Horft á heiminn

Reykur í augum

Forstöðumaður áströlsku Sjónrannsóknarstofnunarinnar, prófessor Robert Augusteyn, fullyrðir að hann hafi óhrekjandi sannanir fyrir því að efni úr sígarettureyk valdi starblindu. Rannsókn hefur sýnt fram á að það er tvöfalt til þrefalt líklegra að reykingamenn fái starblindu en þeir sem ekki reykja. Líkaminn dregur í sig efni úr sígarettureyk sem berast síðan til augnanna þar sem þau eyðileggja „dælur“ er draga umframsalt og vatn úr augasteininum. Við það bólgna og springa frumur í auganu og valda starblindu. „Ég er fullkomlega sannfærður. Það leikur enginn vafi á að það er eitthvað í sígarettureyknum sem kemur í veg fyrir að dælurnar virki í augasteininum,“ útskýrir prófessor Augusteyn.

Vaxandi vanþekking á Biblíunni

„Fáfræði um Biblíuna er skelfileg og fer vaxandi í öllum þjóðfélagsgeirum Vesturlanda,“ að sögn Ecumenical Press Service sem er fréttaþjónusta Alkirkjuráðsins. Biblíufélög áætla að 85 af hundraði kristinna manna á Vesturlöndum hafi aldrei lesið Biblíuna alla, og könnun í Bandaríkjunum sýnir að einungis 12 af hundraði þeirra sem sækja kirkju þar lesa Biblíuna reglulega. Háskólanemum nútímans þykja „biblíupersónur, svo sem Abraham, Ísak og Jakob, og nöfn postula Jesú svo framandi að þeir geta ekki skilið sígild bókmenntaverk Evrópuþjóða,“ segir Fergus Macdonald, aðalritari Hins skoska biblíufélags.

„Eitt hinna miklu siðferðishneyksla sögunnar“

„ Afstaða Páfagarðs til helfararinnar er eitt hinna miklu siðferðishneyskla sögunnar — hneyksli sem kaþólska kirkjan er enn ekki búin að ná sér eftir,“ segir dálkahöfundurinn James Carroll í dagblaðinu The Boston Globe. Máli sínu til stuðnings tíundar hann eftirfarandi sögulegar staðreyndir: „1929 — Lateransáttmálarnir milli Mussolinis og Píusar páfa ellefta tryggja Páfagarði frelsi og fjármuni og veita Mussolini þá virðingu sem hann þarfnast. [1933] — Páfagarður undirritar sáttmála við Hitler sem er fyrsti sigur Hitlers í alþjóðamálum. . . . 1935 — Mussolini ræðst inn í Abyssiníu. Kaþólskir biskupar blessa ít­alsk­ar hersveitir . . . 1939 — Mussolini ákveður með tilskipun að afnema réttindi Gyðinga á Ítalíu. Páfinn segir ekki orð. . . . 1942 — Páfinn fær fregnir frá ítölskum herprestum af útrýmingu Gyðinga. Í jólaboðskap sínum harmar hann örlög ‚ólánsamra manna‘ sem drepnir eru vegna kynþáttar síns, en minnist ekki á Hitler, Þýskaland eða dauðabúðirnar. Enn sem fyrr er orðið ‚Gyðingur‘ ekki notað. . . . 1943 — Þjóðverjar byrja að smala saman Gyðingum á Ítalíu, jafnvel í Róm nálægt Páfagarði. Enn þegir páfinn.“

Að beita öngulinn

Evangelísk kirkja í Maryland í Bandaríkjunum fann upp nýja leið til að lokka fólk til messu. Sunnudag einn fyrir nokkru voru fyrstu 125 kirkjugestunum gefnir 10 dollarar hverjum. Þeir þurftu bara að sitja guðsþjónustuna, sem tók 75 mínútur, þar sem brugðið var upp leikþætti og söng við undirleik „léttrokkssveitar.“ Að sögn Associated Press fréttastofunnar var haft eftir einum stjórnarmanni kirkjunnar: „Margir segjast ekki sækja kirkju af því að kirkjurnar séu alltaf að sækjast eftir peningum. Við hugsuðum sem svo: ‚Af hverju ekki að vera djarfir og gefa fólki peninga?‘“ Fréttin segir að flestir hafi þegið peningana en margir sögðust hafa skilað þeim aftur síðar. Þrjátíu og tveir héldu peningunum.

Gamlir gámar í gagnið

Í stað þess að fleygja gömlum flutningagámum í brotajárn hefur suður-afrískt skipafélag fundið hugvitsamlegar leiðir til að nýta þá þegar þeir eru orðnir of útjaskaðir til að flytja þungavöru. Með því að tengja saman tvo gáma fæst þokkalega stór skólastofa. Að sjálfsögðu þarf að skera eina hlið úr hvorum gámi og setja dyr og glugga á hinar hliðarnar. Gamla gáma má einnig nota sem íbúðarhús, verslanir, læknastofur og bókasöfn. Tímaritið African Panorama nefnir eitt tilvik þar sem „16 gámum hefur verið breytt í 8 rúmgóðar skólastofur fyrir liðlega 1000 nemendur.“ Hingað til hafa þurfandi bæjarfélög í Suður-Afríku fengið yfir 1000 gáma til afnota. En umrætt skipafélag er að verða uppi­skroppa með gamla gáma og fer fram á aðstoð annarra alþjóðlegra skipafélaga sem eru aflögufær með gamla gáma.

Fátt um bíla í Kína

Þótt íbúar Kína séu yfir einn milljarður eru aðeins 50.000 bílar í einkaeign þar í landi. Að sögn blaðsins China Today er það þó „stjarnfræðileg aukning.“ Árið 1983 voru aðeins 60 bílar í einkaeign í landinu! Búist er við að bíleigendum fjölgi í náinni framtíð. En væntanlegur bílkaupandi verður að reikna kostnaðinn fyrst. Í Kína leggjast yfir 40 mismunandi skattar ofan á bílverð og margfalda það. Til dæmis „gæti bíll, sem kostar ekki nema 700.000 krónur í öðrum löndum kostað 300.000 júan (um 2,6 milljónir ÍSK) í Kína.“ Og hvað kostar að læra á bíl? Ökuskóli einn setur upp sem svarar „tvöföldum árstekjum almenns launamanns,“ að sögn China Today.

Myndavélarnar gera gæfumuninn

Breska samgönguráðuneytið skýrir svo frá að hraðakstursbrotum hafi fækkað stórlega á svæðum þar sem myndavélar hafa verið settar upp til að ljósmynda skráningarnúmer ökutækja sem fara yfir leyfilegan hámarkshraða. Þessar myndavélar skila yfirvöldum ljósmyndum sem notaðar eru til að lögsækja ökumenn sem aka of hratt. Þær geta líka verið sönnunargagn gegn þeim sem aka yfir á rauðu ljósi. Tímaritið New Scientist segir að síðan myndavélarnar voru settar upp hafi „alvarlegum slysum á fólki á þeim götum, sem valdar voru til verkefnisins, fækkað um þriðjung.“ Eftir að myndavélarnar voru teknar í notkun fækkaði þeim bílum, sem fóru 30 km/klst yfir leyfilegan hámarkshraða úr 1000 í 30 á dag. „Ökumönnum, sem aka yfir á rauðu ljósi, hefur fækkað um 40 prósent og slysum á gatnamótum fækkað um 60 prósent,“ að sögn New Scientist.

Fullt af bjór — en fátt um mat

Í Venesúela eru 726.000 börn undir sex ára aldri lágvaxnari en þau ættu að vera miðað við aldur, og stafar það af vannæringu að sögn Venesúelablaðsins El Universal. Það eru heil 23,8 prósent barna í þeim aldurshópi eða næstum 1 af hverjum 4. Þótt ekki virðist vera til nóg af hollum mat handa börnunum virðist vera til nægur bjór í landinu. El Universal segir að meðal landa Rómönsku Ameríku sé bjórdrykkja mest í Venesúela. Árið 1991 drukku Venesúelabúar að meðaltali 75 lítra af bjór hver.

Kappakstur og tóbaksauglýsingar

Evrópulönd hafa verið hinir hefðbundnu gestgjafar hins vinsæla Formúla eitt Grand Prix kappaksturs. En nú vilja forvígismenn kappakstursins heldur halda keppnina í Asíulöndum svo sem Japan og Kína. Hvers vegna? Vegna þess að reglur um tóbaksauglýsingar eru strangari í Evrópu. Það eru tóbaksfyrirtæki sem kosta keppnina að mestu og kappakstursbílarnir bera áberandi tóbaksauglýsingar. Að sögn japanska dagblaðsins Asahi Evening News eyðir eitt tóbaksfyrirtæki „nokkrum milljörðum jena á ári í útgerð tveggja keppnishópa.“ Þurft hefur að fjarlægja eða hylja auglýsingar á kappakstursbílum þegar keppt hefur verið í Evrópu. Nýlega var næstum hætt við Grand Prix keppnina í Frakklandi vegna bannsins við sígarettuauglýsingum. Asíuríki, þar sem um 60 prósent allra fullvaxta karlmanna reykja, eru nú talin betri staður til að auglýsa sígarettur á kappakstursbílum.

Páfi hvetur til prédikunar

Snemma á síðasta ári sagði Jóhannes Páll páfi annar hópi kaþólikka á Ítalíu að það væri kominn tími til að flytja fagnaðarerindið beint til fólksins. Hvernig brugðust ástralskir kaþólikkar við? „Kaþólikkar munu ekki hlýða hvatningu páfa um að prédika,“ sagði í fyrirsögn ástralska dagblaðsins Illawarra Mercury. Blaðið sagði að kaþólskir menn þar í landi séu „lítt spenntir fyrir því að taka trúna sömu tökum og vottar Jehóva.“ Kaþólskur prestur þar í landi, Sean Cullen, sagðist ekki vera viss um hvort kalli páfa um að prédika væri beint til allra kaþólikka eða aðeins ítalskra. „Við viljum hvetja fólk til að lifa eftir fagnaðarerindinu sem þeir þekkja. Hvort það þýðir að ganga um og banka á dyr er allt annar handleggur.“ Borgarráðsmaður þar gaf hreinna og beinna svar. Hann sagði: Kristniboð „tilheyrir ekki hugarheimi kaþólikka.“

Vaxandi sorp

Hermenn, sem gæta landamæra Póllands, eru á varðbergi gegn innrás af nýju tagi þessa dagana — erlendu sorpi. Að sögn dagblaðsins The Washington Post stöðvuðu pólsk yfirvöld 1332 sendingar af ólöglegum úrgangi á leið inn í landið frá Vestur-Evrópu einni árið 1992. Á fyrri helmingi ársins 1993 fjölgaði slíkum sendingum um 35 af hundraði. Víða á Vesturlöndum er eyðing hættulegs sorps orðin svo dýr að það er orðinn hagkvæmur kostur að flytja úrganginn til vanþróaðri landa þar sem erfiðara kann að vera að framfylgja umhverfisverndarlögum. Til dæmis voru tvö bandarísk málmfyrirtæki dæmd fyrir að blanda 1000 tonnum af eitruðu ryki frá bræðsluofnum í áburðarsendingu sem fór til Banglades. Sumt af sorpinu er jafnvel dulbúið sem framlög til líknarmála. Pólskir tollverðir skýra svo frá að þeir taki oft við send­ing­um frá Ástralíu, Evrópu og Bandaríkjunum, sem eigi að vera hjálpargögn til heilbrigðismála, en séu í reynd úrgangur svo sem sprautur, undirföt og sal­ern­is­vör­ur — allt notað og óhreint.