6-НЭ ПСАЛЪАЩХЬЭ
Дапхуэдэу нэгу зегъэужьыкІэхэр къызэрыхэтхыныр?
«Сыт фымыщІэми, цІыхухэм Алыхьым щІыхь хуевгъэщІын щхьэкІэ фщІэ» (1 КОРИНФ 10:31, ДЩІ).
1, 2. Сыт дысакъын щІыхуейр нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж?
УИ НЭГУ къыщІэгъэхьэт мыІэрысэм уедзэкъэну зыбгъэхьэзырауэ. Уэ гу лъыботэ ар зэрыгуэфыкІам. Сыт уэ пщІэнур? Абы щхьэкІэ къэмынэу пшхыну? ХыфІэбдзэну? Хьэмэрэ а гуэфыкІар гуэбгъэжу, адрей къэнар пшхыну?
2 Апхуэдэу нэгу зегъэужьыкІэхэр а мыІэрысэм ебгъэщхь хъунущ. Нэгу зегъэужьыкІэ языныкъуэхэм зыри имылажьэу щытыфынущ, ауэ и нэхъыбэр «зыІыхьауэ» къыщІэкІынкІэ хъунущ, сыт щхьэкІэ жыпІэмэ ахэр зинэ щІэнымкІэ, залымыгъэкІэ, Іэзэгъуазэ ІуэхухэмкІэ гъэнщІауэ щытщ. Нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэпхым деж жыпІэу пІэрэ уэ: «Ар сэ си Іуэхужщ. Сэ сигу ирихьыр къыхэсхыну сыхуитыжщ»? Е мыпхуэдэу уегупсысрэ: «Нэгу зегъэужьыкІэхэр псори Іейщ»? Хьэмэрэ уэ Іущагъ хэлъу а Іуэхум убгъэдыхьэрэ: Іейхэм зыпыІубдзу, тэмэмхэр къыхэпхыу?
3. Нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж сыт дызэгупсысын хуейр?
3 Дэ псоми зыдгъэпсэхуну, ди нэгу зедгъэужьыну дыхуэныкъуэщ икІи дэ абы теухуауэ унафэ пэж тщІыну дыхуейщ. Абы щхьэкІэ дэ дызэупщІыжын хуейщ: «Дапхуэдэу дэ къыхэтх нэгу зегъэужьыкІэхэмрэ Иеговэ дызэрыхуэлажьэмрэ зэрызэпхар?»
«СЫТ ФЫМЫЩІЭМИ, ЦІЫХУХЭМ АЛЫХЬЫМ ЩІЫХЬ ХУЕВГЪЭЩІЫН ЩХЬЭКІЭ ФЩІЭ»
4. Библием ит сыт хуэдэ принцип къыддэІэпыкъуну нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж?
4 Дэ ди гъащІэр Иеговэ и ІэмыщІэ щитлъхьэм деж ар къыдогъэгугъэ абы дыхуэлэжьэным ди гъащІэр етауэ щытыну. (Къеджэ Экклезиаст 5:4a.) Дэ ар къыдогъэгугъэ «сыт дымыщІэми, цІыхухэм Алыхьым щІыхь хуедгъэщІын щхьэкІэ тщІэну» (1 Коринф 10:31, ДЩІ). Абы къокІ дэ Иеговэ псалъэ еттам дытетын зэрыхуейр зэІущІэм дыщыщыІэм е хъыбарыфІыр щыдгъэІум имызакъуэу, атІэ зыщыдгъэпсэхум икІи ди нэгу зыщедгъэужьым дежи.
5. Иеговэ арэзы къытхуэхъун щхьэкІэ, дапхуэдэу дызэрыхуэлэжьэн хуейр?
5 Ди гъащІэм сыт дымыщІэми, ар Иеговэ дызэрыхуэлажьэм пыщІащ. Паул абы теухуауэ жиІат: «Тхьэм и гум ирихьу, къурмэныпхъэ псэууэ, къурмэныпхъэ лъапІэм хуэдэу, Тхьэм и ІэмыщІэ зифлъхьэ» (Рим 12:1). Хьисэ жиІащ: «Уэ уигу псомкІи, уи псэ псомкІи, уи зэхэщІыкІ псомкІи, уи къару псомкІи Зиусхьэну уи Тхьэр фІыуэ лъагъу» (Марк 12:30). Дэ сытым щыгъуи дыхуейщ Иеговэ нэхъыфІ дыдэу диІэр еттыну. Пасэрей зэманым Израил цІыхухэм къурмэн къыщахьым деж Иеговэ абыхэм пэплъэт псэущхьэ узыншэ къыхуахьыну. Ауэ псэущхьэм дагъуэ иІэу къыщахьым Алыхьым ар къищтэтэкъым (Левит 22:18—20). Абы ещхьу Иеговэ дызэрыхуэлажьэр игу иримыхьынкІэ хъунущ. Сыт щхьэкІэ?
6, 7. Дэ къыхэтх нэгу зегъэужьыкІэхэр дапхуэдэу Алыхьым дызэрыхуэлажьэм зэран зэрыхуэхъуфынур?
6 Дэ Иеговэ къабзэу дыщытын хуейуэ къыджеІэ, сыт щхьэкІэ жыпІэмэ ар Алыхь лъапІэщ, е нэгъуэщІу жыпІэмэ Алыхь къабзэщ (1 Петр 1:14—16; 2 Петр 3:11). Иеговэ дызэрыхуэлажьэм арэзы щытехъуэнур абы къабзэу дыхуэлажьэу щытмэщ (Второзаконие 15:21). Иеговэ дызэрыхуэлажьэр къабзэу къилъытэнукъым, абы илъагъу мыхъухэр тщІэмэ: зинэ щІэныр, залымыгъэ, Іэзэгъуазэ зыхэт Іуэхухэр (Рим 6:12—14; 8:13). Ауэ апхуэдэ Іуэхухэр зыхэт нэгу зегъэужьыкІэхэр къыхэтхыу щытми, Иеговэ и жагъуэ тщІынущ. Апхуэдэу Иеговэ и дежкІэ къабзагъэр щытфІэкІуэдынущ икІи абырэ дэрэ ди зэхуаку дэлъ зыхущытыкІэм ар зэран хуэхъунущ.
7 Дауэ Іущагъ хэлъу нэгу зегъэужьыкІэхэр къызэрыхэтхынур? Сыт хуэдэ принципхэр къыддэІэпыкъуну дапхуэдэ нэгу зегъэужьыкІэхэр ди дежкІэ къезэгъыу щытми къыдгурыІуэну?
ІЕЙР ПЛЪАГЪУ МЫХЪУУ ЩЫТ
8, 9. Сыт хуэдэ нэгу зегъэужьыкІэхэм зыпыІуддзрэ? Сыт щхьэкІэ?
8 Нобэ нэгу зегъэужьыкІэ зэмылІэужьыгъуэ куэд щыІэщ. Иныкъуэхэм Алыхьым и лэжьакІуэхэм деж Іей хэмылъми, и нэхъыбэр абыхэм я деж къезэгъкъым. ЯпэщІыкІэ зэхэдгъэкІынщ сыт хуэдэ нэгу зегъэужьыкІэхэм зыпыІуддзын хуейми.
9 И нэхъыбэ фильмхэр, сайтхэр, телевизоркІэ къагъэлъагъуэхэр, видеоджэгухэр, уэрэдхэр зинэ щІэным, залымыгъэм, Іэзэгъуазэм пыщІа ІуэхухэмкІэ гъэнщІащ. Апхуэдэ Іуэхухэм Іей хэмылъу икІи дыхьэшхэн хуэдэу къагъэлъагъуэ. Ауэ Алыхьым и лэжьакІуэхэр абы и хабзэхэм темыхуэ нэгу зегъэужьыкІэхэм зэрызыпыІуадзыным кІэлъоплъ (Апостолхэм 15:28, 29; 1 Коринф 6:9, 10). Дэ апхуэдэ нэгу зегъэужьыкІэхэм зыщыпыІуддзым деж Іейр тлъагъу зэрымыхъур Иеговэ идогъэлъагъу (Псалом 34:14; Рим 12:9).
10. Нэгу зегъэужьыкІэ мытэмэм къыхэпхмэ, абы сытым ухуишэфыну?
10 Ауэ иныкъуэхэм къащохъу зинэ щІэным, залымыгъэм, Іэзэгъуазэм пыщІа нэгу зегъэужьыкІэхэм Іей зыри хэмылъу. Ахэр йогупсыс: «Сэ апхуэдэ щІыкІэкІэ си нэгу зезгъэужь щхьэкІэ, апхуэдэ зэи сщІэнукъым». Апхуэдэу дегупсысмэ, дэ зыкъыдогъэпцІэж. Библием итщ: «Псом нэхърэ гур нэхъ бзаджэщ» (Иеремия 17:9). Иеговэ ифІэмыфІ ІуэхухэмкІэ ди нэгу зедгъэужьмэ, ахэр дэ тлъагъу мыхъуу жытІэ хъуну? Іейм нэхъыбэу дыдихьэхыхукІэ ар тэмэму къэтлъытэу мэхъу. ТІэкІу-тІэкІуурэ ди напэм дызэрыщыуэр къыдимыгъащІэу, абы куэд тедгъахуэу дыхъунущ (Псалом 119:70; 1 Тимофей 4:1, 2).
11. Галатие 6:7 ит псалъэхэр дауэ къызэрыддэІэпыкъур нэгу зегъэужьыкІэ къыщыхэтхым деж?
11 Алыхьым и Псалъэм къыджеІэ: «ЦІыхум хьэсэм трисэр къытрихыжынущ» (Галатие 6:7). Абы къикІыр мыхъумыщІагъэ зыхэт нэгу зегъэужьыкІэхэр къыхэтхмэ, иужькІэ дэ езым мыхъумыщІагъэ гуэр тщІэнкІэ хъунущ. Псалъэм папщІэ, зинэ щІэным пыщІа нэгу зегъэужьыкІэхэр иныкъуэхэм къызэрыхахам щхьэкІэ езыхэми зинэ ящІащ. Ауэ Иеговэ дызыхуэныкъуэ чэнджэщхэр къыдет, дэ Іущагъ хэлъу нэгу зегъэужьыкІэхэр къыхэтхын щхьэкІэ.
УНАФЭ КЪЫЩЫПЩТЭМ ДЕЖ БИБЛИЕМ ИТ ПРИНЦИПХЭМ ТЕТ
12. Нэгу зегъэужьыным теухуауэ унафэ тэмэм къэтщтэну сыт къыддэІэпыкъунур?
12 Языныкъуэ нэгу зегъэужьыкІэхэр Иеговэ дежкІэ къезэгъкъым икІи дэ дощІэ абыхэм зыщытхъумэн зэрыхуейр. Ауэ а Іуэхум теухуауэ псори гурыІуэгъуэу щымытмэ-щэ? Иеговэ дэ хабзэ пыухыкІа къыдиткъым дызэплъ, дызэдаІуэ, дызэджэ хъунымрэ мыхъунымрэ теухуауэ. Ар хуейщ дэ Библием тету дгъэса ди напэм дедэІуэну. (Къеджэ Галатие 6:5.) Иеговэ дэ принципхэр къыдет икІи абыхэм Иеговэ и еплъыкІэр къыдагъащІэ. А принципхэр дэ къыддоІэпыкъу ди напэр дгъэсэну. Ахэр дэІэпыкъуэгъу къытхуохъу Иеговэ зыхуейр къэтщІэну икІи а принципхэм я фІыгъэкІэ Иеговэ зыгъэгуфІэ унафэхэр дэ къэтщтэфынущ (Ефес 5:17).
Библием ит принципхэр къыддоІэпыкъу нэгу зегъэужьыкІэхэр тэмэму къыхэтхыну
13. Алыхьым и лэжьакІуэхэм къыхах нэгу зегъэужьыкІэхэр сыт щІызэтемыхуэр? Ауэ абыхэм я дежкІэ сыт мыхьэнэшхуэ зиІэр?
13 Иеговэ и лэжьакІуэхэм къыхах нэгу зегъэужьыкІэхэр и нэхъыбэм зэтехуэкъым. Сыт щхьэкІэ? Дэ дигу ирихьхэр зэщхькъым. Абы нэмыщІ зым тэмэму къилъытэр адрейм къемызэгъыу къилъытэнкІэ хъунущ. Дапхуэдэу мыхъуами, унафэ тэмэм къэтщтэн щхьэкІэ, Библием ит принципхэм дытетын хуейщ (Филиппи 1:9). Ахэр дэ къыддэІэпыкъунущ Алыхьым тэмэму къилъытэ нэгу зегъэужьыкІэхэр къыхэтхыну (Псалом 119:11, 129; 1 Петр 2:16).
14. 1) Ди зэманыр зытедгъэкІуадэм теухуауэ сытым дегупсысын хуей? 2) Паул Хьисэ и лъэужь ирикІуэхэм сыт хуэдэ чэнджэщ яритат?
14 Иджыри дегупсысын хуейщ нэгу зегъэужьыным сыт хуэдиз зэман тедгъэкІуадэми. Абы къигъэлъэгъуэнущ нэгу зегъэужьыным ди дежкІэ сыт хуэдэ мыхьэнэ иІэми. Дэ Алыхьым и лэжьакІуэу дыщытщи, ди деж псом нэхърэ нэхъапэр — ар Иеговэ дыхуэлэжьэныращ. (Къеджэ Маттэ 6:33.) Ауэ дэ езым гу лъыдмытэжу нэгу зегъэужьыным япэм тедгъэкІуадэу щыта зэманым нэхърэ нэхъыбэ тедгъэкІуадэу щІэддзэнкІэ хъунущ. Паул мыпхуэдэ чэнджэщ Хьисэ и лъэужь ирикІуэхэм яритат: «Фи псэукІэмкІэ лъэщу фызыхуэсакъыж, акъылыфІагъэ зимыІэхэм фахуэмыдэу, акъылыфІагъэ зиІэхэм фахуэдэу фыпсэу. Игъуэр блэвмыгъэкІ» (Ефес 5:15, 16). Аращи, дэ сытым дежи дыкІэлъыплъын хуейщ нэгу зегъэужьыным тедгъэкІуадэ зэманым икІи Алыхьым и лэжьыгъэр псом япэ зэридгъэщыным (Филиппи 1:10).
15. Иеговэрэ дэрэ ди зэхуаку дэлъ зэхущытыкІэм зэран хуэхъуфыну нэгу зегъэужьыкІэхэм дауэ зэрызыщытхъумэр?
15 ГурыІуэгъуэщ дэ Иеговэ тэмэму имылъытэ нэгу зегъэужьыкІэхэм зыпыІуддзын зэрыхуейр. Ауэ сыт тщІэнур, зы нэгу зегъэужьыкІэ гуэрыр къезэгърэ къемызэгърэ и кІэм нэсу къыдгурымыІуэмэ? Абы щыгъуи дысакъын хуэмейуэ пІэрэ? Егупсысыт мыпхуэдэ Іуэхугъуэм. Уэ лъагъуэ цІыкІум урикІуэу щытамэ, щыхупІэ дыдэм гъунэгъу зыхуэпщІынут? Хьэуэ. Уэ уи гъащІэр лъапІэу болъытэри, шынагъуэм пэжыжьэу зыпІыгъынущ. Ар ебгъэщхь хъунущ нэгу зегъэужьыкІэхэр къызэрыхэтхым. Алыхьым и Псалъэм итщ: «ХуэщІ уи лъэр ем пэІэщІэ» (Притчи 4:25—27, Гъэсэпэтхыдэхэр). Аращ дэ нэгу зегъэужьыкІэ шэч къызытетхьэхэми пэІэщІэ зыщІэтщІыр, ахэр къемызэгъыу къыщІэкІынкІэ икІи Иеговэрэ дэрэ ди зэхуаку дэлъ зэхущытыкІэм зэран хуэхъункІэ хъунущи.
ИЕГОВЭ И ЕПЛЪЫКІЭР ЗЫХЭЛЪХЬЭ
16. 1) Сыт, псалъэм папщІэ, Иеговэ илъагъу мыхъур? 2) Дэ дауэ къызэрыдгъэлъагъуэр Иеговэ илъагъу мыхъур дэри тлъагъу зэрымыхъур?
16 97-нэ Псаломыр зытхам жиІащ: «Иеговэ фІыуэ зылъагъухэм Іейр флъагъу мыхъуу фыщыт» (Псалом 97:10). Библием Иеговэ и гупсысэкІэмрэ и гурыщІэхэмрэ къытхузэІуех. Уэ къапщІэхэр Иеговэ и еплъыкІэр зыхэплъхьэну къызэрыбдэІэпыкъум егупсыс. Псалъэм папщІэ, дэ дощІэ Иеговэ «пцІы зыупс бзэр, лажьэ зимыІэ цІыхум и лъыр зыгъажэ Іэр, бзаджагъэ зэрылъ гур, хабзэншагъэм хущІэкъу лъакъуэхэр» илъагъу зэрымыхъур (Притчи 6:16—19). Абы нэмыщІ дэ къыдощІэ «зинэ щІэным... тхьэ нэпцІхэр гъэлъэпІэным, удыгъэ зехьэным... фыгъуэным, губжьыным... удэфэным, щхьэрыутІыпщу ефэ-ешхэ щІыным, апхуэдэ нэгъуэщІ Іуэхухэми» зэрызыпыІуддзын хуейр (Галатие 5:19—21). Библием ит мы принципхэр нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэпхым деж сыткІэ къыбдэІэпыкъунуми къыбгурыІуэрэ? Дэ дыхуейщ Иеговэ и хабзэхэм ди гъащІэм и лъэныкъуэу хъуам дыщытетыну, цІыхухэм дыщыхэтым дежи, дыщизакъуэм дежи (2 Коринф 3:18). ИкІи зыри дыщимыгъусэм деж къыхэтхым дызэрыщыт дыдэр къегъэлъагъуэ (Псалом 11:4; 16:8).
17. Нэгу зегъэужьыкІэ къыхэтхын ипэ сыткІэ дызэупщІыжын хуей?
17 Аращи, нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэпхым деж зэупщІыж: «Иеговэ дэрэ ди зэхуаку дэлъ зэхущытыкІэм нэгу зегъэужьыкІэ къыхэсхар зэран хуэмыхъуну пІэрэ? Си напэми ар зэран хуэмыхъуну пІэрэ?» Нэгу зегъэужьыкІэ тэмэм къыхэтхыну къыддэІэпыкъуну принцип зыбжанэ иджыри зэпкърытхынщ.
18, 19. 1) Сыт хуэдэ чэнджэщ Паул Алыхьым и лэжьакІуэхэм ярита? 2) Сыт хуэдэ принципхэр къыддэІэпыкъуну нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж?
18 Нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж дэ ди акъылыр сытым етауэ щытыну дыхуейми къыхэтхыу жыпІэ хъунущ. Паул итхащ: «Сытыр щыпкъэми, сытым щІыхь хуэфащэми, сытыр захуагъэми, сытыр къабзагъэми, сытыр гурыхьми, сытыр гуапагъэми, сытыр хабзэфІми, сытым щІыхь хуэфащэми — абы фегупсыс» (Филиппи 4:8). Дэ а псом дегупсысмэ, мыпхуэдэу жытІэфынущ: «Си жьэм къыжьэдэкІ псалъэхэри си гупсысэхэри пфІэфІу щрет, Иеговэ» (Псалом 19:14).
19 ЗэупщІыж: «Сыт хуэдэ гупсысэхэр си акъылым изгъэхьэрэ? Сэ сызэплъа фильмым иужь сызыгъэгушхуэ гупсысэхэр си акъылым къинэжу пІэрэ? Гупсэхугъуэ си гум илъу пІэрэ? Си напэр къабзэу пІэрэ? (Ефес 5:5; 1 Тимофей 1:5, 19). Напэ къабзэ сиІэу Иеговэ тхьэлъэІукІэ зыхуэзгъэзэфрэ, хьэмэрэ си гум сигъэкъуэншэжу пІэрэ? Мыпхуэдэ нэгу зегъэужьыкІэм залымыгъэрэ зинэ щІэнымрэ пыщІа Іуэхухэм сримыгъэгупсысауэ пІэрэ? (Маттэ 12:33; Марк 7:20—23). Мы дунейм ещхь сымыхъуу пІэрэ, апхуэдэ нэгу зегъэужьыкІэ къызэрыхэсхам щхьэкІэ?» (Рим 12:2). Иеговэрэ уэрэ фи зэхуаку дэлъ зэхущытыкІэр пхъумэн щхьэкІэ, сыт пщІэн хуейми плъэгъуну мы упщІэхэм я жэуапхэр къыбдэІэпыкъунущ. Дэ дыхуейщ 119-нэ Псаломыр зытхам хуэдэу Иеговэ делъэІуну: «Мыхьэнэ зимыІэ Іуэхухэм си нэр къытегъэкІ»b (Псалом 119:37).
ДЭ ТЩІЫ УНАФЭХЭР АДРЕЙХЭМ ЗЭРАН ЯХУЭХЪУФЫНУЩ
20, 21. Сыт нэгу зегъэужьыкІэхэр къыщыхэтхым деж дэ нэгъуэщІхэм я гурыщІэхэм дыщІегупсысын хуейр?
20 Дэ иджыри мыхьэнэ зиІэ зы принципым дегупсысын хуейщ: «Сыт ищІысри тщІэну дыхуитщ... ...ауэ Іуэху псори дэІэпыкъуэгъу къытхуэхъуркъым. Сыт ищІысри тщІэну дыхуитщ, ауэ псоми я фІагъ къыдэкІыркъым. Езым и фІагъ зыхэлъым и ужь иремыт хэти, атІэ нэгъуэщІ цІыхухэм я фІагъ зыхэлъым и ужь ирырет» (1 Коринф 10:23, 24). Дэ зыгуэр тщІэну дыхуитми, абы къикІкъым дэ ар тщІэн хуейуэ. Дэ фІыуэ дегупсысын хуейщ унафэ тщІыхэр дапхуэдэу ди къуэш, ди шыпхъухэм зэран хуэхъуфынуми.
21 Псоми я напэр зэхуэдэкъым. Псалъэм папщІэ, уи напэм къыпхуедэ телевизоркІэ къат зы программэ гуэрым уеплъыну. Ауэ итІанэ уэ къыбощІэ зы къуэш гуэрым е шыпхъу гуэрым и напэм ар зэрыхуимыдэр. Сыт уэ пщІэнур? Уэ абы уеплъыну ухуитми, уемыплъыну мурад пщІыфынущ. Сыт щхьэкІэ? Уэ ухуейкъым уи къуэшхэми Мэссихьи я пащхьэм гуэныхь къыщыпхьыну (1 Коринф 8:12). Дэ ди къуэш е ди шыпхъу гуэр зыгъэлъэпэрэпэн зыри тщІэну дыхуейкъым (Рим 14:1; 15:1; 1 Коринф 10:32).
22. Дапхуэдэу дэ Іущагъ зэрыдгъэлъэгъуэфынур ди къуэш, ди шыпхъухэм къыхаха нэгу зегъэужьыкІэхэм дыщегупсысым деж?
22 Ауэ нэгъуэщІ цІыхур зэплъыр, зэджэр е ищІэр уэ уи напэм имыдэмэ-щэ? Уэ уи къуэшыр фІыуэ болъагъури, ар хэбгъэзыхьынукъым уэ къыхэпхар абыи къыхихыну. Машинэм дэс цІыхум ещІэ нэгъуэщІхэм езым нэхърэ нэхъ псынщІэу е нэхъ хуэму къызэражыхьыфынур, ауэ абы щхьэкІэ абыхэм Іейуэ къажыхьу жыпІэ хъунукъым. Абы ещхьу уэри уи къуэшри Библием ит принципхэм фытетыфынущ, нэгу зегъэужьыкІэхэм теухуауэ еплъыкІэ зэмыщхь фиІэми (Экклезиаст 7:16; Филиппи 4:5).
23. Нэгу зегъэужьыкІэхэр тэмэму къыхэтхыну сыт къыддэІэпыкъунур?
23 Аращи, сыт къыддэІэпыкъунур дэ нэгу зегъэужьыкІэхэр тэмэму къыхэтхыну? Дэ унафэ пэж тщІынущ Библием ит принципхэм тету дгъэса ди напэм дедаІуэмэ икІи ди къуэш, ди шыпхъухэм дегупсысмэ. ИтІанэ дэ сыт дымыщІэми, «Алыхьым щІыхь хуедгъэщІын щхьэкІэ» зэрытщІэм гуфІэгъуэ хэтхынущ.
a Экклезиаст 5:4: «Алыхьым псалъэ щептым деж зомыІэжьэ ар бгъэзэщІэну, сыт щхьэкІэ жыпІэмэ акъылыншэр зыми игу ирихькъым. Псалъэ птар гъэзэщІэж».
b Нэгу зегъэужьыкІэхэр къыхэтхыну къыддэІэпыкъуну нэгъуэщІ принципхэр мыпхуэдэ едзыгъуэхэм къыщыдгъуэтыфынущ: Притчи 3:31; 13:20, Гъэс.; Ефес 5:3, 4; Колоссэ 3:5, 8, 20.