Horft á heiminn

Lögsaga varin með steinsteypu

Japanir ætla sér að verja 30 milljörðum yena til verndar tveim klettum. Klettarnir tveir eru í Filippseyjahafi í tæplega kílómetra fjarlægð hvor frá öðrum. Þeir eru hluti af tæplega 5 kílómetra langri kóraleyju sem sést þegar lágsjávað er. Á flóði hverfur eyjan og aðeins „klettarnir tveir — annar fimm metrar í þvermál og hinn tveir — standa um 30 til 50 sentimetra upp úr sjónum,“ segir í Tokyoblaðinu Asahi Shimbun. Reistar verða blokkir úr stáli og steinsteypu umhverfis klettana til að vernda þá fyrir öldugangi. Hvers vegna er lagt svona mikið kapp á að vernda þá? Ákvörðun efnahagslögsögu er miðuð við háflæði og þessi syðsti hluti Japans er að hverfa. Með honum myndu hverfa fiskveiði- og námuréttindi í um 200 mílna radíus umhverfis eyna, en það er stærra svæði en flatarmál Japans samanlagt.

Manntjón í Persaflóastríðinu

Stríð Írana og Íraka hefur nú staðið lengur en síðari heimsstyrjöldin, í sjö ár, og engin lausn virðist í sjónmáli á baráttu þessara íslömsku grannríkja. Hvers vegna er stríðið svona langvinnt? Fréttabréf frá háskóla Sameinuðu þjóðanna, Work in Progress, nefnir sem eina ástæðu að fjölmörg ríki hafa verið meira en fús til að sjá stríðsaðilum fyrir vopnum og herbúnaði. Staðan er því sú, segir fréttabréfið, að ‚Írakar beita sovéskum MIG orustuþotum búnum frönskum Exocet flugskeytum, en Íranir beita á móti bandarískum F-5 þotum og breskum skriðdrekum af Chieftain-gerð.‘ Demos, rit gefið út af Interuniversity Demographic Institute í Hollandi, ætlar að stríðið hafi kostað á bilinu 330.000 til 600.000 mannslíf til þessa — að meðaltali 125 til 225 á dag.

„Dómsdagsklukkunni“ seinkað

Hinn sögulegi samningur um útrýmingu vissra tegunda kjarnorkuvopna, sem Ronald Reagan Bandaríkjaforseti og Mikhail Gorbachev, flokksleiðtogi í Sovétríkjunum undirrituðu í desember síðastliðnum, hefur orðið til þess að vísindamenn hafa seinkað „dómsdagsklukkunni“ um þrjár mínútur. Klukkan, sem birt er í Bulletin of the Atomic Scientists, er tákn þess hve mikil hætta er talin á kjarnorkustyrjöld. Síðast var klukkunni seinkað árið 1972. Eftir það hefur spennan í heiminum smám saman flýtt klukkunni úr tólf mínútum fyrir miðnætti í þrjár mínútur. Hve lengi skyldu vísarnir standa á sex mínútum í miðnætti?

Kostirnir viðurkenndir

„Kannski eru vottar Jehóva á réttri braut með því að afþakka blóðafurðir, því að sannleikurinn er sá að verulegur fjöldi sjúkdómsvaldandi þátta getur borist með blóði,“ segir franska læknablaðið Le Quotidien du Médecin. Í greininni var lögð áhersla á að ekki berist aðeins ýmsar veirur með blóði, svo sem cytomegalóveiran (veldur hættulegum og stundum banvænum veirusjúkdómi) og aðrar herpesveirur, heldur getur það líka „vakið óvirkar veirur í líkama móttakandans.“

Við þennan vitnisburð bætist viðtal sem brasilíska tímaritið ISTOÉ átti við prófessor Vincente Amato Neto, en hann er sérfræðingur í smitsjúkdómum: „Ég segi oft,“ sagði Amato sem er forstjóri spítala í São Paulo, „að besta vörnin gegn eyðni sé sú að gerast einn af vottum Jehóva, því að áhangendur þeirrar trúar eru hvorki kynvilltir né með kynhneigð til beggja kynja, þeir sýna tryggð í hjónabandi — þeir tengja það barneignum — neyta ekki fíkniefna, og til að fullna myndina hafna þeir blóðgjöfum.“

Páfagarður í kröggum

Viðskiptatímaritið Fortune skýrir frá því að Páfagarður eigi í fjárhagsörðugleikum. Þótt Páfagarður virðist umvafinn miklum auði hefur vaxandi skrifstofustjórnkerfi hans og fjármálahneyksli komið honum í kröggur. Á síðastliðnu ári hafði Páfagarður jafnvirði 57,3 milljóna bandaríkjadala í tekjur en eyddi 114 milljónum. „Þetta er kreppuástand,“ segir John Krol kardináli í Bandaríkjunum. „Þegar tekjur nægja ekki fyrir útgjöldum er alltaf við erfiðleika að glíma.“

„Brúnn dvergur“?

Vísindamenn hafa fundið eindregnar vísbendingar um tilvist himinhnattar er líkist reikistjörnu á braut um stjörnu í innan við 50 ljósára fjarlægð frá jörð. Frá þessu er skýrt í breska tímaritinu Nature. Ef frekari rannsóknir benda til hins sama yrði það fyrsta staðfestingin á tilvist „brúns dvergs,“ sem er að hálfu reikistjarna og hálfu stjarna og stjarnfræðingar hafa verið með kenningar um í áratugi en aldrei séð. Vísindamennirnir, sem eru frá University of California í Los Angeles og University of Hawaii, lýsa þessum gaskennda hnetti svo að hann sé stærri en stærsta reikistjarnan í okkar sólkerfi. Brúni dvergurinn yrði fyrsti himinhnötturinn líkur reikistjörnu sem finnst utan okkar sólkerfis.

Sjónvarpsfasta

Þýskar fjölskyldur eru byrjaðar að gera sér grein fyrir kostum svonefndrar sjónvarpsföstu. Þýska dagblaðið Augsburger Allgemeine Zeitung greindi fyrir nokkru frá tilraun 80 karla, kvenna og barna í Westfalen sem ákváðu að vera „fjórar vikur án sjónvarps.“ Blaðið segir: „Síðdegi og kvöld hafa gerbreyst. Sá tími, sem er aflögu, er nú notaður á jákvæðari vegu en fyrr og meiri framtakssemi gætir.“ Sjónvarpslausi tíminn hefur reynst til varanlegra hagsbóta. Flestir þátttakendanna sögðu: „Sjónvarpsvenjur okkar eru gerólíkar núna. Við erum vandfýsnari, horfum sjaldnar á sjónvarpið og slökkvum oftar á því.“

Miðdegishvíld hyggileg?

Rannsóknir lækna í Aþenu í Grikklandi benda til að dagleg, hálfrar stundar miðdegishvíld geti minnkað hættuna á kransæðasjúkdómum um þriðjung. Læknar hafa lengi reynt að finna skýringu á lágri tíðni kransæðasjúkdóma í Miðjarðarhafslöndum. Breska læknatímaritið The Lancet segir fyrri rannsóknir hafi bent til að lágt innihald mettaðrar fitu í fæðunni og notkun jurtaolíu og mjólkur í stað dýrafitu og feitari mjólkurafurða væru skýringin. Núna má ef til vill bæta við annarri ástæðu — reglulegum miðdegislúr.

Grefur undan stöðugleika hjónabandsins

„Tengslin á milli sambúðar fyrir hjónaband og stöðugleika hjónabandsins, sem á eftir kemur, eru í heild sinni sláandi“ segir í skýrslu bandarísku hagstofunnar „National Bureau og Economic Research“ í Cambridge í Massachusetts. „Hjúskaparslit meðal kvenna, sem bjuggu með væntanlegum maka sínum fyrir hjónabandið, eru að meðaltali 80 af hundraði tíðari en hjá þeim sem gerðu það ekki.“ Rannsóknin náði meðal annars til 4996 sænskra kvenna á aldrinum 20 til 44 ára og höfðu sumar þeirra búið með maka sínum fyrir hjónabandið en aðrar ekki. Í Sviþjóð er sambúð fyrir hjónaband þrisvar sinnum algengari en í Bandaríkjunum. „Svo virðist vera að fólk, sem tekur upp sambúð fyrir hjónaband, bindi sig síður við hjónabandið og hafi meiri tilhneiginu til að slíta hjúskapnum en fólk sem bjó ekki saman“ sagði Neil Bennett, einn af höfundum skýrslunnar.

Beinabót

Við University of Texas í Bandaríkjunum hefur nú verið þróað efni sem hentar mjög vel í gervibein, að sögn The Medical Post í Kanada. Vísindamenn halda því fram að efnið, gljúpt hýdroxíapatít myndað með efnasmíði, sé „nánast eins að gerð og náttúrlegt bein.“ Lifandi bein er hýdroxíapatít að 65 hundraðshlutum en það er steinefni sem gefur beinunum styrk og hörku og er jafnframt gljúpt mót fyrir æðar, beinmerg og beinmyndunarfrumur. Vísindamenn álíta að þetta nýja gervibein kunni að vera eina ígræðsluefnið sem líkir eftir náttúrlegri beinmyndun líkamans. Blaðið segir að „sérhæfðar frumur brjóti [efnið] hægt niður og síðan sé myndað náttúrlegt bein í staðinn“ þar sem efnið hefur verið grætt í.