Oware nọ Who re Ru re Elẹ Ra I Woma Viere

1-2. (a) Eme o rẹ whae ze nọ ma gbẹ rọ lẹ se Jihova no udu ze he? (b) Ẹvẹ ma rọ riẹ nọ Jihova ọ rẹ romatotọ gaviezọ kẹ olẹ mai?

KỌ ẸSEJỌ who te rri oghẹrẹ nọ elẹ ra e be hae jọ, whọ rẹ ruẹ nọ elẹ na e be hae nwani no owhẹ udu ze he, eme evona whọ be hae wariẹ ẹsikpobi? O tẹ rrọ ere, riẹ nọ whẹ ọvo o rrọ ere kẹ hẹ. Fiki ogbohrẹ akpọ, ẹsejọ ovariẹ ma rẹ rọ lẹ. Yọ ma te rri omamai nọ ma te ahwo nọ a rẹ lẹ se Jihova ha, o sai ru nọ ma gbẹ rọ ta eva mai kpobi kẹ Jihova ha.

² Ebaibol ọ vuẹ omai nọ orọnikọ epanọ ma ru onaa fihọ olẹ mai te oye Jihova o re rri hi, rekọ sọ ma be ginẹ romakpotọ lẹ no udu ze. Jihova o re yo “ayare enọ e be romakpotọ na.” (Ol. 10:17) Ma tẹ be lẹ se Jihova, ọ rẹ romatotọ gaviezọ kẹ ẹme kpobi nọ ma be ta keme o re muẹrohọ omai gaga.—Ol. 139:1-3.

3. Enọ vẹ ma te kẹ iyo rai evaọ uzoẹme nana?

³ Ma sae nọ omamai nọ: Fikieme ma sae rọ lẹ se Jihova ababọ ozọ nọ u re mu omai? Eme ma re ru re elẹ mai i woma vi epaọ anwẹdẹ? Ma te roro kpahe elẹ ahwo nọ a lẹ no udu ze nọ a kere fihọ Ebaibol na, ẹvẹ o sai ro fiobọhọ kẹ omai lẹ no udu ze ziezi? Otẹrọnọ ebẹbẹ mai e ga te epanọ ma gbẹ rọ riẹ ẹme nọ ma rẹ ta kẹ Jihova ha, eme ma re ru? Ma te jọ uzoẹme nana kẹ iyo enọ nana.

LẸ SE JIHOVA, OZỌ U MU OWHẸ HẸ

4. Eme o sae lẹliẹ omai lẹ se Jihova ababọ ozọ nọ u re mu omai? (Olezi 119:145)

⁴ Ma te rri Jihova fihọ ogbẹnyusu mai nọ ọ rẹ siọ omai ba ha, nọ ọ gwọlọ nọ eware i woma kẹ omai, ma te lẹ sei ababọ ozọ. Ohwo nọ o kere Olezi 119 na ọ daoma re ọ jọ ogbẹnyusu ọkpekpe Jihova. Ebẹbẹ i je tei. Ahwo eviẹhọ a ru rie eware iyoma. (Ol. 119:23, 69, 78) Ere ọvo ho, eware jọ e jẹ thọe obọ. (Ol. 119:5) Ghelọ eware enana kpobi, ọ lẹ se Jihova ududu, yọ ọ ta eva riẹ kpobi kẹe.—Se Olezi 119:145.

5. Fikieme ma rẹ rọ lẹ se Jihova ghele o tẹ make rọnọ oma o be vuọ omai hayo ma raha uzi jọ? Kẹ oriruo.

⁵ Makọ ahwo nọ a raha izi ilogbo dede, Jihova ọ ta kẹ ae nọ a lẹ sei. (Aiz. 55:6, 7) Joma siọ Jihova ba ẹlẹ se he fiki ozọ hayo omovuọ, hayo fiki oware ofa jọ. Dae rehọ iẹe nọ who bi kpohọ erẹ, who te bi vru. Kọ whọ te rọ fiki omovuọ siọ ahwo ba ẹnọ re a dhesẹ edhere kẹ owhẹ? Ere ọvona re, otẹrọnọ ma riẹ oware nọ ma re ru hu, hayo o tẹ make rọnọ ma raha uzi jọ, jọ oma o vuọ omai hi re ma lẹ se Jihova. Jọ ozọ u mu omai gbe he.—Ol. 119:25, 176.

EPANỌ WHỌ SAI RO RU OLẸ RA WOMA VIERE

6-7. Ma tẹ be hai roro kpahe uruemu Jihova, ẹvẹ u ti ro ru olẹ mai woma gaga? Kẹ oriruo. (Je rri ẹme-obotọ na re.)

⁶ Ma tẹ be lẹ se Jihova, ma rẹ ta eva mai kẹe, ma rẹ vuẹe oware kpobi nọ o rrọ omai udu. U ti ru nọ olẹ mai u ti ro woma gaga. Kọ eme ma re ru re olẹ mai o sae jọ ere?

⁷ Hai roro kpahe uruemu nọ Jihova o wo.a Ma tẹ be hai roro didi kpahe uruemu Jihova, ma te hae sae lẹ sei, ozọ u ti mu omai hi. (Ol. 145:8, 9, 18) U wo oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Kristine. Ọsẹ riẹ ọ jẹ hae dhuaro gaga. Oniọvo na ọ ta nọ: “Fiki oghẹrẹ ọsẹ nọ me wo, o lọhọ họ re me rri Jihova fihọ Ọsẹ mẹ nọ mẹ rẹ sae ta ẹme kẹ ududu. Me je roro nọ Jihova ọ te siọ omẹ ba nọ u te te oria jọ no fiki eware nọ e rẹ thọ omẹ obọ ẹsejọ.” Kọ uruemu Jihova vẹ oniọvo na o roro kpahe nọ o lẹliẹ e riẹ nwene iroro? Ọ ta nọ: “Me roro kpahe uyoyou Jihova nọ o rẹ hiẹ hẹ. U ru udu te omẹ otọ keme mẹ riẹ nọ ọ te siọ omẹ ba ha. Mẹ tẹ make nyathọ dede, o ti fiobọhọ kẹ omẹ re mẹ wariẹ dikihẹ ga. Fikiere mẹ be sae vuẹ Jihova oware nọ o were omẹ gbe eware nọ e be kẹ omẹ uye.”

8-9. Whọ tẹ be hae kaki roro kpahe ẹme nọ whọ te ta re whọ tẹ te lẹ, eme u ti noi ze? Kẹ oriruo oniọvo jọ.

⁸ Taure whọ tẹ te lẹ, kaki roro kpahe ẹme nọ whọ te ta. Taure whọ tẹ te lẹ, whọ sae nọ omara enọ wọhọ: ‘Ebẹbẹ jọ vẹ e rrọ otọ kẹ omẹ obọnana? Kọ ohwo jọ o ru omẹ thọ nọ u fo nọ mẹ rẹ rọvrẹ? Kọ oware jọ o via kẹle na nọ o lẹliẹ eware nwene kẹ omẹ nọ u fo nọ mẹ rẹ lẹ kpahe?’ (2 Iv. 19:15-19) Ma sai je roro kpahe olẹ nọ Jesu o wuhrẹ omai na. Jesu o wuhrẹ omai nọ ma hae lẹ kpahe odẹ Ọghẹnẹ, Uvie riẹ, gbe oreva riẹ. Ma re roro kpahe oghẹrẹ nọ ma te rọ lẹ kpahe eware yena.—Mat. 6:9, 10.

⁹ Nọ oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Aliska ọ riẹ nọ ọzae riẹ o wo ẹyao ekansa evaọ ẹvori riẹ, yọ u ti gbe kri re o te ti whu hu, oniọvo na ọ gbẹ riẹ oware nọ ọ rẹ tubẹ lẹ kẹ hẹ. Ọ ta nọ: “Oware na o kẹ omẹ uye gaga. Me je roro iroro gaga, fikiere mẹ tubẹ riẹ oware nọ mẹ rẹ lẹ kẹ hẹ.” Kọ eme o ru? Ọ ta nọ: “Taure mẹ tẹ te lẹ, mẹ rẹ dina dhizu, me ve ru re iroro mẹ e gbẹ dhẹ kpenẹ kpenẹ hẹ nọ mẹ te lẹ na. Oware yena o wha riẹ ze nọ mẹ gbẹ be lẹ kpahe ẹbẹbẹ nọ ọ rrọ otọ kẹ omẹ avọ ọzae na ọvo ho. Yọ u ru nọ iroro mẹ e gbẹ be dhẹ kpenẹ kpenẹ hẹ nọ mẹ tẹ be lẹ.”

10. Eme u je fo re ma hae romatotọ lẹ kri? (Rri iwoho na re.)

¹⁰ Whọ variẹ oma ha nọ whọ tẹ be lẹ. Ma riẹ nọ ohwo ọ tẹ make lẹ olẹ kpẹkpẹe, ọ sae ta emamọ ẹme. Rekọ ma gbẹ be variẹ oma fihọ olẹ mai hi, nọ ma tẹ be hae lẹ kri omojọ, ẹsiẹe ma te mae rọ ta oware nọ o rrọ omai eva kẹ Jihova.b Aliska nọ ma fodẹ ẹsejọ na, odẹ ọzae riẹ Elijah. Ọzae riẹ na ọ ta nọ: “Mẹ rẹ lẹ se Jihova te ibrẹse evaọ okpẹdẹ. Yọ u si omẹ kẹle Jihova gaga no keme mẹ rẹ romatotọ vuẹ Jihova oware kpobi, mẹ rẹ variẹ oma ha. Mẹ riẹ nọ Jihova ọ be ta nọ ‘onọ whọ lẹ u te, ru who je ku olẹ na họ’ họ. Fikiere, eme mẹ jẹ variẹ oma fihọ olẹ na?” Oware jọ nọ whọ sai ru ona: Fi oke jọ họ, re whọ jẹ gwọlọ oria nọ u dhẹ oma nọ whọ sae jọ lẹ. Whọ sae lẹ do via. Whọ vẹ romatotọ lẹ, jẹ lẹ olẹ na kri. Whọ vẹ daoma hai ru ere, bẹsenọ o te rọ reria owhẹ obọ.

HAI RORO DIDI KPAHE ELẸ AHWO NỌ A KERE FIHỌ EBAIBOL NA

11. Ma tẹ be hai roro kpahe elẹ nọ ahwo jọ a lẹ no udu ze nọ a kere fihọ Ebaibol na, eme u ti noi ze? (Rri ẹkpẹti na re “Kọ Eware nọ E jẹ Via kẹ ae na E be Via kẹ Owhẹ Re?”)

¹¹ Who te bi roro didi kpahe elẹ jọ nọ a lẹ no udu ze nọ a kere fihọ Ebaibol na, te ilezi gbe ile efa nọ ahwo jọ a so ro jiri Ọghẹnẹ, u ti ru olẹ ra woma viere. Who te roro kpahe epanọ idibo Jihova a rọ ta eva rai kẹ Jihova, whọ te gwọlọ hae lẹ no udu ze re. Ẹsejọhọ who ti se ku oghẹrẹ eme jọ nọ who ri se ku vẹre he nọ ahwo jọ a ta ro jiri Jihova, yọ whọ sai fi eme itieye na họ olẹ ra re. Whọ sai se ku elẹ nọ ahwo jọ a lẹ kpahe ẹbẹbẹ jọ nọ o bi te owhẹ omara re.

12. Ma te bi roro kpahe olẹ jọ nọ a kere fihọ Ebaibol na, enọ vẹ ma sae nọ omamai?

¹² Who te bi roro kpahe olẹ ohwo jọ nọ a kere fihọ Ebaibol na, nọ omara nọ: ‘Ono ọ lẹ olẹ nana, kọ ẹvẹ eware e jọ kẹe okenọ ọ jẹ lẹ olẹ nana? Kọ oghẹrẹ ẹbẹbẹ nọ ohwo nọ ọ lẹ olẹ nana ọ be ta kpahe na o bi te omẹ re? Kọ eme mẹ sai wuhrẹ no olẹ riẹ na ze?’ Ẹsejọ re whọ sae riẹ iyo enọ nana jọ, whọ rẹ kiẹ ebe ukoko na. Who du rri rie fihọ uye-oruẹ kufiẹ hẹ. Ma te ta ẹme te elẹ itieye na jọ.

13. Oware jọ vẹ ma sai wuhrẹ no olẹ nọ Hana ọ lẹ ze? (1 Samuẹle 1:10, 11) (Rri uwoho nọ o rrọ uke Uwou-Eroro na re.)

¹³ Se 1 Samuẹle 1:10, 11. Okenọ Hana ọ lẹ olẹ nọ a kere fihọ oria Ebaibol yena, ebẹbẹ ivẹ e jọ otọ kẹe. Ọrọ ọsosuọ, o je yẹ ọmọ họ. Ọrọ avọ ivẹ, ovruvrẹ riẹ ọ jẹ wọviẹe gaga. (1 Sam. 1:4-7) Otẹrọnọ ẹbẹbẹ jọ ọ rrọ otọ kẹ owhẹ nọ o be rọwo kuhọ họ, eme whọ sai wuhrẹ no olẹ Hana na ze? Oware nọ Hana o ru nọ udu u ro tei otọ họ, ọ romatotọ lẹ se Jihova, ọ variẹ oma fihọ olẹ na ha. Ọ ta oware nọ o da riẹ kpobi kẹ Jihova. (1 Sam. 1:12, 18) Mai omamai, ma te “gbolo owha [mai] kẹ Jihova,” udu u ti te omai otọ. Re ma gbolo owha mai kẹe, ma rẹ vuẹe uzedhe ebẹbẹ nọ i bi te omai gbe epanọ e be kẹ omai uye te.—Ol. 55:22.

14. (a) Eme ọfa ma wuhrẹ no olẹ Hana na ze? (b) Ma tẹ be hai roro kpahe eme Ebaibol, ẹvẹ u re ro fiobọhọ kẹ omai? (Rri ẹme-obotọ.)

¹⁴ Nọ Hana o yẹ Samuẹle no, nọ imikpe jọ e jẹ vrẹ no, ọ tẹ rehọ Samuẹle bru Ilai nọ ọ jọ ozerẹ okpehru. (1 Sam. 1:24-28) Hana ọ tẹ lẹ se Jihova no eva riẹ kpobi ze, yọ o jiri Jihova. Ọ jọ olẹ na ta eme nọ i dhesẹ nọ u mu rie ẹro nọ Jihova ọ rẹ thọ idibo riẹ nọ e talamu ei, yọ ọ rẹ rẹrote ae.c (1 Sam. 2:1, 8, 9) Ẹsejọhọ ebẹbẹ jọ e gbẹ jọ otọ kẹ Hana ghele evaọ uviuwou riẹ. Rekọ eware nọ ọ jẹ mai roro kpahe họ, eware nọ Jihova o ru kẹe no. Ma jọ olẹ riẹ na wuhrẹ nọ, oware jọ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai kru udu ga nọ ebẹbẹ i te te omai họ, ma te bi roro kpahe eware nọ Jihova o ru kẹ omai no.

15. Ma tẹ be ruẹ eware iyoma nọ ahwo a bi ru, eme ma rẹ sai ru wọhọ epanọ Jerimaya o ru? (Jerimaya 12:1)

¹⁵ Se Jerimaya 12:1. Nọ Jerimaya ọ ruẹaro te oria no, ọ tẹ ruẹ nọ eware i bi woma kẹ ahwo oyoma, yọ o jẹ kẹe uye gaga. Ere ọvo ho, eware iyoma nọ ahwo Izrẹl ibe riẹ a je ru ei o jẹ kẹe uye gaga re. (Jeri. 20:7, 8) Nẹnẹ na, ma tẹ ruẹ nọ eware i bi woma kẹ ahwo nọ a re fi iwhayo, hayo a te bi se omai ẹkoko, o rẹ kẹ omai uye epanọ o jẹ kẹ Jerimaya uye na. Jerimaya ọ vuẹ Jihova epanọ eware iyoma na e jẹ kẹe uye te. Rekọ ọ ta nọ Jihova o ruthọ họ nọ ọ rọ kẹ ahwo oyoma uvẹ. Uwhremu na nọ Jerimaya ọ ruẹ oware nọ Jihova ọ rọ ubiẹro ahwo yena nọ a jẹ rọwo kurẹriẹ hẹ na te, u ti mu ei ẹro viere inọ Jihova yọ Ọghẹnẹ uvioziẹ, ọ rẹ kẹ ahwo oyoma uvẹ rifihọ họ. (Jeri. 32:19) Ma tẹ be lẹ se Jihova, ma sae vuẹe eware iyoma nọ ma be ruẹ gbe epanọ e be kẹ omai uye te, keme ma riẹ nọ oke nọ o fihọ u te te, o ti si eware iyoma na kpobi notọ.

16. Otẹrọnọ ma be sai no uwou ze he hayo a fi omai họ uwou-odi, eme ma sai ru wọhọ epanọ ohwo Livae na o ru na? (Olezi 42:1-4) (Rri iwoho na re.)

¹⁶ Se Olezi 42:1-4. Ohwo Livae nọ o kere olezi nana ọ jọ obojọ sa, fikiere ọ gbẹ jẹ sai kuomagbe ahwo Izrẹl ibe riẹ nọ e be gọ Jihova ha. Eme nọ o kere i dhesẹ nọ o jẹ kẹe uye gaga. Otẹrọnọ ma be sai no uwou ze he fiki oware jọ, hayo a fi omai họ uwou-odi fikinọ ma be gọ Jihova, o sae kẹ omai uye re. O sae lẹliẹ omai roro iroro. Rekọ ma rẹ vuẹ Jihova oware nọ ma bi roro gbe oware nọ o da omai. Ma te ru ere, o sai ru nọ ma re ro roro eware te ziezi, ma ve rri eware na epanọ u fo. Ma ta ere keme ohwo Livae na o te ti kere eme nọ i dhesẹ nọ ọ riẹ nọ uvẹ o te wariẹ tei obọ nọ o re ro jiri Jihova ziezi. (Ol. 42:5) O te je roro kpahe epanọ Jihova ọ be rọ rẹrotei. (Ol. 42:8) Ma tẹ be hae lẹ se Jihova ziezi, o te so ẹe ze nọ ma ti ro roro eware te ziezi, u ti ru udu te omai otọ, yọ ma ti wo ẹgba nọ ma te sai ro thihakọ ebẹbẹ mai.

17. (a) Eme ma sai wuhrẹ no olẹ Jona ọruẹaro na ze? (Jona 2:1, 2) (b) Oghẹrẹ vẹ eme jọ nọ e rrọ obe Ilezi na e sai ro fiobọhọ kẹ omai nọ ebẹbẹ i te te omai? (Rri ẹme-obotọ.)

¹⁷ Se Jona 2:1, 2. Okenọ eri ologbo ọ lọ Jona ẹsiẹe ọ rọ lẹ olẹ nọ a kere fihọ oria Ebaibol yena. Jona ọ riẹ nọ ọ siọ uwou nọ Ọghẹnẹ o vi rie. Rekọ avọ ere ghele na, ọ riẹ nọ Jihova o ti yo olẹ riẹ. Nọ ọ jẹ lẹ, ọ ta eme buobu nọ ma sae ruẹ se ku evaọ obe Ilezi.d O wọhọ nọ ọ riẹ eme nọ e rrọ eria ikere yena gaga. Eme yena nọ o roro kpahe o wha riẹ ze nọ u ro mu ei ẹro nọ Jihova o ti siwi ei. Mai omamai, ma tẹ be hai fi eria Ebaibol jọ họ uzou, ẹsejọhọ ma te kareghẹhọ ae nọ ẹbẹbẹ o te te omai, i ve ti kru omai udu ga, ma vẹ te sae ginẹ lẹ se Jihova.

HAE LẸ SE JIHOVA, WHỌ TE KẸLE IẸE GAGA

18-19. Ebẹbẹ mai e tẹ ga te epanọ ma gbẹ rọ riẹ oware nọ ma rẹ lẹ kẹ hẹ, eme obe Ahwo Rom 8:26, 27 o ta nọ u re fiobọhọ kẹ omai? Kẹ oriruo oniọvo jọ.

¹⁸ Se Ahwo Rom 8:26, 27. Ma te bi roro iroro gaga fiki ebẹbẹ mai, ẹsejọ ma rẹ gbẹ tubẹ riẹ oware nọ ma rẹ lẹ kẹ hẹ. Rekọ ma rẹ nwani roro nọ u re kẹ omai no ho, keme nọ o tẹ rrọ ere kẹ omai, ẹzi ọfuafo Jihova “o re fiobọhọ kẹ omai yare” eware nọ ma gwọlọ. Evaọ oghẹrẹ vẹ? Jihova ọ rọ ẹzi ọfuafo riẹ kpọ ahwo nọ a ro kere elẹ buobu fihọ Ebaibol. Nọ ebẹbẹ mai e tẹ ga te epanọ ma gbẹ rọ riẹ oware nọ ma rẹ lẹ kẹ hẹ, Jihova ọ sai rri eme jọ nọ ahwo jọ a ta nọ a jẹ lẹ sei nọ a kere fihọ Ebaibol na, ọ vẹ rehọ iẹe nọ eware nọ ma hae te yare iẹe eye. Yọ ọ sai ru ayare yena kẹ omai.

¹⁹ Oware yena nọ oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Yelena evaọ obọ Russia ọ kareghẹhọ u fiobọhọ kẹe. A mu rie fikinọ ọ be lẹ se Jihova, o te bi je se Ebaibol. Ẹbẹbẹ nọ ọ jọ otọ kẹ oniọvo na o ga te epanọ ọ gbẹ tubẹ riẹ oware nọ ọ rẹ lẹ kẹ hẹ. Ọ ta nọ: “Oke yena, mẹ kareghẹhọ nọ ẹbẹbẹ mẹ ọ tẹ ga te epanọ mẹ gbẹ rọ riẹ oware nọ mẹ rẹ lẹ kẹ hẹ, Jihova o ti rri elẹ jọ nọ idibo riẹ oke anwae a lẹ sei nọ ọ rọ ẹzi riẹ kpọ ahwo kere fihọ Ebaibol na, . . . ọ vẹ rehọ ae wọhọ elẹ nọ mẹ hae te lẹ sei. . . . Oware nana nọ mẹ kareghẹhọ u kru omẹ udu ga keme oware nọ o jọ otọ kẹ omẹ oke yena ọziọ oware he.”

20. Eware jọ vẹ ma sai ru re ma tẹ te lẹ otẹrọnọ oghẹrẹ ebẹbẹ jọ i zere omai?

²⁰ Nọ ẹbẹbẹ o te te omai, ẹsejọ ma tẹ be lẹ, iroro mai e rẹ jọ olẹ na ha. Oware jọ nọ ma sai ru re ma tẹ te lẹ họ, ma sae gaviezọ kẹ obe Ilezi nọ a rekọdo. Ma sai je kere eware nọ e be kẹ omai uye gbe oware ofa kpobi nọ o rrọ omai eva fihotọ, yọ ere Devidi ovie na o ru re. (Ol. 18; 34; 142; eme nọ e rrọ ehru eria ikereakere na.) Orọnikọ a nwani fi uzi jọ họ dẹẹ hẹ inọ enẹ who re ru re whọ tẹ te lẹ se Jihova. (Ol. 141:2) Oware nọ whọ riẹ nọ o te mae lẹliẹ iroro ra jọ olẹ na oye who re ru re whọ tẹ te lẹ.

21. Eme u je fo re ma ta eva mai kpobi kẹ Jihova?

²¹ Ma tẹ kareghẹhọ nọ Jihova ọ riẹ oware nọ o rrọ omai eva no taure ma tẹ te lẹ sei dede, eva e rẹ were omai. (Ol. 139:4) Dede nọ Jihova ọ riẹ oware nọ o rrọ omai eva, ọ gwọlọ nọ ma tae kẹe ghele, re ma rọ ere dhesẹ nọ ma fievahọ iẹe. Fikiere whọ jọ oware ovo u ru nọ whọ gbẹ rọ lẹ se Ọsẹ obọ odhiwu ra ha ha. Hai roro kpahe elẹ nọ a kere fihọ Ebaibol na. Ta eva ra kpobi kẹ Jihova. Hae vuẹe eware nọ e be were owhẹ gbe eware nọ e be kẹ owhẹ uye. Jihova yọ emamọ ogbẹnyusu ra, ọ te siọ owhẹ ba ha.