Jehova Dẹ Sabọ Rẹkpa Uwẹ Sade Emhin Kpokpo Uwẹ Bhi Ọkhọle

1-2. Be emhin dia Pọl nin odibo yẹ bhi egbe ẹgheso? Bọsi Pọl, be emhin yẹ dia mhan yẹ bhi egbe? (Rom 7:​21-24)

A Ha yọle nin uwẹ tẹmhọn ọria nin Pọl nin odibo khin, be uwẹ ha ta rẹji ọle? Uwẹ dẹ be yọle ọria nọn re izebhudu lu iwenna mishọnari ọle khin? La uwẹ dẹ be yọle ọria nọn guẹ rẹ man emhin nọnsẹn, la ọria nọn deba gbẹn Baibo ọle khin? Uwẹ ha ta iriọ, uwẹ bha bha ohoghe. Ọkpakinọn, ẹgheso wo ha ribhọ nin Pọl rẹ wo ha kpokpo egbe, ọle bha ha ghọnghọn. Ene bunbun bhi ẹwẹ mhan ẹlẹnan yẹ wo kpokpo egbe bii Pọl nin odibo.

² Tie Rom 7:​21-24. Bhi ilẹta nin Pọl gbẹn ji ibhokhan Rom, Pọl da tẹmhọn emhin eso ne re ọle ha kpokpo egbe, ne yẹ wo re mhan kpokpo egbe ẹlẹnan. Pọl wo ha sun rẹkhan Osẹnobulua, sẹyẹ, ọ wo ha ghọn ọlẹn rẹ ha lu ebe ti Osẹnobulua bhọ ẹghe rebhe. Sokpan ranmhude ọ bha gba nanlẹn fo, ọ da wo ha nọghọ ọle rẹ ha lu ebe ti Osẹnobulua bhọ ẹgheso. Sẹyẹ, ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin ọle re ye emhin ebe nin ọle ka lu re ọkuesẹ ọle dọ kiẹn Kristiẹn, ọkhọle ki wo ha gbe ọle asan. Rẹ deba ọnin, ọle yẹ wo ha mhọn ọnọghọ nin ọle ha ne dan nọn bha ka siegbe kie.

3. Be mhan ha zilo nyan bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan? (Yẹ fẹ “Ọta Nan Re Otọle Man Nọnsẹn” ghe.)

³ Arẹmiẹn Pọl kuẹlo da ene ọnọghọ nan, ọle bha ji ene ọnọghọ gbe ọle ahu sotọ.a Bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ zilo nyan ene inọnta nan: Bezẹle nin Pọl da yọle ghe ohan egbọle to ọle a? Be rẹkpa Pọl rẹ miẹn ghe ọle bha ha kpokpo egbe gbe? Be mhan ha lu sade emhin ribhọ ne re mhan kpokpo egbe?

BEZẸLE NIN PỌL BHA DA HA GHỌNGHỌN ẸGHESO?

4. Bezẹle nin Pọl bha da ha ghọnghọn?

⁴ Emhin ebe nin ọle lu bhi eghe nọn gbera. Ọkuẹsẹ Pọl nan ka ha tiọle Sọl dọ kiẹn Kristiẹn, ọle wo ha lu emhin ebe ne bunbun. Bhi ọsi ijiẹmhin, ọle re obọ bhọ nan rẹ gbe Stivin an. (Iwẹn. 7:58; 8:1) Rẹ deba ọnin, Sọl ọnọn mun ọkalo bhọ rẹ ha kpokpo Kristiẹn bhi ẹghe ẹdẹlẹ.—Iwẹn. 8:3; 26:​9-11.

5. Be emhin nin Pọl lu bhi ẹghe nọn gbera rẹ manman rẹso ọle yẹ?

⁵ Bhi ẹghe nin Pọl ki rẹ kiẹn Kristiẹn fo, emhin ebe nin ọle lu bhi ẹghe nọn gbera da sẹyẹ wo ha kpokpo ọle bhi ọkhọle ẹgheso. Asabọmiẹn uwedẹ nin ọle rẹ manman kpokpo ene Kristiẹn yẹ wo ha ba ọle bhi egbe arẹmiẹn ikpe ne bunbun gbera. Bhi ọsi ijiẹmhin, bhi ilẹta nin ọhẹnhẹn nin ọle gbẹn ji Kristiẹn ne ribhi Kọrint bhi ukpe 55 C.E., ọle da yọle: “Mẹn bha sẹ ọria nan ha ka ba ene etuegbe, ranmhude, mẹn wo kpokpo agbotu nọnsi Osẹnobulua.” (1 Kọr. 15:9) Ebe sẹbhi ikpe isẹn ki gbera, ọle da gbẹn ilẹta ji ibhokhan Ẹfẹsọs. Bhi ọne ilẹta, ọle da yọle: “Imẹn hi ọnọn khere nẹ bhi ẹwẹ ene khiale.” (Ẹfẹ. 3:8) Ẹghe nin ọle rẹ gbẹn ilẹta ji Timoti, ọle da yọle: “Ọria oya mẹn rẹ ha khin. Mẹn da wo ha re unun ji Osẹnobulua yẹ kpokpo edibo nesi Kristi.” (1 Tim. 1:13) Re ọkhọle ria ẹmhọn ebi emhin ha dia Pọl yẹ bhi egbe, bhi ẹghe nin ọle rẹ rẹnẹ sẹbhi agbotu nin ẹbho nin ọle ka kpokpo ye, la nin azagba-uwa ọsi ẹbho nin ọle ka kpokpo ye.

6. Emhin ọbhebhe nela si ọbalọ ji Pọl? (Yẹ fẹ ebi a gbẹn ọbhi otọle ghe.)

⁶ Ọnọghọ nin Pọl kuẹlo da. Pọl bhọ da re ọne ọnọghọ rẹ khọkhọ igbẹn nan ji ọle bhi efun. (2 Kọr. 12:7) Ọle bha wo tẹmhọn ọne emhin tee nọn ha si ọbalọ ji ọle. Asabọmiẹn emianmhẹn la emhin ọbhebhe re ọle ha kpokpo ẹgbe.b

7. Bezẹle nọn da manman ha nọghọ Pọl rẹ ha lu ebe gbale? (Rom 7:​18, 19)

⁷ Olukhọ nọn ri ọle bhi egbe. Pọl wo ha ne olukhọ nọn ri ọle bhi egbe dan ẹghe rebhe. (Tie Rom 7:​18, 19.) Arẹmiẹn ọ wo ha ghọn ọlẹn rẹ ha lu emhin ne gbale, ọle bha sabọ ha lu iriọ ẹghe rebhe ranmhude, ọ bha gba nanlẹn fo. Ọle da yọle ghe, ẹghe-ẹghe ọle rẹ wo ha dọnmhegbe nin ọle hẹi lu emhin ne i mhẹn nin egbe nọnsọle guanọ, ranmhude, ọle guanọ nin ọle ha lu ebe gbale. (1 Kọr. 9:27) Ria ẹmhọn ebi ọ ha rẹ manman ba Pọl bhi egbe yẹ, bhi ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin ọle rẹ lu emhin nin ọle dọnmhegbe rẹ rẹban!

BE PỌL LU ẸGHE NIN ỌLE RẸ HA KPOKPO EGBE?

8. Beji ilẹta nin Pọl gbẹn rẹman, be Pọl rẹ sabọ ha khọn ọne ọkhọle nan rẹ lu emhin ebe yẹ?

⁸ Beji ene ilẹta nin Pọl gbẹn rẹman, Pọl wo rẹọbhọ ghe, ẹlinmhin nọn khiale nọnsi Osẹnobulua dẹ sabọ rẹkpa ọle bi ibhio ọle nin ele ko ga rẹ sabọ khọn ọne ọkhọle nan rẹ lu emhin ẹbe. (Rom 8:13; Gal. 5:​16, 17) Ẹghe-ẹghe Pọl rẹ ha tẹmhọn emhin ne i mhen nọn khẹke nin Kristiẹn rẹban beji ebi ele lu ha da ha ti Jehova bhọ. (Gal. 5:​19-21, 26) Edandan i ribhọ ghe Pọl wo ria eria nyan ije kẹkẹ nin ọle da wẹghẹ, yẹ dọ guanọ adia kẹkẹ bhi Baibo ne ha rẹkpa ọle rẹ sabọ ha khọn ele. Mhan wo rẹọbhọ ghe, Pọl yẹ wo re obọ rẹkhan ene emhin nin ọle taman ene Kristiẹn nin ele lu.

9-10. Be rẹkpa Pọl bhi ẹghe nin ọle rẹ ha kpokpo egbe? (Ẹfẹsọs 1:7) (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

⁹ Arẹmiẹn emhin ribhọ nọn re Pọl ha kpokpo egbe ẹgheso, ọle da sẹyẹ wo ha ghọnghọn. Bhi ọsi ijiẹmhin, ọle wo ha ghọnghọn bhi ẹghe nin ọle rẹ họn emhin esili ne sunu bhi agbotu kẹkẹ. (2 Kọr. 7:​6, 7) Ikolu nin ọle bi ibhio ọle bhi ẹkẹ agbotu ko ha mhọnlẹn da yẹ wo re ọle ha ghọnghọn. (2 Tim. 1:4) Sẹyẹ, ọle yẹ wo lẹn ghe Jehova re ẹlo esili ghe ọle. Bhi ọsi ẹmhọanta, Pọl wo gene ha ghọnghọn nin ọle rẹ lẹnmhin ghe, “ọkhọ nọn khiale” ọle rẹ ga Osẹnobulua. (2 Tim. 1:3) Arẹmiẹn a mun ọle khue bhi ighan bhi Rom, ọle da sẹyẹ taman ibhio ọle nin ele ko ga nin ele ha “ghọnghọn bhi oga ọsi Ebeanlẹn mhan.” (Fil. 4:4) Ọta nin Pọl ta wo rẹman ghe ọle bha ji idia nin ọle ye gbe ọle ahu sotọ. Ọ khia bhi ẹlo a ghe, ẹghe-ẹghe nin ọle rẹ munhen ha ria ẹmhọn emhin ne gbe ọle ahu sotọ, ọle ki wo jẹje fi iria-eria nọnsọle denọ diọbhi ebe ha sabọ re ọle ha ghọnghọn.

¹⁰ Emhin ọbhebhe nọn rẹkpa Pọl rẹ ha ghọnghọn hi, izọese nọnsi Jesu. Ọle rẹọbhọ ghe ranmhude Jehova hoẹmhọn ọlen zẹle nin ọle da je Jesu re nọn dọ yu nanlen. (Gal. 2:20; tie Ẹfẹsọs 1:7.) Ranmhude ọnan, ọle da wo rẹọbhọ ghe Jehova dẹ rẹhunmhan emhin ebe nin ọle lu. (Rom 7:​24, 25) Arẹmiẹn Pọl dobọ bhi ẹghe nọn gbera, sẹyẹ ọ bha gba nanlẹn, ọle da yẹ wo sabọ ha re ghọnghọn re oga nọn khiale ji Osẹnobulua.—Hib. 9:​12-14.

11. Bezẹle nin ijiẹmhin ọsi Pọl da ko mhan udu re?

¹¹ Bọsi Pọl, asabọmiẹn ọ yẹ wo nọghọ mhan rẹ ha ria eria nọnsẹn, talọ la lu emhin bhi uwedẹ nọn ha re ogẹn ji Jehova. Bii Pọl, mhan bhọ sabọ rẹ ha yọle, ‘Ohan egbe imẹn to mẹn an!’ Obhio mhan nin okhuo natiọle Elizac nọn ribhi ikpe 26 da tẹmhọn ebi emhin dia ọle yẹ bhi egbe. Ọle da yọle: “Ijiẹmhin ọsi Pọl manman wo ko mẹn udu rẹ. Ọkhọle nọnsẹmhẹn wo dere nin mẹn rẹ lẹn ghe, ọ i yi mẹn ọkpa wo dọnmhẹngbe rẹ fi emhin denọ bhi iẹnlẹn, ranmhude, Pọl bhọ yẹ dọnmhẹngbe rẹ fi emhin denọ bhi iẹnlẹn. Ọnan rẹkpa mẹn rẹ lẹn ghe, Jehova daghe ebi ẹbho nesọle kuẹlo da.” Bii Pọl, mhan dẹ yẹ sabọ re ọkhọle nọn khiale ha ga Osẹnobulua yẹ ha ghọnghọn, aharẹmiẹn emhin ribhọ ne rẹ mhan kpokpo egbe. Be mhan ha rẹ sabọ lu iriọ yẹ?

BE MHAN HA SABỌ LU AHAMIẸN EMHIN RIBHỌ NỌN I RẸ MHAN GHỌNGHỌN?

12. Be bhọ emhin kẹkẹ ne khẹke nin mhan ha lu ẹghe rebhe ne ha re mhan ha ghọnghọn?

¹² Ha lu emhin nọn ha re uwẹ ha sikẹ Jehova. Ria ẹmhọn ọnan ghe, ahamiẹn mhan le ebale nọn mhẹn, lu isasa-egbe yẹ wẹ nọnsẹn, egbe ki de mhan bhọ. Iriọ yẹ nọn. Ahamiẹn mhan tie Baibo ukpẹdẹ-ukpẹdẹ, dagbare bhi iwẹnna itẹmhọn Osẹnobulua, muegbe ikolo oga ọbhi otọ, yẹ re ewanniẹn ọbhi inọnta bhi ikolo oga, ọ dẹ sabọ ko mhan udu re. Ahamiẹn mhan bha zobọ bhọ rẹ ha lu ene emhin nan, ọ dẹ rẹkpa mhan rẹ ha ria eria ne mhẹn, mhan i da dọ ha ria ẹmhọn emhin ne kpokpo mhan bhi ọkhọle. Ọnan ki wo rẹ mhan ha ghọnghọn.—Rom 12:​11, 12.

13-14. Elele nela ibhio mhan eso miẹn beji ele ha lu emhin nọn ha re ele sikẹ Jehova?

¹³ Bha ji mhan fẹ ijiẹmhin ọsi John ghe nọn ha khọnmhọn emianmhẹn kansa beji ọle ribhi ikpe 39. Bhi ọsi ọhẹnhẹn, ọle da wo manman ha kpokpo egbe. Bhi ẹkẹ ọkhọle nọnsọle, ọle da ha yọle, ‘Be mẹn ha rẹ na bhi egbe obhokhan ha khọnmhọn emianmhẹn nọn sẹnian yẹ?’ Ikpe ea ọmokpea nọnsọle ha ye bhi ọne ẹghe nan. Emhin nela re ikoudure nin John bhi ọne ẹghe nan? Ọle da yọle, “Arẹmiẹn ọ bha lẹkhẹ nin mẹn, mẹn da dọnmhẹgbe beji mẹn bi azagba-uwa nọnsẹmhẹn ha da yẹ sabọ ha yo ikolo oga, ha dagbare bhi inẹbho, yẹ lu oga azagba-uwa ẹghe rebhe. Iriọ mhan wo ha lu, arẹmiẹn ghe ene emhin nan bha lẹkhẹ nin mhan rẹ lu.” John da yẹ yọle: “Ahamiẹn mhan kuẹlo da ọkakale, egbe sabọ rẹ lọ mhan bhi ọsi ọhẹnhẹn. Ọkpakinọn, mẹn dọ kere ghe Jehova dẹ re ahu nọn khẹke nin mhan bhi ọne idia, yẹ rẹman mhan ghe ọle hoẹmhọn mhan. Jehova dẹ rẹkpa uwẹ beji ọle yẹ rẹ rẹkpa mẹn.”

¹⁴ Eliza nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle: “Ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin mẹn rẹ yo ikolo oga, la lu iluẹmhin Baibo nọnsẹmhẹn, ọ rẹkpa mẹn rẹ lẹn ghe Jehova họn erọnmhọn nọnsẹmhẹn, sẹyẹ, ọle wo manman hoẹmhọn mẹn. Ọnan ki rẹ mẹn ha ghọnghọn.” Nolan nin ọfẹotughe bhi otọ Africa da tẹmhọn ebe rẹkpa ọle bi okhuo ọle nin Diane. Ọle da yọle: “Aharẹmiẹn emhin gbe mhan ahu sotọ, mhan sẹyẹ wo dọnmhegbe rẹ ha nan erọnmhọn, tie Baibo yẹ tẹmhọn Osẹnobulua. Mhan ha lu iriọ, Jehova ki rẹkpa mhan rẹ manman ha ghọnghọn. Bhiriọ, ahamiẹn emhin gbe mhan ahu sotọ, mhan ki dọnmhegbe ha ye egbe mhan re ghe, Jehova dẹ rẹkpa mhan yẹ nan erọnmhọn nin mhan. Mhan bha lẹn ebi ọle ha rẹ lu ọle yẹ, ọkpakinọn mhan lẹnmhin ọle dẹ lu ọle.”

15. Emhin nela mhan ha sabọ lu sade mhan sẹyẹ wo kpokp egbe? Re ijiẹmhin ọbhọ.

¹⁵ Ahamiẹn mhan bha sabọ zobọ bhọ rẹ ha kpokpo egbe, emhin ebhebhe ribhọ nin mhan ha sabọ lu. Bhi ọsi ijiẹmhan, ji a man yọle ghe ikeke ba uwẹ. Ahamiẹn uwẹ guanọ nin ọne ikeke nọn ba uwẹ kẹ fo, uwẹ dẹ lu gbera nin uwẹ rẹ gheghe ha khian nẹga yẹ niẹn egbe a. Ọkhẹke nin uwẹ lẹn ebezẹle nin ọne ikeke da ha ba ẹ. Nin uwẹ rẹ lẹn ebezẹle, ọ dẹ khẹke nin uwẹ dọ guanọ otọle fẹghe, la nọọn dọkitọ. Iriọ yẹ nọn, ahamiẹn ghe uwẹ sẹyẹ wo kpokpo egbe, ọ dẹ khẹke nin uwẹ dọ gua otọ ebe ha sabọ rẹkpa uwẹ fẹghe bhi Baibo la bhi ebe nesẹmhan. Uwẹ sabọ yẹ ne obhio mhan bhi agbotu nọn lẹn otọ ebi uwẹ kuẹlo da talọ. Bha ji mhan yẹ fẹ emhin ebhebhe ghe nọn ha sabọ rẹkpa uwẹ.

16. Emhin nela ha sabọ rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ebezẹle nin uwẹ da kpokpo egbe? (Psalm 139:​1-4, 23, 24)

¹⁶ Bhii Jehova nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ebi uwẹ gene guanọ. Devid nin Ojie wo lẹn ghe Jehova lẹn ọlẹn nọnsẹn. Bhiriọ, ọle da bhii Jehova nọn rẹkpa ọle rẹ “lẹn emhin ne kpokpo [ọle] bhi ọkhọle.” (Tie Psalm 139:​1-4, 23, 24.) Uwẹ dẹ yẹ sabọ bhii Jehova nin ọle rẹkpa uwẹ rẹ lẹn ebezẹle nin uwẹ da kpokpo egbe, bi ebi uwẹ ha rẹ sabọ kie ha ghọnghọn yẹ. Uwẹ dẹ sabọ nọọn egbe uwẹ inọnta bii, ‘Emhin nela imẹn kpokpo egbe ba ẹmhọnlẹn? Emhin be ribhọ nọn sua mẹn bhọ rẹ ha kpokpo egbe? Emhin nọn re mẹn kpokpo egbe imẹn be ria ẹmhọnlẹn ẹghe rebhe, la imẹn be re ẹjẹje re ọle sibhi ọkhọle re?’

17. Emhin nela uwẹ ha sabọ luẹ ẹmhọnlẹn bhi iluẹmhin Baibo nọnsẹ ne ha sabọ re ikoudure nin uwẹ? (Yẹ fẹ ifoto ghe.)

¹⁷ Ha luẹ uhọnmhọn-ọta ne rẹtẹ idia nin uwẹ ye bhi iluẹmhin Baibo nọnsẹ. Rẹ na ẹghe rẹ sẹ ẹghe, ọ dẹ ha mhẹn nin uwẹ rẹ luẹ ẹmhọn ikpẹ nesi Jehova ne ha sabọ re ikoudure nin uwẹ. Pọl nin odibo wo miẹn ikoudure bhi ẹghe nin ọle rẹ ria eria nyan izoẹse nọnsi Jesu bi uwedẹ nin Jehova rẹ rẹhunmhan ọlẹn. Uwẹ dẹ yẹ sabọ re egbe khọkhọ Pọl. Noo Research Guide for Jehovah’s Witnesses, Watch Tower Publications Index, la ebe nan rẹ luẹ Baibo ne ribhi urolo nọnsẹ rẹ luẹ ẹmhọn uwedẹ nin Jehova rẹ rẹhunmhan yẹ, ebi ọle rẹ re itohan man yẹ, bi oyẹẹ nọn i beghe nin ọle mhọnlẹn. Ahamiẹn uwẹ miẹn uhọnmhọn-ọta ne ha rẹkpa uwẹ, gbẹn ele ọbhi otọ. Uwẹ ha yẹ re ọle ọbhi eji uwẹ ha da kẹ miẹn ele. Ahamiẹn emhin gbo re uwẹ ha kpokpo egbe, uwẹ ha dọ tie ene uhọnmhọn-ọta nin uwẹ gbẹn ọbhi otọ. Uwẹ ha tie ọle fo, fẹghe ebi eji uwẹ tiele ha rẹ sabọ rẹkpa uwẹ yẹ bhi idia nin uwẹ ye.—Fil. 4:8.

18. Uhọnmhọn-ọta nela ibhio mhan eso sẹ luẹ ẹmhọnlẹn?

¹⁸ Eliza nin mhan ka tẹmhọnlẹn da dọ manman luẹ ẹmhọn okha ọsi Job bhi iluẹmhin Baibo nọnsọle. Ọle da yọle: “Inian idia nọnsẹmhẹn diabe ọsi Job. Job wo kuẹlo da ọkakale kẹkẹ rẹ sẹbhọ ghe egbe iẹnlẹn da lọ ọle. Arẹmiẹn ọle bha lẹn ebezẹle nin ene emhin nan da ha sunu ji ọle, ọle da sẹyẹ mun udu nyan Jehova.” (Job 42:​1-6) Diane nin mhan ka tẹmhọnlẹn da yọle: “Imẹn bi ọdọ mẹn wo ha luẹ ẹmhọn ikpẹ esili nesi Jehova bhi ebe nesẹmhan. Ọ wo ti mhan bhọ ghe Jehova man mhan uwedẹ nin mhan ha rẹ sabọ ha re egbe khọkhọ ọle. Ẹghe nọn hi ki rẹ khin nin idobọ nesẹmhan rẹ re egbe lọ mhan, mhan ki dọnmhegbe ria eria nyan ebi Jehova rẹ ha rẹkpa mhan yẹ rẹ sabọ ha yi eria ne mhẹn. Ọnan wo rẹkpa mhan rẹ manman ha sikẹ Jehova.”—Isa. 64:8.

WO HA KHUAẸLOGHE ẸGHE ODALO NỌN MHẸN

19. Be ọkhẹke nin mhan ha mhọn bhi ọkhọle?

¹⁹ Aharẹmiẹn mhan re obọ rẹkhan ene adia nan zilo ọle bhi ọne uhọnmhọn-ọta nan, mhan dẹ yẹ sabọ ha kpokpo egbe ẹgheso. Sẹyẹ, ẹdẹ eso dẹ ha ribhọ nin egbe ha rẹ lọ mhan! Ọrẹyiriọ, Jehova dẹ rẹkpa mhan rẹ ne iria-eria ne gbe ahu sibhi ọkhọle re nin mhan da sabọ ha ghọnghọn. Ọkhẹke nin mhan ha mhọnlẹn bhi ọkhọle ghe, imhan dẹ sabọ ha ghọnghọn bhi iẹnlẹn yẹ sọnyẹnmhẹn ranmhude, imhan bi Jehova ko mhọn ikolu nọn mhẹn, sẹyẹ, emhin nin mhan lu ti ọle bhọ.

20. Be uwẹ muegbe nin uwẹ rẹ lu?

²⁰ Bha ji mhan dọnmhegbe nin mhan hẹi ji emhin ne sunu bhi ẹghe nọn gbera, ọnọghọ nin mhan ye, la idobọ nesẹmhan rẹ mhan miẹn ghe mhan bha yẹ ha ghọnghọn. Jehova dẹ rẹkpa mhan beji a ha da miẹn ghe mhan bha ha kpokpo egbe gbe. (Ps. 143:10) Mhan wo khuaẹloghe ẹghe nin mhan i da yẹ rẹ ha ria ẹmhọn emhin ne i rẹ mhan ghọnghọn. Bhi ọne ẹghenin, emhin i da yẹ ha ribhọ nọn ha rẹ mhan ha kpokpo egbe. Sẹyẹ, mhan ki re eghọnghọn rẹ ha ga Jehova nin Osẹnobulua nọnsẹmhan ẹdẹdẹ!