MATUKŨ 29, MWEI WA 6–MATUKŨ 5, MWEI WA 7, 2026
WATHI 131 “Ala Ngai Ũlũmanĩtye”
Endeea Kũlũlũmĩĩlya Ũnyanya Waku na Ũla Ũtwaanĩte Nake
“Ve mũnyanya ũla ũlũmanasya mũno kwĩ mwana-a-inyia.”—NTH. 18:24, BK.
KĨLA KĨNEENEWE
Ala mekwenda kũtanĩa mũtwaano woo nĩmaĩle kũmwenda Yeova na kwendana mo ene.
1. Nĩkĩ anyanya aseo ne mũthĩnzĩo kuma kwa Yeova?
ANYANYA aseo nĩ mũthĩnzĩo kuma kwa Yeova. (Yak. 1:17) Methĩawa mamwendete Ngai na matwendete. Nĩmatanaa vamwe naitũ, makatũkiakisya yĩla tũtũlĩkĩte ngoo, na makatũnenga ũtao mũseo yĩla twĩ na vata nawʼo. Na nũndũ methĩawa malũmanĩtye naitũ, no tũmaĩkĩĩe. Kwa wʼo, anyanya ta asu ‘nĩmatũtanĩthasya ngoo’!—Nth. 27:9, BK.
2. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata ala matwaanĩte maendeee kũlũlũmĩĩlya ũnyanya woo? (Mathayo 19:6)
2 Nĩ ũndũ wa vata mũndũũme na kĩveti kyake kwĩthĩwa me anyanya aseo vyũ. Mayaĩle kũvũthĩĩsya ũnyanya woo, ĩndĩ nĩmaĩle kũendeea kũũlũlũmĩĩlya. Makaũvũthĩĩsya, no mambĩĩe kwĩwʼa ta me oka, ta mate na ũtanu, kana makethĩwa me athatu. Ĩndĩ maendeea kũũlũlũmĩĩlya, no matanĩe kwĩthĩwa na ngwatanĩo ĩla ndũmu vyũ andũ elĩ matonya kwĩthĩwa nayo. (Soma Mathayo 19:6.) Ĩsomonĩ yĩĩ, nĩtũkwona ũndũ ala matwaanĩte matonya kũendeea kũlũlũmĩĩlya ũnyanya woo. Ĩndĩ mbee, ekai twone ũndũ Aklĩsto ala mate mũtwaanonĩ matonya kũnyuva mũndũ wa kũtwaana nake ũla ũtonya kwĩsa kũtwʼĩka mũnyanya woo ũla mũnene vyũ thayũnĩ woo wʼonthe.
ŨNDŨ ŨTONYA KŨNYUVA MŨNDŨ WA KŨTWAANA NAKE
3-4. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya Mũklĩsto akwate mũndũ mũseo wa kũtwaana nake? (Nthimo 18:22)
3 Tũtambĩte kwĩka ũtwi o na wĩva mũnene, nĩtwaĩle kwamba kũsũanĩa mathĩna ala matonya kumĩla, moathimo ala tũtonya kũkwata na mosyao ma ũtwi witũ. Motwi manene no maalyũle thayũ witũ wʼonthe kwa nzĩa nzeo kana kwa nzĩa nthũku, na kwoou nĩ ũndũ wa vata tũsũanĩe nesa tũtambĩte kũmeka.
4 Yĩla tũũnyuva mũndũ wa kũtwaana nake ũtonya kwĩsa kũtwʼĩka mũnyanya witũ ũla mũnene vyũ, twĩthĩawa tũyĩka ũtwi ũmwe katĩ wa motwi ma vata vyũ ala tũtonya kwĩka thayũnĩ. Nũndũ Yeova nĩwe wambĩĩisye mũvango wa mũtwaano, nĩ ũndũ wa vata mũno tũatĩĩe myolooto ĩla ũtũnengete ĩkonetye mũtwaano yĩla tũũnyuva mũndũ wa kũtwaana nake. Endaa mũndũũme akwate kĩveti kĩseo, na endaa mũndũ mũka akwate mũũme mũseo. Na mavinda onthe nĩwĩthĩawa esĩ kĩla kĩseo vyũ kwitũ. (Soma Nthimo 18:22; Isa. 48:17, 18) Myolooto ĩla yĩ Ndetonĩ yake no ĩtetheesye Mũklĩsto kũkwata mũndũ mũseo wa kũtwaana nake.
5. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kũnyuva Mũklĩsto mũvatise yĩla ũũmantha mũndũ wa kũtwaana nake?
5 Yĩla twavatiswa, tũtwʼĩkaa anyanya ma Ngai. (Sav. 25:14) Ethĩwa nũkwenda kũtwaana kana kũtwawa, waĩle kũnyuva ũla ũũtwaana nake katĩ wa anyanya ma Yeova. (1 Ako. 7:39) Weeka ũu, ũkeethĩawa ũyonanyʼa kana nũnengete myolooto ya Yeova ndaĩa, na ũkonaa ũla ũtwaanĩte nake ta mũthĩnzĩo kuma kwa Yeova. (Nth. 19:14) O na ĩngĩ, ũkevathanaa na mathĩna ala maetawe nĩ ‘kwovwa ĩsokinĩ yĩmwe’ na mũndũ ũte Ngũsĩ. (2 Ako. 6:14) Nĩ ũndũ ũte wa ũĩ ta kĩ kũnyuva kwĩvaanyʼa na mũndũ ũte Ngũsĩ o na ethĩwa wĩona ta vate mwana-a-asa kana mwĩĩtu-a-asa ũtonya kũtwaana nake. O na ĩngĩ, ti ũndũ wa ũĩ kũsũanĩa kana watwaa kana watwawa nĩ mũndũ ũte Ngũsĩ, akeemanyĩsya ũwʼo.
6-7. Nĩ makũlyo ta meva ala mekwĩvaanyʼa maĩle kwĩkũlya?
6 Ĩndĩ o na vailye ũu, ti kĩla Mũklĩsto mũvatise ũtonya kwĩthĩwa e mũndũ mwaĩlanĩte wa kũtwaana nake. Ethĩwa nũkwendeewʼa nĩ mũndũ mũna, nĩ ũseo ũkekũlya makũlyo mana. No wĩkũlye-ĩ: ‘Akuaa ata andũ make ma mũsyĩ? Nũthĩnĩkĩaa ala angĩ na kũmanengae ndaĩa? Anyanya make naaũ? Yĩla waema kwĩwʼana na angĩ, athĩnĩkĩaa ũndũ ũsu ata? We nũthingʼĩĩasya andũ meke maũndũ ũndũ we ũkwenda, kana nĩwĩthĩawa eyũmbanĩtye kũatĩĩa woni wa ala angĩ yĩla vate ũndũ ũũleana na myolooto ĩla yĩ Maandĩkonĩ? Ethĩawa na woni wĩva ĩũlũ wa mbesa?’
7 O na ĩngĩ, no wĩkũlye-ĩ: ‘Mũndũ ũla ngwenda kũtwaana nake nũmwendete Yeova kuma ngoonĩ? Nĩwĩvwʼĩkĩte “mwĩkalĩle mweũ”? Nũkandetheeasya nĩendeee kũmũthũkũma Yeova mũnango? Mĩvango yakwa ya kĩ-veva nĩvwʼanene na yake? Twamina kũtwaana, akatwʼĩka mũnyanya wakwa ũla mũseo vyũ?’ (Aks. 3:9, 10) Ethĩwa wĩ mwĩĩtu-a-asa, we mwana-a-asa ũla ũkwĩvaanyʼa nake akatwʼĩka mũnyanya waku ũla mũseo vyũ na akaũngamĩaa mũsyĩ wenyu kwa nzĩa nzeo? (1 Ako. 11:3) Na ethĩwa wĩ mwana-a-asa, we mwĩĩtu-a-asa ũla ũkwĩvaanyʼa nake akeethĩawa atonya kwĩtĩkĩla ũkũmũ waku wĩ mũtwe wa mũsyĩ wenyu, o na kũtwʼĩka ndwĩ mwĩanĩu? Ĩvinda nĩyendekaa nĩ kana ũkwate mosũngĩo ma makũlyo asu. Kwoou, tũmĩa ĩvinda yĩla mũkwĩvaanyʼa kũmanya nesa ũla ũkatwaana nake.
8-9. Nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya ala mekwĩvaanyʼa kwĩka ũtwi mũseo? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
8 Yĩla mũkwĩvaanyʼa, nĩvatonyeka ũkeka motwi maseo watata kũmanya nesa ũla ũkwĩvaanyʼa nake. Tata ũmanye ũndũ ala angĩ mamwonaa. No ũkũlĩĩlye ũndũ wĩsĩkĩe na nguma syake. Kwa ngelekanyʼo, nĩwĩsĩkĩe ta mũndũ wĩthĩawa na wĩnyivyo, ũneenasya angĩ nesa, na ũtakwatĩaa mũno woni wake? Mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Sarah, ũla wumĩte kĩthamanĩ kya French Guiana na ũtwaĩtwe nĩ mwana-a-asa wĩtawa Daniel, aĩtye: “Nĩ kana nĩmanye Daniel nesa, nĩnakũlilye andũ meana ũna ĩũlũ wake. Kwa ngelekanyʼo, nĩnakũlilye mwana-a-asa ũla mekalaa nyũmba ĩmwe na matũmĩtwe ĩmwe ta mavainia, mũtumĩa wa kĩkundi kyake, anyanya maitũ ala matwĩsĩ nesa na ana-a-asa na eĩtu-a-asa ma kĩkundi kyake.” No ũkũlye ũla mũkwĩvaanyʼa o nesa kana ethĩwa ve ũndũ weekĩkie tene kana ũendeee kwĩkĩka oyu waĩle kũmanya ĩũlũ wa wʼo. Twĩasya ũu nũndũ maũndũ amwe kana mĩtuo mĩna no yĩse kũete mathĩna manene mũno mũtwaanonĩ.
9 Ndũkavũthĩĩsye nzika ila ũtonya kwĩthĩwa nasyo kana maũndũ maito ala anyanya aimu kĩ-veva matonya kũũtavya ĩũlũ wa ũla ũkwenda kũtwaana nake. Weeka ũu, ũkeethĩawa ũtonya kũtwʼa ethĩwa nũkũendeea kwĩvaanyʼa nake kana nũkũeka.a Yu ekai tũneenee ala me mũtwaanonĩ.
Ĩvindanĩ ya kwĩvaanyʼa, tata ũmanye nesa vyũ ũla ũkwĩvaanyʼa nake (Sisya kalungu ka 8-9)
TŨMĨAI ĨVINDA VAMWE NĨ KANA MŨLŨLŨMĨĨLYE ŨNYANYA WENYU
10. Nĩkĩ nĩ ũndũ mũseo ala matwaanĩte matũmĩe ĩvinda vamwe?
10 Ala matwaanĩte no malũlũmĩĩlye ũnyanya woo matũmĩa ĩvinda vamwe, o na ethĩwa methĩawa makwatene mũno wĩana ata. Kĩu kĩkamanengae mwanya wa kũneenea maũndũ ala mekĩkie kĩla mũthenya, kũelesya kĩla kĩ ngoonĩ na kĩla meũsũanĩa, kwonanyʼa kana nĩmendanĩte, na o na kwĩka tũmaũndũ tũũmatanĩthya.
11. Nĩ kyaũ kĩtonya kwananga ũnyanya ũla wĩthĩawa vo katĩ wa ala matwaanĩte?
11 Ala matwaanĩte na methĩawa mendanĩte monaa nĩ kavaa kwĩkala vamwe vandũ va kwĩkala vaasa na ũla ũngĩ. Nĩ wʼo kana mavinda amwe no malasimĩke kwĩthĩwa me vaasa na ũla matwaanĩte nake kwa kavinda. Ĩndĩ kwĩthĩwa vaasa na ũla ũtwaanĩte nake kwa ĩvinda yĩasa no kũete mũisyo. Kwa ngelekanyʼo, amwe nĩmetĩkĩlĩte kũthũkũma nthĩ ĩngĩ, na kĩu kĩkatuma methĩwa me vaasa na mĩsyĩ yoo kwa ĩvinda yĩasa. O na kũtwʼĩka no makwate mbesa mbingĩ, kwĩthĩwa vaasa na ũla matwaanĩte nake kwa ĩvinda yĩasya no kũete mathĩna manene mũtwaanonĩ.
12-13. (a) Aklĩsto amwe me mũtwaanonĩ mekĩte maũndũ meva nĩ kana matanĩe kũtũmĩa ĩvinda vamwe na ũla matwaanĩte nake? (O na ĩngĩ, sisya visa.) (b) Ethĩwa twĩ mũtwaanonĩ, nũũ waĩle kwĩthĩwa e wa vata vyũ thayũnĩ witũ? (Sisya ĩsandũkũ “Ũla Ũtwaanĩte Nake Nĩ wa Vata Mũno Wĩana Ata Kwaku?”)
12 Kwoona kĩla amwe me mũtwaanonĩ mekaa nĩ kana maĩkĩĩthye kana nĩmatũmĩa ĩvinda me vamwe. Mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Leah, ũla wĩkalaa Guam, aĩtye atĩĩ: “Nĩ na mũemewa nĩtũtanĩaa kwĩka maũndũ mana twĩ vamwe. Tũikothaa kũthi syathĩnĩ kana kũthi kũtembea kũndũ tũte ĩmwe.” Nake Roxanne, ũla wĩkalaa Amelika, aĩtye atĩĩ: “Nũndũ twĩthĩawa tũkwatene mũno, twĩsĩte kwĩthĩa nĩ ũndũ wa vata tũkavangĩĩaa ĩvinda ya kwĩthĩwa vamwe, o tondũ tũvangĩĩaa ĩvinda ya kwĩka maũndũ ala angĩ ma vata.” (Sianĩsya na Amosi 3:3.) Ũngĩ nĩ Damien, ũla wĩkalaa France, na aĩtye atĩĩ: “Nĩtweemanyĩisye kwendeeawʼa nĩ maũndũ ala ũla ũngĩ wendete kwĩka.” (Mt. 7:12) Nake Katie, ũla o nake wĩkalaa Amelika, aĩtye atĩĩ: “Mavinda amwe nĩtũiaa simũ sitũ vaasa nĩ kana iikatũvĩngĩĩse yĩla tũũtũmĩa ĩvinda vamwe.”
13 Ĩndĩ ũndũ ũla wa vata vyũ tũmĩai ĩvinda vamwe mũyĩka maũndũ ma kĩ-veva. Mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Myriam, ũla wĩkalaa France, aĩtye atĩĩ: “Twambĩĩaa mũthenya witũ kwa kũsoma Mbivilia na ĩndĩ tũineenea maũndũ ala kĩla ũmwe witũ weemanyĩsya na ũndũ tũtonya kũmatũmĩa thayũnĩ. Mwa ndanĩaa mũno ĩvinda yĩu.” Ongelete kwasya, “O na ĩngĩ, nĩndanaa mũno yĩla tũũvoya twĩ vamwe na ndyĩwʼa ũndũ mũemewa ũmwendete Yeova mũno wĩana.” Ũla Katie twĩĩ tũnamũweta ongelete kwasya: “Ĩvinda yĩla tũtanĩaa mũno vyũ kwĩthĩwa vamwe nĩ yĩla tũũtavanyʼa ĩmwe. Yĩthĩawa yĩ ĩvinda ya kũtanĩthya ta kĩ kwĩwʼa kĩla ũmwe witũ aielesya mũĩkĩĩo wake, na kĩla ũmwe nũtanĩaa kwĩmanyĩsya maũndũ meũ kuma kwa ũla ũngĩ.”—Nth. 27:17.
Lũlũmĩĩlyai mũtwaano wenyu kwa kũtũmĩaa ĩvinda yingĩ mwĩ vamwe (Sisya kalungu ka 12-13)
LŨMANYʼAI VYŨ YĨLA MATHĨNA MAUMĨLA
14-15. Nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata ala me mũtwaanonĩ mekĩe kĩthito mathĩnĩkĩe mathĩna ala matonya kumĩla mũtwaanonĩ woo? Nengane ngelekanyʼo.
14 Nũndũ ala matwaanĩte nĩ ene naĩ, maikaemaa kwĩthĩwa na mathĩna mũtwaanonĩ woo. Nĩkyo kĩtumi Mbivilia yaĩtye kana ala me mũtwaanonĩ “makeethĩwa na thĩna mwĩĩnĩ woo.” (1 Ako. 7:28) Ndeto isu sionanyʼa mathĩna na motato ala makwataa mũno mũno ala me mũtwaanonĩ. Kwoou yĩla maũndũ ta asu maumĩla, nĩkĩ nĩ ũseo meke kyonthe kĩla matonya mamakĩlye vinya na maiendeea kũlũmanyʼa?
15 Kwasũanĩa ngelekanyʼo ĩno. Yĩla mwako mũna wĩsĩkĩe mũno kana o kĩndũ kĩngĩ kya vata kyaanangĩka, nĩvatonyeka ene makatwʼa kũkĩtũngĩĩa. No malasimĩke kũtũmĩa ĩvinda yingĩ na mbesa mbingĩ kĩitwʼĩka nĩkyasyoka kwĩthĩwa kĩilye o ũndũ kyailye, ĩndĩ o na kyakua ĩvinda yĩana ata mayĩsa kũkwʼa ngoo. Nĩkĩ? Nũndũ monaa mwako ũsu kana kĩndũ kĩu kĩ kya vata mũno kwoo. O ta ũu, kĩla mũtwaano wĩthĩawa wĩ wa vata. O na mĩtwaano ĩla yonekaa ĩendeee nesa vyũ ĩikosaa mathĩna. Kwoou o tondũ mwako kana kĩndũ kĩna kĩtonya kũtũngĩĩwa, yĩla mathĩna maumĩla mũtwaanonĩ no nginya ala me mũtwaanonĩ ũsu mekĩe kĩthito mamathĩnĩkĩe. Nĩvatonyeka kĩu kĩkakua ĩvinda na kĩkenda kĩthito kingĩ, ĩndĩ Yeova nũtanaa mũno yĩla woona ala me mũtwaanonĩ mayĩkĩa kĩthito malũlũmĩĩlye mũtwaano woo na maiendeea kũlũmanyʼa. (Mki. 2:16) Yĩla meeka ũu, methĩawa mayonanyʼa kana nĩmendanĩte na nĩmanenganĩte ndaĩa mo ene, na ũndũ ũla wa vata vyũ nĩ kana methĩawa mayonanyʼa kana nĩmamwendete Yeova na nĩmamũnengete ndaĩa nũndũ nĩwe Mwambĩlĩĩlya wa mũtwaano.
16. Kwosana na ĩandĩko ya 1 Akolintho 13:4-8a, nĩ kyaũ kĩtonya kũtetheesya ala me mũtwaanonĩ wĩ na mathĩna maito? (O na ĩngĩ, sisya visa na ĩsandũkũ yĩ na kyongo, “Nĩ Kyaũ Kĩtonya Kũmũtetheesya Mũlũlũmĩĩlye Ũnyanya Wenyu?”)
16 Ethĩwa mathĩna nĩmaumĩla mũtwaanonĩ wenyu, mũikasembee kũtaanĩsya. (1 Ako. 7:10, 11) Vandũ va ũu, ĩkũlye-ĩ, ‘Ve ũndũ ndonya kwĩka ngalũlũmĩĩlya ũnyanya witũ mũnango?’ Vindĩĩsya kĩla Mbivilia ĩwetete ĩũlũ wa kwonanyʼa wendo, na ũyĩkũlya ũndũ ũtonya kwaĩlangya maũndũ ala mawetetwe ĩandĩkonĩ ya 1 Akolintho 13:4-8a. (Soma.) Vandũ va kũmantha nzĩa sya kũtiana na ũla ũtwaanĩte nake, ĩka kyonthe kĩla ũtonya nĩ kana ũtũngĩĩe ngwatanĩo yenyu. Tũnga kĩlĩko maũndũnĩ ala we mwene ũtonya kwĩka ũlũlũmĩĩlye ũnyanya wenyu. Mũvoye Yeova nĩ kana aũtongoesye. O na ĩngĩ, mantha mavuku na vitio ila itonya kũũtetheesya kũmanya kĩla ũkwĩka. O na no ũmanthe ũtethyo wa atumĩa na Aklĩsto angĩ aimu kĩ-veva. Wamwĩkwatya Yeova, ũla nĩwe ũlii wa katatũ ũla mũlũmu vyũ nthĩnĩ wa ũla “ũlii mũvĩnde na ndii itatũ,” mũtwaano wenyu ‘ndũkatwʼĩka mĩtũkĩ.’—Mũta. 4:12, BK.
Lũmanyʼa na ũla ũtwaanĩte nake yĩla vaumĩla mathĩna mũtwaanonĩ wenyu (Sisya kalungu ka 16)
17. Ala mekwenda kũlika mũtwaanonĩ na ala me mũtwaanonĩ matonya kwĩka ata methĩwe na ũtanu?
17 Yeova endaa athũkũmi make onthe methĩwe na ũtanu, na asu nĩ vamwe na ala mekwenda kũtwawa kana kũtwaana, na ala me mũtwaanonĩ. Kwoou ethĩwa ndwĩ mũtwaanonĩ na no wende kũtwawa kana kũtwaana, nyuva nesa ũla ũkwenda kũtwaana nake. Na ethĩwa wĩ mũtwaanonĩ, endeea kũlũlũmĩĩlya ũnyanya waku na ũla ũtwaanĩte nake. Ĩkĩa kĩthito ũkĩlye vinya mathĩna ala matonya kumĩla mũtwaanonĩ wenyu na ũimwĩkwatya Yeova. Weeka maũndũ asu onthe, ‘ũkekalaa na ũtanu’ wĩ na ũla ũtwaanĩte nake.—Mũta. 9:9, BK.
WATHI 132 Yu twĩ Mwĩĩ Ũmwe
a Nĩ kana ũkwate maũndũ maingangĩ matonya kũũtetheesya kũmanya nesa ũla ũkwĩvaanyʼa nake, sisya kĩlungu kĩ na kyongo, “Ũndũ Ũtonya Kwĩka Ũtwi Mũseo Ĩvindanĩ ya Kwĩvaanyʼa” ĩkasetinĩ ya Mũsyaĩĩsya ya Mwei wa 5, 2024 ungu wa kyongo kĩnini “Manya Mũndũ Ũla Ũngĩ Nesa.”