Uwẹ Dẹ Yẹ Sabọ Ha Ghọnghọn Aharẹmiẹn Ẹbho He Uwẹ

1. Be Jesu tayẹ? Bezẹle nọn da han mhan ilo?

BHI Ọta Ogbakha Nin Jesu Ta bhi Uke Oke, ọle da yọle: “Eghọnghọn hi ọsẹbha ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin ẹbho rẹ he ibha.” (Luk 6:22) Ene ọta nan nin Jesu tale dẹ wo han ẹbho ne ha ka ọle ehọ ilo, ranmhude ọria i ghọnghọn sade ẹbho he ọle. Bezẹle nin Jesu da ta ọne ọta nan? Inọnta nọn khẹke nin mhan ria eria nyan khọnan, ranmhude ẹbho ne bunbun ẹlẹnan wo he edibo nesi Jesu. Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan ebezẹle nin ẹbho da he mhan bi ebi mhan ha rẹ sẹyẹ ha ghọnghọn yẹ aharẹmiẹn ẹbho he mhan.

EBEZẸLE NIN ẸBHO DA HE MHAN

2-3. Bezẹle nan da kpokpo Kristiẹn ọsaje ẹlẹnan? Be ọnan ha rẹ rẹkpa mhan yẹ rẹ ha re ẹlo nọn khẹke ghe ẹbho ne kpokpo mhan? (Jọni 16:​2, 3)

² Ẹbho he mhan ranmhude ghe mhan ga Jehova. Rẹji ene ẹbho ne ha kpokpo edibo nesi Jesu, ne yẹ gbono eso a bhi ẹwẹ ele, Jesu da yọle: “Ele bha lẹn imẹn bi Aba imẹn.” (Tie Jọni 16:​2, 3.) Họbhọ sua ẹbho bhọ rẹ ha kpokpo ẹbho nesi Osẹnobulua? Esu nọn. Ọle hi “osẹ ọsi ọne ore nan.” (2 Kọr. 4:​3, 4) Ọle bha guanọ nin ẹbho luẹ ẹmhọanta rẹji Jehova, sẹyẹ, ọle hi ọnọn sua ẹbho bhọ rẹ ha kpokpo ẹbho ne lẹn ẹmhọanta rẹji Jehova, yẹ hoẹmhọnlẹn. (Jọni 8:​42-44) Nin mhan rẹ dọ lẹn ọnan, be ọ ha rẹ rẹkpa mhan yẹ rẹ ha re ẹlo nọn khẹke ghe ẹbho ne kpokpo mhan? Mhan i da ha khọẹkẹ ẹbho ne kpokpo mhan, ranmhude mhan lẹnmhin ghe Esu hi ọnọn hiẹ ele.

³ Fẹ ijiẹmhin ọsi obhio mhan natiọle Pavel ghe, nọn nyẹnlẹn bhi agbaẹbho nan da mun idobolo bhi iwẹnna oga nọnsẹmhan.a Ranmhude nin ọle rẹ ha ga Jehova, a da mun ọle kue yẹ manman gbe ọle. A da mun ọle ọkpa ọbhi ighan nan da re oya nin ẹbho rẹ nabhi uki ne bunbun. Pavel da yọle: “Ọ wo dọ khia bhi ẹlo a ghe, Esu bi ẹhi nesọle hi ene ho ne re mhan zobọ bhọ rẹ ha ga Jehova. Sẹyẹ, mẹn dọ lẹn kere ghe, ene bunbun bhi ẹwẹ ene gbẹloghe onighan i khọẹkẹ mhan, ebi a taman ele nin ele lu ele lu.” Obhio mhan nin okpia ọkpa nọn nyẹnlẹn bhi Croatia, nọn wo ha ziengbe ekpokpo bhi obọ azagba-uwa nọnsọle ne i ga Jehova da yọle: “Mẹn wo dọ luẹ kere ghe, Esu hi ọnọn kpokpo imẹn, ghe ọ i yi ẹbho ne ribhi azagba-uwa nọnsẹmẹn.”—Ẹfẹ. 6:12.

4. Be mhan miẹn luẹ bhi ijiẹmhin nọnsi Jesu bi Stivin nin odibo? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁴ Mhan bha he ẹbho ne kpokpo mhan. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọ wo yẹẹ mhan rẹ ha nan erọnmhọn nin ele. (Mat. 5:44) Mhan dẹ sabọ mien emhin luẹ bhi obọ Jesu bi Stivin nin odibo bhi ebi ele rẹ lu iriọ yẹ. Bhi ẹghe nin eyokhọnlẹn nọnsi Rom rẹ ha khan Jesu mun eran, ọle da nan erọnmhọn nin ele yọle: “Aba, rẹhunmhan ele.” (Luk 23:34) Jesu da bhii Jehova nin ọle rẹhunmhan ene eyokhọnlẹn nan taman nin ele gbọ ọle a. Asabọmiẹn ọle yẹ wo ha ria ẹmhọn ene ẹbho ne ha so yọle nan gbọ ọle a. Ene mun ọkalo bhi oga hi ene ha sua ene ẹbho nan bhọ ne ha so yọle nan gbe Jesu a. Jesu lẹnmhin ghe ene ẹbho nan bha gene lẹn ebi ele lu. Iriọ Stivin nin odibo yẹ rẹ bhii Osẹnobulua nin ọle rẹhunmhan ẹbho ne gbọ ọle a. (Iwẹn. 7:​58-60) Jehova be wanniẹn erọnmhọn ọsi Jesu bi Stivin? Ehe. Eso bhi ene ẹbho ne gbe Jesu a da fidenọ ye dọ ha mhọn urẹọbhọ da Jesu yẹ mianmẹn. (Iwẹn. 2:​36-41) Sọl nọn re obọ bhọ nan rẹ gbe Stivin an da dọ kiẹn Kristiẹn beji akizẹbue, sẹyẹ, emhin-ebe kẹkẹ nin ọle lu bhi ẹghe nin ọle bha sẹ rẹ kiẹn Kristiẹn da wo manman ba ọle bhi egbe.—1 Tim. 1:13.

5. Be uwẹ miẹn luẹ bhi okha nọnsi César?

⁵ Ẹlẹnan nian, Jehova yẹ wo họn erọnmhọn nọnsẹmhan sade mhan bhii ọle nin ọle rẹhunmhan ẹbho ne kpokpo mhan. Fẹ ijiẹmhin ọsi obhio mhan natiọle César ghe, nọn nyẹnlẹn bhi Venezuela. Aba ọle da wo manman ha kpokpo ọle ranmhude nin ọle rẹ ha ga Jehova. César da yọle: “Amhẹn esili bi inẹn esili inẹn mẹn wo ha khin. Ọle wo mun ẹmhọn Agbejele kalo bhi iẹnlẹn nọnsọle. Ọrẹyiriọ, ọle bha fikekegbe aba mẹn. Inẹn mẹn da taman mẹn bi ibhio mẹn nekẹle nin mhan ha mun ekpẹn nin aba mhan. Ọle da taman mhan nin mhan ha hẹnmhọn nanlẹn sade emhin nin ọle yọle nin mhan lu i da re mhan gbobọrauhi nọnsi Jehova.” Beji ẹghe ki rẹ ha khian, aba ọle da fẹkẹ dọ ha fidenọ. César da yẹ yọle: “Ẹdọkpa beji mẹn nan erọnmhọn fo, mẹn da nọọn aba mẹn si ọle dẹ ka nin mẹn ha man ọle Baibo. Mẹn da wo manman ha ghọnghọn beji ọle taman mẹn ehe.” Akizẹbue, aba César da mianmẹn. Bhi ọsi ẹmhọanta, ọ yi ẹbho rebhe ha sabọ re iriọ fidenọ. Sokpan, ahamiẹn mhan re ekpẹn rẹ ne ele lu emhin yẹ nyẹn iẹnlẹn esili, ọ dẹ sabọ rẹso ele bhi ọkhọle rẹ fi uwedẹ nin ele rẹ ne mhan lu emhin denọ. Ọ manman wo re mhan ghọnghọn sade ele lu iriọ! Mhan wo khuaẹloghe ẹghe nin Jehova nin Osẹ ọsi itohan bi “Ọbhuohiẹn ọsi ọne otọ nan rebhe,” ha rẹ si ẹbho ne sẹnian kẹ egbe.—Gen. 18:25.

6. Beji Mak 13:13 rẹman, emhin ọbhebhe nela zẹle nin ẹbho da he mhan ẹlẹnan?

⁶ Ẹbho he mhan ranmhude ghe mhan mun ekpẹn nin Jesu. Jesu da yọle ghe ẹbho ne bunbun dẹ he Kristiẹn ọsaje “ranmhude elin [nọnsọle].” (Tie Mak 13:13.) Be a re “elin” nọnsi Jesu rẹ tẹmhọnlẹn? Ebi a re ọle tẹmhọnlẹn hi, una ọria nin Jesu khin, bi ihe nin ọle ye bii Ojie ọsi Agbejele nọnsi Osẹnobulua. Ẹlẹnan nian, ẹbho ne bunbun bha re obọ bhi ugbẹloghe ọsi Jesu Kristi nin Jehova zẹle nọn ha yi Ojie, ugbẹloghe ọsi eria ele wo re obọ i. Ẹmhọn mhan i zẹwẹ ti ẹbho ne sẹnian bhọ. Rẹ na bhi ukpe 1914 ha vade, ọle Jesu rẹ ha yi Ojie ọsi Agbejele nọnsi Osẹnobulua. Bhi ẹghe nọn bha yẹ ree gbe nian, ọle dẹ re ọkpẹnlẹn ọbhi ugbẹloghe rebhe ne bha re obọ ọbhi ugbẹloghe nọnsọle.

7-8. Bezẹle nin ẹbho eso da zuọ-zuọ Esali Jehova ẹlẹnan? (Jọni 15:​18-20) (Yẹ fẹ ene ifoto ghe)

⁷ Ebho ne bunbun he mhan ranmhude ghe mhan i lu emhin bhi uwedẹ nin ọne agbọn Esu nan rẹ lu emhin. Jesu ka tale ghe a dẹ he edibo nesọle ranmhude ele “iribhi ibo ọsi ọne agbọn nan.” (Tie Jọni 15:​18-20.) Kristiẹn ne nyẹnlẹn bhi ore nin ọhẹnhẹn bha ha ribhi ibo ọsi ọne agbọn nan. Iriọ yẹ nọn ẹlẹnan, mhan i lu emhin ne bha gba nin ẹbho bhi ọne agbọn nan lu, mhan i ria eria bhi uwedẹ nin ele rẹ ria eria, sẹyẹ, mhan i talọ bhi uwedẹ nin ele rẹ talọ. Ranmhude ọnan, ẹbho ne bunbun wo zuọ-zuọ ibhio mhan bhi eji ele da wẹnna la bhi isiku. (1 Pita 4:​3, 4) Ọ manman ti mhan bhọ ghe beji ẹghe rẹ ha gbera, eria eso ne ka rẹ ha kpokpo mhan wo dọ fi ọkhọle denọ, yẹ ji ẹmhọn mhan da ha ti ele bhọ.

⁸ Fẹ okha osi obhio mhan natiọle Ignacio nọn nyẹnlẹn bhi Central America ghe. Ẹghe rebhe ọman-emhin ọkpa bhi isiku nin ọle yo rẹ ha zuọ-zuọ ọle, ranmhude ghe ọle re obọ rẹkhan adia nesi Jehova. Ọkuẹsẹ Ignacio sibhi ọne isiku nin re, ọne ọman-emhin da nọọn ọlẹn ebe rẹkpa ọle rẹ sabọ ha re obọ rẹkhan adia ne ribhi Baibo arẹmiẹn ẹbho zuọ-zuọ ọle. Ignacio da taman ọne ọman-emhin ghe, inian ọle ghe uhi nọnsi Osẹnobulua bii ugbega. Ọle da tie ọne ọman-emhin vae bhi ikolo oga nọnsẹmhan. Ọne ọman-emhin da gene vae! Ọnan da wo manman han Ignacio ilo. Uwedẹ nin ene ibhio mhan bhi ọne agbotu rẹ miẹn ọlẹn bhi egbe, da wo manman rẹso ọle rẹ sẹbhọ ghe ọle da wo munhẹn ha yo ikolo oga. Beji ẹghe rẹ ha khian, ọne ọman-emhin da miẹn kpokpo bhi egbe ranmhude nin ọle rẹ ha luẹ Baibo. Ọkpakinọn, ọle bha zobọ bhọ rẹ ha luẹ Baibo. Akizẹbue, ọle da mianmẹn.

9-10. (a) Emhin ọbhebhe nela re ẹbho ne ga Osẹnobulua dikẹ bhi ọne agbọn Esu nan? (b) Be mhan miẹn luẹ bhi ijiẹmhin ọsi Pọl nin odibo?

⁹ Emhin ebhebhe nọn rẹ mhan dikẹ bhi ọne agbọn Esu nan hi, ranmhude nin mhan bha rẹ deba bhi ẹmhọn ahinmhin-ibo bi bhi ẹmhọn okhọnlẹn. (Jọni 18:36) Beji Rom 13:1 rẹman, mhan wo dọnmhegbe rẹ re obọ rẹkhan uhi nin ene gbẹloghe re bhi otọ. Ọrẹyiriọ, mhan i deba ibo soso bhi ẹmhọn ahimhin-ibo, mhan i khu ọbhọ nan rẹ re mhan ọbhi ihe ọsi ene gbẹloghe la re ebe ọbhi ẹkpẹti nin ọria nọn guanọ nan re ọle ọbhi ihe. Bezẹle? Ranmhude Jehova mhan sun rẹkhan, sẹyẹ, Agbejele nọnsọle nin Jesu gbẹloghe mhan re obọ i. Ranmhude ọnan, a sẹ wo mun Esali Jehova ne bunbun ọbhi ighan. Ọrẹyiriọ, ibhio mhan ne ribhi ighan sẹyẹ wo tẹmhọn Osẹnobulua. Ene ibhio mhan nan wo re egbe khọkhọ Pọl nin odibo nọn gbe ikpe ne bunbun bhi ighan. (Iwẹn. 24:27; 28:​16, 30) Arẹmiẹn Pọl ribhi ighan, ọle da sẹyẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua man ẹbho ne ka ọle ehọ. Ẹbho bii ene gbẹloghe onighan, ene bhuohiẹn, ene gbẹloghe bi ene ijie. Asabọmiẹn Pọl yẹ tẹmhọn Osẹnobulua man ekhaẹmhọn ọsi Nero nọn ha gbẹloghe otọ Rom rebhe.—Iwẹn. 9:15.

¹⁰ Iriọ yẹ nọn ẹlẹnan, ibhio mhan ne ribhi ighan dọnmhegbe nin ele rẹ tẹmhọn Osẹnobulua man eria ne ka ele ehọ. Eria bii ebhuohiẹn, unakpa, bi ene gbẹloghe onighan. Obhio mhan nin okpia ọkpa nọn gbe ikpe ehan bhi ighan ranmhude nin ọle bha rẹ deba bhi ẹmhọn ahinmhin-ibo da yọle ghe, ọle bha ha ghe ighan nan mun ọlẹn ọi bii emhin nan rẹ re oya nanlẹn, sokpan, ọle da ha ghe ene ẹghe nin ọle gbe bhi ighan bii isẹhoa nin Jehova re nanlẹn rẹ guanọ eria ne mhọn ọkhọle nọn mhẹn. Ọ manman wo re mhan ghọnghọn sade Jehova noo mhan rẹ tẹmhọn ọlẹn man ẹbho ne sẹnian! (Kol. 4:3) Bha ji mhan fẹ emhin ọbhebhe ghe nọn zẹle nin mhan ha da sabọ ha ghọnghọn, aharẹmiẹn ghe ẹbho kpokpo mhan ranmhude nin mhan rẹ ga Jehova.

EBEZẸLE NIN MHAN HA DA SABỌ HA GHỌNGHỌN AHARẸMIẸN ẸBHO HE MHAN

11. Be ekpokpo ha rẹ sabọ ziẹn urẹọbhọ nọnsẹmhan yẹ? Re ijiẹmhin ọbhọ.

¹¹ Mhan lẹnmhin ghe uwedẹ nin ẹbho rẹ ne mhan lu emhin bhi ọne agbọn nan mun ọta akhasẹ nọn ribhi Baibo sẹ. Bhi ọta akhasẹ nin ọhẹnhẹn nan khale bhi Baibo, Jehova da yọle ghe, Esu bi ọrebhe ne ribhi ibo nọnsọle dẹ he ọrebhe ne hoẹmhọn ọlẹn nin Osẹnobulua, ne yẹ ga Ọle. (Gen. 3:15) Jesu yẹ wo tale igba ne bunbun ghe a dẹ he ẹbho ne ga Jehova. (Mat. 10:22; Mak 13:​9-12; Luk 6:​22, 23; Jọni 15:20) Eria ebhebhe ne gbẹn Baibo yẹ ta emhin ne sẹriọ bhi ene Baibo nin ele gbẹn. (2 Tim. 3:12; Jem. 1:2; 1 Pita 4:​12-14; Jud 3, 17-19) Bhiriọ, ọ i han mhan ilo sade ẹbho kpokpo mhan, sokpan, ọ rẹ mhan ghọnghọn, ranmhude ọta akhasẹ ne ribhi Baibo ha munsẹ. Ọnan rẹman ghe, Osẹ ọsi ẹmhọanta mhan ga. Obhio mhan nin okhuo nọn nyẹnlẹn bhi agbaẹbho ọkpa nan da mun idobolo bhi iwẹnna oga nọnsẹmhan da yọle: “Bhi ẹghe nin mẹn rẹ re egbe guẹ nin Jehova, mẹn lẹnmhin ghe ekpokpo dẹ zegbere ẹdọkpa. Bhiriọ, ekpokpo ha ki zegbere, ọ i han mẹn ilo, sẹyẹ, ọ i re ofẹn mun mẹn.” Ọdọ ọle da ha yi ọkpa bhi eria ne ha kpokpo ọle. Ọle da wo ha re obọ oya mun ọlẹn, sẹyẹ, ọle da tuẹ Baibo bi ebe nesọle a. Ọnan bha ha re ofẹn mun obhio mhan, sokpan, ọ da re urẹọbhọ nin ọle mhọn deziẹn. (Hib. 10:39) Ọle da yọle: “A ka tale ọbhi otọ ghe a dẹ kpokpo mhan. Bhiriọ, mẹn lẹnmhin ghe ọ dẹ sunu. Ekpokpo nin mẹn miẹn da rẹkpa mẹn rẹ rẹọbhọ ghe, oga ẹmhọanta khọnan.”

12. Be rẹkpa ibhio mhan nin okpia ọkpa rẹ sabọ ziengbe ekpokpo nin ọle ha kuẹlo da?

¹² Mhan lẹnmhin ghe, mhan dẹ kuẹlo da ekpokpo. Ọrẹyiriọ, ọ dẹ yẹ sabọ nọghọ mhan rẹ ziẹngbe ọle. Beji obhio mhan nin okpia ọkpa ha gbẹn ebi emhin dia ọle yẹ bhi egbe beji ọle ribhi ighan, ọle da yọle: “Ẹgheso, mẹn ki wo ha kpokpo-egbe, sẹyẹ, mẹn ki wo ha viẹ.” Be rẹkpa ọne obhio mhan nan bhi ọne idia nan? Ọle da yọle: “Ẹghe-ẹghe mẹn rẹ wo ha nan erọnmhọn. Ẹghe nọn ki rẹ khin nin mẹn riọre bhi ọsewewiẹ, mẹn ki wo nan erọnmhọn, sẹyẹ, bhi ọsi odanmhẹn, mẹn ki yẹ nan erọnmhọn sade ọnọghọ zegbere. Rẹ deba ọnin, ahamiẹn emhin nọn i mhẹn nan lu mẹn le rẹ ẹkẹ khọ mẹn, mẹn ki diọ bhi eji mhan da khọa yẹ khu odẹ ze egbe. Bhi enin, mẹn ki wo ha nan erọnmhọn.” Ọne obhio mhan da yẹ ria eria nyan ijiẹmhin ọsi ẹbho ne sun rẹkhan Jehova bhi ẹghe ẹdẹlẹ, bi bhi ẹghe nọnsẹmhan nan arẹmiẹn ele kuẹlo da ekpokpo. Ọnan da rẹkpa ọle rẹ sabọ ziengbe ekpokpo nin ọle ha kuẹlo da. Ọ da yẹ rẹkpa ọle rẹ sabọ ha mhọn ọfure nin Jesu yọle ghe, ẹbho ne rẹkhan ọlẹn dẹ ha mhọn.—Jọni 14:27; 16:33.

13. Be ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ziengbe ekpokpo?

¹³ Oyẹẹ nin mhan mhọn da Jehova bi ibhio mhan khua okhun gbera ekpokpo nọn hi ki rẹ khin nin mhan ha sabọ kuẹlo da. Jesu wo re ọkhọle rebhe hoẹmhọn Jehova, rẹ dọ sẹbhi ukpẹdẹ nin ọle yu. Ọle yẹ wo hoẹmhọn imọẹ ọle. (Jọni 13:1; 15:13) Ahamiẹn mhan mhọn oyẹẹ nọn sẹriọ da Jehova bi ibhio mhan nin mhan ko ga, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ziengbe ekpokpo nọn hi ki rẹ khin nin mhan ha sabọ kuẹlo da. Be ọnan ha rẹ sabọ sunu yẹ? Ji mhan fẹ ewanniẹn rẹji ọne inọnta nan ghe bhi ijiẹmhin ọsi Pọl nin odibo.

14. Be rẹkpa Pọl rẹ sẹyẹ ha sun rẹkhan Jehova arẹmiẹn ọle lẹmhin ghe ọle dẹ yu?

¹⁴ Ọkuẹsẹ a gbe Pọl a, ọle da gbẹn ilẹta ji Timoti rẹ taman ọlẹn yọle: “Ẹlinmhin nin Osẹnobulua re nin mhan iyi ẹlinmhin nọn rẹ mhan kiẹn eria ne mun ofẹn-ofẹn. Ẹlinmhin nọn ha rẹ mhan ha mhọn ahu nọn, nọn ha rẹ mhan ha re oyẹẹ man.” (2 Tim. 1:7) Be Pọl re ọnan ta? Ebi Pọl ha tẹmhọnlẹn hi, oyẹẹ nọn dinmhin nin Kristiẹn mhọn da Jehova, dẹ sabọ re ọle muegbe rẹ kuẹlo da ọkakale nọn hi ki rẹ khin. (2 Tim. 1:8) Edandan i ribhọ ghe, oyẹẹ nin Pọl ha mhọn da Jehova wo rẹkpa ọle rẹ ha sun rẹkhan Jehova rẹ sẹbhọ ghe, ọle bha mun ofẹn uu.—Iwẹn. 20:​22-24.

15. Be ibhio mhan nin mhan ko ga sẹ rẹ re oyẹẹ nọn dinmhin man egbe yẹ bhi ẹghe nọnsemhan? (Yẹ fẹ ifoto ghe)

¹⁵ Mhan wo manman hoẹmhọn ibhio mhan ne wo ha sun rẹkhan Jehova arẹmiẹn ele kuẹlo da ekpokpo. Ẹlẹnan nian, ibhio mhan eso wo mun iẹnlẹn nọnsele ọbhi okhẹnan beji ele ha da sabọ rẹkpa ibhio ele nin ele ko ga, beji Akuila bi Prisilia lu. Ele da wo mun iẹnlẹn nọnsele ọbhi okhẹnan rẹ rẹkpa Pọl. (Rom 16:​3, 4) Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi Russia, ibhio mhan eso da diọbhi ije kẹkẹ nan da muno ibhio mhan kue bhi ighan, nin ele dọ ko ele udu re. Ẹghe nin obhio mhan nin okhuo ọkpa nọn ribhi ighan rẹ daghe usun ibhio mhan kẹkẹ ne vae dọ rẹnẹ tue ele, ọ da wo manman rẹso ọle rẹ sẹbhọ ghe, ọle bha kẹ sabọ talọ. Oyẹẹ nọn dinmhin nin ene ibhio mhan wo rẹman ọlẹn bhi ẹghe nin ọle rẹ wo ha guanọ ọlẹn tee, da wo re ikoudure nanlẹn. Bhi ọsi ẹmhọanta, ahamiẹn mhan mhọn oyẹẹ nọn dinmhin da Jehova bi ibhio mhan nin mhan ko ga, ọ ki rẹkpa mhan rẹ sabọ ziengbe ekpokpo nọn hi ki rẹ khin, yẹ ha mhọn ẹghọnghọn bhi iẹnlẹn.

16. Bezẹle nin Pita nin odibo da yole ghe nin ẹbho ne kuẹlo da ekpokpo ranmhude urẹọbhọ nọnsele ha ghọnghọn? (1 Pita 4:14)

¹⁶ Ọ manman ti Jehova bhọ sade mhan ziengbe okakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da. (Tie 1 Pita 4:14.) Pita nin odibo da yọle ghe emhin nọn khẹke nọn, nin ẹbho ne kuẹlo da ekpokpo ranmhude urẹọbhọ nọnsele rẹ ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn. Bezẹle? Ranmhude, nin mhan rẹ ha kuẹlo da ekpokpo nọn sẹnian rẹman ghe “ẹlinmhin nọnsi Osẹnobulua . . . ne [mhan].” Pita wo lẹn ebi ọ dia ọria yẹ bhi egbe, sade ọria kuẹlo da ekpokpo, la sade Osẹnobulua re ẹlo esili ghe ọria. Beji ukpe Pẹnticọst 33 C.E. wo la gbera fo, a da je ẹbho nin ele dọ mun Pita bi ituegbe nekẹle khue ranmhude nin ele rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua. Ọkpakinọn, Pita da wo re izebhudu gboto ebi ọle rẹọ i fanọan man ene dọ mun ọle. (Iwẹn. 5:​24-29) Arẹmiẹn a gbe ọle bi ituegbe nekẹle, beji ele ha da zobọ bhọ rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua, ele bha ka zobọ bhọ. Sokpan, ele da wo ha ghọnghọn, ranmhude “ekpẹn nọn khua nọn rẹji ele, nin ele rẹ loya nin Jesu.” Mhan dẹ yẹ sabọ ha ghọnghọn sade mhan kuẹlo da ekpokpo.—Iwẹn. 5:​40-42.

17. Be Jesu taman edibo nesọle bhi ọne ukpasọn ọkuẹsẹ ọle yu?

¹⁷ Ọne ukpasọn ọkuẹsẹ Jesu yu, ọle da taman edibo nesọle yọle: “Aba imẹn [dẹ] hoẹmhọn . . . ọria nọn hoẹmhọn mẹn, imẹn ki yẹ hoẹmhọn ọlẹn.” (Jọni 14:21) Mhan wo khuaẹloghe ẹghe nin ọrebhe ha rẹ hoẹmhọn egbe ranmhude nin ele rẹ ga Jehova. Ọria soso i da yẹ ha ribhọ nọn da ha kpokpo mhan! (2 Tẹsẹ. 1:​6-8) Bha ji mhan wo denọ ẹlo ọbhi emhin kẹkẹ ne ha sabọ re mhan ha ghọnghọn bhi ejayenan nian, aharẹmiẹn mhan kuẹlo da ekpokpo.