Kuvanda “Muntu Mosi ya Mbote ya Samaria” Ke Tendula Inki?
Mvutu ya Biblia
Bo ke sadilaka bangogo “Muntu Mosi ya Mbote ya Samaria,” mingi-mingi sambu na kutubila muntu yina ke sadisaka bantu yina kele ti mfunu ya lusadisu. Bangogo yai katukaka na disolo mosi ya ntama. Yo vandaka mbandu mosi ya Yezu pesaka sambu na kumonisa nde, muntu yina ke wilaka bantu ya nkaka mawa ke sadisaka bo, yo vanda bo kele bantu ya inki insi to ya inki kisika.a
Disolo yai ta tubila:
Kingana “Muntu Mosi ya Mbote ya Samaria” ke tendula inki?
Yai kele na bunkufi disolo yina Yezu taka: Muyuda mosi katukaka na Yeruzalemi mpi yandi vandaka kukwenda na Yeriko. Ntangu yandi vandaka na nzila, bo bulaka yandi mpi bo bikaka yandi pene-pene ya lufwa.
Nganga-Nzambi mosi lutaka pana. Yandi vandaka Muyuda. Na nima, ntwadisi mosi ya vandaka mpi Muyuda lutaka pana. Ata muntu mosi ve na kati na bo zole sadisaka muntu yina vandaka kusala nzietelo mpi ya vandaka ya kulwala. Ata bo zole, bo vandaka dikanda mosi ti muntu yina, ata muntu mosi ve na kati na bo telemaka sambu na kusadisa yandi.
Nsuka-nsuka, muntu mosi ya dikanda ya nkaka kwisaka kuluta pana. Yandi vandaka muntu ya Samaria. (Luka 10:33; 17:16-18) Muntu yai ya Samaria wilaka yandi mawa. Yandi sansaka bamputa na yandi. Na nima yandi nataka yandi na nzo mosi ya banzenza. Yandi bakaka swe na yandi mpimpa ya mvimba. Na suka, yandi futaka muntu yina vandaka kutala nzo yina ya banzenza sambu yandi landa kubaka swe na yandi, mpi yandi songaka muntu ya vandaka kutala nzo yina nde, yandi ta futa mbongo ya nkaka yina lusansu ya muntu yango ta lomba.—Luka 10:30-35.
Sambu na nki Yezu pesaka kingana yina?
Yezu taka disolo yina na muntu mosi ya vandaka kuyindula nde, kaka bantu yina kele mpusu ya nitu mosi ti yandi mpi ya kele dibundu mosi ti yandi bantu kele bankweno na yandi. Yezu zolaka nde muntu yina kubakisa nde, ntangu yandi tubilaka “nkweno,” yo vandaka kutendula kaka ve Bayuda kansi mpi bantu yina vandaka ve Bayuda. (Luka 10:36, 37) Bo sonikaka disolo yai na Biblia sambu na kusadisa bantu yonso yina ke zola kusepedisa Nzambi.—2 Timoteo 3:16, 17.
Inki dilongi beto lenda baka na kingana yina?
Disolo yai ke longa beto nde, beto fwete sala mambu yina ke monisa nde beto ke wilaka bantu mawa. Beto fwete lungisa bampusa ya bantu yina ke niokwama, yo vanda bo kele bantu ya wapi, yo vanda bo kele ti inki mpusu ya nitu to bo kele bantu ya nki insi. Beto fwete sadila bantu ya nkaka mambu mutindu beto ke zolaka nde bo sadila beto mambu.—Matayo 7:12.
Bantu ya Samaria vandaka banani?
Bantu ya Samaria vandaka kuzinga na teritware mosi ya vandaka na nordi ya Yudea. Bantu ya nkaka na kati na bo vandaka bana yina Bayuda mpi bantu yina vandaka ve Bayuda ya kwelanaka butaka.
Na mvu-nkama ya ntete, bantu ya Samaria salaka kadibundu na bo mosi. Bo vandaka kundima mikanda tanu ya ntete ya Masonuku ya Kiebreo. Kansi bo vandaka kubuya mikanda yina ya nkaka.
Na ntangu ya Yezu, Bayuda mingi vandaka kumona bantu ya Samaria bonso bantu ya mpamba-mpamba mpi bo vandaka kubuya kuvukana ti bo. (Yoane 4:9) Bayuda ya nkaka vandaka kusadila bangogo “Muntu ya Samaria” bonso mafingu.—Yoane 8:48.
Keti disolo yina ya “Muntu ya Mbote ya Samaria” vandaka mambu ya salamaka kibeni?
Biblia ke tubaka ve kana kinganga yina Yezu pesaka ya muntu mosi ya mbote ya Samaria vandaka kibeni kima ya salamaka. Yo vanda mpidina to ve, mbala mingi Yezu vandaka kusadila na malongi na yandi binkulu mpi bisika yina bantu vandaka kuzaba mbote sambu na kusadisa bantu yina vandaka kuwa malongi na yandi na kubakisa kukonda mpasi dilongi yina yandi vandaka kuzola kulonga.
Mambu ya me salamaka ke monisaka nde, mambu mingi ya bo ke tubila na disolo yina kele ya kieleka. Mu mbandu:
Nzila yina ke katukaka na Yeruzalemi sambu na kukwenda na Yeriko vandaka nda bakilometre kuluta 20. Kukulumuka na nsi vandaka kilometre mosi. Disolo yango ke monisa pwelele nde bantu vandaka kukatuka na Yeruzalemi mpi “kukulumuka na Yeriko.”—Luka 10:30.
Banganga-Nzambi mpi bamfumu ya mabundu yina vandaka kuzinga na Yeriko vandaka kukwenda mbala na mbala na Yeruzalemi na nzila yina.
Mbala mingi, miyibi vandaka kubumbana na nzila yina. Bantu vandaka kusadila ve nzila yina mingi. Miyibi vandaka kubumbana mingi-mingi sambu na kukinga bantu yina vandaka kusala nzietelo bo mosi.
a Bantu me zabaka mpi kingana “Muntu Mosi ya Mbote ya Samaria” na zina “Nkweno ya Musamaria.”