwanisu.)

¹² Tanga Matayo 5:21, 22. “Nge fwete fwa ve muntu.” Nsiku yai ke longa beto nki? Yo ke longa beto nde, Yehowa ke zolaka ve nde beto menga bantu ya nkaka, beto tubila bo mambu ya mbi to nkutu kuyindudila bo mambu ya mbi. Yezu tubaka nde ata muntu me sala ve disumu ya kufwa muntu, kansi kana yandi ke landa kumenga muntu ya nkaka to ke tubila yandi mambu ya mbi, yandi me fwa nsiku yai. Sambu bikalulu yai ya mbi ke nataka muntu na kufwa mpangi na yandi.​—1 Yoa. 3:15.

13. Inki mutindu beto lenda sadila munsiku yina kele na Matayo 5:21, 22 na luzingu na beto? (Tala mpi kifwanisu.)

¹³ Inki mutindu beto lenda sadila munsiku yina kele na Matayo 5:21, 22 bubu yai? Beto fwete wa ve makasi ya mingi ata muntu yango me sadila beto mambu yina me pesa beto mpasi. (Levi 19:18; Yobi 36:13) Sambu makasi lenda pusa beto na kutuba to na kusala kima mosi ya mbi. (Bing. 10:12) Ntembe kele ve nde, kana muntu kele na makasi yandi lenda tuba mambu ya luvunu sambu na muntu nkaka mpi yo lenda bebisa lukumu ya muntu yango. (Bing. 20:19; 25:23) Ata Internet vandaka ve ntangu Yezu tubaka mambu ya kele na verse ya beto me tubila, yandi pesaka bandongisila yina lenda sadisa beto na kutuba ve mambu ya mbi sambu na bantu ya nkaka na Internet. Yo yina, beto fwete tuba ve to kusonika konso kima yina lenda katula lukumu ya bantu ya nkaka.

14. Inki dilongi ya mfunu beto me baka na nsiku yina kele na Matayo 5:27, 28? (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁴ Tanga Matayo 5:27, 28. “Nge fwete sala ve bizumba.” Munsiku yai ke tendula inki? Yehowa ke mengaka kaka ve pite kansi mpi bangindu yonso yina lenda pusa beto na kusala mansoni. Yezu tubaka nde, kana bakala yina me kwelaka ke landa kutala nkento ya nkaka ti nzala ya kuvukisa nitu ti yandi, yandi me sala disumu. Yo yina, beto fwete sala yonso sambu na kukatula bangindu yina lenda pusa beto na kusala mansoni. (Mat. 5:29, 30) Munsiku yai ke tadila mpi Bakristu yina me kwelaka ntete ve.

15. Inki mutindu beto lenda sadila munsiku yina kele na Matayo 5:27, 28 na luzingu na beto? (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁵ Inki mutindu beto lenda sadila munsiku yina kele na Matayo 5:27, 28 bubu yai? Beto fwete buya mambu yonso ya lenda pusa beto kusala mansoni. (2 Sam. 11:2-4; Yobi 31:1-3) Yo yina, Mukristu fwete buya pornografi ya mitindu yonso. Diaka, yandi fwete yindula ve nde yo kele ve mbi na kutala bafoto to bavideo ya kinkonga ata yandi ke sala ve mambu yango. Yo yina, beto fwete yindula ve bonso bantu ya nsi-ntoto nde kutala bavideo ya kinkonga kele kaka nsaka ya kulutisila ntangu. Ata baapareyi, bafilme mpi bafoto vandaka ve na bilumbu ya Yezu, yandi longaka beto munsiku mosi ya ke monisa mutindu Yehowa ke tadilaka bavideo mpi bafoto ya kinkonga. Yo ke longa beto nde, Yehowa ke sepelaka ve ti ba message mpi bavideo ya kinkonga. Munsiku yai ke sadisa mpi bampangi yina me kwelaka na kubikala ya kwikama na bankwelani na bo. (Mal. 2:15) Yo ke sadisa Bakristu yonso ya me balaka to ve na kubuya konso kima yina lenda pusa bo na kusala mansoni.​—Bing. 5:3-14.

16. Inki dilongi ya mfunu beto me baka na nsiku yina kele na Matayo 5:43, 44? (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁶ Tanga Matayo 5:43, 44. “Nge fwete zola nkweno na nge.” Munsiku yai ke tendula inki? Yehowa ke zolaka nde beto zola bantu yonso. Na bilumbu ya Yezu, Bayuda vandaka kusadila nsiku yai na mutindu ya mbi sambu bo vandaka kuyindula nde bo fwete zolana bo na bo mpi kumenga bantu ya nkaka. Kansi Yezu zabaka nde nsiku yina vandaka kutendula ve mpidina. Yandi zabaka nde, tata na beto ya zulu ke zolaka nde beto zola bantu yonso mpi beto vanda ve na kikalulu ya kupona-pona.​—Mat. 5:45-48.

17. Inki mambote beto ta baka kana beto ke sadila munsiku yina kele na Matayo 5:43, 44 na luzingu na beto? (Tala mpi kifwanisu.)

¹⁷ Inki mutindu beto lenda sadila munsiku yina kele na Matayo 5:43, 44 bubu yai? Kana beto ke zola bantu ya nkaka, yo ta sadisa beto na kunwanisa bo ve mpi na kuvanda na ngemba ti bo. (Yez. 2:4; Mika 4:3) Yo ta sadisa beto na kuzinga mbote ti bantu yonso ata bo kele mpusu mosi ve ti beto, insi mosi ve ti beto to nkutu ata bo ke sambilaka ve Yehowa. (Bis. 10:34, 35) Yo ke sadisa beto mpi diaka na kulolula bantu yina me sala beto mambu ya mbi to bayina me sala bantu ya beto ke zolaka mbi.​—Mat. 18:21, 22; Mar. 11:25; Luka 17:3, 4.

LANDA KUSADILA MINSIKU YA BIBLIA NA LUZINGU NA NGE

18. (a) Inki beto fwete landa kusala? (b) Inki beto ta longuka na disolo ya ke landa?

¹⁸ Beto kele na kiese mingi mutindu Yehowa ke sadilaka beto mambu bonso bambuta kansi ve bonso baleke. Yandi ke zolaka nde beto sadila minsiku ya Biblia mbala na mbala ntangu beto ke baka balukanu. (1 Bak. 14:20) Yo yina na ntwala ya kubaka konso lukanu yina, beto fwete “landa kubakisa kana luzolo ya Yehowa kele inki.” (Baef. 5:17) Beto ke bakaka balukanu ya mbote sambu beto ke zolaka Yehowa kansi ve sambu beto ke bangaka nde yandi ta pesa beto ndola. Katula yo, kele diaka na kima ya nkaka yina lenda sadisa beto na kubaka balukanu ya mbote yina ta sepedisa Yehowa. Kima yango kele kansansa. Beto ta longuka yo na disolo ya ke landa.