Kupesa Lusadisu na Ntangu ya Mpasi

KIKESA ya muntu sambu na kupesa lusadisu mbala mosi na nima ya kisumbula mefwana kibeni na kukembisama. Bamanaka mingi ya lusadisu mesadisaka na kutungulula banzo, kuvukisa dyaka mabuta, mpi na zulu ya yonso, kugulusa myoyo.

Na ntangu nkuba kebwaka, Bambangi ya Yehowa kesadilaka​—mpi kevandaka na ntonda sambu na​—konso bangidika yina kesalamaka na nzila ya bamanaka ya lusadisu ya inza. Na ntangu yau yina mosi, bau kele ti ntuma ya Masonuku sambu na “kusala yina kele mbote . . . mingimingi na bayina kele bampangi na [bau] na lukwikilu.” (Galatia 6:​10, NW) Ee, Bambangi kekudiwaka nde bau kele na kimpangi; bau kebakanaka bonso “dibuta.” Yau yina bau kebinganaka nde “mpangi-bakala” mpi “mpangi-nkento.”​—Fwanisa ti Marko 3:​31-35; Filemoni 1, 2.

Yau yina, na ntangu kisumbula kebwaka na kisika mosi ya mfinama, bankuluntu na kati ya Bambangi ya Yehowa kesalaka bikesa ya ngolo sambu na kuzaba bisika ti bampusa ya konso muntu na kati ya dibundu mpi kusala bangidika yina kele mfunu sambu na kusadisa. Tala inki mutindu dyambu yai vandaka ya kyeleka na Accra, Ghana; San Angelo, U.S.A.; ti Kobe, Japon.

Accra​—“Kamwa Kilumbu ya Noa”

Mvula yantikaka kunoka mfinama na ngunga ya 11 ya mpimpa, mpi yau nokaka bantangu mingi nkatu kuzengana. John Twumasi, mosi na kati ya Bambangi ya Yehowa na Accra ketuba nde: “Mvula vandaka noka ngolo kibeni na mpila nde dibuta na mono ya mvimba lendaka ve kulala.” Zulunalu Daily Graphic bingaka yau “kamwa Kilumbu ya Noa.” John kelanda nde: “Beto mekaka na kunata mwa bima ya mfunu na etaze, kansi ntangu beto kangulaka kyelo ya kumatila na etaze, masa yina kufulukaka kotaka na kati.”

Bamfumu bulaka ngunga ya lukebisu sambu na kutina kansi bamingi vandaka ti baketiketi, sambu bo vanadaka kuwa boma nde nzo tabikala ya mpamba​—ata yau kele ya kufuluka masa mpi miyibi lendaka kukwisa kuyiba. Bantu yankaka lendaka ve kukatuka ata nkutu bau zolaka kusala yau. Mwana-nkento mosi na zina ya Paulina ketuba nde: “Mama na mono ti mono kukaka ve na kukangula kyelo. Masa vandaka kumata kaka, yau yina beto telamaka na bingungulu ya mabaya mpi beto simbaka na dibaya mosi ya ludi ya nzo. Nsukansuka, mfinama na ngunga ya tanu ya menemene, bamfinangani na beto gulusaka beto.”

Nkatu kuvingila, Bambangi ya Yehowa yantikaka kisalu. Mpangi-nkento Mukristu mosi na zina ya Beatrice ketuba nde: “Bankuluntu ya dibundu vandaka kusosa beto, mpi bau monaka beto na nzo ya nkundi mosi ya Mbangi, kisika beto bumbanaka. Kaka bilumbu tatu na nima ya mvula ya ngolo, bankuluntu ti baleke ya dibundu kwisaka na ndambu na beto mpi katulaka potopoto na kati mpi na nganda ya nzo na beto. La Société Watch Tower pesaka bankisi ya kuyobisila, bankisi ya kufwila mikolobi, mukubu, bamatela, babulanketi, bilele ya kukonda kutunga, ti bilele sambu na bana. Bampangi tindilaka beto madya sambu na bilumbu mingi. Yau simbaka kibeni mawi na mono!”

John Twumasi, yina beto tubilaka na ntwala, ketuba nde: “Mono tubilaka bafutidi yankaka nde la Société metindila beto bankisi ya kuyobisila ti bankisi ya kufwa mikolobi​—ya kufwana sambu na kuyobisa nzo ya mvimba. Kiteso ya bafutidi 40 kusadisaka na kuyobisa. Mono pesaka ndambu ya nkisi ya kuyobisila na bamfinangani na mono, mosi na kati na bau vandaka nganga-nzambi mosi ya dibundu ya kisika yina. Bankundi na mono ya kisalu vandaka kuyindula na kifu yonso nde Bambangi ya Yehowa kemonisaka zola kaka na bantu na bau mosi.”

Bampangi Bakristu ya babakala ti ya bankento kusepelaka mingi sambu na lusadisu yina kupesamaka na bau. Mpangi Twumasi kesukisa nde: “Ata bima yina mono vidisaka na mvula ya ngolo vandaka na mbalu ya mbongo mingi kuluta bima ya lusadisu, dibuta na mono ti mono kekudiwa nde sambu na lusadisu yai ya fwana kusimba ntima ya kukatukaka na la Société, beto bakaka bima mingi kuluta yina beto vidisaka.”

San Angelo​—“Yau Wakanaka Bonso Nsuka ya Insi-Ntoto”

Bamvula ya mupepe ya ngolo yina bebisaka Angelo na Mayi 28, 1995, kutumunaka banti, bwisaka makunzi ya bansinga ya kuran, mpi losaka bansinga ya kuran na kati ya banzila. Mipepe vandaka kubula na ntinu ya bakilometere 160 na ngunga mosi, na kubebisaka bakompani ya bisalu ya bantu yonso. Banzo kuluta 20000 kuvandaka na mudidi. Na nima, matadi kwisaka. National Weather Service kutubilaka ntete “matadi ya nene ya tenisi,” na nima “matadi ya kiteso ya rondo,” ebuna na nsuka “matadi ya kiteso ya pamplemusu.” Mazu ya matadi yina vandaka kubwa vandaka kukanga makutu. Muntu mosi ya kisika yango tubaka nde: “Yau wakanaka bonso nde inza vandaka kusuka.”

Pima mosi ya boma landaka Mupepe ya ngolo. Bantu vandaka kubasika malembe na banzo na bau ya kubulama sambu na kutala mbebisa. Banti yina vandaka kaka ya kutelama vandaka ya kukatulama matiti. Banzo yina vandaka kaka ya kutelama vandaka kumonana bonso nde yau vandaka kukatulama mpusu. Na bisika yankaka matadi kufikaka ntoto na bambumba ya kiteso ya metere mosi na mudindu. Mafunda ya banela yina vandaka kukatuka na banzo ti na mitumambila kupanzanaka na mupepe ya ngolo, na mpila nde bipesi ya bavitere ya kupasuka vandaka kungenga kumosi ti matadi yina kufikaka ntoto. Nkento mosi ketuba nde: “Na ntangu mono kumaka na nzo, mono fongaka kaka na vwatire na mono na nzila mpi mono dilaka. Mbebisa vandaka ya ngolo kibeni na mpila nde yau kumisaka mono bisakasaka.”

Na mbala mosi, bamanaka ya lusadisu mpi balupitalu tindaka mbongo ya lusadisu, bitungilu, bankisi, ti bandongisila. Kima ya mefwana na kukumisama, bantu mingi na kati ya bayina kutungisamaka bau mosi mpi na mupepe yina ya ngolo salaka yina bau lendaka sambu na kusadisa bantu yankaka.

Mabundu ya Bambangi ya Yehowa salaka mpi kima. Aubrey Conner, nkuluntu mosi na San Angelo, ketuba nde: “Mbala mosi na nima ya kumana ya mupepe ya ngolo, beto vandaka na telefone sambu na kusosa muntu mosi mosi. Beto sadisanaka beto na beto mpi beto sadisaka bamfinangani na beto yina vandaka ve Bambangi sambu na kukangisa banela, kutula bapalasitiki na baludi, mpi kusala ngolo na kutanina banzo na madidi, mvula, mpi ntangu. Na nima beto sonikaka zina ya konso muntu ya dibundu yina nzo na yandi bebaka. Kiteso ya banzo nkama vandaka na mfunu ya kubongisama, kansi bisadilu yina kukatukaka na lusadisu ya ba agensi vandaka mingi ve. Yau yina, beto sumbaka bisadilu yankaka mpi bongisamaka sambu na kisalu. Na kimvuka, kiteso ya Bambangi 1000 monisaka luzolo ya mbote ya kusadisa, kiteso ya bantu 250 konso nsuka ya mposo. Bau vandaka kukatuka na kitamina ya bakilometere 740. Bau yonso salaka nkatu kulemba, mbala mingi na mwini mfinama na 40°C. Nkutu ata mpangi-nkento mosi ya bamvula 70 salaka ti beto konso nsuka ya mposo katula mosi, mpi yau vandaka na ntangu nzo na yandi mosi vandaka kubongisama. Mpi na wikendi yina yandi vandaka na zulu ya ludi na yandi mosi na kusadisaka na kubongisa!

“Mbala mingi, beto vandaka kuwa bantubilu bonso yai ya vandaka kukatuka na batadi, ‘Keti yau zolaka kuvanda mbote ve kana bantu ya mabundu yankaka zolaka kusala dyambu yai sambu na bantu na bau?’ Bamfinangani na beto yitukaka na kumona kibuka ya bantu ya luzolo ya mbote kubanda na 10 tii na 12 (bampangi-bankento mpi na kati na bau) kekuma konso Kitanu na sukasuka na nzo ya nkundi Mbangi mosi, ya kuyilama sambu na kubongisa to nkutu kutungulula ludi ya mvimba nkatu kulomba mbongo. Mbala mingi, kisalu vandaka kumana na wikendi mosi. Bantangu yankaka, mutungi ya ngikana mosi ya nganda, vandaka kibeni na kati ya kisalu ya kubongisa ludi na ntangu kibuka na beto vandaka kukuma na nzo ya kulanda. Beto vandaka kukatula mpi kutungulula ludi na beto mpi kukomba kibansala na ntwala mutungi yina ti bansadi na yandi kumanisa kisalu na bau. Bantangu yankaka bau vandaka kubikisa kisalu na bau kaka sambu na kutala beto!”

Mpangi Conner kesukisa nde: “Beto yonso tazanga mambu yina beto vandaka kusala kumosi. Beto kwisaka kuzabana na bivuvu ya kuswaswana na kumonisaka mpi na kusongamaka zola ya bumpangi yina memonisamaka ntete ve na ntwala. Beto keyindula nde yai kele kaka kulola ntomo ya mambu yina tavanda na inza ya mpa ya Nzambi, ti bampangi-babakala mpi bampangi-bankento na kusadisanaka sambu ya kyeleka bau kele na luzolo.”​—2 Piere 3:13.

Kobe​—“Mbungulu ya Mabaya, Sima ti Banitu ya Bantu”

Yau vandaka kumonana nde bantu ya Kobe vandaka ya kubongisama. Na ntembe ve, konso Septembri 1, bau vandaka kusala nkinsi ya Kilumbu ya Kutanina Nkuba. Bana ya nzo-nkanda vandaka kumeka baekzersisi ya ndikunu ya ntoto, basoda vandaka kumeka kisalu ya kugulusa ya elikoptere, mpi departema ya tiya nataka bamasini na bau ya kenikisaka ntoto bonso ndikunu ya ntoto ya kyeleka, kisika bantu ya luzolo vandaka kumeka bandenda na bau ya kuguluka na kati ya sanduku mosi ya nene bonso kanzo yina kenikanaka mpi ketekitaka kaka bonso kima ya kyeleka. Kansi ntangu kima ya kyeleka kwisaka na Yanuari 17, 1995, kuyilama yonso kumonanaka ya kukonda mfunu. Makumi ya mafunda ya baludi kubwaka​—kima mosi ya salamaka ve ata mbala mosi na bamasini ya kufwanisa. Makalu (trains) kubalukaka; bitini ya nzila ya nene kuzenganaka; batiyo ya gaze ti ya masa kuzenganaka; banzo kubwaka bonso bakarton. Zulunalu Time tubilaka dyambu yango bonso “mbungulu ya mabaya, sima ti banitu ya bantu.”

Na nima tiya kwisaka. Banzo kupelaka na ntangu bantu yina kezimaka tiya, ya kufuluka na nsoni, kangamaka ntama na kati ya nzila ya kufuluka bantu. Bayina kumaka na bisika ya tiya, mbala mingi bau vandaka kukuta nde mpila ya kubaka masa na bampopi ya masa yina bebaka vandaka nkutu ve. Mfumu mosi ketuba nde: “Kilumbu ya ntete vandaka boma ya kusakana ve. Mono mekudiwaka ntete ve ya kukonda kikesa mutindu yina na luzingu na mono, na kuzabaka nde bantu mingi kibeni zikamaka na banzo yina vandaka kupela tiya. Mpi na kuzabaka nde kuvandaka ve ti kima mono lendaka kusala sambu na yau.”

Na kimvuka, bantu kiteso ya 5000 fwaka, mpi penepene na banzo 50000 bikalaka mayumbu. Kobe vandaka kaka ti ndambu mosi na kati ya tatu ya madya yina yau vandaka na yau mfunu. Sambu na kuzwa masa bankaka vandaka kubaka masa ya mvindu na nsi ya batiyo ya masa ya kutobuka. Bamingi na kati ya bantu ya kukonda banzo tinaka na bibumbaninu, yankaka na kati na yau vandaka kukabisa madya, na kupesaka konso muntu kaloso fyoti konso kilumbu. Mawa kuyalumukaka na mbala mosi. Muntu mosi kubokutaka nde: “Bamfumu mesala ve ata kima mosi. Kana beto landa na kutula ntima na bau, beto tafwa na nzala.”

Mabundu ya Bambangi ya Yehowa na Kobe ti na bandambu ya mfinama kudibongisaka na mbala mosi. Mutambwisi mosi ya elikoptere yina monaka yandi mosi kisalu na bau tubaka nde: “Mono kwendaka na ndambu yina kisumbula salamaka na kilumbu ya ndikunu mpi mono salaka mposo mosi kuna. Ntangu mono kumaka, na kibumbaninu mosi, bima yonso kuvandaka ya kubeba. Kisalu ya lusadisu ata mosi ve vandaka kusalama. Bambangi ya Yehowa vandaka kaka bau mosi bantu kwendaka ntinuntinu na kisika yango, na kuyidikaka kima mosi mosi.”

Na ntembe ve, kisalu ya kusala vandaka mingi. Banzo ya Kimfumu kumi vandaka dyaka ve na mpila ya kusadila yau, mpi Bambangi kuluta 430 vandaka nkatu banzo. Ntalu yankaka ya ngika 1206 vandaka kuzinga na banzo yina vandaka kulomba kubongisama. Yau yina kaka ve, kansi mpi mabuta ya Bambangi 15 yina kufwaka na nkuba vandaka na mfunu ya ndembikilu ya nswalunswalu.

Kiteso ya Bambangi 1000 yina katukaka na nzyunga ya insi pesaka ntangu na bau na luzolo ya mbote na kisalu ya kubongisa. Mpangi-bakala mosi ketuba nde: “Na ntangu beto salaka na nzo ya balongoki ya Biblia yina vandaka mebotama ntete ve, bau vandaka kuyufula beto ntangu yonso nde, ‘Beto fwete futa ntalu ikwa sambu na kisalu yai?’ Ntangu beto tubilaka bau nde kisalu vandaka mukumba ya mabundu, bau tondaka beto, na kutubaka nde, ‘Mambu yina beto longukaka kele ntangu yai kyeleka!’ ”

Bamingi yitukaka sambu na kukwisa ya nswalu mpi ya ntima mosi ya Bambangi na kisumbula. Mutambwisi ya avio yina beto tubilaka na ntwala ketuba nde: “Mono yitukaka kibeni, beno kebinganaka ‘mpangi-bakala’ mpi ‘mpangi-nkento.’ Mono memona inki mutindu beno kesadisanaka; beno kele kibeni dibuta mosi.”

Bambangi bau mosi longukaka malongi ya mfunu ya kunikana ya ntoto. Mpangi-nkento mosi kundimaka nde: “Mono vandaka kuyindula ntangu yonso nde kana organizasio kekuma nene, yau kekumaka mpasi mingi na kumonisa dikebi na muntu mosi mosi.” Kansi lusungiminu ya mingi yina yandi bakaka sobaka mboninu na yandi. “Mono kemona ntangu yai nde Yehowa kesungiminaka beto bonso organizasio kaka ve, kansi mpi bonso muntu mosi mosi.” Kansi, lusadisu ya ntangu yonso sambu na bisumbula kele na ntwala.

Kubika Fyoti Lusadisu ya Ntangu Yonso!

Bambangi ya Yehowa kevingila na mpusa yonso ntangu yina luzingu ya bantu ti bima ya kuzingila tasukaka dyaka ve na bisumbula. Na inza ya mpa ya Nzambi, muntu talongama sambu na kusepela ti nzyunga ya ntoto. Mutindu bantu kelosa bisalu ya bwimi, bigonsa ya inza tasimbaka bau dyaka ve.

Dyaka, Yehowa Nzambi​—Ngangi ya bangolo ya lugangu​—tasungimina na mpila nde dibuta na yandi ya bantu ti lugangu ya ntoto kunyokwama dyaka ve na bangolo ya lugangu. Na nima, ntoto takuma kibeni paladisu. (Yezaya 65:​17, 21, 23; Luka 23:43) Mbikudulu ya Kusonga 21:4 talungisama na lukumu yonso: “Yandi ta kusula mansanga yonso na meso na bo. Lufwa ta vandaka diaka ve, bantu ta lwataka mpidi diaka ve, bo ta dilaka diaka ve, bo mpi ta waka diaka mpasi ve. Na ntangu yina mambu ya ntama ta vanda me vila.”

[Kifwanisu ya kele na lutiti 5]

Beatrice Jones (na diboko ya kinkento) kemonisa inki mutindu yandi ti bantu yankaka salaka ndonga na kusimbanaka na maboko sambu na kuluta na bamasa ya mvula ya ngolo

[Kifwanisu ya kele na lutiti 6]

Kisalu ya kusadisa na nima ya mvula ya mupepe ya ngolo