“ Ọria Nan Manman Hoẹmhọnlẹn Uwẹ Khin”!

1-2. Be ha rẹkpa mhan rẹ gene rẹọbhọ ghe mhan wo ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova?

JEHOVA wo hoẹmhọn eguọmhandia nesọle. Ọkpakinọn, eso bhi ẹwẹ ele bha rẹọbhọ ghe Jehova gene hoẹmhọn ele. Asabọmiẹn ebezẹle nin emhin da dia iriọ rẹji ele hi, ranmhude ọria ne ele lu emhin bhi uwedẹ nọn rẹ ele ha riale ghe, ele bha sẹ emhin soso. Emhin nọn sẹnian sẹ be sunu ji uwẹ khẹ? Ahamiẹn iriọ nọn, be ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ rẹọbhọ ghe, uwẹ ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova?

² Emhin nọn ha sabọ rẹkpa uwẹ hi, sade uwẹ ria eria nyan okha eso bhi Baibo ne rẹman ebi Jehova guanọ nan rẹ ha ne ẹbho lu emhin yẹ. Jesu nin Ọmọn nọnsọle wo re ekpẹn ne ẹbho lu emhin. Nin ọle rẹ lu ọnan, ọle da wo rẹman ghe, ọle bi Aba ọle wo manman hoẹmhọn eria ne riale ghe ele bha sẹ emhin soso. (Jọni 5:19; Hib. 1:3) Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan: (1) ebi Jesu rẹ rẹkpa ẹbho rẹ lẹn yẹ ghe, ele ghanmhin bhi ẹlo nọnsi Jehova, bi (2) ebi mhan ha lu rẹ tobọmhan rẹọbhọ ghe, mhan wo ghan bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua.—Hag. 2:7.

EBI JESU RẸ RẸKPA ẸBHO RẸ LẸN YẸ GHE ELE GHAN BHI ẸLO NỌNSI OSẸNOBULUA

3. Be Jesu rẹ ne ibhokhan Galili ne dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ọle lu emhin yẹ?

³ Ẹghe nin Jesu rẹ ha tẹmhọn Osẹnobulua bhi Galili, ẹbho ne bunbun da wo ha bu ọle re. Ele da wo ha ka ọle ehọ, sẹyẹ, ọle da wo ha re egbe daan ele. Rẹji ele, Jesu da yọle: “Inian ele kpakpa a bọsi ihuan ne imhọn ọnọn sun ele.”(Mat. 9:36) Ene mun ọkalo bhi oga ne dia ele bha ha ghe ele bii emhin soso. Ele bhọ da ha tie ele “eria nan fi ele unun.” (Jọni 7:​47-49) Ọkpakinọn, Jesu da wo re ekpẹn bi ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ ne ele lu emhin, bhi uwedẹ nin ọle rẹ re ẹghe ọbhi otọ rẹ ha man ele emhin, yẹ re egbe daan ele. (Mat. 9:35) Rẹ deba ọnin, ọle da man etuegbe nesọle emhin nọnsẹn, beji ele ha da sabọ ha deba lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua. Ọle da yẹ re ahu nin ele rẹ sabọ ha re egbe daan ẹbho ne bunbun.—Mat. 10:​5-8.

4. Be uwẹ miẹn luẹ bhi uwedẹ nin Jesu rẹ ne ẹbho ne ka ọle ehọ lu emhin?

⁴ Uwedẹ nin Jesu rẹ re ekpẹn bi ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ ne ẹbho ne ka ọle ehọ lu emhin wo rẹman ghe, ọle bi Aba ọle wo re ẹlo nọn ghanlẹn rẹ ghe ẹbho nan re ẹlo gbe a. Ahamiẹn beji uwẹ rẹ ga Jehova, uwẹ mhọn edandan si Jehova gene hoẹmhọn uwẹ, ọkhẹke nin uwẹ ria eria nyan uwedẹ nin Jesu rẹ re ekpẹn bi ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ ne ẹbho ne dọ guanọ urẹkpa bhi obọ ọle lu emhin. Uwẹ ha lu iriọ, ọ ki rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ghe uwẹ wo manman ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova.

5. Tẹmhọn idia nin okhuo ọkpa nin Jesu miẹn bhi Galili ha ye.

⁵ Jesu bha gheghe man usun ẹbho emhin, ọle yẹ rẹkpa ọdeọde bhi ẹwẹ ele. Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi ẹghe nin Jesu rẹ ha lu iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua bhi Galili, ọle da miẹn okhuo ọkpa nọn wo ha khọnmhọn emianmhẹn aranlẹn nọn na, rẹ na bhi ikpe 12. (Mak 5:25) Ranmhude ọne emianmhẹn nan, ọle bha yẹ ha yi ọria nọn khiale beji uhi tale. Bhiriọ, ọria nọn ki rẹ khin nọn re obọ so ọle, ọne ọria ki kiẹn ọria nọn bha khia. Edandan i ribhọ ghe, ọne emianmhẹn nan dẹ re ọle ha siegbe kie bhi eji ẹbho nekẹle ye, sẹyẹ, ọle bha sabọ ha deba bhi iluemhin nọn hi ki rẹ khin nin ẹbho lu, la deba ẹbho ga Jehova bhi ogbakha. (Lev. 15:​19, 25) Edandan i ribhọ ghe, ọne emianmhẹn nan wo re ọne okhuo nan ha riale ghe, ọle bha sẹ emhin soso.—Mak 5:26.

6. Be egbe rẹ sabọ daan ọne okhuo nọn ha khọnmhọn emianmhẹn aranlẹn nọn na yẹ?

⁶ Ọne okhuo nin egbe bha daan da wo ha guanọ nin Jesu re egbe daan ọle, ọkpakinọn, ọle bha wo bu Jesu dọ taman ọle nin ọle re egbe daan ọlẹn. Bezẹle nin ọle bha da lu iriọ? Asabọmiẹn idia nin ọle ha ye wo re ẹkhọle ha lo ọle, la asabọmiẹn ofẹn wo ha mun ọlẹn ghe, Jesu i da miẹn ọlẹn ọbhi egbe ranmhude nin ọle rẹ vae bhi ẹwẹ usun ẹbho, arẹmiẹn ọle bha khia. Ranmhude ọnan, ọle da re obọ so ukpọn nin Jesu re yọ yẹ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, ọle ha lu iriọ, egbe dẹ daan ọlẹn. (Mak 5:​27, 28) Gene-gene, egbe da daan ọlẹn ranmhude urẹọbhọ nin ọle ha mhọnlẹn. Bhi ẹghe nin Jesu ki rẹ nọọn yọle họla re obọ so ọle, ọle da miẹnkue ghe ọle re obọ so ọle. Be Jesu ki rẹ nanlẹn lu emhin yẹ?

7. Be Jesu rẹ ne okhuo nọn ha khọnmhọn emianmhẹn aranlẹn nọn na lu emhin yẹ? (Mak 5:34)

⁷ Jesu da re ekpẹn bi ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ ne ọne okhuo lu emhin. Ọle da daghe ọle ghe, “ofẹn [wo] mun ọne okhuo, ọle da yẹ ha guọ.” (Mak 5:33) Bhiriọ, Jesu da re ẹkẹ-ẹjẹjẹ man ọlẹn, yẹ ko ọle udu re. Jesu da tiọle “ọmọn” rẹ rẹman ghe ọle hoẹmhọn ọlẹn, yẹ mun ekpẹn nanlẹn. (Tie Mak 5:34.) Bhi ọne ẹghe nan ọkpa Jesu rẹ tie okhuo ‘ọmọn’ bhi Baibo. Asabọmiẹn ebezẹle nin Jesu da fẹkẹ re ẹkẹ-ẹjẹjẹ tie ọne okhuo nan ọmọn hi, ranmhude ọle daghe ọle ghe, ofẹn wo mun ọne okhuo. Edandan i ribhọ ghe ọne okhuo dẹ wo manman ha ghọnghọn ranmhude uwedẹ nin Jesu rẹ nanlẹn lu emhin. Sade Jesu bha re ẹkẹ-ẹjẹjẹ ne ọne okhuo nan lu emhin nọn, ọle ha rẹ sabọ fikie ha khian uwa beji egbe daan ọlẹn fo, ọkpakinọn, ọkhọle ki yẹ ha gbe ọle asan nin ọle rẹ re obọ so Jesu. Sokpan, Jesu da rẹkpa ọle rẹ sabọ ha ghe egbọle beji ọle gene khin—bii ọmọn nin Aba ọle nọn ribhi okhun manman hoẹmhọnlẹn.

8. Ọkakale nela obhio mhan nin okhuo nọn nyẹnlẹn bhi Brazil kuẹlo da?

⁸ Ẹlẹnan nian, eguọmhandia nesi Osẹnobulua eso yẹ wo khọnmhọn emianmhẹn nọn re ele riale ghe ele bha sẹ emhin soso. Ẹghe nan rẹ biẹ obhio mhan nin okhuo natiọle Maria,a nọn lu iwẹnna ọkanẹfan bhi Brazil, ọle bha ha mhọn oẹ bi obọ-agobọ. Ọle da yọle: “Ẹghe-ẹghe ene imhan ko ribhi isiku rẹ wo ha zuọzuọ mẹn ranmhude ebi mẹn diayẹ, sẹyẹ, ele da wo ha mun elin ovan kẹkẹ ne ba bhi egbe hẹ mẹn. Rẹ deba ọnin, ẹbho bhi azagba-uwa nọnsẹmhẹn da yẹ wo ha zọn mẹn.”

9. Be rẹkpa Maria rẹ sabọ lẹn ghe ọle ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova?

⁹ Be Maria ki rẹ miẹn urẹkpa yẹ? Ẹghe nin ọle rẹ dọ deba Esali Jehova ha ga, ibhio mhan bhi agbotu da ko ọle udu re, yẹ rẹkpa ọle rẹ ha ghe egbọle beji Jehova rẹ ghe ọle. Ọle da yọle: “Mẹn ha yọle nin mẹn gbẹn elin ọsi ibhio mhan rebhe ne rẹkpa mẹn ọbhi ebe, ọne ebe i da gua! Mẹn yi Jehova obulu nin ọle rẹ rẹkpa mẹn rẹ ha mhọn azagba-uwa nọn sẹnian bhi agbotu.” Ene ibhio mhan da rẹkpa Maria rẹ ha ghe egbọle bii ọria nọn ghanlẹn bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua.

10. Ọkakale nela Meri Madalin ha kuẹlo da? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹⁰ Bha ji mhan fẹ ebi Jesu rẹ rẹkpa ọria ọbhebhe yẹ. Ọne ọria hi, Meri Madalin. Ẹlinmhin ebe ihinlọn da nabhi egbe nọnsọle! (Luk 8:2) Asabọmiẹn ene ẹlinmhin ebe ne ri ọle bhi egbe zẹle nin ọle da ha lu emhin bhi uwedẹ nọn bha khẹke, nọn re ẹbho ha nẹ nanlẹn. Asabọmiẹn ọne emhin nan nin ọle ha kuẹlo da wo re ofẹn ha mun ọlẹn, yẹ re ọle ha riale ghe ọria soso bha hoẹmhọn ọlẹn, sẹyẹ, ele i da rẹkpa ọle. Asabọmiẹn Jesu khu ene ẹlinmhin ebe si ọle bhi egbe re, sẹyẹ, ọle ki da kiẹn odibo nọnsi Jesu. Uwedẹ ebhebhe nela Jesu rẹ rẹkpa Meri Madalin rẹ lẹn ghe, ọle wo ghan bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua?

11. Be Jesu rẹ rẹkpa Meri Madalin rẹ lẹn yẹ ghe, ọle wo ghan bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua? (Yẹ fẹ ene ifoto ghe.)

¹¹ Jesu da re Meri Madalin rẹkhan egbe beji ọle dọ tẹmhọn Osẹnobulua.b Ranmhude ọnan, ọle da wo ha luẹ emhin bhi uwedẹ nin Jesu rẹ ha man ẹbho emhin. Bhi ọne ukpẹdẹ nin Jesu riọ kpanọ bhi idin, ọle da zegbere man ọlẹn. Meri deba bhi ẹbho ọhẹnhẹn nin Jesu ka ne talọ bhi ọne ukpẹdẹ nin. Sẹyẹ, Jesu da je ọle nin ọle dọ taman etuegbe nesọle ghe ọle riọ kpanọ bhi idin. Ene emhin nan rebhe Jesu rẹ rẹkpa ọle rẹ lẹn ghe Jehova wo gene hoẹmhọn ọlẹn!—Jọni 20:​11-18.

12. Gbotọle fanọn an ebi uwedẹ nin Lidia rẹ wanre rẹ rẹso ọle yẹ.

¹² Beji ọ ha khin rẹji Meri Madalin, ẹbho ne bunbun ẹlẹnan yẹ wo riale ghe ele bha sẹ emhin soso. Obhio mhan nin okhuo natiọle Lidia, nọn nyẹnlẹn bhi Spain da yọle ghe, ẹghe nin inẹn ọlẹn rẹ ha hanmhan ọlẹn, ọle da ha guanọ nin ọle le ikhunmhun rẹ kpanọn ọlẹn kua. Lidia da wo yẹ yere ghe beji ọle ribhi obhokhan, inẹn ọlẹn da wo fikekegbe ọle yẹ ha ta ọta ne ba bhi egbe man ọlẹn. Ọle da yọle: “Mẹn da wo ha guanọ nin ẹbho hoẹmhọn mẹn yẹ miẹn mẹn ọbhi egbe. Ọkpakinọn, mẹn da ha riale ghe, ebi ọ hi ki rẹ khin nin mẹn lu, ẹbho i da hoẹmhọn mẹn, ranmhude, uwedẹ nin inẹn mẹn rẹ ne mẹn lu emhin rẹ mẹn rẹọbhọ ghe, ọria ebe mẹn khin.”

13. Be rẹkpa Lidia rẹ sabọ ha ghe egbọle bii ọria nọn ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova?

¹³ Ẹghe nin Lidia ki rẹ luẹ ẹmhọanta fo, erọnmhọn nin ọle ha nan, iluẹmhin Baibo nin ọle tobọle ha lu, bi ọta ikoudure kẹkẹ nin ibhio ọle bhi agbotu ha taman ọlẹn rẹkpa ọle rẹ lẹn ghe, Jehova hoẹmhọn ọlẹn. Ọle da yọle: “Ẹghe rebhe ọdọ mẹn rẹ wo ha taman mẹn ghe ọle hoẹmhọn mẹn. Ẹghe-ẹghe ọle rẹ rẹkpa mẹn rẹ yere ghe mẹn mhọn ikpẹ esili. Iriọ imọẹ mẹn nekẹle yẹ wo ha lu.” Uwẹ be lẹn ọria soso nin uwẹ ha sabọ rẹkpa lẹn ghe, ọle ghan bhi ẹlo nọnsi Jehova?

EBI MHAN HA RẸ SABỌ HA GHE EGBE MHAN BHI UWEDẸ NIN JEHOVA RẸ GHE MHAN YẸ

14. Be 1 Samuel 16:7 rẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ẹlo nin Jehova rẹ ghe ẹbho yẹ? (Yẹ fẹ ọne ẹkpẹti ghe nọn yọle, “Bezẹle Nin Jehova Da Ghe Ẹbho Nesọle Bii Ẹbho Ne Ghanlẹn?”)

¹⁴ Yere ghe, ọ i yi uwedẹ nin ọne agbọn nan rẹ ghe uwẹ Jehova rẹ ghe uwẹ. (Tie 1 Samuel 16:7.) Ọ i yi ebi uwẹ yo isiku sẹ yẹ, ebi uwẹ mhọn igho sẹ yẹ, la ebi uwẹ diayẹ bhi egbe Jehova rẹ fẹghe si uwẹ sẹ ọria nọn ghanlẹn bhi ẹlo nọnsọle. (Isa. 55:​8, 9) Bhiriọ, hẹi re ẹlo nin ọne agbọn nan rẹ ghe uwẹ rẹ ha ghe egbe uwẹ. Ha re ẹlo nin Jehova rẹ ghe uwẹ rẹ ghe egbe uwẹ. Uwẹ sabọ rẹ tie okha ọsi ẹbho eso ne rẹ ha riale ghe ele bha sẹ emhin soso bhi ẹlo nọnsi Jehova. Ẹbho bii, Ẹlaija, Naomi bi Hana. Uwẹ dẹ yẹ sabọ gbẹn isẹlobhemhin nin uwẹ sẹ miẹn ọbhi otọ ne rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ghe, Jehova hoẹmhọn uwẹ, sẹyẹ, uwẹ ghan bhi ẹlo nọnsọle. Rẹ deba ọnin, uwẹ sabọ rẹ dọ tie ebe nesẹmhan eso ne talọ nyan ẹlo nọn khẹke nin mhan rẹ ha ghe egbe mhan, ranmhude, ọ dẹ yẹ sabọ rẹkpa uwe.c

15. Bezẹle nin Jehova da ha ghe Daniẹl bii “ọria nan manman hoẹmhọnlẹn”? (Daniel 9:23)

¹⁵ Asun-rẹkhan nin uwẹ mhọnlẹn hi ebe re uwẹ yi ọria nọn ghanlẹn bhi ẹlo nọnsi Jehova. Bhi ẹghe ọkpa, beji Daniẹl nin akhasẹ ki bue ikpe 100, egbe iẹnlẹn da wo lọ ọle. (Dan. 9:​20, 21) Be Jehova ki rẹ ko ọle udu re yẹ? Osẹnobulua da je ẹhi nọnsọle natiọle Gebriẹl bu Daniẹl dọ taman ọlẹn ghe, “ọria nan manman hoẹmhọnlẹn” ọle khin, sẹyẹ ghe, Osẹnobulua họn erọnmhọn nesọle. (Tie Daniel 9:23.) Be re Daniẹl ha yi ọria nọn ghanlẹn bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua? Ọkpa bhi ikpẹ ne bunbun ne re Osẹnobulua hoẹmhọn Daniẹl hi, asun-rẹkhan nin ọle ha mhọnlẹn, bi ranmhude nin ọle rẹ hoẹmhọn emhin esili. (Ezek. 14:14) Jehova da lu ọle nan gbẹn ọne okha nan ọbhi Baibo, beji ọ ha da sabọ ha re ikoudure nin mhan. (Rom 15:4) Jehova yẹ wo kaehọ erọnmhọn nọnsẹ, sẹyẹ, uwẹ ghan bhi ẹlo nọnsọle ranmhude nin uwẹ rẹ sun rẹkhan ọlẹn, bi ranmhude uwẹ hoẹmhọn emhin esili.—Mic. 6:​8, Hib. 6:10.

16. Be ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ ha ghe Jehova bii Aba uwẹ?

¹⁶ Ha ghe Jehova bii Aba nọn hoẹmhọn uwẹ. Ọle ho nin ọle rẹkpa uwẹ, ọ i yi eji uwẹ i da lu nọnsẹn ọle ghe. (Ps. 130:3; Mat. 7:11; Luk 12:​6, 7) Ọnan sẹ wo rẹkpa ẹbho ne bunbun ne riale ghe ele bha sẹ emhin soso. Bha ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi obhio mhan nin okhuo natiọle Eliana, nọn nyẹnlẹn bhi Spain ghe. Ọle da rẹ ha riale ghe ọle bha sẹ emhin soso, sẹyẹ, ẹbho bha hoẹmhọn ọlẹn, ranmhude uwedẹ nin ọdọ ọle rẹ ha ta ọta ne ba bhi egbe man ọlẹn. Ọle da yọle: “Ahamiẹn mẹn riale ghe mẹn bha sẹ emhin soso, mẹn ki ha re ọkhọle muno ọlẹn ghe, Jehova mun mẹn mhọnlẹn bhi obọ nọnsọle, sẹyẹ, ọle wo re oyẹẹ man mẹn yẹ gbega mẹn.” (Ps. 28:9) Obhio mhan nin okhuo natiọle Lauren, nọn nyẹnlẹn bhi South Africa, da wo ha taman egbọle yọle: “Ahamiẹn Jehova fẹkẹ re uri ọsi oyẹẹ bi ẹkẹ-ẹjẹjẹ rẹ si mẹn kẹ egbe, sẹyẹ, ọle bha fikekegbe mẹn bhi ẹkẹ ene ikpe nan rebhe, rẹ deba ọnin, ọle wo noo mẹn rẹ man ẹbho ẹmhọn ọlẹn, ọ rẹman ghe mẹn ghanmhin bhi ẹlo nọnsọle.”—Hos. 11:4.

17. Be ha rẹkpa uwẹ rẹ sabọ rẹọbhọ ghe Jehova re ẹlo esili rẹ ghe uwẹ? (Psalm 5:12) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁷ Wo rẹọbhọ ghe Jehova re ẹlo esili rẹ ghe uwẹ. (Tie Psalm 5:12.) Devid da yọle ghe Jehova re ẹlo esili rẹ ghe ẹbho nesọle, yẹ gbega ele bọsi “udede ugue.” Uwẹ ha lẹn sẹbhọ ghe Jehova re ẹlo esili rẹ ghe uwẹ, sẹyẹ, ọle dẹ wo ha rẹkpa uwẹ, ọ ki rẹkpa uwẹ rẹ rẹban ọne iria-eria ghe uwẹ bha sẹ emhin soso. Be uwẹ ha rẹ lẹn yẹ ghe Jehova re ẹlo esili ghe uwẹ? Baibo Jehova rẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn. Rẹ deba ọnin, ọle yẹ noo ene ewanlẹn, imọẹ mhan bi ẹbho ebhebhe rẹ rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe mhan ghan bhi ẹlo nọnsọle. Be ọkhẹke nin uwẹ lu yẹ sade ọria ta ọta ikoudure man uwẹ?

18. Bezẹle nọn da khẹke nin uwẹ ha miẹn ekhuẹnmhẹn nan gbe nin uwẹ ọbhi egbe?

¹⁸ Ahamiẹn ẹbho ne lẹn uwẹ, ne yẹ hoẹmhọn uwẹ khuẹnmhẹn uwẹ bhi emhin esili nin uwẹ lu, uwẹ ha dọnmhegbe miẹn ọlẹn ọbhi egbe. Asabọmiẹn Jehova hi ọnọn noo ele rẹ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ghe, uwẹ ghan bhi ẹlo nọnsọle. Obhio mhan nin Eliana nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle: “Imẹn ki munhẹn ha miẹn ekhuẹnmhẹn kẹkẹ nin ẹbho gbe nin mẹn ọbhi egbe khere-khere. Ọ i yi emhin nọn lẹkhẹ nin mẹn rẹ lu iriọ. Ọkpakinọn, mẹn lẹnmhin ghe emhin nin Jehova guanọ nin mẹn lu nọn.” Eliana wo manman miẹn elele bhi uwedẹ nin ene ewanlẹn rẹ rẹkpa ọle. Bhi ejayenan nian, iwẹnna ọkanẹfan ọle ki lu, sẹyẹ, ọle yẹ na bhi uwa rẹkpa wẹnna bhi Bẹtẹ.

19. Bezẹle nin uwẹ ha da sabọ ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe uwẹ ghanmhin bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua?

¹⁹ Jesu rẹkpa mhan rẹ lẹn ghe, ẹmhọn mhan manman wo ti Aba mhan nọn ribhi okhun bhọ. (Luk 12:24) Bhiriọ, ọkhẹke nin mhan ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe mhan ghanmhin bhi ẹlo nọnsi Jehova. Ọ bha khẹke nin mhan ye ọnan an ghẹdẹ. Ọkhẹke nin mhan lu eka nin mhan ha sabọ lu rẹ rẹkpa ẹbho nekẹle rẹ lẹn ghe, ele ghan bhi ẹlo nọnsi Osẹnobulua!