Ebi Jehova Rẹ Rẹkpa Mhan Rẹ Sabọ Ziẹngbe Yẹ

1. Bezẹle nin ọ da khẹke nin mhan ha mhọn iziẹngbe? Be ha sabọ rẹkpa mhan? (1 Pita 5:10)

BHI ọne ẹghe ọkike nan nin mhan da nyẹnlẹn, ọ wo khẹke nin ẹbho nesi Jehova manman ha mhọn iziẹngbe. Eso wo khọnmhọn emianmẹn nọn manman kaka. Eso loya ranmhude, ọria nin ele hoẹmhọnlẹn yu. Eso yẹ kuẹlo da ekpokpo bhi obọ azagba-uwa nọnsele la bhi obọ ene gbẹloghe. (Mat. 10:​18, 36, 37) Ọnọn hi ki rẹ khin nin uwẹ kuelo da ẹlẹnan, ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, Jehova dẹ sabọ rẹkpa uwẹ rẹ ziẹngbe.—Tie 1 Pita 5:10.

2. Bezẹle nin Kristiẹn da sabọ ziẹngbe?

² Nan rẹ ha mhọn iziẹngbe mundia nin, nin mhan rẹ ha sun rẹkhan Jehova, yẹ re eghọnghọn ga ọle aharẹmiẹn mhan kuẹlo da ọkakale, ekpokpo, la mhan kuẹlo da edọnmhẹn nin mhan rẹ lu emhin ebe. Nin mhan rẹ sabọ ha ziẹngbe, ọkhẹke nin mhan ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe emhin dẹ kie ha mhẹn. Ọ i yi ahu nọnsẹmhan mhan ha rẹ sabọ ha mhọn iziẹngbe; Jehova hi ọnọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Ọle hi ọnọn ha sabọ re “ahu nọn khua nin mhan.” (2 Kọr. 4:7) Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan emhin enẹn nin Jehova ne nin mhan, ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Mhan dẹ yẹ zilo nyan ebi mhan ha rẹ sabọ ha noo ele yẹ, beji ele ha da sabọ ha rẹkpa mhan.

ERỌNMHỌN

3. Bezẹle nin mhan ha da sabọ yọle ghe emhin ọhan-ilo erọnmhọn khin?

³ Jehova lu emhin ọhan-ilo nin mhan nọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Ọle re isẹhoa nin mhan rẹ sabọ ha nanlẹn talọ arẹmiẹn eria olukhọ man khin. (Hib. 4:16) Ria ẹmhọn ọnan ghe: Mhan dẹ sabọ nan erọnmhọn ji Jehova bhi ẹghe nọn hi ki rẹ khin. Mhan dẹ yẹ sabọ taman ọlẹn emhin nọn hi ki rẹ khin nọn ri mhan bhi ọkhọle. Ọle họn urolo nọn hi ki rẹ khin nin mhan rẹ nan erọnmhọn ji ọle. Ọle yẹ họn ọne erọnmhọn bhi eji ọ hi ki rẹ khin nin mhan ye, aharẹmiẹn bhi ẹkhokho nọn la ighan nọn. (Jonah 2:1, 2; Iwẹn. 16:​25, 26) Aharẹmiẹn ghe mhan wo ha kpokpo egbe rẹ sẹbhọ ghe, mhan bha lẹn ebi mhan ha rẹ taman Jehova yẹ emhin nọn kpokpo mhan bhi ọkhọle, Jehova sẹyẹ wo lẹn otọ ebi mhan ho nin mhan taman ọlẹn. (Rom 8:​26, 27) Bhi ọsi ẹmhọanta, emhin ọhan-ilo erọnmhọn wo gene khin nọn rẹkpa mhan rẹ sabọ ha ne Jehova talọ!

4. Bezẹle nin mhan ha da sabọ yọle ghe, Jehova guanọ nin mhan ha nan erọnmhọn beji mhan ha da sabọ ha mhọn iziẹngbe?

⁴ Bhi Baibo, Jehova da ji mhan lẹn ghe, “mhan ha bhii ọle emhin nọn hi ki rẹ khin nọn diẹn mun iho nọnsọle, ọle dẹ ka mhan ehọ.” (1 Jọni 5:14) Mhan dẹ be sabọ bhii Jehova nin ọle rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe? Ehe! Ranmhude, iho nọnsi Jehova nọn nin mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Be mhan rẹ lẹn ọnan yẹ? Ahamiẹn mhan mhọn iziẹngbe, ọ ki re ọne isẹhoa nin Jehova rẹ re ewanniẹn nin ọnọn guanọ ọle ẹmhọn, nọn yi Esu nin Ojuu. (Prov. 27:11) Sẹyẹ, Baibo ji mhan lẹn ghe, ọ ghọn Jehova nin ọle rẹ “re ahu nọnsọle man bhi egbe ọsi ẹbho ne re ọkhọle rebhe ga ọle.” (2 Chron. 16:9) Bhiriọ, mhan dẹ sabọ rẹọbhọ ghe, Jehova mhọn ọne ahu nin ọle rẹ rekpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe, ọ yẹ ghọn ọlẹn nin ọle rẹ lu irio.—Isa. 30:18; 41:10; Luk 11:13.

5. Be erọnmhọn ha rẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn ọkhọle nọn fure yẹ? (Isaiah 26:3)

⁵ Baibo yọle ghe, ahamiẹn mhan nan erọnmhọn ji Jehova yẹ taman ọlẹn ebi emhin dia mhan yẹ bhi egbe, “ọfure nọn na obọ Osẹnobulua vae, nin ọria isabọ lẹn otọle, ki gbega ọkhọle [nọnsẹmhan] bi eria nin [mhan] ria.” (Fil. 4:7) Ọnan manman wo ti mhan bhọ. Ẹbho ne i ga Jehova wo kuẹlo da ọkakale, ele yẹ wo guanọ uwedẹ kẹkẹ nọn ha rẹkpa ele rẹ sabọ ha mhọn ọfure. Emhin eso nin ele lu beji ele ha da sabọ ha mhọn ọfure, dẹ sabọ kiẹn ufi rẹji ele, yẹ re otọ nin ẹlinmhin-ebe rẹ ha dia ọkhọle nọnsele. (Yẹ fẹ Matiu 12:​43-45 ghe.) Ọkpakinọn, ọfure nin ọria nọn lu emhin nọn sẹnian miẹn, i da khua okhun sẹ bii ọfure nin mhan ha miẹn bhi obọ Jehova sade mhan nan erọnmhọn ji ọle. Ahamiẹn mhan nan erọnmhọn ji Jehova, mhan ki rẹman ghe ọle mhan mun udu tẹ. Sẹyẹ, ọle ki re “ọfure nọn ida fo ghee” nin mhan. (Tie Isaiah 26:3.) Uwedẹ ọkpa nin Jehova rẹ re ọfure nin mhan hi, ọle rẹkpa mhan rẹ ye ẹmhọanta nin mhan luẹle bhi Baibo re, ne ha sabọ ko mhan udu re. Ene ẹmhọanta nan rẹkpa mhan rẹ de ọkhọle re, ranmhude mhan lẹnmhin ghe ẹmhọn mhan rẹtẹ Jehova. Sẹyẹ, ọle ho nin mhan ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn.—Ps. 62:​1, 2.

6. Emhin nela ọkhẹke nin uwẹ ha bhii Jehova le bhi erọnmhọn? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁶ Ebi uwẹ ha sabọ lu. Beji uwẹ rẹ ziẹngbe ọkakale nin uwẹ kuẹlo da, “mun ihẹ nọnsẹ fi nin Jehova”, uwẹ ha yẹ bhii ọle nin ọle re ọfure nin uwẹ. (Ps. 55:22) Yẹ bhii Jehova nin ọle re ẹwanlẹn nin uwẹ rẹ sabọ re ọnọghọ nin uwẹ ye khian nọnsẹn. (Prov. 2:​10, 11) Beji uwẹ rẹ bhii Jehova nin ọle rẹkpa uwẹ re ha mhọn iziẹngbe, hẹi yele a rẹ ha khuẹnmhẹn ọlẹn. (Fil. 4:6) Gbẹlokotọ nin uwẹ daghe ebi Jehova rẹ ha rẹkpa uwẹ rẹ ziẹngbe ọkakale nin uwẹ kuẹlo da yẹ, uwe ha yẹ khuẹnmhẹn ọlẹn bhi uwedẹ nin ọle rẹ rẹkpa uwẹ. Hẹi ji ọkakale nin uwẹ kuẹlo da re uwẹ miẹn ghe, uwẹ bha gbẹlokotọ bhi ebi Jehova sẹ rẹ rẹkpa uwẹ yẹ.—Ps. 16:​5, 6.

ỌTA NỌNSI OSẸNOBULUA

7. Be Baibo nan luẹ ha rẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe yẹ?

⁷ Jehova re Ọta nọnsọle nin mhan nọn ha rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Ulọnlẹn ne bunbun ribhi Baibo ne rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe Jehova dẹ wo ha rẹkpa mhan. Bha ji mhan fẹ ọkpa ghe bhi ẹwẹ ele. Matiu 6:8 yọle: “Aba ibha bhọ lẹn ebi bha guanọ fo ọkuẹsẹ ibha nọọn ọlẹn.” Jesu hi ọnọn ta ene ọta nan, sẹyẹ, ọle lẹn Jehova gbera ọrebhe. Bhiriọ, ọ bha khẹke nin mhan ha mhọn edandan si Jehova dẹ ne emhin nin mhan guanọ nin mhan bhi ọkakale nin mhan kuẹlo da. Ulọnlẹn kẹkẹ yẹ wo ribhi Baibo ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe.—Ps. 94:19.

8. (a) Emhin ọkpa nela Baibo man mhan le, nọn ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn ziẹngbe? (b) Be ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha ye adia ne ribhi Baibọ re sade mhan guanọ ele?

⁸ Adia ne ribhi Baibo dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Bhi ọsi ẹmhọanta, ẹwanlẹn ne ribhi Baibo dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ zẹ ebe gbale rẹ lu. (Prov. 2:​6, 7) Bhi ọsi ijiẹmhin, Baibo ji mhan lẹn ghe, nin mhan hẹi ha kpokpo egbe ba ebe ha sabọ sunu bhi ẹghe odalo, la emhin nọn i da sunu, ọkpakinọn, nin mhan ha mun udu nyan Jehova. (Mat. 6:34) Ahamiẹn mhan tie Baibo, yẹ ria eria nyan ọlẹn ukpẹdẹ-ukpẹdẹ, mhan dẹ sabọ miẹn adia ne ha rẹkpa mhan sade mhan guanọ ele bhi ẹghe odalo.

9. Be okha ne ribhi Baibo ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ rẹ rẹọbhọ ghe, Jehova dẹ rẹkpa mhan?

⁹ Ijiẹmhin ọsi ẹbho ne bunbun ne mun udu nyan Jehova, yẹ miẹn urẹkpa nọnsọle wo ribhi Baibo. (Hib. 11:​32-34; Jem. 5:17) Ahamiẹn mhan tie okha ne sẹnian, ọ ki rẹkpa mhan rẹ ha mhọn ọne urẹọbhọ nọn ziẹnlẹn ghe, Jehova hi “ugue bi ahu nọnsẹmhan. Ọle hi urẹkpa nin mhan kẹ miẹn bhi ẹghe edọnmhẹn.” (Ps. 46:1) Beji mhan ha rẹ ha ria eria nyan uwedẹ nin eguọmhandia nesi Jehova bhi ẹghe ẹdẹlẹ rẹ ha sun rẹkhan ọlẹn, ọ ki rẹkpa mhan rẹ ha re egbe khọkhọ ele bhi urẹọbhọ nin ele rẹman. Ọ ki yẹ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe.—Jem. 5:​10, 11.

10. Be uwẹ ha rẹ sabọ ha noo Ọta nọnsi Osẹnobulua nọnsẹn yẹ?

¹⁰ Ebi uwẹ ha sabọ lu. Ha tie Baibo ukpẹdẹ-ukpẹdẹ, uwẹ ha yẹ gbẹn ulọnlẹn eso ọbhi otọ nin uwẹ riale ọ dẹ sabọ rẹkpa uwẹ. Ẹbho ne bunbun dọ kere ghe, ebe ukpẹdẹ wo rẹkpa ele rẹ ha miẹn ikoudure bhi Baibo ukpẹdẹ-ukpẹdẹ. Obhio mhan nin okhuo natiọle Mariea wọ dọ kere ghe ẹmhọanta ọnan wo khin, bhi ẹghe nin ene biẹ ọle rẹ ha khọnmhọn emianmhẹn kansa. Be rẹkpa ọle rẹ sabọ ziẹngbe beji ọle ha gbẹloghe ele bhi ene ikpẹdẹ rebhe nin ele gbe kike ọkuẹsẹ ele yu? Ọle da yọle: “Ọsewewiẹ-ọsewewiẹ, mẹn ki wo ha tie Baibo nọn mun ebe ukpẹdẹ mhọnlẹn, yẹ ha ria eria nyan ọlẹn. Ọne emhin nan nin mẹn ha lu da wo rẹkpa mẹn rẹ sabọ ha ria ẹmhọn Jehova ẹdẹdẹ, bi iman-emhin kẹkẹ nin ọle man mhan le bhi Ọta nọnsọle. Ọ da yẹ rẹkpa mẹn nin mẹn hẹi denọ ẹlo ọbhi ọkakale nin mẹn kuẹlo da.”—Ps. 61:2.

IBHIO MHAN NIN MHAN KO GA

11. Bezẹle nọn da ko mhan udu re rẹ lẹn ghe ọ i yi mhan ọkpa kuẹlo da ọkakale?

¹¹ Jehova rẹkpa mhan rẹ ha mhọn ibhio bhi ọne otọ agbọn nan rebhe, ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Nin mhan rẹ lẹn ghe, ‘ibhio mhan ne ribhi ọne otọ agbọn nan rebhe yẹ wo kuẹlo da ekpokpo ne sẹ inian’, ọ manman wo rẹkpa mhan rẹ ziẹngbe ranmhude mhan dọ lẹn ghe, ọ i yi mhan ọkpa khian. (1 Pita 5:9) Bhi ọsi ẹmhọanta, mhan dẹ sabọ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da, ẹbho nekẹle sẹyẹ wo kuẹlo da ọkakale nọn sẹriọ, sẹyẹ, ele sabọ wo ziẹngbe ọle. Ọnan rẹman ghe mhan dẹ yẹ sabọ ziẹngbe!—Iwẹn. 14:22.

12. Be ibhio mhan nin mhan ko ga ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ? Be mhan ha sabọ lu nin ele? (2 Kọrint 1:​3, 4)

¹² Ibhio mhan nin mhan ko ga dẹ sabọ re ọta nin ele taman mhan, bi emhin nin ele lu rẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ ziẹngbe. Ẹmhọanta ọnan wo ha khin rẹji Pọl nin odibo. Ọle wo sounun bhi ẹbho ne rẹkpa ọle bhi ẹghe nan rẹ mun ọlẹn khue bhi uwa, ọle da yẹ khuẹnmhẹn ele. Ele da wo ha re ikoudure nin Pọl, yẹ ne ebi ọle guanọ nanlẹn. (Fil. 2:​25, 29, 30; Kol. 4:​10, 11) Ẹlẹnan nian, mhan dẹ yẹ sabọ kuẹlo da emhin nọn sẹnian. Ahamiẹn mhan guanọ urẹkpa rẹji ebi mhan ha rẹ sabọ ziẹngbe yẹ, ibhio mhan nin mhan ko ga dẹ sabọ rẹkpa mhan. Ahamiẹn ele yẹ guanọ urẹkpa, mhan dẹ yẹ sabọ rẹkpa ele.—Tie 2 Kọrint 1:​3, 4.

13. Be rẹkpa obhio mhan natiọle Maya rẹ sabọ ha mhọn iziẹngbe?

¹³ Ibhio mhan nin ikpea bi ikhuo wo manman rẹkpa obhio mhan nin okhuo ọkpa natiọle Maya, nọn nyẹnlẹn bhi Russia. Bhi ukpe 2020, unakpa da re osukpa na ọle bhi uwa, yẹ dọ guanọ emhin bhọ. Sẹyẹ, ele da mun ọlẹn ha khian ikotu ranmhude nin ọle rẹ ha tẹmhọn ebi ọle rẹọ i man ẹbho. Maya da yọle: “Bhi ọne ẹghe nan, egbe da wo lọ mẹn, ahu da fo mẹn bhọ, mẹn da yẹ ha kpokpo egbe. Sokpan, ibhio mẹn nin ikpea bi ikhuo da wo ha tie mẹn bhi ifoni, yẹ gbẹn ilẹta ji mẹn rẹ rẹman mẹn ghe, ele hoẹmhọn mẹn. Mẹn wo ka lẹn ghe, ibhio mẹn wo manman hoẹmhọn mẹn, sẹyẹ, azagba-uwa nọnsẹmhẹn ele khin. Ọkpakinọn bhi 2020, mẹn da wo dọ manman lẹn ọnan gbera ọnikhẹ.”

14. Be mhan ha rẹ sabọ ha miẹn elele bhi urẹkpa nin ibhio mhan re nin mhan yẹ, beji mhan rẹ ziẹngbe ọkakale? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁴ Ebi uwẹ ha sabọ lu. Beji uwẹ rẹ ziẹngbe, manman ha sikẹ ibhio ẹ nin bha ko ga. Hẹi ha siegbe re ikeke rẹ dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ene ewanlẹn. Ele dẹ sabọ ha yi “eji a da nẹko sade ahoho na, eji a da nẹhe sade amẹn rọlọ” rẹji uwẹ. (Isa. 32:2) Yere ghe, ibhio ẹ nin bha ko ga yẹ wo kuẹlo da ọkakale. Bhiriọ, ahamiẹn uwẹ lu emhin esili nin ẹbho ne guanọ urẹkpa, ọ dẹ sabọ re uwẹ ha ghọnghọn, yẹ rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha ziẹngbe ọkakale.—Iwẹn. 20:35.

IKHUAẸLOGHE NIN MHAN MHỌNLẸN

15. Be ikhuaẹloghe nin Jesu ha mhọnlẹn rẹ rẹkpa ọle yẹ? Be ikhuaẹloghe nin mhan mhọnlẹn ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ? (Hibru 12:2)

¹⁵ Jehova re ikhuaẹloghe nin mhan non ha rẹkpa mhan rẹ sabọ ha ziẹngbe. (Rom 15:13) Yere ghe, ikhuaẹloghe hi ebe rẹkpa Jesu rẹ sabọ ziẹngbe bhi ọkakale nin ọle kuẹlo da beji ọle ribhi ọne otọ nan. (Tie Hibru 12:2.) Jesu lẹnmhin ghe ọle ha sun rẹkhan Jehova sẹbhi ọkpẹnlẹn, ọle ki kpe elin nọnsi Jehova khia. Jesu wo ha khuaẹloghe ẹghe nin ọle ha rẹ fikie bu Aba ọle bhi okhun, bi ẹghe nin ọle ha rẹ deba ibhio ọle ha gbẹloghe bhi Agbejele nọn ribhi okhun. Iriọ yẹ nọn, ikhuaẹloghe nin mhan mhọnlẹn rẹ nyẹnlẹn bhi agbọn ọsọgbọn, dẹ yẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ziẹngbe ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan miẹn bhi ọne agbọn Esu nan.

16. Be ikhuaẹloghe rẹ rẹkpa obhio mhan nin okhuo ọkpa yẹ rẹ ziẹngbe? Be uwẹ miẹn luẹ bhi ebi ọle tale?

¹⁶ Bha ji mhan fẹ ebi ikhuaẹloghe nin mhan rẹ nyẹnlẹn bhi agbọn ọsọgbọn rẹ rẹkpa obhio mhan nin okhuo natiọle Alla yẹ, nọn nyẹnlẹn bhi Russia. A da mun ọdọ ọle khue, ọle da yẹ ha khẹ ẹghe nan ha rẹ dọ gui ọne ẹzọ. Bhi ẹghe nin ọne emhin nan rẹ sunu, Alla da yọle: “Nin mẹn rẹ ha ria ẹmhọn ikhuaẹloghe nin mẹn mhọnlẹn rẹji ẹghe odalo, yẹ nan erọnmhọn ji Jehova, ọle hi ebe rẹkpa mẹn nan da miẹn ghe, egbe iẹnlẹn bha manman lọ mẹn. Mẹn lẹnmhin ghe ene ọkakale nan ha siegbe kie, ọmhẹn dẹ vae. Mẹn lẹnmhin ghe Jehova dẹ khọn eghian ọlẹn miotọ. Sẹyẹ, ọle dẹ re ihaosa nin mhan.”

17. Be mhan ha rẹ sabọ rẹman Jehova yẹ ghe, ikhuaẹloghe nin ọle re nin mhan ti mhan bhọ? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁷ Ebi uwẹ ha sabọ lu. Re ẹghe ọbhi otọ rẹ ria eria nyan ẹghe odalo nọn mhẹn an nin Jehova ve nin uwẹ. Ha re ọkhọle muno ọlẹn ghe, uwẹ ribhi agbọn ọsọgbọn. Uwe ha yẹ ha ria ẹmhọn erọnmhọn kẹkẹ nin mhan ha miẹn bhọ. Ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da nian, ọsi “obhi ẹghe khere nọn, sẹyẹ ọ bha kaka gbe.” (2 Kọr. 4:17) Dọnmhegbe ha taman ẹbho ebi uwẹ rẹọ i. Ria ẹmhọn ebi iẹnlẹn rẹ manman nọghọ ẹbho ne i ga Jehova yẹ. Ele yẹ wo kuẹlo da ọkakale ne bunbun. Ọkpakinọn, ele bha lẹn emhin kẹkẹ ne mhẹn an nin Jehova ha lu nin mhan bhi ẹghe odalo. Aharẹmiẹn obhi emhin khere uwẹ taman ele rẹji ẹmhọn Jehova, ọ dẹ sabọ re ọle ha ghọn ele rẹ dọ luẹ ẹmhọn Jehova, bi ive rebhe nin ọle vele.

18. Bezẹle nin ọ da khẹke nin mhan rẹọbhi ive nin Jehova vele?

¹⁸ Beji Jobu ki sabọ ziẹngbe ọkakale nin ọle kuẹlo da fo, yẹ sun rẹkhan Jehova, ọle da taman Jehova yọle: “Ejayenan nian, mẹn dọ lẹn ghe uwẹ mhọn ahu nin uwẹ ha rẹ lu emhin rebhe, ghe uwẹ dẹ sabọ lu emhin rebhe ne ri uwẹ bhi ọkhọle.” (Job 42:2) Jobu da dọ luẹ kere ghe, emhin soso i ribhọ nọn ha sabọ mun Jehova mhọnlẹn nin iho nọnsole hẹi munsẹ. Ọne ẹmhọanta nan dẹ sabọ rẹkpa mhan rẹ ha mhọn iziẹngbe. Bhi ọsi ijiẹmhin, ji a man yọle ghe okhuo ọkpa wo ha khọnmhọn emianmhẹn nọn manman kaka. Sokpan, ọle da bu idọkitọ ne bunbun nin ele rẹkpa ọle. Ele bha sabọ re egbe daan ọlẹn. Ọnan da wo re egbe lọ ọle. Ọkpakinọn, ọle da dọ miẹn idọkitọ nọn taman ọlẹn emianmhẹn nin ọle khọnmhọn, bi ebi ọle ha rẹ sabọ re egbe dan ọlẹn yẹ. Ebi ọne idọkitọ nan taman ọlẹn da wo re ọkhọle nọnsọle lọre arẹmiẹn ghe, ọ dẹ re ẹghe ọkuẹsẹ egbe dan ọlẹn. Ọle ki dẹ sabọ ha mhọn iziẹngbe nian, ranmhude ọle ki lẹn ghe, egbe dẹ dan ọlẹn. Iriọ yẹ nọn, mhan dẹ sabọ ha mhọn iziẹngbe ranmhude, mhan rẹọbhọ ghe, Agbọn Ọsọgbọn nin Osẹnobulua ve nin mhan dẹ gene vae.

19. Be ọkhẹke nin mhan ha lu beji mhan ha da sabọ ha mhọn iziẹngbe?

¹⁹ Beji mhan dọ luẹ kere, Jehova wo ne emhin ne bunbun nin mhan ne ha sabọ rẹkpa mhan rẹ ha ziẹngbe ọkakale nin mhan kuẹlo da. Emhin bii, Ọta nọnsọle, ibhio mhan nin mhan ko ga, bi ikhuaẹloghe nin mhan mhọnlẹn. Ọle yẹ re ọne isẹhoa nin mhan rẹ ha nan erọnmhọn ji ọle. Ahamiẹn mhan dọnmhegbe rẹ ha noo ene emhin nan nin Jehova ne nin mhan, ọle dẹ rẹkpa mhan rẹ sabọ ha ziẹngbe ọkakale nọn hi ki rẹ khin nin mhan kuẹlo da bhi ọne agbọn Esu nan, rẹ dọ sẹbhi ẹghe nin ele i da yẹ rẹ ha ribhọ.—Fil. 4:13.