ASA 16-22, 2026
OLE AVỌ 20 Who Vi Ọmọ Ọghaghae Ra Ze
Oware nọ Ẹtanigbo na O Ru kẹ Omai
“Ono o ti siwi omẹ no ugboma nọ u bi su omẹ kpohọ uwhu nana?”—ROM 7:24.
OWARE NỌ A JARIẸ TA KPAHE
Ẹtanigbo na o ru nọ Jihova ọ be rọ rehọ izieraha mai vrẹ omai, o te whae ze nọ Jihova o ti ro si uzioraha no omai oma, yọ u ru nọ ma sae rọ kẹle iẹe.
1-2. Igbo vẹ ma rrọ nọ ma gwọlọ nọ a si omai no? (Ahwo Rom 7:22-24) (Rri uwoho na re.)
MA REHỌ iẹe nọ uwou u kie ruru ọzae jọ. Eware e nẹ riẹ fihọ oria jọ. Ọye ọvo ọ sai si omariẹ no etẹe ze he. Ọ rrọ etẹe bo ọvo sọ ohwo jọ ọ sae nyaze ti si ei no etẹe.
2 Mai kpobi na ma wọhọ ọzae yena. Fikieme ma rọ ta ere? Nọ Adamu ọ raha uzi Ọghẹnẹ no, o te zihe ruọ ọrahauzi. Emọ nọ o yẹ uwhremu na a tẹ reuku uzioraha na mi ei. Ere ahwo-akpọ kpobi a rọ ruọ igbo uzioraha. Ma wọhọ ọzae nọ uwou u kie ruru na keme mai ọvo ma sai si omamai no igbo na ha. Pọl ukọ na ọ ta ẹme te igbo nọ ma rrọ na evaọ ileta nọ o kere se inievo obọ Rom. (Se Ahwo Rom 7:22-24.) Pọl o bo nọ: “Ono o ti siwi omẹ no ugboma nọ u bi su omẹ kpohọ uwhu nana?” Pọl o vuhumu nọ ọ rrọ igbo uzioraha, yọ oghẹrẹ nọ igbo na i re ro kuhọ họ uwhu. (Rom 6:23) Igbo ọvona ma rrọ na. Ma gwọlọ ohwo nọ o re si omai no igbo na.
Ma wọhọ ọzae nọ uwou u kie ruru nọ ọ be sai no etẹe ze he, keme mai ọvo ma sai si omamai no igbo uzioraha nọ a yẹ omai fihọ na ha (Rri edhe-ẹme 1-2)
3. Irere vẹ i bi te omai fiki ẹtanigbo na?
3 Pọl ọ ta ẹme jọ nọ u dhesẹ nọ ma ti no igbo na. Nọ o bo no inọ “ono o ti siwi omẹ no ugboma nọ u bi su omẹ kpohọ uwhu nana?” ọ tẹ ta nọ: “Uyere u te Ọghẹnẹ ẹkwoma Jesu Kristi Olori mai!” (Rom 7:25) Idhe ẹtanigboa Jesu Pọl o je yere Ọghẹnẹ kẹ na. Ẹtanigbo na o ru eware esa jọ kẹ omai. Orọ ọsosuọ, u ru nọ Jihova ọ be rọ rehọ izieraha mai vrẹ omai. Orọ avọ ivẹ, o te whae ze nọ Jihova o ti ro si uzioraha no omai oma. Orọ avọ esa, u ru nọ ma sae rọ kẹle Jihova. Ma te ta ẹme kpahe eware nana, yọ u ti ru nọ ma ti ro you Jihova “Ọghẹnẹ nọ ọ rẹ kẹ ẹruore” na gaga. (Rom 15:13) Yọ ma ti you Jesu gaga re keme ọye họ “ọnọ a rọ ẹkwoma riẹ hwa osa ẹtanigbo ro si omai no igbo.”—Kọl. 1:14.
JIHOVA Ọ BE RỌ IZIERAHA MAI VRẸ OMAI FIKI ẸTANIGBO NA
4-5. Fikieme o rọ gwọlọ nọ a rẹ ta omai kpobi no igbo? (Ọtausiuwoma Na 7:20)
4 O gbẹ rrọ Jesu nọ o whu kẹ omai hi, a rẹ sae rọ izieraha mai vrẹ omai hi. Mai ahwo-akpọ kpobi ma gba ha, ma rẹ ta thọ, yọ ma re ru thọ. (Se Ọtausiuwoma Na 7:20.) Izieraha jọ e rẹ gbẹdẹ vi ejọ. Wọhọ oriruo, Ọghẹnẹ o jie uzi kẹ ahwo Izrẹl nọ, ohwo o te bruẹnwae hayo o te kpe ohwo, a re kpei no. (Izerẹ 20:10; Ik. 35:30, 31) Izieraha jọ e nwane rro te eyena ha. Rekọ oghẹrẹ kpobi kẹhẹ, uzioraha yọ uzioraha. Ẹme jọ nọ Devidi ọso-ilezi na ọ ta o dhesẹ nọ ere o ginẹ rrọ. Ọ ta nọ: “Mẹ te kpọ ithihi mẹ re mẹ gbẹ rọ ẹrọo mẹ raha uzi hi.” (Ol. 39:1) Ẹsejọ ma rẹ ginẹ rọ igbenu mai raha uzi.—Jem. 3:2.
5 Kọ whọ ta ẹme jọ kẹ ohwo jọ no ẹdẹ jọ, ukuhọ riẹ whọ tẹ ta nọ, ‘Mẹ riẹ mẹ hae ta ẹme na ha’? Hayo kọ who ru oware jọ no nọ o jẹ da owhẹ uwhremu na? Ma riẹ nọ oware utioye na u ru omai kpobi na no. Ebaibol ọ ta nọ: “Ma tẹ be ta nọ, ‘Ma rẹ raha uzi hi,’ kiyọ ma be viẹ omobọ mai họ, yọ uzẹme na o rrọ eva mai hi.”—1 Jọn 1:8.
6-7. Eme Jihova o ru re ọ sae rọ izieraha mai vrẹ omai? (Rri uwoho na re.)
6 Uwhu nọ Jesu o whu kẹ omai na oye Jihova ọ be sae rọ rehọ izieraha mai vrẹ omai. (Ẹf. 1:7) Ọ make be rọvrẹ omai na, u dhesẹ nọ uzioraha o rẹ were iẹe he. Uzioraha o rẹ dhae eva krekrekre. (Aiz. 59:2) Jihova o re mu rọvrẹ hẹ, ọ rẹ gwọlọ nọ a ru oware jọ tao, keme ọ gwọlọ nọ eware riẹ kpobi e fo emu fo aro.
7 Jihova o jie uzi kẹ ahwo Izrẹl nọ ohwo ọ tẹ raha uzi, ọ rẹ rehọ arao dhe idhe re a sae rọvrẹ riẹ. (Izerẹ 4:27-31; 17:11) Idhe yena nọ a je dhe na a je dhe ai hẹrẹ idhe nọ Jesu ọ rehọ oma riẹ dhe uwhremu na. Idhe Jesu o wha irere buobu se omai. Idhe yena họ uzedhe idhe nọ Jihova ọ sae rọ fiki riẹ rehọ izieraha mai vrẹ omai. Ileta nọ Pọl o kere se Ileleikristi obọ Kọrint i dhesẹ nọ ọ riẹ irere nọ idhe Jesu o be wha ze. Nọ ọ fodẹ ikpehre eware jọ nọ inievo na a je ru vẹre no, ọ tẹ ta kẹ ae nọ: “A họ owhai fo no; a ru owhai fihọ ọrẹri no; a kuenu kẹ owhai nọ wha kiẹrẹe no evaọ odẹ Olori na Jesu Kristi gbe ẹkwoma ẹzi Ọghẹnẹ mai.”—1 Kọr. 6:9-11.
Idhe nọ ahwo Izrẹl a je dhe na, a je dhe ai hẹrẹ idhe nọ Jesu ọ rehọ oma riẹ dhe uwhremu na. Idhe Jesu e wha irere buobu ze (Rri edhe-ẹme avọ 6-7)
8. Nọ whọ be ruẹrẹ oma kpahe kẹ Emu Owọwọ enukpe nana, eme u fo nọ who re roro kpahe?
8 Nọ whọ be ruẹrẹ oma kpahe kẹ Emu Owọwọ enukpe nana, hai roro kpahe irere nọ i bi te owhẹ fikinọ Jihova ọ be rọvrẹ owhẹ. Erere jọ họ, udu u gbe bi brukpe owhẹ hẹ fiki izi nọ whọ raha oke jọ, keme who kurẹriẹ no, yọ whọ riẹ nọ a rọvrẹ owhẹ no fiki idhe ẹtanigbo Jesu. Ẹsejọhọ udu u gbe bi brukpe owhẹ fiki oware jọ nọ who ru. Whọ tẹ be ta nọ, ‘Mẹ riẹ nọ Jihova ọ sae rọvrẹ omẹ, rekọ me roro nọ mẹ yọ ohwo nọ a rẹ rọvrẹ hẹ.’ Who te bi rri omara ere, kareghẹhọ nọ Jihova họ ohwo nọ ọ rẹ ta nọ a rẹ rọvrẹ ohwo hayo a rẹ rọvrẹ riẹ hẹ, ọ tẹ jẹ rọ Jesu mu re o bruoziẹ ahwo. Orọnikọ whẹ hayo ohwo ọfa jọ ọye ọ rẹ ta nọ a rẹ rọvrẹ owhẹ hayo a rẹ rọvrẹ owhẹ hẹ hẹ. Ebaibol ọ ta nọ: “Ma tẹ be nya evaọ elo na wọhọ epanọ [Jihova] ọ rrọ elo na, . . . azẹ Jesu Ọmọ riẹ o re ru omai fo no uzioraha kpobi.” (1 Jọn 1:6, 7) Epanọ ma rọwo eme efa nọ Ebaibol ọ ta na, ere ma rẹ rọwo ẹme yena re. Idhe ẹtanigbo na yọ oware nọ Jihova ọ sae rọ fiki riẹ rọvrẹ omai. Ebaibol ọ tẹ jẹ ta nọ, Jihova ọ ‘ruẹrẹ oma kpahe re ọ rọvrẹ omai.’—Ol. 86:5.
JIHOVA O TI SI UZIORAHA NO FIKI ẸTANIGBO NA
9. U te no oware nọ ohwo o ruthọ no, eme ọfa họ uzioraha? (Olezi 51:5 gbe ẹme-obotọ)
9 A tẹ jọ Ebaibol fodẹ “uzioraha,” u dhesẹ oware nọ ohwo o ruthọ. Ẹsejọ u re je dhesẹ uzioraha nọ ma reuku riẹ. (Se Olezi 51:5 gbe ẹme-obotọ.) Uzioraha nọ o rrọ omai oma na o rẹ so ẹe ze nọ oware uyoma u re ro si omai urru, yọ oye o wha riẹ ze nọ ma be rọ mọ, who, je whu na. Oyejabọ nọ emọboba nọ e re tubẹ raha uzi ọvo ho a rẹ rọ mọ je tube whu dede na. Uzioraha ọvona o wha riẹ ze nọ uye o be rọ bẹ ahwo oyoma gbe ahwo owoma, yọ oye ahwo owoma a bi ro whu re na. Emọ Adamu kpobi a reuku uzioraha.
10. Nọ Adamu avọ Ivi a raha uzi no, ẹvẹ uzuazọ rai u ro nwene?
10 Nọ Adamu avọ Ivi a raha uzi no, uzuazọ rai u te nwene. Udu u te mu ai họ ebru. Oghẹrẹ nọ Ọghẹnẹ ọ ma rai o wọhọ ẹsenọ “o kere . . . uzi na fihọ udu rai.” Oye o wha riẹ ze nọ udu rai u je ro brukpe ai nọ a raha uzi na no. (Rom 2:15) Nọ a nwane raha uzi na no, a tẹ jọ oma rai riẹ nọ oware jọ o thọ no. A tẹ be rọ eware ruru eku rai, je bi dhere wọhọ epanọ ohwo nọ ọ so ẹme no o re dhere na. (Emu. 3:7, 8) Udu u te je brukpe ai, a jẹ ruawa, ozọ u je mu ai, oma o jẹ vuọ ae, edada i te muhọ. Oware utioye na o re via kẹ ae ẹdẹvo ho. Yọ eware yena e kẹ rai uye bẹsenọ a rọ rehọ uzou họ ẹkpẹ.—Emu. 3:16-19.
11. Ẹvẹ uzioraha o rọ wha ozighi họ omai oma?
11 Epanọ uzioraha o wha ozighi họ ọzae-avọ-aye ọsosuọ na oma na, ere o wha ozighi họ omai oma re. Oghẹrẹ kpobi nọ ma daoma te kẹhẹ, ma rẹ sai ru akpọ mai woma ha. Fikieme? Ebaibol ọ ta nọ uzioraha o wha riẹ ze nọ mai ahwo-akpọ ma bi ro “yeri uzuazọ ufofe.” (Rom 8:20) Ma te rri akpọ na ma rẹ ruẹ nọ ebẹbẹ e rrọ oria kpobi. Ahwo-akpọ a be daoma re a ru otọakpọ na woma. A bi ru epanọ a rẹ rọ whaha ahwo eware iyoma nọ a bi ru, yọ a bi ru re akpọ ọ gbẹ bẹ ohwo ọvo ho. A tẹ be jẹ daoma re udhedhẹ o jọ akpọ na. Ẹsejọ eware e rẹ dina woma ze, rekọ who je ti rri hi, eware e jẹ raha no. Kọ eme Ọghẹnẹ o ru re ma sai no igbo nana?
12. Didi ẹruore ma wo fiki ẹtanigbo na?
12 Ẹtanigbo na o ru nọ ma ro wo ẹruore inọ “emama na omarai re a ti no igbo egbogbo.” (Rom 8:21) Nọ ma tẹ ruọ akpọ ọkpokpọ na no, irere kpobi nọ ma rẹ sai wo fiki ẹtanigbo na, ma ti wo ai. Ma te gbẹ mọ ẹyao ọvo ho, yọ oware ovo o te gbẹ lẹliẹ omai ruawa hayo jọ ọkora ha. Ozọ u gbe ti mu omai hi, yọ ma ti gbe ru eware nọ e rẹ lẹliẹ udu brukpe omai hayo lẹliẹ oma vuọ omai hi. Oye ovo ho, ma ti ru epanọ otọakpọ na o te rọ jọ aparadase, otọakpọ na o ve ti gine woma ze. Udhedhẹ o te jọ akpọ na re, keme oke yena Jesu Kristi nọ ọ ta omai no igbo na ọye o ti su omai, yọ “Osu Udhedhẹ” ọ rrọ.—Aiz. 9:6, 7.
13. Eme ọfa ma re roro kpahe nọ ma be ruẹrẹ oma kpahe kẹ Emu Owọwọ na?
13 Dai roro epanọ akpọ ọ te were te nọ uzioraha u te no omai oma no. Oke yena whọ be rọwo ze avọ ẹgba nọ ọ rrọ owhẹ oma, oria ọvo o be da owhẹ hẹ. Whọ be ruawa oware nọ whẹ avọ ekru ra wha te re he, yọ who bi roro nọ whẹ hayo ohwo uwou ra jọ ọ te mọ hayo whu hu. Makọ enẹna dede, udu u re te owhẹ otọ omojọ nọ whọ tẹ “dadabọ mu ẹruore nọ . . . o wọhọ umuokọ rọkẹ uzuazọ mai” na. Ẹruore na o “muẹro jẹ rrọ gaga.” (Hib. 6:18, 19) Epanọ umuokọ u re kru okọ dikihẹ na, ere ẹruore mai o re fiobọhọ kẹ omai kru ẹrọwọ mai jẹ lẹliẹ omai thihakọ ebẹbẹ nọ i bi te omai. Ma riẹ nọ u mu owhẹ ẹro nọ Jihova “ọ rẹ hwosa kẹ enọ e be rọ ọwhọ gwọlọ iẹe.” (Hib. 11:6) Eva nọ e be were owhẹ enẹna kẹhẹ na fiki ẹtanigbo na. Yọ oye u ru nọ who ro wo ẹruore.
ẸTANIGBO NA U RU NỌ MA SAE RỌ KẸLE JIHOVA
14. Nọ Adamu avọ Ivi a raha uzi no, eme ọ via, kọ fikieme?
14 Nọ Adamu avọ Ivi a raha uzi no, usu ohwo-akpọ avọ Ọghẹnẹ o tẹ fa no. Ebaibol ọ ta nọ ahwo-akpọ kpobi a hẹriẹ oma no Ọghẹnẹ nọ ọ ma rai no. (Rom 8:7, 8; Kọl. 1:21) Fikieme usu na o rọ fa? Keme Jihova yọ Ọghẹnẹ nọ ọ rrọ ọrẹri, uzioraha o rẹ were iẹe he. Ebaibol ọ ta kpahe Jihova nọ: “Ibiaro [riẹ] e fo vi epanọ i re ro rri oware uyoma, yọ [ọ] rẹ sai thihakọ umuomu hu.” (Hab. 1:13) Uzioraha u ru nọ ma gbẹ kẹle Ọghẹnẹ hẹ. Nọ orọnọ mai ọvo ma sae ruẹrẹhọ kugbe Ọghẹnẹ hẹ na, ma gwọlọ ohwo nọ ọ sai fiobọhọ kẹ omai ruẹrẹhọ kugbei. Oware nọ Jesu ọ nyaze ti ru kẹ omai na oye, yọ uwhu riẹ o ro ru ei.
15. Ẹvẹ ẹtanigbo na o ro kie ofu Ọghẹnẹ?
15 Ebaibol ọ ta nọ idhe nọ Jesu o dhe na yọ “idhe ẹruẹrẹhọ rọkẹ izieraha mai.” (1 Jọn 2:2) Ẹme Griki nọ a fa “idhe ẹruẹrẹhọ” na a rẹ sae jẹ fae “ọnọ a ro kie ofu.” Kọ ẹvẹ idhe ẹtanigbo na o ro kie ofu Ọghẹnẹ? Orọnikọ eva e jẹ dhae vẹre, nọ Ọmọ riẹ o je whu no eva e tẹ be were iẹe he. Rekọ ẹtanigbo na o ru nọ Jihova ọ rọ ruẹ oware jọ nọ ọ sae rọ fiki riẹ kẹle ahwo-akpọ. Fikinọ Ọghẹnẹ nọ o kiẹrẹe ọ rrọ a gbe dhe idhe rọ ta omai no igbo ho, ọ rẹ sae kẹ omai uvẹ re ma kẹle iẹe he. (Rom 3:23-26) Makọ ahwo nọ a jẹ gọ Jihova ziezi taure Jesu o te ti whu kẹ omai, Jihova o rri rai nọ a kiẹrẹe. (Emu. 15:1, 6, ẹme-obotọ) Fikieme Ọghẹnẹ o je ro rri rai ere kpakiyọ Jesu o ri whu hu? Jihova ọ riẹ nọ Ọmọ riẹ na ọ te siọ omai ba ewhu kẹ hẹ. (Aiz. 46:10) Ẹtanigbo na o soriẹ ze nọ mai ahwo-akpọ ma rọ wariẹ kẹle Ọghẹnẹ.
16. Eme whọ te hai roro kpahe nọ Emu Owọwọ o bi te otọ no na? (Rri uwoho na re.)
16 Roro kpahe irere nọ i bi te owhẹ enẹna fikinọ ẹtanigbo na u ru nọ whọ rọ kẹle Ọghẹnẹ no. Ẹsejọhọ whọ be hai se Jihova “Ọsẹ” wọhọ epanọ Jesu ọ ta nọ ma hai sei na. (Mat. 6:9) Yọ ẹsejọ whọ be hai se Jihova ogbẹnyusu ra re. Nọ ma te bi se Jihova “Ọsẹ” hayo ogbẹnyusu, joma sei avọ adhẹẹ gbe omaurokpotọ. Fikieme? Keme orọnikọ fikinọ ma fo gaga jabọ ma rọ kẹle Jihova ha, erahaizi ma gbẹ rrọ. Ẹtanigbo na ọ wha riẹ ze nọ ma sae rọ kẹle Ọghẹnẹ na. Ebaibol ọ ta nọ Jihova ọ “rehọ ẹkwoma [Jesu] ruẹrẹ eware efa kpobi họ kugbe ọyomariẹ, . . . ẹkwoma azẹ Kristi nọ o hwẹ evaọ ure-oja na.” (Kọl. 1:19, 20) Ẹtanigbo na o ru nọ ma sae rọ kẹle Jihova dede nọ uzioraha o gbẹ rrọ omai oma.
Uwhu Jesu ọvo u ru nọ ma sae rọ wariẹ kẹle Jihova (Rri edhe-ẹme avọ 16)
ẸTANIGBO NA O DHESẸ NỌ JIHOVA O WO OHRỌ-ORIỌ
17. Oghẹrẹ vẹ ẹtanigbo na o ro dhesẹ nọ Jihova o wo ohrọ-oriọ? (Ahwo Ẹfisọs 2:4, 5)
17 Ẹtanigbo na o dhesẹ nọ “Ọghẹnẹ ọ vọ avọ ohrọ.” Jihova “o ru omai ziọ uzuazọ . . . evaọ okenọ ma ro whu no fiki iruthọ.” (Se Ahwo Ẹfisọs 2:4, 5.) Ahwo nọ “a wo emamọ eva, nọ a ti wo uzuazọ ebẹdẹ bẹdẹ” a wọhọ ahwo nọ uwou u kie ruru nọ a bi bo re ohwo jọ ọ dhẹ ze ti siwi ai. (Iruẹru 13:48) Ahwo otiọye na a riẹ nọ a rrọ igbo uzioraha, yọ a gwọlọ ohwo nọ ọ rẹ ta ae no igbo na. Jihova o bi vi ahwo riẹ bru ai re a ta usi uwoma Uvie na kẹ ae, a vẹ sae riẹ Jihova gbe Ọmọ riẹ Jesu Kristi. (Jọn 17:3) Otẹrọnọ Setan o je roro nọ Ọghẹnẹ ọ te sai gbe ru oware nọ ọ gwọlọ họ fikinọ Adamu avọ Ivi a raha uzi no, kiyọ o roro thọ.
18. Nọ ma te bi roro kpahe ẹtanigbo na, eme u fo nọ ma rẹ kareghẹhọ?
18 Nọ ma te bi roro kpahe ẹtanigbo na, joma kareghẹhọ nọ orọnọ fiki epanọ eware i re ro woma kẹ omai ọvo Jihova o ro vi Jesu ze ti whu hu. Oware jọ o riẹ nọ o rro vi oyena. U wo ẹme jọ nọ Setan ọ ta fihotọ evaọ ọgbọ Idẹn. Yọ uwhu Jesu na oye u ru nọ a rọ riẹ uzẹme ẹme na. (Emu. 3:1-5, 15) U ru nọ a rọ riẹ nọ eme nọ Setan ọ ta kpahe Jihova na erue. Uwhu Jesu u te je ru nọ a ti ro si omai no igbo uzioraha gbe uwhu. Yọ oware nana u ru nọ ma rọ riẹ nọ Ọghẹnẹ o you omai gaga. Oware ofa nọ u dhesẹ nọ Jihova o you omai gaga họ, ọ kẹ omai uvẹ nọ ma sai ro ru oware nọ u dhesẹ nọ Setan yọ ọtọrue. Jihova ọ kẹ omai uvẹ yena dede nọ mai yọ erahaizi. (Itẹ 27:11) Ẹvẹ whọ sai ro dhesẹ nọ idhe ẹtanigbo na o da owhẹ ẹro fia? Uzoẹme notha o ti ru ei vẹ kẹ omai.
OLE AVỌ 19 Emu Owọwọ Olori Na
a ẸME NỌ A RU VẸ: Ẹtanigbo yọ epanọ a rẹ hwa unuigho jọ hayo rọ oware jọ ze re a siobọno ohwo nọ a mu. Uwhu Jesu họ osa nọ a hwa re a sae ta ahwo nọ a yoẹme no igbo uzioraha gbe uwhu.