Oware nọ O Mai Woma nọ Who re Ru nọ A te Kienyẹ Owhẹ Hayo Amọfa

1-2. Fikieme eva e gbẹ be were ahwo ho, kọ eme ma re roro nọ a te bi kienyẹ omai hayo amọfa?

AKPỌ nana nọ ma rrọ na, a bi kienyẹ ahwo gaga. A re kienyẹ iyogbe, eyae na, hayo ezae na. A re kienyẹ ahwo jọ fiki oria nọ a no ze hayo ovioma rai. Isu nọ e be daezọ ahwo ho rekọ epanọ a re ro fe ọvo a be gwọlọ, a be wha ebẹbẹ buobu ze je ru ebẹbẹ nọ ahwo a wo no vẹre ga. Mai kpobi ma be ruẹ uye fiki eware nana gbe efa nọ ahwo a bi ru.

² Oyejabọ nọ eva e gbẹ be were ahwo buobu hu na. Okienyẹ ọ rẹ were ohwo ọvo ho. Mai kpobi ma gwọlọ jọ akpọ nọ a rẹ jọ riẹ ohwo kpobi ru, oma u ve je dhẹ omai. O soriẹ ze nọ ahwo jọ a be rọ dhogbo epanọ a re ro si okienyẹ no akpọ na. Ejọ i re kere kpahe eware nọ u fo nọ egọmeti ọ rẹ seba, ahwo buobu a vẹ whobọhọ obe na. Efa a re kuomagbe ahwo nọ a bi luje inọ eware nọ egọmeti o bi ru e were rai hi. Yọ ahwo buobu a rẹ gwọlọ votu kẹ ohwo nọ ọ ta nọ o ti fiobọhọ kẹ ae re a se ae ba ekienyẹ. Rekọ mai Ileleikristi ma jọ Ebaibol wuhrẹ nọ ma “wo obọ kugbe akpọ na ha.” Ma rẹ hẹrẹ okenọ Uvie Ọghẹnẹ o ti ro si okienyẹ kpobi no. (Jọn 17:16) O make rrọ ere na, o rẹ kẹ omai uye nọ a te bi kienyẹ ohwo jọ. Yọ o rẹ lẹliẹ omai roro nọ: ‘Eme me ti ru? Kọ me re ru oware jọ obọnana re a siọ okienyẹ nana ba?’ Ma te ruẹ iyo enọ nana nọ ma be te ta kpahe oghẹrẹ nọ Jihova avọ Jesu a rri okienyẹ na.

OKIENYẸ O RẸ DHA JIHOVA AVỌ JESU EVA GAGA

3. Eme ọ wha riẹ ze nọ okienyẹ ọ be hae rọ kẹ omai uye? (Aizaya 5:7)

³ Ebaibol ọ vuẹ omai oware nọ okienyẹ ọ be hae rọ kẹ omai uye na. Ọ ta nọ Jihova ọ ma omai evaọ uwoho riẹ, yọ “o you ẹrẹreokie gbe uvioziẹ.” (Ol. 33:5; Emu. 1:26) Jihova o re kienyẹ ohwo ho, yọ ọ gwọlọ nọ ohwo ọvo o kienyẹ ọrivẹ riẹ hẹ. (Izie. 32:3, 4; Mae. 6:8; Zẹk. 7:9) Evaọ oke Aizaya ọruẹaro na, ahwo Izrẹl buobu a je kienyẹ ibe ahwo Izrẹl rai, yọ Jihova o yo “oviẹ ahwo” nọ a kienyẹ nọ a jẹ “ruẹ uye.” (Se Aizaya 5:7.) Nọ Jihova ọ ta kẹ ahwo omuomu na bẹ no, rekọ a bi yo ho, ọ tẹ kuvẹ nọ a mu ai kpohọ igbo.—Aiz. 5:5, 13.

4. Eme iku jọ nọ e rrọ Ebaibol i wuhrẹ omai kpahe oghẹrẹ nọ o rẹ jọ Jesu oma nọ a te bi kienyẹ ohwo? (Rri uwoho na re.)

⁴ Jesu ọ nwane wọhọ Ọsẹ riẹ Jihova, uvioziẹ o rẹ were iẹe. Okienyẹ ọ rẹ dhae eva. Okenọ ọ jọ otọakpọ, nọ ọ ruẹ ọzae jọ nọ obọ riẹ o ko, ohrọ riẹ o tẹ re iẹe. Ọ tẹ gwọlọ nọ o re siwi ei. Rekọ isu egagọ ahwo Ju nọ a wo ohrọ-oriọ họ, a gwọlọ nọ o siwi ei hi. Epanọ a rẹ rọ gba ahwo họ koko izi ibuobu nọ a fiba uzi Ẹdijala o mae jarai oja vi ọzae na nọ a re siwi. Kọ ẹvẹ Jesu o rri rai? “Eva egaga rai o kẹ riẹ uye gaga.”—Mak 3:1-6.

5. Eme ma rẹ kareghẹhọ nọ ma te bi mu ofu fikinọ a kienyẹ omai hayo ohwo jọ?

⁵ Nọ orọnọ okienyẹ ọ rẹ dha Jihova Ọghẹnẹ avọ Jesu eva na, ọ tẹ be dha omai eva, o thọ họ. (Ẹf. 4:26) Rekọ ma rẹ kareghẹhọ nọ, ma mu ofu kẹhẹ, u re nwene oware ovo ho. Ma te mu ofu na kri hrọ, omobọ mai ma bi kpe. Yọ ma gbẹ sae gba ofu mai hi, o rẹ wha uye se omai. (Ol. 37:1, 8; Jem. 1:20) Kọ eme ma re ru nọ a te bi kienyẹ omai hayo ohwo jọ? Ma rẹ sai wuhrẹ eware buobu mi Jesu.

OWARE NỌ JESU O RU NỌ A JE KIENYẸ AHWO

6. Eme o dhesẹ nọ a je kienyẹ ahwo okenọ Jesu ọ jọ otọakpọ? (Rri uwoho na re.)

⁶ A je kienyẹ ahwo gaga okenọ Jesu ọ jọ otọakpọ. Ọ ruẹ epanọ isu egagọ a je ro kienyẹ ahwo nọ a rrọ otọ rai. (Mat. 23:2-4) Yọ ọ riẹ nọ ahwo Rom nọ a je su oke yena a jẹ rọ obọ ogaga su ahwo. O tẹ whae ze nọ ahwo Ju buobu a rọ gwọlọ nọ a rẹ gbẹ jọ otọ ahwo Rom hu. Ejọ e jariẹ nọ a re se ahwo Izilọto nọ a jẹ họre kẹ epanọ ahwo Ju a re ro wo esuo obọrai. Rekọ Jesu o fi omariẹ họ eware itieye na ha, yọ o ru epanọ a re ro fi amọfa họ isuẹsu na ha. Nọ ọ riẹ nọ a bi ti kru ei re a rehọ iẹe mu ovie, o te siomano.—Jọn 6:15.

7-8. Okenọ Jesu ọ jọ otọakpọ, fikieme ọ gbẹ jẹ họre kẹ epanọ okienyẹ o re ro no akpọ na ha? (Jọn 18:36)

⁷ Nọ Jesu ọ jọ otọakpọ, o dhomahọ isuẹsu hayo ta ẹme kẹ enọ i bi su re a siọ ahwo ba ekienyẹ hẹ. Fikieme? Ọ riẹ nọ ahwo-akpọ a wo udu nọ a re ro su dede he, yọ a wo ẹgba gbe areghẹ nọ a re ro su ohwo-akpọ ibe rai hi. (Ol. 146:3; Jeri. 10:23) U te no ere no, a rẹ sai si eware nọ e be wha okienyẹ ze notọ họ. Uzedhe ukumuomu na, ojihẹ na, Setan Ẹdhọ họ ọnọ o bi su akpọ na. Yọ ma rẹ ruẹ e riẹ hẹ. Ọye ọ be bẹbẹ ahwo họ re a kienyẹ ahwo. (Jọn 8:44; Ẹf. 2:2) Yọ fikinọ ma gba ha, ohwo nọ ọ maki wo emamọ eva dede, o re ru eware nọ e rẹ kẹ amọfa uye ẹsejọ.—Ọtausi. 7:20.

⁸ Jesu ọ riẹ nọ Uvie Ọghẹnẹ ọvo u ti si eware kpobi nọ e be wha okienyẹ ze no. Oyejabọ ọ jẹ rọ rehọ oke gbe ẹgba riẹ kpobi “whowho usi uwoma Uvie Ọghẹnẹ.” (Luk 8:1) Ọ ta kẹ “enọ ohọo gbe uruame ẹrẹreokie u bi kpe” nọ ofruriọ gbe okienyẹ i ti no akpọ na ẹdẹ jọ. (Mat. 5:6; Luk 18:7, 8) Rekọ orọnọ ahwo-akpọ a ti ru ei hi rekọ egọmeti Ọghẹnẹ nọ ọ rrọ obọ odhiwu. Yọ egọmeti yena “u wo obọ kugbe akpọ nana ha.”—Se Jọn 18:36.

RỌ ARO KELE JESU NỌ A TE BI KIENYẸ AHWO

9. Ẹvẹ whọ rọ riẹ nọ Uvie Ọghẹnẹ ọvo o ti si okienyẹ no akpọ na tẹtẹtẹ?

⁹ Okienyẹ nọ ọ rrọ akpọ na nẹnẹ ọ ga vi onọ o jariẹ okenọ Jesu ọ jọ otọakpọ. U dhesẹ nọ “edẹ urere” na ma rrọ na. Yọ ma riẹ nọ Setan avọ ahwo nọ a gba ha nọ o bi su a gbẹ be wha okienyẹ na ze. (2 Tim. 3:1-5, 13; Evia. 12:12) Rekọ Jesu o fiobọhọ kẹ omai riẹ nọ Uvie Ọghẹnẹ ọvo o ti si eware nọ e be wha okienyẹ ze no akpọ na. Ma rehọ omamai kpobi kẹ Uvie na no, fikiere ma re lele ahwo luje re egọmeti ọ kpọ eware nọ e be thọ vi hi, yọ ma re kuomagbe egwae hayo eware itieye na ọvo ho. Iku oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Stacya u dhesẹ erere nọ ma re wo nọ ma tẹ kẹnoma kẹ eware itieye na. Taure Stacy o te ti kurẹriẹ, ọ jẹ hai kuomagbe ahwo họre kẹ epanọ eware i re ro woma. Rekọ nọ u te oria jọ, o te mu iroro ivẹ họ ewo. Ọ ta nọ: “Nọ me te bi lele ahwo luje, ẹsejọ mẹ vẹ nọ omamẹ nọ, ‘Kọ onana nọ me bi ru na o mai woma?’ Rekọ enẹna nọ mẹ rọ omamẹ kpobi kẹ Uvie Ọghẹnẹ no na, mẹ riẹ nọ abọ nọ ọ mai woma mẹ rrọ na. Mẹ riẹ nọ Jihova ọvo ọ rẹ sae kioja kẹ ohwo kpobi nọ a kienyẹ, yọ oghẹrẹ nọ o ti ro ru ei u ti woma vi onọ me je ru na kpekufiẹ.”—Ol. 72:1, 4.

10. Nọ ahwo a te bi luje re eware e sai woma, ẹsibuobu eme o re noi ze, kọ ẹvẹ oyena o gbẹ rọwokugbe ẹme nọ Jesu ọ ta evaọ Matiu 5:43-48 he? (Rri uwoho na re.)

¹⁰ Nọ ahwo a te bi luje re isu ẹwho hayo egọmeti a kpọ oware jọ vi, ẹsibuobu ofu a re ro ru ei, yọ epanọ u re ro woma kẹ ae ọvo a re roro. Jesu o je ru ere he, yọ o wuhrẹ omai ere he. (Ẹf. 4:31) Oniọvo jọ nọ a re se Jeffrey o muẹrohọ oware jọ. Ọ ta nọ: “Nọ ahwo a te bi luje, evaọ oke ọsosuọ a re ru ei dhedhẹ, rekọ ẹsiẹvo na ozighi ọ gba no, a mu eware ahwo họ ẹkwa no.” Jesu o wuhrẹ omai nọ ma you ahwo kpobi, te ahwo nọ a rọwo ẹme mai hi gbe enọ i bi kpokpo omai. (Se Matiu 5:43-48.) Mai yọ Ileleikristi, fikiere ma rẹ daoma whaha oware kpobi nọ Jesu o ru hu, ma ve ru onọ o ru.

11. Eme ọ rẹ whae ze nọ ma rẹ rọ gwọlọ kuomagbe ahwo nọ a be họre kẹ epanọ eware i re ro woma?

¹¹ Dede nọ ma riẹ nọ Uvie Ọghẹnẹ o ti si okienyẹ no akpọ na tẹtẹtẹ, ẹsejọ o rẹ bẹ omai re ma rọ aro kele Jesu nọ a te bi kienyẹ omai. O jọ ere kẹ oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Janiya. Ahwo jọ a ru rie gaga fikinọ ovioma riẹ o wọhọ ọrai hi. Ọ ta nọ: “Oware nọ a ru omẹ na ọ kẹ omẹ uye gaga. Ofu nọ ọ jọ omẹ eva ọ ga te epanọ mẹ rọ gwọlọ nọ a ru ahwo na kele. Me te roro nọ me re kuomagbe ahwo jọ nọ a be họre kẹ epanọ a rẹ rọ siọ ahwo erẹwho efa hayo ovioma ọfa ba emukpahe. Me roro nọ yọ emamọ edhere jọ nọ me ti ro dhesẹ nọ oware nọ a bi ru na o woma ha.” Rekọ Janiya ọ tẹ te ruẹ nọ ọ rẹ siọ iroro yena ba. Ọ ta nọ: “Oghẹrẹ nọ ahwo nọ a be gọ Ọghẹnẹ hẹ a re ru oye mẹ be gwọlọ rọ aro kele na. Ukpenọ me fievahọ Jihova inọ ọ te kpọ eware vi, kọ ahwo-akpọ me bi roro nọ a te kpọ eware vi. Fikiere mẹ tẹ kẹnoma kẹ ahwo nana.” Oriruo oniọvo na o wuhrẹ omai nọ ma rẹ yọroma gaga re ma gbẹ rọ fiki oware uyoma nọ a ru omai dhomahọ ẹme isuẹsu hayo họre kẹ epanọ eware i re ro woma ha.—Jọn 15:19.

12. Fikieme ma gbẹ gaviezọ kẹ iku eware iyoma kpobi nọ a bi gbe he?

¹² Eme u re fiobọhọ kẹ omai nọ ma gbe mu ofu ga hrọ họ nọ a te kienyẹ omai? Oware jọ nọ u bi fiobọhọ kẹ ahwo buobu họ, eware kpobi a re se hayo gaviezọ kẹ hẹ, yọ oware kpobi nọ a bi dhesẹ evaọ etẹlivishọno gbe itanẹte a re rri hi. Ahwo a bi fi iku eware iyoma buobu họ itanẹte, yọ iku itieye na e rẹ lẹliẹ eva dha ohwo thesiwa jẹ gwọlọ họre kẹ epanọ a rẹ rọ siọ eware yena ba. Ẹsibuobu ahwo nọ i re whowho usi eware nọ e via a re gbiku na oghẹrẹ nọ a rri oware na orọnikọ oghẹrẹ nọ o via dẹẹ hẹ. O tẹ make rọnọ a gine kienyẹ ohwo jọ, ma te bi roro kpahe iẹe gaga, kọ u wo obufihọ jọ kẹ omai? Ma tẹ be gaviezọ kẹ iku itieye na gaga, akpọ ọ te vẹso omai no, keme eva e te gbẹ were omai hi. (Itẹ 24:10) Yọ mai tube yoma na, ma gbẹ te kareghẹhọ họ inọ Uvie Ọghẹnẹ ọvo u ti ku ebẹbẹ na kpobi họ.

13. Ẹvẹ Ebaibol nọ ma re se kẹdẹ kẹdẹ o sai ro fiobọhọ kẹ omai thihakọ?

¹³ Ma te bi se Ebaibol kẹdẹ kẹdẹ je roro didi kpahe eware nọ ma se, u re fiobọhọ kẹ omai thihakọ okienyẹ nọ ọ rrọ akpọ na. Nọ oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Alia ọ ruẹ oghẹrẹ nọ a bi ru ahwo evaọ ẹwho riẹ, eva e dha riẹ gaga. Ọ ta nọ: “O wọhọ nọ ahwo nana nọ a bi ru ahwo ugberu na, a be sai ru ai oware ovo ho. Rekọ nọ mẹ keria roro oware na, mẹ tẹ nọ omamẹ nọ, ‘Kọ u gine mu omẹ ẹro nọ Jihova o ti ku ebẹbẹ na kpobi họ?’ Oke yena me ro se obe Job 34:22-29. Ẹme nọ ọ rrọ etẹe na ọ lẹliẹ omẹ kareghẹhọ nọ Jihova ọ be ruẹ ohwo kpobi. Ọye ọvo ọ rẹ sai bru uvioziẹ, yọ ọye ọvo ọ rẹ sae kpọ eware nọ e thọ vi.” Nọ ma be hẹrẹ okenọ Uvie Ọghẹnẹ u ti ro si okienyẹ no akpọ na, u fo nọ ma rẹ riẹ oware nọ ma re ru nọ a te bi kienyẹ omai hayo amọfa.

OWARE NỌ MA RE RU KPAHE OKIENYẸ NỌ Ọ RRỌ AKPỌ NA

14. Eme ma re ru re ma gbẹ jẹ zọhọ fihọ okienyẹ nọ ọ rrọ akpọ na ha? (Ahwo Kọlọsi 3:10, 11)

¹⁴ Ma sae whaha ahwo eware iyoma nọ a bi ru hu, rekọ ma sae yọroma re ma siọ omọfa oware uyoma ba eru. Ma ta no ẹsejọ inọ ma rẹ rọ aro kele Jesu ru eware nọ i dhesẹ nọ ma you ahwo. Ma te you ahwo kpobi te enọ i bi kienyẹ amọfa, ma rẹ kẹ ae adhẹẹ. (Mat. 7:12; Rom 12:17) Eva e rẹ were Jihova nọ ma tẹ be riẹ ahwo kpobi ru.—Se Ahwo Kọlọsi 3:10, 11.

15. Ẹvẹ Ebaibol nọ ma re wuhrẹ ahwo o re ro ru nọ eware iyoma i gbe bu hrọ họ?

¹⁵ Oware nọ o mai woma nọ ma re ru kpahe okienyẹ nọ ọ rrọ akpọ na họ, ẹme Ọghẹnẹ nọ ma rẹ ta kẹ ahwo. Fikieme? Keme “eriariẹ Jihova” e rẹ sae lẹliẹ ohwo nọ ọ rrọ eva gaga zihe ruọ ohwo nọ ọ rrọ wowou, yọ o rẹ lẹliẹ ohwo ugbarugba zihe ruọ ohwo odhedhẹ. (Aiz. 11:6, 7, 9) Joma kẹ oriruo oniọvo jọ nọ a re se Jemal. Taure o te ti kurẹriẹ, o kuomagbe ahwo nọ a jẹ họre egọmeti orẹwho rai fikinọ a rri rai nọ a bi kienyẹ ahwo. Rekọ uwhremu na ọ ta nọ: “Whọ sae gba ahwo họ nwene he. A gba omẹ họ kurẹriẹ hẹ, rekọ eware nọ mẹ jọ Ebaibol wuhrẹ e lẹliẹ omẹ kurẹriẹ.” Eware nọ Jemal o wuhrẹ i fiobọhọ kẹe siọ ohọre ba. Epanọ ahwo a kurẹriẹ bu te, ere ahwo nọ a re kienyẹ ahwo a rẹ kawo te.

16. Fikieme whọ rọ gwọlọ nọ whọ rẹ vuẹ ahwo kpahe Uvie Ọghẹnẹ?

¹⁶ Ma be rọ aro kele Jesu ta usi uwoma Uvie Ọghẹnẹ kẹ ahwo. Ma be rọ ajọwha vuẹ ae nọ Uvie na ọvo o ti si okienyẹ no akpọ na. Ẹruore nana ọ sae lẹliẹ udu enọ a kienyẹ dhẹ. (Jeri. 29:11) Sista Stacy nọ ma ta ẹme te ẹsejọ na ọ ta nọ: “Eware nọ mẹ jọ Ebaibol wuhrẹ no o wha riẹ ze nọ eware iyoma nọ a bi ru ahwo, te enọ a ru omẹ no, e gbẹ be kẹ omẹ uye ga hrọ họ. Jihova ọ be rọ Ebaibol na sasa omai oma.” Re whọ sae rọ ẹruore nọ Ebaibol ọ kẹ omai na sasa ahwo oma, who re wuhrẹ ẹme nọ whọ te ta ziezi. Ma jọ uzoẹme nana ta kpahe ẹme nọ Ebaibol ọ ta kpahe epanọ okienyẹ o ti ro no akpọ na. Epanọ eware nana i mu owhẹ ẹro te, ere whọ te rọ onaa ta ẹme kpahe ai te nọ a tẹ be jọ obọ isukulu hayo obọ iruo ra gbiku eware iyoma nọ e be via.b

17. Ẹvẹ Jihova o bi ro fiobọhọ kẹ omai thihakọ okienyẹ?

¹⁷ Ma riẹ nọ a ti gbe kienyẹ omai keme Setan nọ ọ rrọ “osu akpọ nana” o ri whu hu. Rekọ evaọ ẹgba Ọghẹnẹ ma ti thihakọ riẹ, yọ ma riẹ nọ ẹdẹ jọ “a ti le” osu akpọ na no. (Jọn 12:31) Jihova ọ jọ Ebaibol na vuẹ omai oware nọ o be wha okienyẹ ze gbe epanọ o rẹ kẹe uye te nọ a te bi kienyẹ omai. (Ol. 34:17-19) Ọ rehọ Ọmọ riẹ wuhrẹ omai oware nọ ma re ru kpahe okienyẹ nọ ọ rrọ akpọ na gbe epanọ Uvie riẹ o ti ro si okienyẹ notọ tẹtẹtẹ. (2 Pita 3:13) Joma gbẹ hae ta usi uwoma Uvie na avọ ajọwha nọ ma be hẹrẹ okenọ “uvioziẹ gbe ẹrẹreokie” ọ te rọ jọ oria kpobi evaọ akpọ na.—Aiz. 9:7.