MATUKŨ 22-28, MWEI WA 6, 2026
WATHI 90 Ĩkĩanai Vinya
Atĩĩa Ngelekanyʼo ya “Ngai wa Ũkiakisyo Wʼonthe”
“[Kiakisya angĩ] kwĩsĩla ũkiakisyo ũla Ngai ũtũkiakiasya nawʼo.”—2 AKO. 1:4.
KĨLA KĨNEENEWE
Nĩtũkwona ũndũ tũtonya kũkiakisya angĩ tũatĩĩe ngelekanyʼo ya Yeova na ya ala maatĩaa ngelekanyʼo yake.
1. Nĩkĩ twaĩle kũkiakisya angĩ?
MAVINDA kwa mavinda nĩtwĩthĩawa na vata wa kũkiakiwʼa na kwĩkĩwa vinya nũndũ ithyonthe nĩtũkwatawa nĩ “motato ma mĩthemba yĩ kĩvathũkanyʼo.” (1 Vet. 1:6) O tondũ tũtanĩaa kũkiakiwʼa nĩ ala angĩ, o naitũ nĩtwaĩle kwosa ĩtambya na mĩtũkĩ tũkiakisye ala meũthĩna. (Mt. 7:12) Yeova, “Ngai wa ũkiakisyo wʼonthe,” nũtũmanyĩasya ũndũ tũtonya kũkiakisya “ala me matatwanĩ ma kĩla mũthemba.” No tũatĩĩe ngelekanyʼo yake kwa “kũkiakianyʼa.” (2 Ako. 1:3, 4; 1 Ath. 4:18) Tũyĩkaa ũu aĩ nũndũ no nginya twĩke ũu, ĩndĩ nũndũ nĩtwendete ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ. Ĩsomonĩ yĩĩ, nĩtũkwĩmanyĩsya (1) ũndũ ndeto “ũkiakisyo” ĩeleetwʼe Mbivilianĩ, (2) ũndũ tũtonya kũkiakisya angĩ, na (3) kĩla tũtonya kwĩka yĩla twĩ na vata wa kũkiakiwʼa nĩ ala angĩ.
ŨNDŨ NDETO “ŨKIAKISYO” ĨELEETWʼE MBIVILIANĨ
2. Mbivilianĩ, ndeto ĩla ĩalyũlĩtwe “ũkiakisyo” yonanasya maũndũ meva me kĩvathũkanyʼo?
2 Mbivilianĩ, ndeto ya Kĩkiliki ĩla ĩalyũlĩtwe “ũkiakisyo” no yĩthĩwe ĩyonanyʼa maũndũ me kĩvathũkanyʼo kwosana na kĩla kĩũneenewa. Kwa ngelekanyʼo, no yonanyʼe “kũthangaasya,” “kwĩkĩa vinya,” kana “kũthuthya.” (Alo. 12:8) Ndeto ĩsu yaalyũlwa ĩmwe kwa ĩmwe yonanasya “mũndũ ũũngamĩte ũtee wa mũndũ ũngĩ nĩ kana amwĩkĩe vinya.” Kwoou no tũkũne visa kĩlĩkonĩ mũndũ ũkĩte na mĩtũkĩ atetheesye mũnyanyae ũkũthĩna, na aimũnenga ũtethyo o na wĩva ũla wĩ na vata nawʼo. Mũndũ no akiakisye mũnyanyae kwa nzĩa syĩ kĩvathũkanyʼo, ĩndĩ mavinda onthe nĩwaĩle kũĩkĩĩthya kana mũnyanyae nĩweewʼa kavaa.
3. Ngelekanyʼo ya Valanava ĩtonya kũtũmanyĩsya kyaũ ĩũlũ wa kũkiakisya angĩ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
3 Kwasũanĩa ngelekanyʼo ĩno yĩ Mbivilianĩ. Mũklĩsto weetawa Yosevu nĩwathangaasya na akakiakisya angĩ kwa nzĩa nene nginya atũmwa mambĩĩa kũmwĩta Valanava, ĩsyĩtwa yĩla yoonanasya “Mwana wa Ũkiakisyo.” (Meko 4:36) Ĩsyĩtwa yĩu nĩyamwaĩle vyũ nginya Mbivilianĩ ndaasyoka kwĩtwa Yosevu ĩngĩ. Mavindanĩ me kĩvathũkanyʼo, Valanava nĩwatetheeisye ana-a-asa na eĩtu-a-asa make yĩla maĩ na vata wa ũtethyo. Kwa ngelekanyʼo, ĩtina wa Saũlo kũtwʼĩka Mũklĩsto oou, nĩwaendie Yelusalemu nũndũ nĩwendaa kũkomana na amanyĩwʼa. Ĩndĩ nĩmamũkĩaa mũno nũndũ nĩmeesĩ nĩwanyamaasya Aklĩsto navu mbeenĩ. O na vailye ũu, Valanava nĩwamũĩkĩĩe Saũlo na nĩwamũmanyĩthanisye kũla kwĩ atũmwa.—Meko 9:26-28.
Valanava nĩwaĩkĩĩthisye kana kwa wʼo aĩ mwana wa ũkiakisyo (Sisya kalungu ka 3)
ŨNDŨ TŨTONYA KŨKIAKISYA ALA ANGĨ
4. Ũndũ ũmwe mũseo vyũ ũtonya kwĩka nĩ wĩva nĩ kana ũkiakisye angĩ? (Alomi 1:11, 12)
4 Mathokee ethĩwa nĩvatonyeka. Yeova atũmĩaa athũkũmi make kũkiakisya ala angĩ. Kwa ngelekanyʼo, yĩla mwathani Eliya watũlĩkĩte ngoo, Yeova nĩwatũmĩie mũlaĩka kũmwĩkĩa vinya. (1 Asu. 19:4-7) O na mũtũmwa Vaũlo nĩweesĩ ũndũ kũthokea ana-a-asa na eĩtu-a-asa amekĩe vinya kwaĩ kwa vata. (Soma Alomi 1:11, 12.) Yĩla wathokea mũndũ nĩ kana ũmũkiakisye, tũmĩa ĩvinda yingangĩ vamwe nake eka o kũea ngewa nake kwa ũkuvĩ. (1 Ako. 16:7) Ĩndĩ ethĩwa ndũtonya kũthokea mũndũ wĩ na thĩna, no ũmũkũnĩe simũ, ũkamũtũmĩa kaati, ũkamũandĩkĩa valũa kana o mesengyi nguvĩ nĩ kana ũmwĩkĩe vinya. We nũkũeka Yeova aũtũmĩe kũkiakisya angĩ?
5. Nĩkĩ mavinda amwe vatonya kwĩthĩwa vate laisi kũkiakisya ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ?
5 O ũndũ mĩthenya ya mũminũkĩlyo ĩendeee kũmĩĩa, nowʼo vatonya kwĩthĩwa vate laisi kwitũ kũthokea ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ nĩ kana tũmakiakisye. Yĩla Vaũlo woovetwe yela Lomi, Onesivolo ũla waumĩte ndũanĩ ya Eveso, nĩwamũmanthie o na kau kwĩka ũu kwaĩ kũtonya kũtuma ethĩwa mũisyonĩ wa kwovwa kana kũawa. (2 Tim. 1:16-18) Ana-a-asa na eĩtu-a-asa kuma nthĩ ya Russia nĩmalikasya mathayũ moo mũisyonĩ kwondũ wa ana-a-asa na eĩtu-a-asa ala meũthĩnwʼa nũndũ wa mũĩkĩĩo woo. Na yĩla mathi kwĩtĩka ĩkoani yoo kotinĩ, ana-a-asa na eĩtu-a-asa nĩmaendaa kwĩthĩwa vamwe namo o na kau kwĩka ũu no kũtume maasya ũthasyo woo. Wĩona ata ũkaatĩĩa ngelekanyʼo yoo kwa kwĩmanyĩsya ũndũ andũ ma Ngai ma ĩvindanĩ ya tene na ma ĩvindanĩ yĩĩ methĩĩtwe maitwʼĩĩkana na ũtanu ũla methĩawa nawʼo o na kau nĩmathĩnawʼa?
6. Tũtonya kũatĩĩa ngelekanyʼo ya Yeova ata yĩla tũũkiakisya angĩ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
6 Methukĩĩsye. Yĩla mwathani Eliya weewʼaa thayũ wake ta waĩ mũisyonĩ, nĩwamũtulũĩle Yeova ngoo yake. Ngai witũ wĩ wendo nĩweethukĩĩisye Eliya aimũelesya maũndũ ala mamũthĩnasya o na kũtwʼĩka no weesĩ maũndũ asu. O na nĩwamwĩthukĩĩisye e na wũmĩĩsyo aitũngĩlĩĩla o maũndũ ala ala! (1 Asu. 19:9, 10, 14) O na ĩngĩ, Yeova nĩweetĩkĩlilye mwathani Avakuki aelesye maũndũ ala mamũthĩnasya na nzika ila waĩ nasyo o na kũtwʼĩka eekaa ũu kwa nzĩa ĩtonya kwonekana ta ũtanengae ũkũmũ wa Ngai ndaĩa. (Ava. 1:2, 3) Ũmũnthĩ, Yeova nĩwĩthukĩĩasya mboya sitũ nesa o na kũtwʼĩka nĩwĩthĩawa esĩ maũndũ ala twĩ na vata namo. No tũatĩĩe ngelekanyʼo ya Yeova kwa kwĩthukĩĩasya ana-a-asa na eĩtu-a-asa maitũ nesa na twĩ na ndaĩa yĩla meũneena. Ĩthĩwa na “mĩtũkĩ ya kwĩthukĩĩsya” yĩla meũneena na ũyĩsũvĩa ndũkamatilĩĩle kana ũmathatĩe o na ethĩwa meneena mateũsũanĩa kana metũngĩlĩĩla o maũndũ ala ala.—Yak. 1:19; Mũta. 7:9.
Atĩĩa ngelekanyʼo ya Yeova kwa kwĩthukĩĩsya nesa ana-a-asa na eĩtu-a-asa maku yĩla meũneena (Sisya kalungu ka 6)
7. Tũtonya ata kũelewa kĩla tũtonya kwĩka tũtetheesye mũndũ wĩ na thĩna?
7 Elewa kĩla ũtonya kwĩka nĩ kana ũmatetheesye. Tũitonya kũsoma ngoo ta Yeova, kwoou nĩ kana tũelewe kĩla tũtonya kwĩka nĩ kana tũkiakisye angĩ, no nginya tũmethukĩĩsye nesa. Ndũkavange kana nĩwĩsĩ kĩla mũndũ mũna wĩ na vata nakyo aĩ nĩkwĩthĩwa wĩona kĩu nĩkyo ũtonya kwĩthĩwa na vata nakyo ta keka nue ũkwatĩtwe nĩ ũndũ ũla ũmũkwatĩte. Ithyonthe twĩthĩawa twĩ kĩvathũkanyʼo. Kwoou osa ĩvinda, ũmwĩthukĩĩsye nesa, na ũimũkũlya makũlyo kwa ũĩ nĩ kana aelesye ũndũ ũkwĩwʼa.—Nth. 20:5.
8. Nzĩa ila Yesũ watũmĩie kũkiakisya Matha na Meli syĩtũmanyĩsya kyaũ? (O na ĩngĩ, sisya visa.)
8 Kwasũanĩa ũndũ Yesũ wakiakiisye Matha na Meli ĩtina wa mwana-a-inyia woo Lasalo kũkwʼa. Aka asu elĩ nĩmakwʼĩĩwe nĩ mwana-a-inyia woo; ĩndĩ Yesũ amakiakiisye kwa nzĩa syĩ kĩvathũkanyʼo. Yĩla Yesũ waneenie na Matha, nĩwamũeleisye ũwʼo ĩũlũ wa ũthayũũkyo na amũtetheesya alũlũmĩĩlye mũĩkĩĩo wake nthĩnĩ wa mũthĩnzĩo ũsu. Ĩndĩ yĩla Meli wookie vala ũĩ aĩĩte, Yesũ ndaaweta ĩũlũ wa ũthayũũkyo. Vandũ va ũu, aĩie vamwe nake na amũkũlya vala Lasalo waiĩtwe. (Yoa. 11:20-35) Twĩĩmanyĩsya kyaũ? Yĩla tũũkiakisya ala me thĩnanĩ, no nginya tũelewe mavata ma kĩla ũmwe vandũ va kũtata kũmakiakisya kwa nzĩa ĩmwe.
Yĩla ũũkiakisya angĩ, tata ũelewe kĩla me na vata nakyo (Sisya kalungu ka 8)a
9. Ũtonya kũtũmĩa Mbivilia ata kũkiakisya angĩ? (Alomi 15:4, 5)
9 Tũmĩa Mbivilia. Yĩla ũũtavya mũndũ mũna “ũkiakisyo ũla wĩ Maandĩkonĩ,” no ũmũtetheesye kwĩthĩwa na wĩkwatyo. (Soma Alomi 15:4, 5.) Wĩkwatyo ũsu no ũtume ewʼa akiakiwʼa ĩ-ya mũno na eekĩwa vinya. (Isa. 40:31) Nĩ kyaũ kĩtonya kũũtetheesya kũkwata mĩsoa ũtonya kũtũmĩa kwĩkĩa mũndũ mũna vinya? Amwe nĩmethĩawa maiĩte maandĩko mana matonya kũmasoma ta ala me ungu wa kyongo “Ũkiakisyo” nthĩnĩ wa ĩvuku, Maandĩko Matonya Kwaĩlya Mwĩkalĩle wa Mũklĩsto. Mũkũlye Yeova aũtetheesye ũtũmĩe Ndeto yake kwa nzĩa nzeo vyũ ũndũ vatonyeka nĩ kana wĩkĩe angĩ vinya. Veva wake mũtheu no ũũtetheesye kũlilikana maandĩko yĩla wĩ na vata namo.—Yoa. 14:26.
10. Nĩkĩ no nginya tũneenyʼe angĩ nesa yĩla tũũmekĩa vinya?
10 Maneenyʼe nesa. Ndeto ya tene ĩla ĩalyũlĩtwe “kiakisya” no yonanyʼe “kwĩkĩa vinya” kana “kũthuthya.” Mavinda amwe, no wĩthĩwe waĩle kwĩkĩa vinya kana kũthuthya mũndũ ũla ũũkiakisya nĩ kana alũnge woni wake. Ethĩwa nĩwalasimĩka kwĩka ũu, sũanĩa nesa ũtanamba kũneena nĩ kana ndeto syaku imũvosye vandũ va kũmũũmĩsya. (Nth. 12:18) Yeova nĩwatwiĩe ngelekanyʼo nzeo vyũ yĩla waneenaa na Eliya, ũla weewʼaa ta we e weka watiele aimũthaitha na ta waemetwe nĩ kwĩanĩsya kĩanda kyake e mwathani. Yeova nĩwamũtetheeisye o nesa alũnge woni wake ate kũmũtavya mavĩtyo make ĩmwe kwa ĩmwe. (1 Asu. 19:15-18) O naku no ũtetheesye ana-a-asa maku wasũanĩa ndeto syaku nesa ũtanamba kũneena. Na yĩla ũkumya maũvoo kana maelesyo maũmbanonĩ ma Kĩklĩsto, mavinda onthe neenaa nesa na ũitũmĩa ndeto sya kwaka nĩ kana wĩkĩe vinya na ũilũlũmĩĩlya ana-a-asa na eĩtu-a-asa maku.
11. Tũtonya kũtethya anyanya maitũ ata yĩla me na mathĩna? (1 Yoana 3:18)
11 Manenge ũtethyo ũla mekwenda. Yĩla anyanya maitũ me na mathĩna, nĩtũtonya kwĩthĩwa twaĩle kwĩka maũndũ mana tũmatethye eka o kũmakiakisya na ndeto sitũ. (Soma 1 Yoana 3:18.) Valanava nĩwatũtiĩĩe ngelekanyʼo nzeo yĩla wathooisye kĩsio kya mũũnda wake na aumya mbesa ila wakwatie ta mũvothi nĩ kana atetheesye ana-a-asa na eĩtu-a-asa make ala maĩ manavatisiwe o mĩtũkĩ na maĩ na vata wa ũtethyo. (Meko 4:36, 37) Aklĩsto aingĩ ũmũnthĩ nĩmaatĩĩaa ngelekanyʼo yake nzeo kwa kũnenga ala me na mathĩna ũtethyo ũla mekwenda. Mwĩĩtu-a-asa wĩtawa Gabriela wĩkalaa Poland nĩwaũmĩie mũno yĩla mbua mbingĩ yaanangie nyũmba yake. Aĩtye: “Neewʼaa nĩ mũtelemu na nĩtuanĩwe nĩ nthĩ, na ũu nowʼo asyai makwa ala nekalaa namo meewʼaa. Neekũlasya nĩela va. Ĩndĩ ana-a-asa ma ikundi ila syatũthyũlũlũkĩte nĩmookie na mathũkũma wĩa waĩ mwingĩ mũno wa kũtũngĩĩa nyũmba yitũ o kwa mũthenya ũmwe. Ũndũ ũsu nĩwandetheeisye kũĩkĩĩa mũnango kana Yeova nũtongoeasya andũ make makiakisye ala me na mathĩna.”
12. Ũtonya kũtetheesya Aklĩsto ala angĩ ata yĩla womĩĩsya mathĩna wĩ mũĩkĩĩku?
12 Endeea kũmĩĩsya maũndũ ala maũkwatĩte. Vaũlo atavisye Athesalonika kana nĩweewie akiakiwʼa na eekĩwa vinya yĩla wamanyie kana nĩmaendeee kũmĩĩsya me aĩkĩĩku. Nĩwamanyie kana kĩthito kingĩ kĩla weekĩĩte nĩ kana amatetheesye kĩyaĩ kya mana. (1 Ath. 3:5-8) Na nĩweesĩ kana aendeea kũmĩĩsya mathĩna ala mamũkwatĩte, kĩu nĩkyesaa kũkiakisya ana-a-asa make o na ethĩwa nĩ ala ũtaĩ aakomana namo. (Aks. 2:1, 2) O ta ũu, yĩla Aklĩsto ala angĩ moona ũndũ Yeova ũendeee kũtũtetheesya tũmĩanĩsye na maũndũ ala meũtũkwata, o namo nĩmekĩawa vinya mũno.
13. No nginya tũendeee kwĩka ata o tũendeee kwĩkĩa angĩ vinya?
13 Momĩĩsye. Ana-a-asa na eĩtu-a-asa ala makwʼĩte ngoo no maeme kwĩwʼa kavaa vau kwa vau yĩla twamakiakisya. Ĩndĩ Maandĩko matwĩkĩĩte vinya ‘tũendeee kũthangaanyʼa.’ Ndeto “endeeai kũthangaanyʼa” syĩonanyʼa kana ũsu ti ũndũ twaĩle kwĩka o ĩvinda yĩmwe tũ. (1 Ath. 5:11) Kwoou ĩthĩwa na wũmĩĩsyo yĩla ũendeee kũkiakisya ala matũlĩkĩte ngoo. (1 Ath. 5:14) Nĩ wʼo kana mavinda amwe, kĩla ũmwe witũ nĩwendaa kũkiakiwʼa. Kwoou tũtonya kwĩka ata yĩla twenda kũkiakiwʼa?
YĨLA ŨKWENDA KŨKIAKIWʼA
14-15. Twaĩle kwĩka ata yĩla twakwatwa nĩ maũndũ meũtuma twĩthĩwa na kĩũũyũ kana twĩmakĩa?
14 Mũvoye Yeova. Mũkũlye aũkiakisye yĩla wakwatwa nĩ maũndũ meũtuma wĩthĩwa na kĩũũyũ kana wĩmakĩa. (Sav. 94:19) O na ĩngĩ, weta maũndũ sanzũ yĩla ũũvoya, na ũu nĩ kwasya, mũtulũĩle ngoo yaku. (Sav. 62:8) Nĩ wʼo kana Yeova nĩwĩthĩawa esĩ ũndũ ũkwĩwʼa o na ũtanamba kũmũvoya. Ĩndĩ yĩla wamũelesya ũndũ ũkwĩwʼa kuma ngoonĩ, kĩu kyonanasya kana nũmũĩkĩĩe. Na mavinda onthe we nũsũngĩaa mboya ila twamũvoya twĩ na mũĩkĩĩo, o na ethĩwa ndeĩka ũu kwa nzĩa ĩla tũũsũanĩaa. (Mlko. 11:24) Ĩandĩko ya Avilivi 4:6, 7 yĩtũthuthĩtye ũũ: “Mavata menyu nĩmatavanwʼe kwa Ngai kwĩsĩla mboya, . . . na mũuo wa Ngai ũla ũvĩtũkĩte ũmanyi wʼonthe ũkasũvĩaa ngoo syenyu na ilĩko syenyu.”
15 Kũlya angĩ maũtetheesye. Elesya mũnyanyau mũimu kĩ-veva kana ũtavye mũtumĩa wa kĩkundi ũmũĩkĩĩe ũndũ ũkwĩwʼa. Ana-a-asa na eĩtu-a-asa maku no maũkiakisye mũno, ĩndĩ no maeme kũmanya ũndũ ũkwĩwʼa kana kĩla wĩ na vata nakyo ethĩwa ndũnamatavya. (Nth. 14:10) No ũmakũlye makwĩthukĩĩsye nesa ũimaelesya ũndũ ũkwĩwʼa kana maũtavye ĩandĩko kana kĩlungu monete kĩimakiakisya.
16. Vatonya kũthi ata yĩla angĩ meũtata kũũkiakisya, ĩndĩ nĩ ũndũ wĩva waĩle kũlilikana?
16 Momĩĩsye na ũimaekeaa. Ana-a-asa na eĩtu-a-asa maku no maũvĩtĩsye yĩla meũtata kũkwĩkĩa vinya. Kwa ngelekanyʼo, no mawete kana makeka ũndũ ũũtuma maũndũ mathũkĩĩa. Yĩla vathi ũu, momĩĩsye. (1 Ako. 13:4, 7) Na lilikana ndeto ila syĩ ĩandĩkonĩ ya Yakovo 3:2, ila syaĩtye: “Ethĩwa mũndũ o na wĩva ndalulutĩkaa ndetonĩ, ũsu nĩ mũndũ ũte na naĩ.” Kwoou lilikana kana ana-a-asa na eĩtu-a-asa maku methĩawa na kĩeleelo kĩseo. O na ĩngĩ, lilikana kana “veva nũkwenda, ĩndĩ mwĩĩ nĩ mwonzu.”—Mt. 26:41.
17. Twaĩle kũtwʼa kwĩka ata?
17 Ithyonthe nĩtwĩthĩawa na vata wa kũkiakiwʼa na kwĩkĩwa vinya, na vata ũsu wĩendeea kwongeleka o ũndũ mĩthenya ya mũminũkĩlyo ĩkũendeea kũmĩĩa na o ũndũ amaitha ma Ngai mekũendeea kũtũvĩnga ĩ-ya mũno. Kwoou ekai tũtwʼei vyũ kũendeea kwĩkĩa kĩthito kũkiakianyʼa.
WATHI 130 Ekeaa Andũ Ala Angĩ
a MAELESYO MA VISA: Mũtumĩa wa kĩkundi wĩthukĩĩsye nesa mwana-a-asa ũnakwʼĩĩwe nĩ mũka wake o mĩtũkĩ. Ĩtina, mũtumĩa o ũsu nĩwathokea mwana-a-asa ũngĩ wakwʼĩĩwe nĩ mũka myaka yĩana ũna mĩvĩtu, na meneenea maũndũ maseo ala meũlilikana ĩũlũ wake.