13 JOSHUA
Ọle Da Re Obọ Rẹkhan Adia Nọnsi Osẹnobulua
JOSHUA da mundia ha ghe Jẹriko—agbaẹbho nin Osẹnobulua yọle nin ọle dọ fuẹn an. Ọle da ye ọta nin Jehova taman ọlẹn re ọkuẹsẹ Mozis yu, ẹghe nin ọle rẹ yọle ghe nin ọle ha mhọn izebhudu, ọle ha yẹ ziẹn. (Deut. 31:23) Ọkuẹsẹ ọne ẹghe nan, Jehova ka taman ọlẹn yọle: “Ha mhọn izebhudu, uwẹ ha yẹ manman ziẹn.” (Josh. 1:7) Bhi ejayenan nian, ọkhẹke nin Joshua manman ha mhọn izebhudu. Bezẹle?
Arẹmiẹn agbaẹbho ọsi Jẹriko bha manman hu, ogbe nọn nẹga ọle wo manman ziẹn. Sẹyẹ, ọle agbaẹbho ọhẹnhẹn nin ibhokhan Izrẹl ha fuẹn an ọkuẹsẹ ele le ọne otọ nan ve nin ele bhi uku. Ene ẹbho ne ha nyẹnlẹn bhi Jẹriko wo ha lu emhin ebe. Ikpe ne bunbun ne gbera, Jehova da taman Ebraham emhin ebe nin ene Amorait ha lu. Ene ẹbho ne ha nyẹnlẹn bhi otọ Kenan, ọle Jehova ha tẹmhọn ọlẹn. Ọle da yọle ghe, ẹghe vade nin ukpu nọnsele ha rẹ vuọn. Ẹghenin, ọle ki fuẹn ele a. (Gen. 15:16) Ọne ẹghe a ki ye nian. Ene ẹbho da ha ga ẹbọ. Ele da ha gboghẹ bhi uwa oga nin ele da ga ẹbọ. Ikpia da ne ikpia nowẹ, ibhio da ha ne ibhio nowẹ, ele da ha ne elanmhẹn nowẹ. Sẹyẹ, ele da ha re imọn nọnsele re zọese ji ẹbọ nọnsele. Ibhokhan Kenan wo ha lu emhin ebe rẹ sẹbhọ ghe, ọ da khẹke nin ọne otọ kpa ele kua! (Lev. 18:3, 6, 21-27) Be ọnan ha rẹ sunu yẹ?
Jehova da taman Joshua nin ọle mun okhọnlẹn bu agbaẹbho ọsi Jẹriko. Uwedẹ nin Ọle taman ọlẹn nin ọle noo i yi emhin ẹwanlẹn bhi ẹlo ọsi ọyokhọnlẹn
Osẹnobulua dẹ noo Joshua bi eyokhọnlẹn nesọle. Ene eyokhọnlẹn wo muegbe rẹ re obọ rẹkhan ebi Jehova taman ele. Ọnan hi okhọn ọhẹnhẹn nin Jehova ha noo rẹ fuẹn eria ebe a bhi otọ Jẹriko. Ọrẹyiriọ, adia nin Jehova re nin Joshua bha mun ọlẹn ẹlo kore. Jehova bha taman ele nin ele re ẹjẹje mun okhọn bu ọne agbaẹbho, la mun agọ nẹga ọle. Sokpan, ọle da taman ele nin ele re ikpẹdẹ ehan rẹ khian nẹga ọne agbaẹbho. Osukpa ele ha rẹ ha khian nẹga ọle bhi ukpẹdẹ. Jehova da taman ene ohẹn nin ele yẹ deba ele khian nẹga ọne agbaẹbho, ele ha yẹ mun ẹkpẹti akovẹn mhọnlẹn, yẹ ha khue akala beji ele rẹ khian nẹga ọne agbaẹbho. Jehova da yẹ taman ele ghe, bhi ukpẹdẹ nọnzi ihinlọn, nin ele rebhe khian nẹga ọne agbaẹbho igba ihinlọn, ele ha yẹ reso.
Joshua ka wo yo okhọnlẹn khẹ. Bhi ẹlo ọsi eria la ọsi ọyokhọnlẹn, ọne emhanmhan nan i da wẹnna hiehie. Be ha sunu sade ibhokhan Izrẹl bha sabọ khọn ene ẹbho nan miotọ? Ahamiẹn ọnan sunu, ene agbaẹbho kẹkẹ ne ribhi otọ Kenan ki ha riale ghe ibhokhan Izrẹl wẹghẹa. Bhiriọ, ele ki ha guanọ nin ele mun okhọnlẹn bu ele.
Ọkpakinọn, Joshua bhọ ki ka daghe emhin kẹkẹ ne ha re ọle mun udu nyan Jehova. Bhi ẹghe nin Joshua rẹ je ikpia eva nin ele dọ baba otọ Jẹriko fẹghe, ele da dọ kere ghe ibhokhan Jẹriko wo mun ofẹn ibhokhan Izrẹl. Jehova da yẹ re uwedẹ ọhan-ilo lu ọle nin Ẹdẹ Jọdan hẹi yẹ nẹ, beji ibhokhan Izrẹl ha da sabọ gbera.
Joshua wo ria eria nyan ene emhin nan. Ọle bhọ zẹle nin ọle da ha mhọn urẹọbhọ da Osẹnobulua nọnsọle. Ọne urẹọbhọ nan zẹle nin ọle da sabọ re izebhudu lu emhin nin Jehova taman ọlẹn nin ọle lu. Bhiriọ, ọle bi eyokhọnlẹn nesọle da khian nẹga agbaẹbho ọsi Jẹriko. Ene ohẹn da ha khue akala nọnsele. Ọkpakinọn, ranmhude ofẹn nọn ha mun ene ẹbho, ele bha gbudu dagbare dọ ne ibhokhan Izrẹl khọnlẹn. Ẹdẹ ki we, Joshua bi eyokhọnlẹn nesọle da gbo khian nẹga ọne agbaẹbho beji Jehova taman ele. Iriọ ele ha lu ẹdẹ-ẹdẹ rẹ dọ sẹbhi ukpẹdẹ nọnzi ihinlọn.
Bhi ukpẹdẹ nọnzi ihinlọn, Joshua bi eyokhọnlẹn nesọle da khian nẹga agbaẹbho ọsi Jẹriko igba ihinlọn. Ele ki khian nẹga ọne agbaẹbho fo, ele da lu emhin ọbhebhe. Joshua da taman eyokhọnlẹn nesọle ghe nin ele reso, ranmhude, Jehova mun ọne agbaẹbho ele bhi obọ! “Ẹghe nin ene ẹbho ki rẹ wo . . . manman so usomhin ọsi okhọnlẹn, ọne ogbe da de sotọ sẹsẹsẹ.”
Joshua bi ikpia nesọle da nabhi ọne agbaẹbho yẹ fuẹn ọrebhe ne ribhọ a beji Jehova taman ele. Joshua bi eyokhọnlẹn nesọle da wo ha khọn agbaẹbho kẹkẹ miotọ, ranmhude Jehova wo ha rẹkpa ele. Bhi ọkike ọle, Amorait ne lu emhin ebe ne ribhi ọne otọ, Jehova da munhẹn ha fuẹn ele a!
Ọkpakinọn, ijanlẹn ọkpa ribhi ogbe ọsi Jẹriko nọn bha de. Bezẹle? Ranmhude, okhuo ọkpa ribhi ọne agbaẹbho nọn ha mhọn urẹọbhọ da Osẹnobulua, nọn yẹ re izebhudu man. Mhan dẹ luẹ ẹmhọn ọne okhuo nan bhi uhọnmhọn-ọta nọn ki sẹ ọle bhi egbe.
Tie ọne okha bhi Baibo:
Deuteronomy 20:16-18
Joshua 2:1, 9-11, 24; 3:14-17; 5:1; 6:1-21, 24
Inọnta:
Uwedẹ nela Joshua rẹ re izebhudu man?
Manman Guanọ Otọle
1. Obọ Baibo nela a ha sabọ miẹn Joshua tie ẹghenin? (w09 12/1 17 ¶4, ftn.) 1
Ifoto 1
2. Ọkuẹsẹ ibhokhan Izrẹl khian nẹga agbaẹbho ọsi Jẹriko, be Jehova taman Joshua nin ọle lu? Bezẹle nin emhin nin Jehova taman Joshua nin ọle lu da diabe emhin nọn i da wẹnna? (Josh. 5:2-8; w18.10 23 ¶5-7)
3. Emhin nela rẹman ghe ọ bha re ẹghe ọkuẹsẹ ibhokhan Izrẹl fuẹn agbaẹbho ọsi Jẹriko a? (w15 11/15 13) 2
Kennedy, Titus (2023). The Bronze Age Destruction of Jericho, Archaeology, and the Book of Joshua. Accessed via researchgate.net. Licensed under CC BY 4.0
Ifoto 2: Akhe nin wit nọn to a ye nan miẹn bhi agbaẹbho ọsi Jẹriko bhi ẹghe ẹdẹlẹ
4. Be ọta akhasẹ nan khale rẹji Jẹriko nọn ribhi Joshua 6:26 rẹ munsẹ yẹ? (w98 9/15 21 ¶8)
Ria Eria Nyan Emhin Nin Uwẹ Luẹle
Be rẹkpa Joshua rẹ mun udu nyan ive nin Jehova vele? (Josh. 23:14) Be imhan ha yẹ rẹ sabọ mun udu nyan ive nesi Jehova yẹ ẹlẹnan?
Be ijiẹmhin ọsi Joshua ha rẹ sabọ rẹkpa mhan yẹ rẹ ha re obọ rẹkhan adia nin agbotu nọnsi Jehova re nin mhan? 3
Ifoto 3
Be uwẹ ha rẹ sabọ re egbe khọkhọ Joshua yẹ bhi uwedẹ nin ọle rẹ re izebhudu man?
Ria Ẹmhọn Jehova Bi Iho Nọnsọle
Be ọne okha nan man mẹn le rẹji Jehova?
Be ọne okha nan rẹ diẹn mun iho nọnsi Jehova yẹ?
Be mẹn ha nọọn Joshua le sade a riọ ọle kpanọ bhi uu?
Sẹyẹ Fẹ Ene Emhin Nan Ghe
Be ijiẹmhin ọsi Joshua ha rẹ rẹkpa mhan yẹ rẹ ha luẹ emhin bhi obọ ene wanre ne ribhi agbotu, beji mhan ha da sabọ mun udu nyan ive nesi Osẹnobulua, yẹ ha sun rẹkhan ọlẹn aharẹmiẹn ibhio mhan nin mhan ko ga lu mhan emhin nọn bha gba?
Rẹkpa imọn nesẹ rẹ lẹn emhin kpataki ne sunu bhi iẹnlẹn nọnsi Joshua.