Inki Nzambi Kelombaka na Beto?
“Yai kele disongidila ya zola ya Nzambi, nde beto lemfuka na bansiku na yandi; ye bansiku na yandi kele kizitu ve.”—1 YOANE 5:3, NW.
1, 2. Sambu na inki yau fwete yitukisa ve na kuzaba nde Nzambi kele ti malombu sambu na bayina kezola kusambila yandi na mutindu ya yandi kendimaka?
“DIBUNDU na mono keyangidikaka mono!” Keti yai kele ve kima ya bantu kelutaka kutuba? Kansi, na masonga yonso ngyufula fwete vanda yai, “Keti dibundu na mono keyangidikaka Nzambi?” Ee, Nzambi kele ti malombu sambu na bayina kezola kusambila yandi na mutindu ya yandi kendimaka. Keti dyambu yai fwete yitukisa beto? Ata fyoti ve. Yindula kana nge vandaka ti nzo ya kitoko, yina nge mekatuka kubongisa na ntalu ya mingi. Keti nge tapesa nzila na konso muntu yina na kuzinga muna? Ata fyoti ve! Konso muntu yina tazola kufutila fwete lungisa malombu na nge.
2 Mutindu mosi, Yehowa Nzambi mepesaka ntoto yai bonso kifulu ya kuzinga sambu na dibuta ya bantu. Na nsi ya luyalu ya Kimfumu na yandi, ntoto “tabongisama”—takitulama paladisu ya kitoko. Yehowa talungisa dyambu yai. Yau lombaka yandi ntalu mingi, yandi pesaka Mwana mosi kaka ya butukaka na yandi sambu yau salama. Ya kyeleka, Nzambi fwete vanda ti malombu sambu na bayina tazinga na kisika yina!—Nkunga 115:16; Matayo 6:9, 10; Yoane 3:16.
3. Inki mutindu Salomo tubaka na bunkufi yina Nzambi kezolaka nde beto sala?
3 Inki mutindu beto lenda zaba malombu ya Nzambi? Yehowa pemisaka Ntotila Salomo, muntu ya mayele, na kutuba na bunkufi mambu yina ya Yandi kezolaka nde beto sala. Na nima ya kutala yina yonso ya yandi vandaka kulanda—na kati na yau, kimvwama, kutunga banzo, bampusa ya miziki, zola ya bankento—Salomo kwisaka kubakisa mambu yai: “Nsukulu ya mambu, na nima ya kuwa mambu yonso, kele: Banga Nzambi ya kyeleka mpi lunda bansiku na yandi. Sambu yai kele ntuma yonso ya muntu.”—Longi 12:13, NW.
“Bansiku na Yandi Kele Kizitu Ve”
4-6. (a) Inki kele sansa ya ntete ya ngogo ya Kigreki ya mebalulama “kizitu”? (b) Sambu na inki beto lenda tuba nde bansiku ya Nzambi kele kizitu ve?
4 “Lunda bansiku na yandi.” Ntetentete, kele yau yina Nzambi kezola beto sala. Keti yandi melutikisa ndilu na kulomba? Ata fyoti ve. Ntumwa Yoane kesonga beto kima ya kutudila ntima kibeni na yina metala bansiku, to malombu ya Nzambi. Yandi sonikaka nde: “Yai kele disongidila ya zola ya Nzambi, nde beto lemfuka na bansiku na yandi; ye bansiku na yandi kele kizitu ve.”—1 Yoane 5:3, NW.
5 Sansa ya ntete ya ngogo ya Kigreki ya mebalulama “kizitu” kele “kilo.” Yau lenda tubama sambu na kima mosi yina kele ngolo na kulanda to mpasi na kulungisa. Na Matayo 23:4 yau mesadilama sambu na kutendula “kilo mingi,” bantuma ti bansiku ya bambuta ya bantu ketulaka, yina balongi ya Bansiku ti Bafarize vandaka tula na zulu ya bantu. Keti nge kebakisa sansa ya mambu yina ntumwa Yoane ti bamvula mingi ya kimbuta kele na kusukisa? Bansiku ya Nzambi kele ve kizitu ya mingi, yau kele mpi ve mpasi mingi beto na kuzitisa yau. (Fwanisa ti Kulonga 30:11.) Kansi, kana beto kezola Nzambi, kulungisaka malombu na yandi kepesaka beto kyese. Yau kepesa beto dibaku mosi ya kitoko ya kumonisa zola na beto sambu na Yehowa.
6 Sambu na kumonisa zola na beto sambu na Nzambi, beto fwete zaba kibeni yina yandi kezolaka nde beto sala. Bika beto tadila ntangu yai tanu na kati ya malombu ya Nzambi. Na ntangu beto ketadila yau, beto simba na ntu mambu yina Yoane sonikaka: ‘Bansiku ya Nzambi kele kizitu ve.’
Longuka Kuzaba Nzambi
7. Luguluku na beto mesimbama na inki?
7 Dilombu ya ntete kele kulonguka kuzaba Nzambi. Tala bangogo ya Yezu yina kele na Yoane kapu 17. Yau tubamaka na mpimpa ya nsuka ya luzingu ya Yezu bonso muntu. Yezu lutisaka ntangu mingi ya nkokila na kubongisa bantumwa na yandi sambu na kukwenda na yandi. Yandi vandaka kudibanza sambu na makwisa na bau, makwisa na bau ya mvula na mvula. Na kutombulaka meso na yandi na zulu, yandi sambaka sambu na bau. Na mvese 3 (NW), beto ketanga nde: “Luzingu ya mvula na mvula kesongidila nde: bau longuka kuzaba nge, Nzambi mosi kaka ya kyeleka, mpi muntu yina ya nge tindaka, Yezu Kristu.” Ee, luguluku na bau kusimbamaka na “kulonguka kuzaba” Nzambi ti Kristu. Yau kele kiteso mosi sambu na beto mpi. Sambu na kuguluka, beto fwete baka nzayilu ya mutindu yina.
8. ‘Kulonguka kuzaba Nzambi’ ketendula inki?
8 ‘Kulonguka kuzaba’ Nzambi ketendula inki? Ngogo ya Kigreki yina mebalulama awa na “kulonguka kuzaba” ketendula “kubanda kuzaba, kundima” to “kubakisa mbotembote.” Simba mpi nde, mbalula ya “kulonguka kuzaba” ketendula nde yai kele kima mosi ya kefulaka. Mpila yina, kulonguka kuzaba Nzambi ketendula kubanda kuzaba yandi, na zuluzulu ve kansi na mudindu, na kuyedisaka kinduku ya mbakisa ti yandi. Ngwisana ya kelanda ti Nzambi kenataka nzayilu na yandi ya mingi kibeni. Dyambu yai lenda kulanda kimakulu, sambu beto tabika ve kulonguka mambu yonso yina metala Yehowa.—Roma 11:33.
9. Inki beto lenda longuka na yina metala Yehowa na mukanda ya lugangu?
9 Inki mutindu beto kelongukaka kuzaba Nzambi? Mikanda yina lenda sadisa beto kele zole. Mosi kele mukanda ya lugangu. Bima ya Yehowa megangaka—yina kenikanaka ti yina kekondaka kunikana—kepesa beto ntonina na mutindu ya muntu yina yandi kele. (Roma 1:20) Tadila mwa bambandu. Makelele ya masa kebwa na kibaka ya matadi ya nda, kututana ya kitembo na lweka ya masa na ntangu ya mupepe ya ngolo, kutala zulu ya kufuluka na bambwetete na mpimpa mosi ya nsemo—keti bima ya mutindu yai kelongaka beto ve nde Yehowa kele Nzambi ya “ngolo na kiyeka”? (Yezaya 40:26, NW) Mwana ya keseka na ntangu yandi ketala mwana-mbwa kelandalanda mukila na yandi to mwana-nyawu yina kesakana ti dimbuma—keti mambu yai kepesa ve ngindu nde Yehowa, “Nzambi ya kyese,” kevandaka ti mwa kikalulu ya kusekisa? (1 Timoteo 1:11) Ntomo ya madya ya kitoko, nsudi ya kitoko ya bintuntu na matiti, balangi ya kitoko ya pekipeki ya kitoko, ndinga ya bandeke yina keyimba na nsungi ya mvula, kuyamba ya tiyatiya ya muntu mosi ya kuzolama—keti beto keswasukisa ve na mambu ya mutindu yai nde Ngangi na beto kele Nzambi mosi ya zola, yina kezola nde beto yangalala ti luzingu?—1 Yoane 4:8.
10, 11. (a) Inki mambu ya metala Yehowa ti balukanu na yandi beto lenda longuka ve na mukanda ya lugangu? (b) Inki bangyufula kele na mvutu na kati ya Biblia mpamba?
10 Kansi, kele ti ndilu sambu na mambu yina ya beto lenda longuka na yina metala Yehowa na mukanda ya lugangu. Mu mbandu: Zina ya Nzambi kele nani? Sambu na inki yandi gangaka ntoto mpi yandi tulaka bantu na zulu na yau? Sambu na inki Nzambi kepesaka nzila na mambi? Inki makwisa kebumbila beto? Sambu na kubaka bamvutu na bangyufula ya mutindu yina, beto fwete tadila mukanda yina yankaka ya kepesa nzayilu ya Nzambi—Biblia. Na kati na yau, Yehowa kesonga mambu yina metadila yandi mosi, zina na yandi, bumuntu na yandi, mpi balukanu na yandi—mambu ya beto lenda baka ve ata na nto yankaka mosi.—Kubasika 34:6, 7; Nkunga 83:18; Amosi 3:7.
11 Na Masonuku, Yehowa kepesa mpi nzayilu ya mfunu yina metala bantu yankaka yina beto fwete zaba. Mu mbandu, Yezu Kristu kele nani, mpi inki kisika yandi kele na yau na ndungisa ya balukanu ya Yehowa? (Bisalu 4:12) Satana Dyabulu kele nani? Na inki mitindu yandi kekusaka bantu? Inki mutindu beto lenda kubuya nde yandi kukusa beto? (1 Piere 5:8) Bamvutu na bangyufula yai, bamvutu ya kepesaka luzingu, kele na kati ya Biblia mpamba.
12. Inki mutindu nge lenda tendula nde kulonguka kuzaba Nzambi ti balukanu na yandi kele kizitu ve?
12 Keti kulonguka kuzaba Nzambi mutindu yina ti balukanu na yandi kele kizitu? Ata fyoti ve! Keti nge lenda yibuka inki mutindu nge kudiwaka na ntangu nge zabaka na mbala ya ntete nde zina ya Nzambi kele Yehowa, nde Kimfumu na yandi tavutula Paladisu na zulu ya ntoto yai, nde yandi pesaka Mwana na yandi ya kuzolama bonso nkudulu sambu na masumu na beto, yempi bakyeleka yankaka ya mbalu? Keti yau vandaka ve bonso nde kukatula lele ya kukangaka beto meso mpi kumona mambu pwelele sambu na mbala ya ntete? Kulonguka kuzaba Nzambi kele kizitu ve. Yau kele kyese!—Nkunga 1:1-3; 119:97.
Kulanda Mbotembote Bansiku ya Nzambi
13, 14. (a) Mutindu beto kelonguka kuzaba Nzambi, inki bansoba beto fwete sala na luzingu na beto? (b) Nzambi kelomba nde beto kubuya inki bisalu ya mvindu?
13 Mutindu beto kelonguka kuzaba Nzambi, beto kekwisaka kubakisa nde beto fwete sala bansoba na luzingu na beto. Dyambu yai kenata beto na dilombu ya zole. Beto fwete landa mbotembote bansiku ya Nzambi sambu na ndyatilu ya mbote mpi kundima kyeleka na yandi. Kyeleka kele inki? Keti mambu ya beto kekwikilaka ti yina ya beto kesalaka kele na mfunu na meso ya Nzambi? Na ntembe ve, bantu mingi bubu yai keyindulaka ve mpila yina. Lapolo mosi ya Dibundu ya Angleterre basisaka na 1995 pesaka ngindu nde kuzinga kumosi nkatu kukwelana fwete tadilama ve bonso disumu. Episikopo ya dibundu mosi tubaka nde: “Ntubilu ‘kuzinga na masumu’ kepesaka nsoni mpi kesadisaka ve.”
14 Ebuna, keti “kuzinga na masumu” kele dyaka ve disumu? Yehowa ketubila beto na bangogo ya pwelele kibeni mutindu yandi keyindulaka sambu na ndyatilu ya mutindu yai. Ndinga na yandi, Biblia, ketuba nde: “Bika makwela kukumisama na bantu yonso, mpi nde mbeto ya makwela kulundama ya kukonda mvindu, sambu Nzambi tasambisa bansadi ya pite ti ya bizumba.” (Baebreo 13:4, NW) Kuvukisa nitu na ntwala-makwela lenda vanda kwa yau disumu ve na meso ya bamfumu ya mabundu ya mesumbaka dipanda ti bantu yina kekwendaka na banzo-nzambi, kansi yau kele disumu ya nene na meso ya Nzambi! Yau kele kiteso mosi sambu na bizumba, kuladisa mpangi to mwana, mpi kulala bakala ti bakala. (Levi 18:6; 1 Korinto 6:9, 10) Nzambi kelombaka nde beto buya bisalu ya mutindu yina, yina yandi kemonaka nde yau kele mvindu.
15. Inki mutindu malombu ya Nzambi kekotisa mutindu beto ketadilaka bankaka ti mambu ya beto kekwikilaka?
15 Kansi, yau mefwana kaka ve na kubuya bisalu yina Nzambi kemonaka nde masumu. Malombu ya Nzambi kelombaka mpi kutadila mutindu beto kebakaka bankaka. Na kati ya dibuta, yandi kezola nde bakala ti nkento kuzolana mpi kupesana luzitu. Nzambi kelombaka nde bibuti kusungimina bampusa ya kinsuni, ya kimpeve, ti ya mawi ya bana na bau. Yandi kesonga bana na kulemfuka na bibuti na bau. (Bingana 22:6; Kolosai 3:18-21) Ebuna balukwikilu na beto? Yehowa Nzambi kezola beto kubuya balukwikilu ti bikalulu yina kekatukaka na lusambu ya luvunu to yina kele ya kuswaswana ti kyeleka ya kugedila ya melongama na Biblia.—Kulonga 18:9-13; 2 Korinto 6:14-17.
16. Tendula sambu na inki yau kele kizitu ve na kulanda mbotembote bansiku ya Nzambi sambu na ndyatilu ya mbote mpi kundima kyeleka na yandi.
16 Keti yau kele kizitu sambu na beto na kulanda mbotembote bansiku ya Nzambi sambu na ndyatilu ya mbote mpi kundima kyeleka na yandi? Yau kele mpila yina ve kana beto tadila mambote—makwela yina bakala ti nkento kezolanaka mpi ketulanaka ntima na kisika ya makwela yina kekabwana sambu na kukonda ya kwikama; banzo yina bana kekudiwaka ya kuzolama mpi ya mfunu na bibuti na bau na kisika ya mabuta yina bana kekudiwaka ya kukonda kuzolama, ya kuyambulama, mpi ya kukonda mfunu; kansansa ya mbote ti mavimpi ya mbote na kisika ya mawi ya kunata makambu ti nitu ya kubeba na SIDA to maladi yankaka yina kekatukaka na kuvukisa nitu. Ya kyeleka, malombu ya Yehowa kepimisaka beto ve ata kima mosi yina beto kele na yau mfunu sambu na kusepela na luzingu!—Kulonga 10:12, 13.
Monisa Luzitu Sambu na Luzingu ti Menga
17. Inki mutindu Yehowa ketadilaka luzingu mpi menga?
17 Mutindu nge kenata luzingu na nge sambu na kuwakanisa yau ti bansiku ya Nzambi, nge tandima nde luzingu kele mpenza na mbalu. Ntangu yai, bika beto tadila dilombu ya tatu ya Nzambi. Beto fwete monisa luzitu sambu na luzingu ti menga. Luzingu kele ya santu na meso ya Yehowa. Yau fwete vanda mpila yina, sambu yandi kele Nto ya luzingu. (Nkunga 36:9) Na yau, ata luzingu ya mwana yina mebutuka ntete ve na kati ya divumu ya mama na yandi kele na mbalu na meso ya Yehowa! (Kubasika 21:22, 23) Menga kele kifwani ya luzingu. Na yau, menga mpi kele ya santu na meso ya Nzambi. (Levi 17:14) Ebuna, mpila ya kuyituka kele ve nde Nzambi kezolaka beto tadila luzingu ti menga mutindu mosi ti yandi.
18. Mboninu ya Yehowa ya luzingu ti menga kelomba inki sambu na beto?
18 Inki luzitu sambu na luzingu ti menga kelomba na beto? Bonso Bakristu, beto kekudinatilaka ve bigonsa ya kukonda mfunu na luzingu na beto kaka sambu na kyese. Beto kezabaka mfunu ya lutaninu, yau yina beto kesalaka na mpila nde bavwatire ti banzo na beto kuvanda ya kukonda kigonsa. (Kulonga 22:8) Beto kenwaka ve makaya, to kudya dimbuma yina bau kebinga na Azia nde betel, to kunwa dyamba ya kenataka bumpika to kefwaka mabanza sambu na kyese. (2 Korinto 7:1) Sambu beto kewilaka Nzambi na ntangu yandi ketuba nde ‘beno buya menga,’ beto tandima ve nde menga kutulama na nitu na beto. (Bisalu 15:28, 29) Ata beto kezolaka luzingu, beto tasosa ve na kugulusa luzingu na beto ya ntangu yai na kubebisaka nsiku ya Nzambi mpi mpila yina, na kutulaka makwisa ya luzingu na beto ya mvula na mvula na kigonsa!—Matayo 16:25.
19. Tendula mutindu beto kebakaka mambote na kumonisaka luzitu na luzingu ti menga.
19 Keti yau kele kizitu sambu na beto na kubaka luzingu ti menga bonso ya santu? Ata fyoti ve! Yindula fyoti. Keti yau kele kizitu na kukonda kubaka kansere ya fokofoko yina kekatukaka na kunwa makaya? Keti yau kele kizitu na kutina kimpika ya mabanza ti ya kinsuni ya badyamba yina kesalaka mbi? Keti yau kele kizitu na kuditanina na kubaka SIDA, epatite, to maladi yankaka yina kekatukaka na kuvutula menga? Yau kemonana pwelele nde, kubuya na beto ya bikalulu ti bisalu ya kenataka mpasi kele sambu na mambote na beto.—Yezaya 48:17.
20. Inki mutindu dibuta mosi bakaka mambote na kuvandaka ti mboninu ya Nzambi sambu na luzingu?
20 Tala eksperiansi yai. Mwa bamvula meluta, Mbangi mosi ya nkento yina vandaka ti divumu ya bangonda tatu ti ndambu, menga yantikaka na kubasika yandi na nkokila mosi mpi bau nataka yandi nswalu na lupitalu. Ntangu munganga fimpaka yandi imene, nkento yango waka munganga ketubila infirmie mosi nde yau talomba nde bau basisa divumu. Na kuzabaka mutindu Yehowa ketadilaka luzingu ya mwana yina mebutuka ntete ve, yandi buyaka na kubasisa divumu na ngolo, na kutubilaka munganga nde: “Kana yandi kezinga, bikisa yandi muna!” Menga landaka na kubasika yandi bantangu yankaka. Kansi na nima ya mwa bangonda, yandi butaka matsiombe ya bakala ya mbote, yina mekuma ntangu yai ti bamvula 17. Nkento yango tendulaka nde: “Beto songaka mwana na beto mambu yai yonso, mpi yandi tubaka nde yandi vandaka na kyese mutindu yandi losamaka ve na dibulu ya mvindu. Yandi kezabaka nde kikuma ya yandi kele na luzingu kele kaka sambu beto kesadilaka Yehowa.” Ya kyeleka, kuvanda ti mboninu ya Nzambi na yina metala luzingu vandaka ve kizitu sambu na dibuta yai!
Kusala Kumosi ti Organizasio ya Bantu ya Yehowa
21, 22. (a) Yehowa kezola nde beto sadila yandi ti banani? (b) Inki mutindu bantu ya Nzambi ya kubongisama lenda zabana?
21 Nge mpamba ve kesala bansoba yina kele mfunu sambu na kunata luzingu na nge na kuwakana ti bansiku ya Nzambi. Yehowa kele ti kimvuka ya bantu na zulu ya ntoto yai, mpi yandi kezola nde nge sadila yandi kumosi ti bau. Dyambu yai kenata beto na dilombu ya iya. Beto fwete sadila Yehowa ti organizasio na yandi yina ketwadisama na mpeve.
22 Kansi, inki mutindu bantu ya Nzambi ya kubongisama lenda zabana? Na kulandaka bansiku ya metendulama na Masonuku, bau kele ti zola ya kyeleka na kati na bau mosi, bau kele ti luzitu ya mudindu sambu na Biblia, bau kekumisaka zina ya Nzambi, bau kesamunaka mambu yina metala Kimfumu na yandi, mpi bau kevukanaka ve ti inza yai ya mbi. (Matayo 6:9; 24:14; Yoane 13:34, 35; 17:16, 17) Na zulu ya ntoto yai kele kaka ti organizasio ya lusambu mosi yina kele ti bidimbu yai yonso ya Bukristu ya kyeleka—Bambangi ya Yehowa!
23, 24. Inki mbandu beto lenda pesa na kumonisa nde yau kele kizitu ve na kusadila Yehowa kumosi ti organizasio ya bantu na yandi?
23 Keti yau kele kizitu na kusadila Yehowa kumosi ti organizasio ya bantu na yandi? Ve! Kansi, yau kele dibaku mosi ya kitoko kibeni na kuvanda ti zola mpi lusadisu ya dibuta ya inza ya mvimba ya bampangi-babakala ti bampangi-bankento ya Bakristu! (1 Piere 2:17) Yindula kana maswa medinda mpi nge mekudimona na kati ya masa, na kunwanaka sambu na kubikala na zulu ya masa. Na ntangu ya nge kekudiwa nde nge kekuka kaka ve, diboko mosi mekatuka na bwatu mosi, yau mekumina nge. Ee, baguluki yankaka kele! Na kati ya bwatu yina, nge ti bantu yina yankaka kesadisana na kusabula bwatu sambu na kukuma na simu ya masa, na nzila beno kekwenda kulokuta baguluki yankaka.
24 Keti beto kele ve na mvwandilu ya mutindu mosi? Beto mebendama katuka na kati ya “masa” ya kigonsa ya inza yai ya mbi tii na kati ya “bwatu” ya organizasio ya Yehowa ya ntoto. Na kati na yau, beto kesala kumosi mutindu beto ketula meso na “simu” ya inza ya mpa ya lunungu. Kana bampasi ya luzingu kulembisa beto na nzila, beto kele na ntonda mingi sambu na lusadisu ti nsyamisa yina beto kebaka na bankundi Bakristu ya kyeleka!—Bingana 17:17.
25. (a) Inki ntuma beto kele na yau sambu na bayina kele dyaka na “masa” ya inza yai ya mbi? (b) Inki dilombu ya Nzambi beto tatadila na dilongi ya melanda?
25 Kansi, beto tatuba inki sambu na bankaka—bantu ya ntima ya masonga yina kele kaka na “masa”? Beto kele na ntuma ya kusadisa bau na kati ya organizasio ya Yehowa, keti mpila yina ve? (1 Timoteo 2:3, 4) Bau kele ti mfunu ya lusadisu sambu na kulonguka yina ya Nzambi kelombaka. Dyambu yai kenata beto na dilombu ya tanu ya Nzambi. Beto fwete vanda bansamuni ya kwikama ya Kimfumu ya Nzambi. Yina yau kelomba tatadilama na disolo ya melanda.
Keti Nge Keyibuka?
◻ Sambu na inki malombu ya Nzambi kele kizitu ve?
◻ Inki mutindu beto kelongukaka kuzaba Nzambi?
◻ Sambu na inki yau kele kizitu ve sambu na kulanda mbotembote bansiku ya Nzambi sambu ndyatilu ya mbote mpi sambu na kundima kyeleka na yandi?
◻ Mboninu ya Yehowa ya luzingu ti menga kelomba inki sambu na beto?
◻ Yehowa kezola nde beto sadila yandi ti banani ye inki mutindu bantu yango lenda zabana?
[Bifwanisu ya kele na lutiti 11]
Beto kelongukaka mambu ya metala Yehowa na mukanda ya lugangu ti na Biblia