Epanọ Ma Sai ro Dikihẹ Ga nọ Odawọ U te Te Omai

1-2. Eme ọ via ẹdẹ jọ nọ Jesu o je wuhrẹ ahwo evaọ Kapaniọm?

U WO ẹme jọ nọ Jesu ọ ta okenọ o je wuhrẹ ahwo evaọ obọ Kapaniọm. Ẹme na o gbe ilele riẹ buobu unu. A tẹ ta nọ: “Ẹme nana ọ tọtọ kẹhẹ; ono ọ rẹ sae gaviezọ kẹe?” (Jọn 6:60) Eme Jesu ọ ta dede? Anọ: “Ajokpanọ wha rẹ re uwo-oma Ọmọ ohwo jẹ da azẹ riẹ, o gbẹ rrọ ere he, wha rẹ jọ omarai wo uzuazọ họ.” Ọ jọ etẹe kuhọ họ, anọ: “Ohwo kpobi nọ ọ re uwo-oma mẹ jẹ da azẹ mẹ o re wo uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ, yọ mẹ te kpare iẹe ze evaọ ẹdẹ urere na.”—Jọn 6:53, 54.

² Ẹme nọ Jesu ọ ta na, ọ dha ahwo jọ eva gaga te epanọ a rọ se iẹe ba elele. Kọ fikinọ a wo ẹrọwọ họ jabọ a rọ siọ Jesu ba elele na? Ere he, taure Jesu ọ tẹ te ta ẹme yena, o ru iruo igbunu jọ, yọ o were rai, makọ te ilele riẹ re. A ta dede nọ: “Ọruẹaro nọ a ta nọ ọ te ziọ akpọ na ọna dẹẹ.” (Jọn 6:14) Ẹme nana nọ a ta na o dhesẹ nọ a wo ẹrọwọ, rekọ o ga tere he. Fikiere nọ Jesu ọ ta ẹme na, a tẹ nyasiọ Jesu ba.

3. Eme ikọ Jesu a ru kpahe ẹme nọ Jesu ọ ta na, kọ fikieme? (Rri uwoho na re.)

³ Nọ ahwo nọ i kiọkọ a make nyasiọ Jesu ba na, ikọ na a gbe dikihẹ. Fikiere nọ Jesu ọ nọ ae sọ a be nyavrẹ re, Pita ọ tẹ ta nọ: “Olori, ono ma rẹ nyabru? Who wo eme uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ. Ma rọwo no jẹ riẹ nọ whẹ họ Ọrẹri Ọghẹnẹ.” (Jọn 6:68, 69) Who te muẹrohọ ẹme nọ Pita ọ ta na, orọnikọ ọ ta nọ ọyomariẹ avọ ikọ nọ i kiọkọ a riẹ otọ ẹme nọ Jesu ọ ta na ha. Te ẹme na o vẹ rai ẹro, te o vẹ rai ẹro ho, a dhẹ siọ Jesu ba ha. Kọ eme ọ wha riẹ ze na? U mu rai ẹro gaga nọ Jesu họ “Kristi na, ọnọ Ọghẹnẹ o vi ze.”—Luk 9:20, 35.

4. Eware jọ vẹ e rẹ sae via nọ i re nuhu ẹrọwọ mai?

⁴ Eware buobu e rẹ sae via nọ i re nuhu ẹrọwọ mai. Ẹsejọ ukoko o sai nwene oghẹrẹ nọ ma riẹ otọ ẹme jọ evaọ Ebaibol hayo a sai nwene oghẹrẹ nọ ma be rọ ta usi uwoma. Evaọ ẹsejọ dede, oghẹrẹ oware jọ nọ ma rẹro riẹ hẹ o sae via kẹ omai, ma vẹ ta nọ, ‘Fikieme Jihova ọ rọ kuvẹ re oware nana o via kẹ omẹ?’ Yọ o sae via nọ oniọvo jọ nọ ọ kẹle omai gaga, hayo oniọvo jọ nọ ma rẹ kẹ adhẹẹ gaga o ru oware nọ o da omai te ẹzi. Kọ eme ma ti ru nọ eware itiena e tẹ via?

5. Kẹ oriruo jọ nọ u dhesẹ nọ u fo re ẹrọwọ mai ọ jọ gaga. (Ahwo Kọlọsi 1:23)

⁵ Joma kẹ oriruo jọ nọ u ti fiobọhọ kẹ omai ruẹ nọ u wuzou re ẹrọwọ mai ọ ga ziezi. Dae rehọ iẹe nọ ohwo ọ gwọlọ bọ uwou fihọ oria nọ etọ i re jo nuhu gaga. Eme ohwo na o ti ru? O ti ru epanọ otọhotọ uwou na o rẹ rọ jọ gaga. Ere ọvona re, nọ oghẹrẹ eware nọ ma dhunu te evaọ edhe-ẹme nọ ọ vrẹ na e tẹ via, ẹrọwọ mai ọ gbẹ ga ha, ma sai gbe dikihẹ ga evaọ ukoko na ha. Ma tẹ be hai ru eware nọ ẹrọwọ mai ọ rẹ rọ ga, ma te sai dikihẹ ga kothi jẹ gọ Jihova vrẹ ghelọ oware kpobi nọ o via kẹhẹ.—1 Kọr. 15:58; se Ahwo Kọlọsi 1:23.

6. Eme o wha riẹ ze nọ ikọ Jesu a gbẹ rọ nyase iẹe ba ha?

⁶ Fikieme ikọ Jesu a gbẹ nyase iẹe ba ha dede nọ amọfa a nyase iẹe ba? U mu ikọ na ẹro nọ Jihova u fo nọ a rẹ gọ keme ọye ọ ma eware kpobi. A tẹ jẹ riẹ nọ Jesu họ Ọmọ Ọghẹnẹ nọ o “wo eme uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ” na, gbe nọ oware nọ Jihova ọ gwọlọ oye Jesu o bi ru. Fikiere orọnọ ebẹbẹ nọ e rẹ sai te omai ma te ta kpahe evaọ uzoẹme nana ha, rekọ eware esa jọ nọ ma jọ Ebaibol wuhrẹ nọ u fo nọ i re mu omai ẹro gaga. Nọ i te mu omai ẹro, ma ti dikihẹ kẹsu evaọ egagọ Jihova ghelọ oware kpobi nọ o via kẹhẹ. Oware ọsosuọ, Jihova ọ ma eware kpobi. Orọ avọ ivẹ, Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ. Orọ avọ esa, ukoko na yọ ukoko Jihova dẹẹ. Otẹrọnọ eware esa nana i te gine mu omai ẹro gaga, ma ti kru ukoko na ga ghelọ oware kpobi nọ o via kẹhẹ.

JIHOVA Ọ MA EWARE KPOBI

7. Eme obe Eviavia 4:11 o ta, kọ ẹme yena o gbe mu omai ẹro ziezi hi eme o rẹ sae via?

⁷ Se Eviavia 4:11. Oria Ebaibol yena o kareghẹhọ omai nọ Jihova ọ ma eware kpobi. Oyena ọvo dede u te oware nọ ma rẹ rọ fiki riẹ gọe. Ma te gine roro kpahe epanọ Jihova o wo ogaga te, udu o te jọ omai awọ inọ o ti fiobọhọ kẹ omai evaọ ẹbẹbẹ kpobi nọ o te omai. Rekọ Setan o bi ru nọ ahwo a bi ro roro nọ Ọghẹnẹ ọ tubẹ rrọ dede he. Egba-eriariẹ jọ e ta nọ eware nọ e rrọ uzuazọ na, eye ọvo i mu lahwe. U wuzou re u mu omai ẹro gaga inọ Jihova ọ ma eware kpobi yọ o you omai. O gbẹ rrọ ere he, ma sai mu avro họ ewo inọ Ọghẹnẹ ọ rrọ họ, yọ o ti fiobọhọ kẹ omai hi nọ ebẹbẹ i te te omai.—Hib. 11:6.

8-9. Who te mu avro họ ewo no inọ Jihova ọ ma eware he, eme who re ru? (Rri uwoho na re.)

⁸ Whọ tẹ be jọ udu ra vro inọ Jihova ọ ma eware he, ru oware jọ vẹrẹ. Romatotọ kiẹ ebe ukoko na, whọ te ruẹ eware buobu nọ i dhesẹ nọ Jihova ọ ma eware kpobi. Whọ te ruẹ eware itieye na nọ who te se ibroshọ Was Life Created? gbe The Origin of Life—Five Questions Worth Asking. Who ti se ku eware buobu nọ i ti si avro no owhẹ udu. Whọ te jẹ ruẹ eware efa buobu nọ who te rri oria “Kọ Ẹma A Ma Riẹ?” nọ ọ rrọ jw.org. Oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Jessica nọ ọ rrọ obọ United States ọ ta nọ: “Nọ me se ibroshọ Origin of Life na no, mẹ tẹ ruẹ nọ ohwo jọ nọ ọ riẹ eware ẹma gaga ọ ma eware nọ ma be ruẹ na kpobi. Mẹ riẹ ere no vẹre, rekọ nọ me se ibroshọ na no, eware na i te vẹ kẹ omẹ viere.” Obe ọfa jọ nọ u fiobọhọ kẹ ahwo buobu no họ Is There a Creator Who Cares About You? Ẹsejọhọ who se obe yena no vẹre. Rekọ whọ tẹ wariẹ sei, u ti woma gaga.

⁹ Okenọ who bi ti wuhrẹ Ebaibol kẹ omara, hai se kpahe eware jọ nọ e rẹ lẹliẹe mu owhẹ ẹro inọ Ọghẹnẹ ọ ginẹ rrọ. Whọ tẹ kiẹ kokodo kpahe eware nana, u ti mu owhẹ ẹro gaga inọ Ọghẹnẹ ọ ginẹ rrọ. Yọ u ti ru nọ whọ te rọ riẹ oghẹrẹ ohwo nọ Jihova ọ rrọ ziezi. (Rom 1:20) Whọ sae rọ eware nọ who wuhrẹ na fiobọhọ kẹ ahwo nọ a wo avro sọ Ọghẹnẹ ọ ginẹ rrọ. Ẹme nọ ma be ta na họ, Jihova ọ kẹ omai eware buobu nọ e rẹ lẹliẹ omai riẹ nọ ọye ọ ma eware kpobi.

Nebula: IAC/RGO/David Malin Images; fish and car: Mercedes-Benz USA; plane: Kristen Bartlett/University of Florida

EBAIBOL NA YỌ ẸME ỌGHẸNẸ

10. Ẹvẹ ma rri Ebaibol na fihọ? (2 Timoti 3:16, 17)

¹⁰ Se 2 Timoti 3:16, 17. Ebaibol na yọ obe nọ Jihova ọ kẹ omai re ma sae riẹ ọyomariẹ. Ma rẹ jariẹ ruẹ iyo enọ nọ i wuzou gaga. Ma rẹ jẹ jariẹ ruẹ oware nọ Jihova ọ gwọlọ ru gbe oware nọ ọ gwọlọ nọ ma ru. U mu omai ẹro nọ Jihova họ ọnọ o wo eme Ebaibol na. Fikiere Ebaibol na họ obe nọ o mai wuzou kẹ omai. Ma be daoma gaga re ma riẹ otọ eme nọ e rrọ Ebaibol na, re ma je ru oware nọ o ta.

11. Fikieme u ro mu owhẹ ẹro inọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ?

¹¹ Fikieme u ro mu omai ẹro nọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ? Eware buobu e riẹ. Eware nọ ahwo nọ a re gbiku eware anwae a kiẹ ku i dhesẹ nọ iku nọ e rrọ Ebaibol na uzẹme. (Luk 3:1, 2) Egba-eriariẹ a kiẹ ku eware nọ i dhesẹ nọ eme nọ Ebaibol ọ ta kpahe otọakpọ na uzẹme. (Job 26:7) Ere ọvo ho, Ebaibol na họ obe nọ ahwo a mai wo evaọ akpọ na. Epanọ Setan ọ daoma te re o si Ebaibol no akpọ na, ọ be sai ru ei hi. U te no ere no, ezae udhuvẹ (40) i kere Ebaibol na, yọ oke ọvona a rọ jọ uzuazọ họ. No oke nọ a ro mu ei họ ekere rite oke nọ a ro kere iei re, o vrẹ oware wọhọ ikpe odu ọvo gbe egba ezeza (1,600). Ghele na, eme nọ a kere e rọwokugbe. Dede nọ u kri no nọ a ro kere Ebaibol na, ehrẹ nọ e riẹe eva i gbe bi fiobọhọ kẹ ahwo buobu rite inẹnẹ na. (Itẹ 13:20; 15:21; Mat. 7:12) Ere ọvo ho, eruẹaruẹ Ebaibol buobu i rugba no. Onana u dhesẹ nọ a rẹ sai gine fievahọ Ebaibol na. (Jos. 23:14) Eware nana kpobi i dhesẹ nọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ.

12. Ma te mu avro họ ewo no inọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ hẹ, eme ma re ru?

¹² Kọ ma te mu avro họ ewo no evaọ udu mai inọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ hẹ, eme ma re ru? Ma re fi ẹme na họ olẹ, ma ve je ru oware jọ nọ o rọwokugbe olẹ na. U wo oniọvo-ọmọzae jọ nọ a re se Jordan nọ ọsẹgboni riẹ a rọ eme Ọghẹnẹ wuhrẹ notọ ze. Ọ ta nọ: “Orọnọ oware kpobi nọ a vuẹ omẹ mẹ rẹ nwane rọwo ho. A te wuhrẹ omẹ oware jọ, me re roro iei kẹ omamẹ didi sọ ginọ uzẹme. Rite inẹnẹ na, ẹsejọ avro ọ rẹ jọ omẹ udu. Nọ o tẹ nwane via ere, mẹ rẹ daoma kiẹ ebe ukoko na re eware nọ i vẹ omẹ ẹro tere he i vẹ omẹ ẹro ziezi, me ve si avro no udu.” Ma te bi ru epanọ u re ro mu omai ẹro inọ Ebaibol na yọ ẹme Ọghẹnẹ, ẹrọwọ mai ọ te ga.—1 Kọr. 3:12, 13.

UKOKO NA YỌ UKOKO JIHOVA DẸẸ

13. Ma tẹ be jọ udu mai vro sọ ukoko Isẹri Jihova họ egagọ uzẹme na, eme ma re ru?

¹³ Ma tẹ be jọ udu mai vro sọ ukoko Isẹri Jihova họ egagọ uzẹme na, joma kẹ avro otiọye na uvẹ vievie he. Ma rẹ nọ omamai enọ jọ nọ u ti ru nọ avro otiọye na u re ro no omai udu. Ma sae nọ omamai nọ: ‘Amono a be ginẹ daoma yeri uzuazọ rai wọhọ epanọ Ebaibol ọ ta nọ ma ru? Egagọ vẹ e be rehọ iwuhrẹ rai kpobi no Ebaibol ze?’ (2 Tim. 4:3, 4) ‘Amono a bi ru oreva Jihova nẹnẹ?’—Mat. 7:20, 21.

14. Ẹvẹ Isẹri Jihova a bi ro ru ẹme obe Matiu 24:14 na gba?

¹⁴ Oreva Jihova họ, ahwo a re yo usi uwoma na. Fikiere ma sae nọ omamai nọ, ‘Amono a be ta usi uwoma na wọhọ epanọ Jesu ọ ta nọ a ti ru evaọ oke urere nana?’ (Mat. 24:14) A re vuhu ahwo na bẹ hẹ. Isẹri Jihova họ ahwo nọ a be ta usi uwoma na, ae họ ahwo nọ Jihova o bi ro ru iruo na. Mai Isẹri Jihova ọvo họ ahwo nọ a be ta usi uwoma Uvie Ọghẹnẹ evaọ erẹwho nọ i bu vrẹ egba ivẹ gbe udhuvẹ (240). O vrẹ ikpe udhusoi (100) no nọ ma be rọ ta usi uwoma na. Usi uwoma nọ ma be ta gbe ewuhrẹ nọ ma bi wuhrẹ ahwo na họ iruo nọ e mae rrọ omai oja.—Mat. 28:19, 20.

15. Eme Isẹri Jihova a ru re ahwo a sae riẹ odẹ Ọghẹnẹ, a vẹ sai ru ei fo? (Matiu 6:9; Aizaya 43:10)

¹⁵ Se Matiu 6:9 gbe Aizaya 43:10. A bi se omai Isẹri Jihova, yọ oma o be were omai inọ a be rọ odẹ Jihova se omai. Ahwo buobu a riẹ odẹ Ọghẹnẹ hẹ. Rekọ ma zihe odẹ Ọghẹnẹ fihọ eria nọ u fo nọ o rẹ jọ evaọ Ebaibol Efafa Akpọ Ọkpokpọ ọrọ Ikereakere Efuafo Na. Odẹ na o roma lahwe bu vrẹ isia idu ihrẹ (7,000) evaọ Ebaibol na.

16. Eme o dhesẹ nọ Isẹri Jihova a bi ru oware nọ Jesu ọ ta evaọ obe Jọn 13:34, 35 na? (Rri uwoho na re.)

¹⁶ Se Jọn 13:34, 35. Isẹri Jihova nọ e rrọ akpọ na kpobi a be riẹ yeri kugbe wọhọ ahwo uviuwou ọvo. Onana yọ oware igbunu evaọ akpọ nana nọ ahwo a be jọ jẹ ohwohwo egrẹ jẹ họre omoma rai na. Ọvuọ oria riẹ ma no ze evaọ akpọ na, yọ oghẹrẹ ovona a rọ yọrọ omai hi. Avọ ere ghele na, ma be daoma lele ohwohwo rria dhedhẹ, ma te je you ohwohwo. Who te kpohọ erẹ, lele inievo efa nọ e rrọ obei kpohọ ewuhrẹ re whọ ruẹ oghẹrẹ nọ Isẹri Jihova a rrọ. Whọ te ruẹ nọ oghẹrẹ nọ a bi ro yeri kugbe ohwohwo u dhesẹ nọ uyoyou gbe okugbe ọ ginẹ rrọ ukoko na. Onana u dhesẹ nọ Isẹri Jihova họ ahwo nọ Jihova o bi ro ru oware nọ ọ gwọlọ gba nẹnẹ. Ma tẹ be kareghẹhọ oware nana, ma ti gbe kru ukoko na ga ghelọ oware kpobi nọ o via kẹhẹ.

WHO NO UKOKO JIHOVA HA

17-18. Eware jọ vẹ e sae via nọ e rẹ kẹ omai uye, rekọ eme u mu omai ẹro?

¹⁷ Oke obẹbẹ nọ o rẹ bẹ ẹria ma rrọ na, fikiere ebẹbẹ e te siọ omai ba ete he. (2 Tim. 3:1, 13) Ere ọvo ho, eware jọ e sae via nọ e rẹ kẹ omai uye. Ukoko Jihova o sae ta oware jọ ze nọ u re gbe omai unu. Hayo oniọvo jọ ọ sai ru omai oware nọ o rẹ da omai gaga. Ẹsejọhọ ma te kake riẹ oware nọ ma re ru re ẹbẹbẹ na o kuhọ họ, hayo ma te riẹ oware nọ o wha riẹ ze nọ oghẹrẹ oware jọ o rọ via ha.

¹⁸ Eware itieye na e tẹ via kẹ omai, o sae kẹ omai uye gaga. Rekọ u te mu omai ẹro inọ Jihova ọ ma eware kpobi, yọ ọye o wo eme Ebaibol na, gbe inọ Isẹri Jihova họ egagọ uzẹme na, ma ti no ukoko na ha. Ọkpọ ẹme nọ Pita ọ ta kẹ Jesu na, ma te tae kẹ Jihova re inọ: “Ono ma rẹ nyabru? Who wo eme uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ.”