Ungt fólk spyr . . .

Ætti ég að spila tölvuleiki?

Þú ert umkringdur! En þú ert sko ekki á flæðiskeri staddur. Þú skýtur af leysifallbyssunum og stráfellir óvinina. Gallinn er bara sá að óvinunum fjölgar þeim mun meir sem þú skýtur fleiri. Þú átt því ekki um neitt annað að velja en að drepa allt sem er í sjónmáli, ef þú vilt komast lífs af. Þú skýtur eins og þú getur, blóðið fossar og óvinirnir hrynja niður . . .

„MÆNUR slitnar, holdið tætt og hausar sprengdir — æðisleg skemmtun“! Þannig lýsti höfundur tímaritsgreinar nýjustu útgáfunni af vinsælum tölvuleik, ákafur mjög. Þetta er reyndar aðeins einn leikur af nýrri kynslóð tölvuleikja þar sem menn fá útrás fyrir draumóra sína. Eldri útgáfur virðast hálfdaufar og lítt spennandi í samanburði við þessa blóðugu ofbeldisleiki sem oft eru blandnir kvalalosta.

Hvað sem því líður eru ofbeldisfullir tölvuleikir gríðarlega vinsælir meðal ungs fólks. Og milljónir unglinga hafa aðgang að þessum leikjum, því að í sumum löndum, svo sem Bandaríkjunum, er talið að einhvers konar leikjatölvur séu til á þriðjungi allra heimila. Unglingar, sem eiga ekki slík leiktæki, þurfa oft ekki lengra að fara en til næsta kunningja eða í næsta leiktækjasal.

Hvað um þig? Hefur þú freistast til að kaupa — eða að minnsta kosti að prófa — einhverja af þessum nýju leikjum sjálfur? Þú hugsar þig kannski um tvisvar eftir að hafa skoðað allar staðreyndir.

Ekki eru allir leikir eins!

Fyrst viljum við taka fram að ekki eru nærri allir tölvuleikir hneykslanlegir eða ofbeldisfullir. Margir leikir eru fræðandi og kenna landafræði, stærðfræði og vélritun á lifandi og skemmtilegan hátt. Sumir leikir, svo sem körfubolta- og fótboltaleikir, reyna á viðbragðsflýti. Og þá má nefna tæknilegar þrautir sem eru bæði áhugaverðar og reyna á hugann.

En jafnvel bestu leikir eru tímafrekir. Og Biblían hvetur kristna menn til að ‚nota hverja stund,‘ það er að segja að nota tímann viturlega til andlegra iðkana. (Efesusbréfið 5:16) Hún heimtar hins vegar ekki að við notum allar vökustundir til vinnu eða náms, heldur minnir okkur á að það ‚hafi sinn tíma að hlæja og sinn tíma að dansa.‘ (Prédikarinn 3:4) Í hófi geta margs konar leikir verið hressandi og heilnæmir.

Við megum samt sem áður ekki gleyma að margir þessara leikja virðast beinlínis til þess gerðir að láta menn sóa óhóflegum tíma í þá. Sumir leikir eru þannig gerðir að menn eyða klukkustundum í að ná tökum á þeim á vissu þrepi eða stigi og uppgötva svo að þeir þurfa að komast gegnum mörg fleiri stig í leiknum — æ flóknari og margslungnari — áður en þeir geta lokið honum! Þá eru til leikir sem virðast skila litlu miðað við tímann og erfiðið sem í þá fer. Bræðurnir Palli og Siggi léku af miklum áhuga ákveðinn leik sem átti að hjálpa þeim að leysa stærðfræðidæmi. En það rann bráðlega upp fyrir þeim að það væri fljótlegra að leysa dæmið með blaði og blýanti en á tölvuskjá!

Það er því nauðsynlegt að vera vandfýsinn, jafnvel þótt tölvuleikirnir séu þokkalega heilnæmir. Palli og Siggi segja: „Maður finnur yfirleitt góðan leik ef maður leitar vel.“ Og auðvitað er bara skynsamlegt að eyða ekki miklum peningum í leiki sem maður verður fljótt leiður á. Faðir nokkur hvetur syni sína til að einskorða sig við leiki sem hjálpa þeim með námsefnið í skólanum.

Skuggahliðin

Því miður eru ekki allir tölvuleikir skaðlaus skemmtun — og þaðan af síður fræðandi. Stór hluti leikjaforrita nútímans byggist á því sem Biblían kallar „holdsins verk“ — óhreinum athöfnum sem Guð fordæmir. Eitt þessara fordæmdu ‚verka‘ er „fjölkynngi“ eða spíritismi. (Galatabréfið 5:19-21) Galdrar og annað kukl er ‚andstyggilegt‘ í augum Jehóva Guðs. — 5. Mósebók 18:10-12.

Margir tölvuleikir nútímans eru gagnsýrðir spíritisma og galdrakukli! Í einum leik þarf að beita „göldrum“ til að vinna. Í leiðbeiningum til spilara er sagt: „Smelltu á eldinguna neðst í hægra horni valmyndarinnar þegar þú ert tilbúinn að beita göldrum, og smelltu síðan á veruna sem þú ætlar að kála.“ Geta slíkir leikir ekki vakið upp óheilnæma forvitni um ill öfl?

Og hvaða áhrif hefur það að horfa tímunum saman á hrottafengið ofbeldi? Tímaritið U.S.News & World Report segir frá tveim vinsælum leikjum þar sem „hjörtu eru slitin úr andstæðingunum“ og „vampírur bora í fáklæddar unglingsstelpur.“ Sumir gera kannski lítið úr slíku blóðbaði á tölvuskjánum og segja að þetta sé skaðlaust ævintýraefni, en Biblían varar við í Sálmi 11:5: „[Jehóva] rannsakar hinn réttláta og hinn óguðlega, og þann er elskar ofríki [eða ofbeldi], hatar hann.“ — Samanber Jesaja 2:4.

Það er líka hægt að kalla fram ómerkilegt klám á tölvuskjáinn. Nektarmyndir og opinskátt kynlíf er orðið svo algengt að bandarískir leikjaframleiðendur hafa komið sér upp einkunnakerfi þar sem kaupendur eru varaðir við grófum leikjum. En fáir verslunarmenn virðast fúsir til að takmarka sölu slíkra leikja til krakka og unglinga. „Eina skylda okkar er að láta viðskiptavini fá það sem þeir vilja,“ segir afgreiðslumaður í einni versluninni. En spyrðu þig hvort þú auðveldir þér að festa hugann við það sem er ‚rétt, hreint, elskuvert og dyggðugt‘ ef þú horfir á kynæsandi myndir. — Filippíbréfið 4:8.

Ánetjaður!

Sérfræðingar eru vissulega ekki á einu máli um áhrif tölvuleikja á börn og unglinga. Í könnun einni, sem skýrt var frá í tímaritinu New Scientist, var komist að þeirri bjartsýnisniðurstöðu að slíkir leikir séu „ekki undirrót slæmrar hegðunar.“ Þó töldu 97 af hundraði unglinganna, sem tóku þátt í könnuninni, að „hægt væri að ánetjast leikjunum.“ Unglingarnir sögðu að leikirnir í leiktækjasölunum væru sérstaklega slæmir af því að „þeir hvettu spilara til að eyða meiri peningum.“

Er virkilega hægt að ánetjast þessum leikjum? Svo er að sjá sem sumir geti gert það. Unglingur sagði í viðtali við Vaknið!: „Maður hugsar ekki um annað en að komast á enda og vinna.“ Ungur maður tók í sama streng: „Ég eyddi ótal klukkustundum í að reyna að finna út hvernig ég ætti að drepa alla og komast á næsta stig leiksins.“

Þú heldur kannski að þú gætir aldrei orðið svona gagntekinn af leik. En hugleiddu hvernig sjónvarpsþættir og kvikmyndir spila á tilfinningar fólks og kalla fram tár, reiði eða spennu. Hugsaðu þér þá leikjaforrit sem býður bæði upp á spennandi söguþráð, einstakar persónur og kynjaverur, frábærar tæknibrellur og lætur þig vera aðalsöguhetjuna í þokkabót. Heldurðu að það sé auðvelt að sökkva sér ekki á bólakaf niður í leikinn? Það er því ekkert undarlegt að sumir spilarar skuli eiga erfitt með að gera greinarmun á ímyndun og veruleika. Unglingur segir: „Það hafði svo slæm áhrif á mig að spila ofbeldisleiki að ég ímyndaði mér jafnvel að hendurnar á mér væru byssur og ég miðaði þeim á fólk.“

Veldu viturlega

Ef foreldrarnir takmarka ekki hve mikið megi sitja við tölvuleiki, þá ættu unglingarnir sjálfir að hugleiða ráðleggingu Prédikarans 2:14: „Vitur maður hefir augun í höfðinu.“ Það merkir að vitur maður horfir á hvert hann er að fara og sér það sem er framundan. Heimur tölvuleikjanna er nú þegar uppfullur af efni sem stríðir gegn þekkingunni á Guði. (Samanber 2. Korintubréf 10:5.) Og hver veit hverju tölvuleikjasmiðirnir finna upp á næst? Áður en nokkur unglingur kaupir, spilar eða leigir sér leik ætti að hann að spyrja sig: Um hvað snýst leikurinn? Bendir nafnið til þess að hann sé með dulrænu ívafi? Benda myndirnar á umbúðunum til grófs ofbeldis?

Þegar best lætur geta tölvuleikir verið heilnæm skemmtun og fræðandi. En eru þeir virkilega þess virði að eyða miklu af dýrmætum tíma þínum í þá? Siggi, fjórtán ára, segir: „Pabbi hefur aldrei sagt berum orðum að við megum ekki spila tölvuleiki. En hann hefur spurt: ‚Hvað er svona merkilegt við það að ýta á takka og sjá einhvern hlaupa eða stökkva yfir skjáinn?‘“ „Og núna hugsum við þannig sjálfir,“ bætir Palli, bróðir hans, við.

Já, gleymdu ekki að að það er hægt að skemmta sér með öðrum hætti — og kannski frjórri — svo sem með lestri, listsköpun, handíðum, heilnæmum íþróttum, söng eða hljóðfæraleik. Það er miklu gagnlegra að nota tímann til að ‚æfa sjálfan sig í guðrækni.‘ (1. Tímóteusarbréf 4:7) Það skilur miklu meira eftir en nokkur tölvuleikur.

[Innskot á blaðsíðu 21]

Níutíu og sjö af hundraði unglinga, sem tóku þátt í könnun einni, töldu að „hægt væri að ánetjast leikjunum.“

[Mynd á blaðsíðu 22]

Geta ofbeldisfullir tölvuleikir verið skaðlegir fyrir þig?