Notaðu meginreglur Biblíunnar til að þjálfa samviskuna

1, 2. (a) Hvaða gjöf fengu Adam og Eva? (b) Hvernig hefðu þau átt að sýna þakklæti fyrir þessa gjöf?

DÝR stjórnast af eðlishvöt. Hægt er að forrita ýmsar vélar þannig að þær vinni á ákveðinn hátt. En mennirnir eru öðruvísi úr garði gerðir. Við höfum fengið ákveðna gjöf sem er okkur mjög verðmæt. Þessi gjöf er frjálsi viljinn – það er að segja hæfileikinn til að velja og taka eigin ákvarðanir. Í Biblíunni segir að fyrsti maðurinn, Adam, hafi verið gerður eftir mynd Guðs, líkur honum. (1. Mós. 1:26, 27) Adam og Eva voru vitsmunaverur og voru sköpuð þannig að þau gátu tekið eigin ákvarðanir.

² Jehóva lagði ekki langan lista af lögum og reglum fyrir Adam og Evu. Hann sagði þeim einfaldlega að annast jörðina, fylla hana af afkomendum sínum og virða rétt hans til að setja þeim sanngjörn takmörk. (1. Mós. 1:28; 2:16, 17) Hvernig hefðu Adam og Eva átt að sýna að þau væru þakklát fyrir að hafa fengið frjálsan vilja? Jehóva hafði gefið þeim svo margt að þau hefðu átt að elska hann og langa til að gleðja hann. Þá hefðu þau fundið hjá sér löngun til að hlýða þessum einföldu reglum. – Orðskv. 23:15.

3. Hvernig notuðu Adam og Eva frjálsa viljann?

³ Eins og sjá má af Biblíunni notuðu Adam og Eva ekki frjálsa viljann viturlega. Þau ákváðu að óhlýðnast Jehóva. Þau sýndu honum ekki kærleika og þakklæti heldur létu eigingirni ráða ferðinni. (1. Mós. 3:1–7) Við sitjum uppi með afleiðingarnar af ákvörðun þeirra enn þann dag í dag. – Rómv. 5:12.

4. (a) Hvað þurfum við öll að gera samkvæmt Galatabréfinu 6:5? (b) Hvaða aðra gjöf ræðum við um í þessari grein?

⁴ Lífið er oft mjög flókið nú á dögum. Við þurfum að taka margar ákvarðanir á hverjum degi. (Lestu Galatabréfið 6:5.) Sumar eru frekar einfaldar en aðrar flóknari. Hvernig getum við tekið ákvarðanir sem Jehóva er ánægður með? Við þurfum í fyrsta lagi að viðurkenna að við þurfum hjálp hans. (Orðskv. 16:3; Jer. 10:23) Jafnvel Jesús þurfti á hjálp Guðs að halda þótt hann væri fullkominn. (Hebr. 5:7) Við erum ófullkomin og höfum miklu ríkari þörf fyrir leiðsögn en Jesús. Við skulum nú beina athygli okkar að annarri gjöf Guðs sem hjálpar okkur að taka réttar ákvarðanir – samviskunni.

HVAÐ ER SAMVISKA?

5. (a) Hvað er samviska? (b) Hvað gerir samviskan fyrir okkur? (Rómverjabréfið 2:14, 15)

⁵ Samviskan er innri vitund um rétt og rangt. Allir hafa samvisku, jafnvel þeir sem vita ekkert um lög Guðs. (2. Kor. 4:2) Samviskan er eins og innbyggður dómari sem getur annaðhvort ásakað okkur eða afsakað fyrir hugsanir okkar og verk. (Lestu Rómverjabréfið 2:14, 15.) Samviskan getur varað okkur við að gera eitthvað sem við vitum að er rangt. (1. Sam. 26:8–11) Hún getur líka hvatt okkur til að gera það sem er rétt. Frjálsi viljinn einn og sér tryggir ekki að allar ákvarðanir okkar séu Jehóva að skapi. Samviskan ætti að hjálpa okkur að gera greinarmun á góðum ákvörðunum og slæmum.

6. Hvers vegna virkar samviskan ekki alltaf sem skyldi?

⁶ En samviskan er ekki óskeikul. Hún er ófullkomin rétt eins og við sjálf. Uppeldi okkar, menning og syndugar langanir geta haft skaðleg áhrif á hana. Biblían segir að samviskan geti orðið ‚viðkvæm‘, ‚óhrein‘ eða jafnvel ‚brennimerkt‘. (1. Kor. 8:12; Tít. 1:15; 1. Tím. 4:2) Slík samviska er ekki góður leiðarvísir. Hún er eins og ónákvæm vog sem þarf að stilla upp á nýtt. Við þurfum að halda samviskunni við til að hún sé traustur leiðarvísir. (1. Pét. 3:16) Hvernig förum við að því?

AÐ ÞJÁLFA SAMVISKUNA

7, 8. (a) Hvernig getum við þjálfað samviskuna? (b) Lýstu með dæmi hvernig meginreglur Biblíunnar vísa okkur rétta leið. (Sjá einnig mynd.)

⁷ Hvernig getum við þjálfað samviskuna? Við þurfum að lesa reglulega í Biblíunni og átta okkur á hvað er rétt og rangt í augum Jehóva. Með því að kynna okkur lög hans lærum við hvernig hann hugsar. En eins og fram kom í greininni á undan eiga lög stundum bara við um ákveðnar aðstæður. Þess vegna þurfum við líka að horfa eftir meginreglum því að þær gefa okkur miklu betri innsýn í hvernig Jehóva hugsar og hvað honum finnst um ýmis mál. – Jes. 55:9.

⁸ Það má líkja ferð okkar um lífsins veg við göngu um óbyggðir. Sjáðu fyrir þér óbyggðir þar sem hvorki eru vegir, stígar né stikur. Staða sólar og stjarna getur sagt okkur í hvaða átt við eigum að fara til að komast á áfangastað. Það væri þó betra að vera með kort þar sem ákveðin kennileiti væru merkt. Með hjálp kortsins gætum við fullvissað okkur um að við værum á réttri leið og áttað okkur á því ef við værum að villast. Áfangastaðurinn er sá að þóknast Jehóva. Biblían er eins og kort sem vísar okkur veginn. Meginreglur hennar eru eins og kennileiti sem við tökum mið af. Ef við lifum í samræmi við þær komumst við á áfangastað.

9. Hvað er bent á í Rómverjabréfinu 9:1 sem hjálpar okkur að þjálfa samviskuna?

⁹ Við þurfum hjálp heilags anda til að þjálfa samviskuna. (Lestu Rómverjabréfið 9:1.) Heilagur andi hjálpar okkur að skilja viðhorf Jehóva. Andinn getur líka gefið okkur löngun og kraft til að gera það sem Jehóva vill. (Fil. 2:13) En hvernig getum við fengið hjálp heilags anda?

10. Hvernig getum við fengið hjálp heilags anda? (Lúkas 11:10, 13)

¹⁰ Biddu um heilagan anda. (Lestu Lúkas 11:10, 13.) Við getum treyst að Jehóva sé meira en fús til að gefa okkur heilagan anda. (Jóh. 3:34) Þeir sem fylgja leiðsögn andans fá hann í ríkum mæli. (Orðskv. 1:23; Jak. 1:5) En hvað annað hjálpar okkur að þjálfa samviskuna?

11. (a) Hvert ætti að vera æðsta markmið okkar í lífinu? (b) Af hverju þurfum við að ganga úr skugga um að samviska okkar virki vel?

¹¹ Reyndu alltaf að þóknast Jehóva. (Orðskv. 8:34, 35) Það ætti að vera æðsta markmið okkar í lífinu. Ef við höfum þetta markmið í huga í öllu sem við gerum getur það hjálpað okkur að þjálfa samviskuna. Samviska okkar virkar vel ef við hugsum eins og Jehóva hugsar og látum okkur annt um að gleðja hann. Í ljósi þess hve flókin tilveran er nú á dögum þurfum við að þjálfa samviskuna vel. Við lendum oft í aðstæðum sem eru ekki nefndar sérstaklega í Biblíunni. Þær geta varðað skemmtiefni, vinnu, menntun eða samskipti við aðra. Hvernig getum við gengið úr skugga um að ákvarðanir okkar í þessum málum séu Jehóva að skapi? – 2. Kor. 1:12.

12. Hvernig getum við séð hvort samviskan vísar okkur í rétta átt? (Efesusbréfið 5:10)

¹² Hugleiddu það sem þú lest í orði Guðs. (Sálm. 49:3) Þegar þú lest í Biblíunni skaltu hafa augun opin fyrir meginreglum sem sýna fram á hvernig Jehóva hugsar. (Lestu Efesusbréfið 5:10.) Þegar við reynum að komast í gegnum þær erfiðu aðstæður sem verða á vegi okkar á lífsleiðinni þurfum við að horfa eftir meginreglum sem segja okkur hvort samviskan hjálpi okkur að taka réttar ákvarðanir. (Orðskv. 2:4–9, 11–13) Við getum notað meginreglurnar til að leiðrétta samviskuna eða stilla hana af til að tryggja að við séum á réttri leið. – Hebr. 5:14.

13. Hvað ættum við ekki að gera? Nefndu dæmi.

¹³ Ekki byrja á því að taka ákvörðun og leita svo að meginreglum sem styðja hana. Við viljum ekki gera eins og Ísraelsmenn sem voru eftir í Júda þegar Jerúsalem hafði verið eytt árið 607 f.Kr. Þeir sögðu við Jeremía: „Jehóva Guð þinn vísi okkur veginn sem við eigum að fara og segi okkur hvað við eigum að gera.“ (Jer. 42:3–6) En þeir voru þegar búnir að ákveða hvað þeir ætluðu að gera og þegar Jehóva gaf þeim fyrirmæli sem þeir voru ekki sáttir við héldu þeir sínu striki. Það endaði með ósköpum. (Jer. 42:19–22; 43:1, 2, 4) Áður en við tökum ákvarðanir þurfum við að finna meginreglur í Biblíunni sem sýna hvernig Jehóva hugsar og fara síðan eftir þeim.

14. Af hverju þurfum við að fylgja meginreglum Biblíunnar þegar við tökum ákvarðanir?

¹⁴ Byggjum ákvarðanir okkar á meginreglum Biblíunnar. (Matt. 7:24–29; Jak. 1:23–25) Þegar við gerum það vinnum við með heilögum anda. Þá heldur Jehóva áfram að gefa okkur af honum. (Post. 5:32) Ef við hins vegar tökum ekki mark á leiðsögn anda Jehóva gætum við ‚hryggt‘ andann, það er unnið gegn honum. (Ef. 4:30; Jes. 63:10; Post. 7:51) Jehóva gæti jafnvel tekið anda sinn frá okkur. (Sálm. 51:11; 1. Þess. 5:19) Það hefði alvarlegar afleiðingar því að við erum háð þeim krafti og styrk sem heilagur andi veitir okkur. – Ef. 3:16.

HVERNIG FINNUM VIÐ MEGINREGLUR SEM EIGA VIÐ?

15, 16. (a) Hvernig getum við fundið meginreglur sem eiga við? (b) Hvaða meginreglur geta gefið biblíunemanda hvöt til að hætta reykingum?

¹⁵ Notum námsgögn. Áður en við getum stuðst við meginreglur Biblíunnar þurfum við að koma auga á þær. Segjum að þú sért með biblíunemanda sem er tregur til að hætta reykingum. Hann segir kannski: Það er ekkert minnst á reykingar í Biblíunni. Hvernig getum við þá fullyrt að það sé rangt að reykja? Hvernig geturðu hjálpað honum að finna meginreglur sem eiga við og skilja þær? Efnislykillinn að ritum Votta Jehóva er gott hjálpargagn. Þú gætir bent nemandanum á flettuna „Reykingar og tóbak“. Þar finnur hann vísun í greinina „Hvert er viðhorf Guðs til reykinga?“ (Sjá Varðturninn 1. júlí 2014.) Hvaða ritningarstaði og meginreglur finnur hann þegar hann les greinina?

¹⁶ Lítum á fimm meginreglur sem nefndar eru í greininni. (1) Við eigum ekki að vera þrælar einhvers sem getur dregið fólk til dauða. (Rómv. 6:16) (2) Við ættum að forðast allt sem getur skaðað líkamann. (2. Kor. 7:1) (3) Jehóva vill að við þjónum sér heilshugar. (Matt. 22:37) (4) Við ættum ekki að valda öðrum skaða með því sem við gerum. (Matt. 22:39; 1. Kor. 10:24) (5) Jehóva getur gefið okkur kraft til að gera það sem er rétt. (Fil. 4:13) Jafnvel þótt reykingar séu ekki nefndar sérstaklega í Biblíunni geta meginreglur hennar hjálpað nemandanum að átta sig á hvernig Jehóva hugsar.

17. Hvernig geta tilvonandi brúðhjón fundið viðeigandi meginreglur um brúðkaup?

¹⁷ Hvernig geta tilvonandi brúðhjón í söfnuðinum fundið meginreglur sem hjálpa þeim að taka góðar ákvarðanir varðandi brúðkaup? Þar getur Efnislykillinn líka komið að góðum notum. Undir flettunni „Brúðkaup og brúðkaupsveislur“ er vísað í greinar þar sem rætt er um þetta. Lítum á sex meginreglur sem koma þar fram. (1) Allt sem fram fer ætti að vera Jehóva til heiðurs. (1. Kor. 10:31, 32) (2) Klæðnaðurinn ætti að vera viðeigandi og ekki öfgakenndur á nokkurn hátt. (1. Tím. 2:9; 1. Pét. 3:3, 4) (3) Við ættum ekki að sýnast með íburðarmiklu brúðkaupi eins og algengt er í heimi Satans. (Jóh. 17:14; Jak. 1:27; 1. Jóh. 2:15, 16) (4) Athöfnin og veislan ættu að vera vel skipulögð og virðuleg. (1. Kor. 14:40) (5) Veislan má ekki fara úr böndunum né áfengisneysla vera óhófleg. (Gal. 5:21) (6) Brúðhjónin ættu að velja veislustjóra til að bera ábyrgð á að allt fari vel fram. – Jóh. 2:8, 9.

18, 19. (a) Hvaða annað hjálpargagn getum við nýtt okkur? (b) Hvaða meginreglur koma fram í þessu riti sem geta hjálpað þér að taka afstöðu til ýmissa hátíðahalda? (Sjá rammann „Kemurðu auga á meginreglurnar?“)

¹⁸ Biblíuleiðarvísir fyrir daglegt líf er annað hjálpargagn sem hefur gagnast mörgum. Þar má finna ritningarstaði flokkaða eftir ýmsum viðfangsefnum. Þegar þú hefur valið viðfangsefni sérðu spurningar ásamt ritningarstöðum sem geta auðveldað þér að koma auga á meginreglur. Einhver er kannski að velta fyrir sér hvort hann eigi að taka þátt í ákveðnum hátíðarhöldum. Undir flettunni „Hátíðir“ finnur hann fyrirsögnina „Hátíðir sem þjónar Jehóva taka ekki þátt í“.

¹⁹ Lítum á efni undir þeirri fyrirsögn: „Hvers vegna er rangt að taka þátt í hátíðum sem tengjast falstrú? (1Kor 10:21; 2Kor 6:14–18; Ef 5:10, 11).“ Þar eru nefnd dæmi um þess konar hátíðir. Undir fyrirsögninni „Þjóðernislegar hátíðir“ er bent á meginreglur sem kristinn maður getur haft í huga þegar hann skoðar hvort hann eigi að taka þátt í viðburði til að minnast afreka þjóðarinnar, viðburði til minningar um stríð þjóðarinnar eða athöfn sem veitir þekktum mönnum óviðeigandi lotningu. Við erum þakklát fyrir að söfnuður Jehóva skuli sjá fyrir slíkum hjálpargögnum svo að við getum þjálfað samviskuna.

SÝNUM AÐ VIÐ HÖFUM ÞJÁLFAÐ SAMVISKUNA

20. Hvernig getum við sýnt að við höfum þjálfað samviskuna vel?

²⁰ Það er okkur mikils virði að hafa frjálsan vilja. En við gerum okkur líka grein fyrir að við þurfum að þjálfa samviskuna svo að við getum notað frjálsa viljann á ábyrgan hátt. Vel þjálfuð samviska hjálpar okkur að taka ákvarðanir sem heiðra Jehóva og samræmast vilja hans. Við þurfum hjálp heilags anda hans til að gera það. Við þurfum því að biðja um heilagan anda og fara eftir leiðsögn hans. Meginreglur Biblíunnar leiðbeina líka samviskunni. Við skulum nota þessar gjafir vel. Þá sjáum við kraftinn í orði Guðs að verki í lífi okkar. – 2. Tím. 3:16, 17; Hebr. 4:12.