Kĩla Kyonanawʼa Nĩ Ũvatiso, na Nĩkĩ Nĩ wa Vata

1. Nĩ kyaũ kyonanasya kana ũvatiso nĩ ũmanyĩsyo wa vata wa Mbivilia?

MWA TŨTANAA ta kĩ yĩla twoona amanyĩwʼa maivatiswa! Aklĩsto ma ĩvindanĩ ya atũmwa o namo nĩmatanie yĩla moonie andũ aingĩ maivatiswa Vendekosito ya mwaka wa 33 ĩtina wa Klĩsto. Ĩvindanĩ yĩu, mũtũmwa Vetelo nĩwaumisye ũvoo waeleetye nĩkĩ nĩ ũndũ wa vata kũvatiswa. (Meko 2:​38, 40, 41) Nake mũtũmwa Vaũlo esie kũandĩka kana “momanyĩsyo ma ũvatiso” nĩ katĩ wa “momanyĩsyo ma mũsingi ĩũlũ wa Klĩsto.” (Evl. 6:​1, 2) O na kau ũvatiso no woneke wĩ ũmanyĩsyo wa mũsingi, nĩtwaĩle kũũelewa nesa. Nĩkĩ?

2. Nĩkĩ twaĩle kũelewa nesa ũmanyĩsyo wa ũvatiso?

² O tondũ mũsingi mũlũmu ũtonya kũtetheesya nyũmba yĩthĩwe yĩ ndũmu, o ta ũu, kũelewa nesa ũvatiso no kũtũtetheesye tũkethĩwa na mũĩkĩĩo mũlũmu. Na nĩtwaĩle kũelewa ũndũ ũsu nesa twĩthĩwe no ĩndĩ tũendeee kwĩka maendeeo tũvatiswe kana twavatisiwe myaka mingĩ mĩvĩtu. Kwoou ĩsomonĩ yĩĩ nĩtũũsũngĩa makũlyo aa: Nĩ kyaũ kyonanawʼa nĩ ũvatiso? Ũvatiso wa Kĩklĩsto wĩthĩawa ũkonetye kyaũ? Na nĩkĩ tũvatisawa ĩsyĩtwanĩ ya Asa, na ya Mwana, na ya veva mũtheu?

KĨLA ŨVATISO WAKU WONANASYA

3. Kũvatiswa kwonanasya ata?

³ Kũvatiswa kwonanasya ũtheinĩ kana nĩwĩtĩkĩlĩte ũwʼo ĩũlũ wa Yeova Ngai na Yesũ Klĩsto, nĩwumbũlĩte naĩ syaku, ũkaalyũla mwĩkalĩle waku nĩ kana ũmũthũkũme Yeova, ũketĩkĩla kana Yesũ nĩwe Yeova ũtũmĩaa nĩ kana ũkwate wovosyo, na ũkamũvoya Ngai kuma ngoonĩ ũmũtavĩtye wendi waku wa kwĩka kwenda kwake ũatĩĩe kĩla ũseũvyo wake ũũkũtavya. Wamina kumya wĩvĩto ũsu, kana kwa ndeto ingĩ, weeyumya ũmũthũkũme Yeova na wavatiswa, wĩthĩawa wambĩĩa kũkinyĩla nzĩanĩ ĩla ĩelete thayũnĩ wa tene na tene.

4. Kũindwa vyũ kĩwʼũnĩ kwonanasya ata? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

⁴ Yĩla ũũvatiswa, ũindawa kĩwʼũnĩ vyũ na ĩndĩ ũyũkĩlwʼa.a No ta ũndũ ũmwe na wĩthĩawa wathikwa na ĩndĩ ũithayũũkwʼa. (Sianĩsya na Akolosai 2:12.) Nĩkĩ tũtonya kwasya kana ĩsu nĩ ngelekanyʼo nzeo ya kũelesya ũvatiso? Nũndũ yĩla waindwa vyũ kĩwʼũnĩ, wĩthĩawa ũyonanyʼa kana nĩwakwʼa mwĩkalĩlenĩ waku wa tene. Na yĩla wookĩlwʼa kuma kĩwʼũnĩ, wonanasya kana nĩwaambĩĩa thayũ mweũ wĩyumĩtye kwĩka kwenda kwa Ngai.

5. Kĩthito kĩla wĩthĩawa waĩle kwĩkĩa nĩ kana wĩyũmbanĩsye kũvatiswa kĩtonya kũelekanwʼa ata na kĩla Noa weekĩie ayaka ngalawa? (1 Vetelo 3:​18-21)

⁵ Soma 1 Vetelo 3:​18-21. No tũelekanyʼe kĩthito kĩla twĩthĩawa twaĩle kwĩkĩa nĩ kana twĩthĩwe tũtonya kũvatiswa na kĩla Noa weekĩie ayaka ngalawa. Ethĩwa no ĩndĩ wambĩĩie kwĩmanyĩsya ĩũlũ wa Yeova, no wĩwʼe wĩ mũitavĩe wasũanĩa maũndũ onthe ala waĩle kwĩanĩsya, o na no wĩwʼe ũsu wĩ wĩa mũito ta ũla Noa waĩ nawʼo wa kwaka ngalawa. Ĩndĩ kwa wʼo kĩthito kĩu kyonthe nĩ kya vata? Vate nzika. Nĩkĩ tũkwasya ũu? Kwasũanĩa ngelekanyʼo ya Noa. Ngai mwene nĩwe watavisye Noa ũndũ ũkwaka ngalawa ĩsu na kĩla Noa waaĩle kwĩka no kũatĩĩa nesa maũndũ onthe nĩ kana atangĩĩe mathayũ ĩvinda ya ĩla mbua ya kĩwʼũ kingĩ. Na nũndũ aĩ na mũĩkĩĩo na Ngai aĩ vamwe nake, nĩweethĩiwe e mwĩwi na aaka ngalawa ĩsu. O take, no ũvote kwĩka ‘kyonthe kĩla Ngai ũkwĩaĩe.’—Mwa. 6:22.

6. Nĩ kwa nzĩa yĩva ũvatiso ũtonya kũũtangĩĩa?

⁶ Mũsoanĩ wa 21, mũtũmwa Vetelo aandĩkie kana ũvatiso ‘nũmũtangĩĩaa.’ Nĩ wʼo kana o kũindwa kĩwʼũnĩ kũyĩsa kũtuma ũtangĩĩwa; na ti aĩ nĩkũthambasya naĩ syaku. No nthakame ya Yesũ yĩ yoka ĩtonya kũthesya naĩ syaku. (1 Yoa. 1:7) O na vailye ũu, kũvatiswa nĩ kwa vata mũno nũndũ Yeova nĩwe ũtwĩaĩe twĩke ũu. Na yĩla twavatiswa, twĩthĩawa ‘tũimwĩsũva Ngai atũnenge wasya mũseo wa ngoo.’ Na we akatanĩaa kũũnenga kĩla wamwĩtya. Kwoou no twasye kana ũvatiso ‘nũkũtangĩĩaa,’ kana kwa ndeto ingĩ, nũkũtetheeasya ũkwate thayũ wa tene na tene.

ŨVATISO WA KĨKLĨSTO WĨTHĨAWA ŨKONETYE KYAŨ?

7. Ũvatiso waĩle kũtwaĩĩwʼa ata?

⁷ Mbivilia ĩtũtavĩtye kana yĩla mũndũ ũkũvatiswa, aĩle kũindwa vyũ kĩwʼũnĩ, ĩndĩ ndĩnenganĩte ũvoo ũngĩ mwingĩ ĩũlũ wa ũndũ ũsu. O na vailye ũu, Maandĩko nĩmatũtetheesye kũelewa maũndũ ala twaĩle kwĩka. Kwa ngelekanyʼo, myolooto ya Mbivilia nĩtetheeasya ala meũvatiswa mamanye ngũa ila matonya kwĩkĩa na nĩtetheeasya ala meũsyaĩĩsya mamanye maũndũ ala maĩle kwĩka na ala mataĩle kwĩka ũvatiso ũendeee. (1 Ako. 14:40; 1 Tim. 2:9) Ũmũnthĩ, kĩanda kya kũvatisana kĩthĩawa kĩnengetwe mũtumĩa. Ĩndĩ nĩtwaĩle kwĩsũvĩa tũikanenge nguma mbingĩ ala methĩawa na kĩanda kĩu. (1 Ako. 1:​14, 15) Ũndũ ũngĩ nĩ kana ũtalo wa andũ ala meũsyaĩĩsya ũvatiso ũyĩthĩawa wĩ wa vata.—Meko 8:36.

8. Ala meũvatiswa makũlawʼa makũlyo meva, na nĩkĩ? (Meko ma Atũmwa 2:​38-42) (O na ĩngĩ, sisya visa.)

⁸ Mbivilia yonanĩtye kana nĩtwaĩle ‘kũtavanyʼa ũtheinĩ kwondũ wa ũtangĩĩo,’ na ũu nĩ kwasya, nĩtwaĩle kwonanyʼa mũĩkĩĩo witũ ũtheinĩ. (Alo. 10:​9, 10) Tũtavanasya ũtangĩĩo witũ ũtheinĩ yĩla tũũtavya angĩ maũndũ ala tũĩkĩĩe, ĩndĩ nĩ ũndũ wa vata tũtavanyʼe ũtangĩĩo witũ mũthenyanĩ witũ wa ũvatiso nũndũ ĩtambya yĩu nĩ ya vata nĩ kana twĩkwata ũtangĩĩo. Nũndũ wa ũu, ala meũvatiswa nĩmakũlawʼa makũlyo elĩ. Ĩkũlyo ya mbee nĩ, “We nĩwumbũlĩte naĩ syaku, ũkeyumya ũmũthũkũme Yeova, na ũketĩkĩla kana akatũtangĩĩa o kwĩsĩla kũla kwĩ Yesũ Klĩsto?” Ĩkũlyo yĩu yĩthĩawa yĩkonetye maũndũ ala mũndũ ũminĩte kwĩka nĩ kana eyũmbanĩsye ũvatiso na yĩĩwʼa kwĩkala kĩla Vetelo watavisye ĩkomano ya andũ ĩvinda ya Vendekosito aimathuthya melile na maivatiswa. Ĩkũlyo ya kelĩ nĩ, “Nũeleetwe kana kũvatiswa kwaku kwĩonanyʼa kana wĩ ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova na ũkathũkũmaa wĩ ngwatanĩo na ũseũvyo wa Yeova?” Ĩkũlyo yĩu yĩtũlilikanasya kana twĩanĩasya wĩvĩto witũ wa kwĩyumya tũmũthũkũme Yeova kwa kũkwata mbau myolooto ĩla tũũnengwa ũseũvyonĩ wake na kũthũkũma vamwe na Aklĩsto ala angĩ, o tondũ amanyĩwʼa ma ĩvinda ya atũmwa meekaa. (Soma Meko ma Atũmwa 2:​38-42.) Ala masũngĩa kuma ngoonĩ makũlyo asu elĩ, ‘Ĩĩ,’ methĩawa maĩle kũvatiswa.

9. No nginya kĩla ũmwe ose matambya meva nĩ kana etĩkĩlwe nĩ Ngai?

⁹ O na ũtambĩte kwĩmanyĩsya ũwʼo, no wĩthĩwe waĩ na mwĩkalĩle mũseo na ũtaaĩka naĩ ngito. Kana no wĩthĩwe ũeetwe nĩ asyai Aklĩsto ala maũtetheeisye kũmwenda Yeova. Kwoou no nginya wĩlile na ũivatiswa nĩ kana Ngai akwĩtĩkĩle? Ĩĩ. O na twĩthĩwe twailye ata mbeenĩ, no nginya tũmanye kana ithyonthe nĩtwatiĩwe naĩ, na naĩ ĩsu nĩyatumie tũvathanwʼa na Ngai. (Sav. 51:5) Ĩndĩ o ũndũ tweemanyĩsya maũndũ maingangĩ ĩũlũ wa Yeova, kĩu nĩkĩtũtetheeasya kũvĩtya kwenda kwake mbee wa mawendi maitũ. Twamina kwĩka ũu, no twĩlile nũndũ wa mwĩkalile witũ wa tene, na tũialyũka, kana kwa ndeto ingĩ, tũyambĩĩa kwĩka maũndũ ala meũmwendeesya Ĩthe witũ wa ĩtunĩ. Ĩtina wa ũu, no tũvatiswe.—Meko 3:19.

10. Waĩle kwĩka ata ethĩwa navu tene nĩwavatisĩwe ndĩninĩ ĩngĩ?

¹⁰ Ethĩwa nĩwavatisĩwe ndĩninĩ ĩngĩ, no nginya ũvatiswe ĩngĩ ta ũmwe wa Ngũsĩ sya Yeova. Nĩkĩ? Nũndũ ĩvindanĩ yĩu ndwaeleetwe nesa ũwʼo ĩũlũ wa Yeova Ngai na Yesũ. Na o na ethĩwa nĩweeyumisye ũmũthũkũme Ngai mboyanĩ, maũndũ ala wamwathie mayĩsa kwĩthĩwa moosanĩte na ũmanyi wa wʼo wa kwenda kwake. Yĩla mũtũmwa Vaũlo wakomanie na aũme ma Eveso ala mbeenĩ mavatisĩtwe ĩndĩ mataeleetwe nesa momanyĩsyo ma Kĩklĩsto, nĩwavangĩthisye mavatiswe ĩngĩ.b (Meko 19:​1-5) O ta ũu ũmũnthĩ, ũvatiso wa wʼo nĩ ũla wĩthĩawa wosanĩte na ũmanyi wa wʼo ĩũlũ wa kwenda kwa Ngai.

“ĨSYĨTWANĨ YA ASA NA YA MWANA NA YA VEVA MŨTHEU”

11. Kũvatiswa “ĩsyĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya veva mũtheu” kwonanasya ata? (Mathayo 28:​18-20)

¹¹ Yesũ aumisye mwĩao asya kana amanyĩwʼa eũ maĩle kũvatiswa “ĩsyĩtwanĩ ya Asa na ya Mwana na ya veva mũtheu.” (Soma Mathayo 28:​18-20.) We oonanasya ata? Mbivilianĩ, ndeto “ĩsyĩtwa” ĩkothaa kwonanyʼa ũndũ mũndũ wĩsĩkĩe. O na ĩngĩ, no yonanyʼe kĩanda na ũkũmũ wa ũla wĩtanĩwʼe na ĩsyĩtwa yĩu. Kwoou yĩla tweeka ũndũ ĩsyĩtwanĩ ya mũndũ mũna kana kĩndũ kĩna, twĩthĩawa tũyonanyʼa kana nĩtũkwĩtĩkĩlana na ũkũmũ ũla ũkonanĩtye na ĩsyĩtwa yĩu. Kwasũanĩa ũndũ ũtonya kwonanyʼa kana nũkwĩtĩkĩla kĩanda na ũkũmũ wa Asa na wa Mwana o vamwe na kĩanda kya veva mũtheu.

12. Tũvatisawa ĩsyĩtwanĩ ya Asa kwa nzĩa yĩva? (Ũvuanyʼo 4:11) (O na ĩngĩ, sisya visa.)

¹² Ĩsyĩtwanĩ ya Asa. Yĩla twavatiswa ĩsyĩtwanĩ ya Asa, twĩthĩawa tũyĩtĩkĩla kana Yeova nĩwe Ĩthe witũ wa ĩtunĩ na kana nĩwe Mũnengani wa thayũ. Nĩwe Ngai Mwene Vinya Wʼonthe na Mũmbi wa syĩndũ syonthe. (Soma Ũvuanyʼo 4:11.) O na ĩngĩ, nĩtwĩtĩkĩlaa kana nĩwe Mwĩthukĩĩsya wa mboya, na nĩtũtũmĩaa ĩsyĩtwa yake twĩ na ndaĩa na twĩ na ũthasyo yĩla tũũvoya na yĩla tũũtavya angĩ ĩũlũ wake. (Sav. 65:2) Ĩndĩ ve ũndũ ũngĩ kũvatiswa ĩsyĩtwanĩ ya Asa kwĩthĩawa kũkonetye. Andũ ala methukĩĩsye Vetelo ĩvinda ya Vendekosito nĩmamwĩsĩ Yeova, ĩndĩ yu maaĩle kũelewa kana nĩwe Mũnengani wa thayũ wa tene na tene o kwĩsĩla kwa Yesũ Klĩsto.—Alo. 5:8.

13. Tũvatisawa ĩsyĩtwanĩ ya Mwana kwa nzĩa yĩva? (O na ĩngĩ, sisya visa.)

¹³ Ĩsyĩtwanĩ ya Mwana. Yĩla twavatiswa ĩsyĩtwanĩ ya Mwana, twonanasya kana nĩtũkwĩtĩkĩla kana Yesũ nĩwe Mwana wa Ngai e ũmwe. Yesũ nĩwe “nzĩa,” kana kwa ndeto ingĩ, no kwĩsĩla kwake tũ tũtonya kwĩthĩwa na ngwatanĩo nzeo na Yeova. (Yoa. 14:6) O na ĩngĩ, nĩwe Mwovosya witũ nũndũ nĩwakwie kwondũ witũ nĩ kana tũkwate thayũ. Kũmanya ũu kũtũtetheeasya tũatĩĩe ngelekanyʼo yake mĩthenya yonthe ya thayũ witũ, ĩndĩ ti o mũthenya ũla tũũvatiswa. (1 Yoa. 2:6) Kwoou nĩtũtavanasya na kĩthito o tondũ we wekaa, na tũyĩtĩkĩlasya kĩndũ o na kĩmwe kĩtũsiĩĩe kwĩka ũu. (Lũka 4:43) O na nĩtwĩthĩawa twĩyũmbanĩtye kũthĩnwʼa nũndũ wa kũmũthũkũma Ngai twĩ aĩkĩĩku. (2 Tim. 3:12) Eka ũu, nĩtũmũnengete Yesũ ndaĩa nũndũ nĩwe “mũtwe wa kĩkundi,” na kwoou nĩtũtanĩaa kwĩnyivĩsya ala ũnyuvĩte matongoesye aatĩĩi make na maimasũvĩa.—Avs. 4:​8, 11, 12; 5:23.

14. (a) Tũvatisawa ĩsyĩtwanĩ ya veva mũtheu kwa nzĩa yĩva? (O na ĩngĩ, sisya visa.) (b) Nĩ movatiso angĩ meva etĩkĩwʼa mauta mavatisawa? (Sisya ĩsandũkũ “Movatiso ma Etĩkĩwʼa Mauta.”)

¹⁴ Ĩsyĩtwanĩ ya veva mũtheu. Yĩla twavatiswa ĩsyĩtwanĩ ya veva mũtheu, twĩthĩawa tweetĩkĩla ũwʼo ĩũlũ wa veva ũsu. Nĩtwĩsĩ kana veva ũsu nĩ vinya ũla Ngai ũtũmĩaa kwĩka maũndũ, ĩndĩ wʼo ti mũndũ o na ti kĩlungu kya Ũtatũ. O na ĩngĩ, nĩtwĩtĩkĩlaa kana veva mũtheu nĩwʼo watongoeisye athani na aandĩki ma Mbivilia, na kwoou nĩtũsomaa Mbivilia tũteũtĩĩa na tũiatĩĩa maũndũ ala ĩmanyĩasya. (2 Vet. 1:​20, 21) Eka ũu, nĩtwĩsũvĩaa tũikeke naĩ ngito nũndũ mwĩkalĩle ta ũsu ndwĩkaa o kũsiĩĩa veva wa Ngai ũitũvikĩa ithyĩ ene ĩndĩ o na nĩũũsiĩĩaa kũthũkũma nesa kĩkundinĩ.—Avs. 4:30.

15. Twaĩle kũtwʼa kwĩka ata?

¹⁵ Ethĩwa wĩ Mũklĩsto mũvatise, twʼa vyũ kũelewa maũndũ onthe ala makonetye “momanyĩsyo ma ũvatiso”c na ũiĩkĩĩthya kana nĩwalũmanyʼa na wĩvĩto ũla waumisye yĩla weeyumisye ũmũthũkũme Yeova na wavatiswa. Ĩndĩ nata ethĩwa ndwĩ mũvatise? Nĩvethĩwa ve kĩndũ kĩũkũsiĩĩa? Ĩsomonĩ yĩla yĩatĩĩe, nĩtũũneenea maũndũ ala waĩle kwĩka nĩ kana ũvikĩĩe kũvatiswa.