Ɔya Ɔmɛnɛ

Alɔ cɛgbá ō lɛ ɔtu okpoce lɛ ofula a o ya ɛɛ ku alɔ lɛ oyeeyi opiyoo. (Āfi. 1:7) Ó wɛ ɔkwɛyi ka ācɛ nɛ Ujisɔsi hi ka “aálá ɔhá” a i gē lé igbo amāŋ gwa ejé a ɛpleeko ku Ɔdole Ɔnɔɔnɛ Ku Ondu a ŋ, é kē cika ō gwa amāŋ lé ŋ. (Ujɔ́n. 10:16) Amáŋ, é lɛ itene ŋma ɔkpiye mla oyi ku Ujisɔsi Ukraist a. É ya ɛnyā ŋma lɛ ō kpɔtuce ɛya nɛ Ujisɔsi gwo, mla aɔdā ohidaago nɛ ɛya ō gwo ɔɔma ya tɔɔtɛ a. (Ujɔ́n. 6:53) Ācɛ nōo mafu ka é wɛ ipu ɛka ɛyipɛ a, klla lɛ eyiyoce ō lé ɔcɛ́ ipu Ajɔɔcɛ ku ɔkpanco a. Ohigbu ɛnyā, ɔdaŋ ka alɔ wɛ ipu ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi amāŋ aala ɔhá a, alɔ cɛgbá ō lɛ ɔtu okpoce olɔfu lɛ ofula a o ya ɛɛ ku alɔ lā oyeeyi opiyoo. w24.12 13 ¶14, 16

Ɛpleeko ku Ɔdole Ɔnɔɔnɛ Ku Ondu a, Ujisɔsi je igbo néē lɛ ɔdā ō nu igbo tu ɔ ŋ ma lɛ acotɛhɔ ku nu a klla da uwa ka ó kwɛyi ɔkpiye ku nu. Oŋma ɔɔma, ó lɛ ikokwu ku ejé je lɛ uwa, anu ó ka ka ɔɔma kwɛyi “ōyī kú . . . ɛka ɛ̄yīpɛ̄” a. (Umák. 14:​22-25; Ulúk. 22:20; 1 Ukɔ́r. 11:24) Ācɛ nōo kē gáā lé ɔcɛ́ mla Ujisɔsi ipu Ajɔɔcɛ a foofunu yɔ ipu ɛka ɛyipɛ nyā a. (Uhíb. 8:​6, 10; 9:15) Ɛlā nɛ Ujisɔsi ka ɛpleeko ku Ɔdole Ɔnɔɔnɛ Ku Ondu a tɛɛma kwu ígwu ligii éyi, nōo wɛ ‘ala nɛ̄ŋ́cɛ́’ a. Acotɛhɔ ku nu nōo hayi kpaakpa nōo yɔ mla anu a wɛ ācɛ aflɛyi nōo wɛ ipu ígwu nɛ̄ŋcɛ́ ɔɔma a. Uwa wɛ ācɛ nōo gáā miyɛ ɛga ō yɔ mla Ujisɔsi ɔkpanco a. w24.12 11 ¶9-10

Oklobiya ku Ujisɔsi nōo kwu ɔ ajaajɛ a lɛ ibiyajɛ ya tu ɔ. Oŋma ɔɔma, aolɛla ku nu lɛ ɔ kwu, é ca ɔ ɛca klla kpɛla ce ɔ ku aɔdā nɛ ó ya ŋ. É lɛ ɛpɔ ku ikwū ka tu Ujisɔsi klla ya ɔ owe. Oŋmɛyi ku nu, aicɔɔja lɛ ikpusa hɛ tu Ujisɔsi abɔ playi ɛyi ɔcí ku owe o ya ɛɛ kéē lɛ ɔ ŋmo. Abɔ Ujisɔsi hayi kpaakpa yɔ i lé ɔtu ɛjɛɛji owe mla ɔnɔ nyā a, ó lɛ ɔcɛ éyi nɛ ɔnɔ nɛ ó yɔ i jé a yɔ i biya ɔ ɔtu nɛɛnɛhi. Ɔcɛ ɔɔma kē wɛ Ujehofa nōo wɛ Ɔwɔico a. Ujehofa lɛ ɔfu ō ci Ɔyinɔnyilɔ ku nu ŋma ō má owe ɔɔma, amáŋ ó ya lɛ a ŋ. Ohigbu ka Ujehofa yihɔtu alɔ. Ɛya nɛ Ujisɔsi gwo a wɛ ɔdā ō kpɔcii nōo mafu ɛgɛ nɛ Ujehofa yihɔtu ku uwɔ nɛɛnɛhi. Ó lɛ Ɔyinɔnyilɔ ku nu nɛ ó yihɔtu ku nu nɛhi a gwɛɛya klla lé ɔtu ɔnɔ nɛhi, o ya ɛɛ kóō lɛ uwɔ hɛta ŋma íne ō biya mla ikwū. (1 Ujɔ́n. 4:​9, 10) Ó dɔka ō ta eyeeye ku alɔ abɔ ku alɔ gba ɔ ɛ̄gbā, naana nɛ alɔ wɛ ācɛ ō biya íne a. Ó klla dɔka ō je íne ō biya ŋma ipu ɛcɛ nyā duudu ɛcɔbu. w24.08 6 ¶13-14

Alɔ lɔfu jɛyi ku ɛgɛ nɛ Ujehofa yihɔtu alɔ nɛɛnɛhi lɛ a fiyɛ, ɔdaŋ ka alɔ gbɛla tu ɛgɛ nōó biya ɔ ɔtu nɛɛnɛhi lɛ ō má Ɔyinɔnyilɔ ku nu yɔ i má owe a. Usetan ka ka ó lɛ ɔcɛ o gba Ɔwɔico ɛ̄gbā duuma nōo géē gɔbu hayi kpaakpa lɛ ɔ eko duuma nōó le lɔnɔ ō ya lɛ a ŋ. O ya ɛɛ kóō mafu ka Usetan wɛ ɔcɛ o kɛmgbɛ a, Ujehofa jɛga lɛ Ujisɔsi kóō má owe klla gekwu. (Ujób. 2:​1-5) Ujehofa má abɔ ācɛ yɔ i ŋmo Ujisɔsi okonu, aicɔɔja gɔ, néē klla lɛ ikpusa hɛ wu ɔ abɔ playi ɛyi ɔcí a. Ujehofa klla má Ɔyinɔnyilɔ ku nu nɛ ó yihɔtu ku nu nɛhi a gekwu ɔwɛ nōo kwiiye nɛhi. (Umát. 27:​28-31, 39) Ujehofa lɛ ɔfu ō ci ɛjɛɛji aɔdā nōo ba nyā ŋma ō ya gla. (Umát. 27:​42, 43) Amáŋ ɔdaŋ ka ó gē yɛ i le ya lɛ a, ó gē yɛ i tɔɔtɛ lɛ Ujisɔsi ō fula alɔ ŋ, alɔ i klla gē yɛ i lɛ eyiyoce duuma ŋ. Ohigbu ɛnyā, Ujehofa jɛga ku Ɔyinɔnyilɔ ku nu kóō lɔtu owe nɛ ó yɔ i má a jaa gbeeko nɛ ó gekwu. w25.01 22 ¶7

Ɛ̄cī a wɛ ɛ̄cī ku Unisan 16, 33 Eko Ku Ukraist. Ɔtu le biya lɛ ayikpo ku Ujisɔsi a nɛɛnɛhi é klla yɔ i yuufi. Ɛpa ku uwa nyɛɛ ŋma Ujerusalɛm gbɔɔ ō gā u Ɛmayɔsi. Ɔcɛnyilɔ éyi gáā jila uwa ɔwɛ gbɔɔ ō yiyawu tɔha mla uwa. Ayikpo a le da ɔ lɛyikwu aɔdobɔbi nōo ya da Ujisɔsi a. Anu ɔcɛnyilɔ a gbɔɔ ō kɛla lɛyikwu aɔdā néē gáā je mlanyi gboogboo gla ŋ ma. Ó kɛla ŋma Ɔkpiihɔ mla aakacɛ nōo yɔ anu a, o ya ɛɛ kóō lɛ ɔ ta uwa eyī peee ɔdā nōo ya ɛɛ nɛ Umesayiya a cɛgbá ō má owe klla kwū a. Eko nɛ acɛnyilɔ ɛta nyā faajɛ u Ɛmayɔsi a, é gáā le jé ka ɔcɛnyilɔ nyā wɛ Ujisɔsi nɛ Ɔwɔico je heyi ŋma ɔlekwu a! É gweeye nɛɛnɛhi ō jé ka Umesayiya a yeeyi kpɔ! (Ulúk. 24:​13-35) Igbihi ikwū ku nu a, Ujisɔsi ya ɛ̄cī ofu ɛpa ipu ɛcɛ nyā gbɔbu ɛɛ nɛ ó gā ɔkpanco a, ó kē hɛwɛɛcɛ lɛ ayikpo ku nu a igbo alɛwa ɛpla ɛ̄cī ofu ɛpa ɔɔma. Ɛpla ɛ̄cī ofu ɛpa ɔɔma, Ujisɔsi je ɔtu ō tu kwu ɔtu lɛ ayikpo ku nu nɛ ɔtu biya lɛ uwa néē klla yɔ i yuufi a. É gbɔɔ ō gweeye klla lɛ ɔtu lɛ ō tɔɔna mla ō nwu ɛlā lɛyikwu ɔkoolɔhi ku Ajɔɔcɛ a. w24.10 12 ¶1-3

Ɔyi géē jɛ abɔ eko yɔ i nyɔ a, amáŋ ó lɛ ɔcɛ duuma nōo géē jɛ ipu ɛma ku nu mla Ujehofa ɔdaŋ ka ó ya oceyitikwu duuma ŋ. Ocabɔ mafu, Ācɛ O Yɛce Ukraist nōo yɔ Ukɔrinti a miyɛ ɔkoolɔhi a, lɛ ubatisim ya, miyɛ alelekwu ihɔ ku Ɔwɔico, klla nwu ɛlā alɛwa ŋma ɛlā nɛ ɔyikpo Upɔlu nwu uwa a. (Ācot. 18:​8-11) Naana kpɔ a, ihayi ōhī igbihi néē lɛ ubatisim ya a, alɛwa ku uwa i je piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico ŋ kpɔ. (1 Ukɔ́r. 3:2) O ya ɛɛ ku alɔ kwu piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico, aflɛyi, alɔ géē lɛ unwu ɔɔma. Ācɛ nōó “jé ɔdá dúúmā ŋ́” klla dɔka ō yɔ ɛgɔɔma a, i gáā je piya ijimkpa gboogboo gla ŋ. (Aíit. 1:22) Alɔ i dɔka ō lɛbɛɛka ācɛ nōo kwu piya ijimkpa ɛ, amáŋ yɔ i gbolo ce adā mɛmla ɛ́nɛ́ uwa kéē ya ōmiya lɛ uwa a ŋ. Ikɔkɔ ɔɔma, alɔ géē dɔka ō ceyitikwu lɔfu lɔfu ō ya ōmiya abɔyi alɔ, nōo géē ya ku ɛma ku alɔ mla Ujehofa kóō yɔ i lɔfu tōōtɔ̄ɔ̄ a. Ɔdaŋ ku a yɔ i ceyitikwu ō je piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico, gbɔɔkɔ lɛ Ujehofa kóō ya ku a lɛ ‘ɔtu caca mla ɔfu ō ya ɔdā nɛ ó dɔka ku alɔ ya a.’—Ufíl. 2:13. w24.04 4 ¶9-10

Ujehofa da alɔ lɛyikwu ɛgɛ nɛ ɔtu gē ya ɔ lɛyikwu ō kɛpɔ tu ācɛ a. (Isík. 33:11) Alɔ jé ka Ujehofa i gáā je ɔcɛ duuma yiifi piyoo ŋ, ayika ó lɛ ɔdā okpɔcii nōo ya nɛ ó cika ō ya lɛ a. Ó gē meyinyinyi nɛhi, ó kē i mafu eyinyinyi eko duuma nōo ya ɔɔma cɛgbá. Ɔdi nɛ alɔ jé lɛyikwu ācɛ néē gáā je heyi ŋma ɔlekwu ŋ ma? Ubáyíbu kɛla lɛyikwu ocabɔ ligii ōhī. Ujisɔsi le mafu ka Ujudasi Iskariyɔtu i gáā heyi ŋma ɔlekwu ŋ. (Umák. 14:21; ku a klla má Ujɔ́ni 17:12 mla ɔdā ōhī néē ka ipu study note lɛyikwu ɔ a.) Ujudasi jé ka ɔdā nɛ ó ya a i cɛtɔha mla ɔdā nɛ Ujehofa mla Ɔyinɔnyilɔ ku nu dɔka a ŋ, amáŋ ó gɔbu le ya lɛ a. (Má Umáki 3:29 mla ɔdā ōhī néē ka ipu study note lɛyikwu ɔ a.) Ɔwɛ ekponu ɔɔma, Ujisɔsi ka ka ōhī ku aotrɛyi ku ɔwɛ o gba ɛ̄gbā ku ɛkɛmgbɛ nōo bɛyikwu ɔ a géē kwū, néē gáā lɛ eyiyoce ō heyi ŋma ɔlekwu ŋ. (Umát. 23:33; má Ujɔ́ni 19:11 mla ɔdā ōhī néē ka ipu study note lɛyikwu “the man” a.) Ɔyikpo Upɔlu kē pi alɔ ahɔ̄ ka ācɛ nōo cigbihi kwu ɛ̄gbā ō gba ku Ujehofa nōo ta ō piyabɔ a i gáā heyi ŋma ɔlekwu ŋ duu.—Uhíb. 6:​4-8; 10:29. w24.05 4 ¶10-11

Ɔdaŋ ka alɔ yɔ kwu Ujehofa ajaajɛ, Usetan i gáā ya alɔ agbe duuma nōo géē lé ɛcɛ piyoo ŋ. (1 Ujɔ́n. 3:8) Ipu ɛcɛ ɛyipɛ a, Ujehofa géē gɔbu yɔ i je ogbotu lɛ aɔya ku nu nōo hayi kpaakpa a. Ó gáā je ogbotu lɛ uwa ŋma ɛgiyi ɔdā nōo lɔfu biya ɛma ku uwa mla ɔ a foofunu nóó, amáŋ ŋma ɛgiyi ikwū duu. (Mafú 21:4) Ó wɛ ɛga ku ojilima ɔkwɔɔkwɛyi ō wɛ ugbɔga ipu aklɔkpɛ ku Ujehofa. Alɔ lɔfu lɛ ɛnɛɛnɛ ɛma mla ɔ nōo lɔfu lé ɛcɛ piyoo. (Isík. 37:27) Ɔdi nɛ alɔ cika ō ya ɔdaŋ ka alɔ dɔka ō gɔbu ō wɛ ugbɔga ku nu a? Ɔdaŋ ka ɔcɛ lɛ uwɔ higwu wa ɔlɛ nu, a géē dɔka ō wɛ ugbɔga olɔhi. Ɔwɛ ekponu ɔɔma, alɔ dɔka ō jé ɔkwɔɔkwɛyi ɔdā nɛ Ujehofa cɛgbá ŋma ɛgiyi ācɛ nōo dɔka ō gɔbu ō wɛ ugbɔga ipu aklɔkpɛ ku nu a. Ihɔtu nɛ alɔ lɛ lɛ Ujehofa a gē lɛ abɔ kwu alɔ ɔtu ō ya ɔdā duuma nɛ alɔ ya gla, ō “yá ɔdā nōo í yá kú ɔtū kóō he Óndú ā.” (Ukól. 1:10) Alɔ cika yɔ i lɛ ojilima nɛhi ce ɔ eko doodu. Ojilima nɛhi nɛ alɔ lɛ lɛ ɔ a géē ta alɔ abɔ ō lɛ abɔ ci uce ō ya duuma nōo géē biya ɔ ɔtu. Alɔ dɔka ō “lā oyēeyī okpaakpa” a ipeyi Ɔwɔico ku alɔ.—Umáy. 6:8. w24.06 4 ¶8-9

Ujehofa da Ebraham kóō kwu ɔyi nu Ayisiki i gwɛɛya lɛ anuɔ. Ɛnyā géē biya Ebraham ɔtu nɛɛnɛhi. Amáŋ, ó lɛyitaajɛ lɛ Ujehofa. Eko nɛ Ebraham gáā ŋmo ɔyinɔnyilɔ ku nu a, Ɔwɔico lɛ ɔ ci ŋma ō ya lɛ a. Ocabɔ nyā nwu alɔ ɔdā nɛ Ujehofa géē ya ɛcɔbu. Ujehofa géē cɛ ō lɛ Ɔyinɔnyilɔ ekponu ku nu nɛ ó yihɔtu nu a gwɛɛya. Ujehofa yihɔtu alɛɛcɛ nɛɛnɛhi. (Ohút. 22:​1-18) Eko nɛ Ujehofa je íne lɛ ācɛ Isrɛlu a, ó da uwa kéē bi aɛ́bɛ́ le gwɛɛya o ya ɛɛ kóō je íne ō biya ku uwa ya uwa ɛhi. (Ulīf. 4:​27-29; 17:11) Aɛya ō gwo nyā mafu ka Ujehofa géē ya ɛya ō gwo éyi nōo lɔhi fiyɛ a tɔɔtɛ, nōo géē hɛ alɛɛcɛ ta ŋma íne ō biya duudu. Ɔwɔico ya ku acomɛɛbɛ ku nu kéē lɛ ɛlā ta taajɛ lɛyikwu Ɔyi néē cokonu ku nu a. É lɛ ɔ teyi peee ka Ɔyi ku Ɔwɔico nɛ ó yihɔtu nu nɛhi ɔɔma géē má owe, é klla géē ŋmo ɔ o ya ɛɛ kóō lɛ alɛɛcɛ hɛta ŋma íne ō biya mla ikwū. Ɛnyā wɛ ɛnɛɛnɛ odee nɛ Ujehofa ya, ó kē ya ɛnyā ohigbu uwɔ duu!—Ayis. 53:​1-12. w24.08 4 ¶7-8

Eko duuma nɛ a lɛ aɔgba ku Ubáyíbu ōhī jé, gbɛla lɛyikwu ɛgɛ nɛ a lɔfu bi uwa le yuklɔ a. Eko duuma nɛ a yɔ i jé Ɛlā ku Ɔwɔico, da iyi uwɔ ɔka kahinii: ‘Ɛgɛnyá nɛ um lɔfu bi aɛlā nyā le yuklɔ babanya amāŋ ɛcɔbu a?’ Ocabɔ mafu, alɔ je ɔ ka Ubáyíbu ō jé ku uwɔ lɛ ō ya mla ɔkpá ku 1 Ācɛ Utesaloníka 5:​17, 18. Igbihi nɛ a lɛ aɔgba ɛpa ɔɔma jé, a lɔfu mahayi cɛɛ ku a gbɛla tu igbo ɛmula nɛ a gē gbɔɔkɔ, mla ɛgɛ nɛ a gē gbɔɔkɔ lipu lipu lɛ a. A klla lɔfu gbɛla tu aɔdā nɛ Ujehofa ya gā uwɔ nōo jɛ uwɔ eyī a. Á jé ŋ, a lɔfu miya ku a géē ta Ujehofa ahinya ku aɔdā okpɔcii ɛta. Ɔdaŋ nɛ a kóō lɛ eko ligii taajɛ ō gbɛla tu aɛlā nɛ a nwu ŋma ipu Ubáyíbu a, ó géē ta uwɔ abɔ ō jɛyi ku Ɛlā ku Ɔwɔico mla ō bi ɛlā nōó ka a le yuklɔ. Gbɛla tu itene nɛ a géē lɛ ɔdaŋ ku a gē ya ɔdā ɛgɛnyā ɛ̄cī doodu mla aɛga ku Ubáyíbu ɔhá nɛ a jé a! Ku ɛlā ɔkwɛyi a, abɔ a gɔbu yɔ i ya lɛ a, a géē je piya ɔcɛ nōo gē bi Ɛlā ku Ɔwɔico le yuklɔ lɔɔlɔhi. w24.09 4-5 ¶9-10

Ujehofa ya alɔ mla ɛnɛɛnɛ ɛhi éyi. Ujehofa ya alɔ ō lɛ eeye fiyɛ eko duuma nɛ alɔ je lɛ ācɛ ɔhá fiyɛ eko duuma nɛ alɔ miyɛ a. Ɔtu gē he alɔ nɛɛnɛhi eko duuma nɛ ó le tɔɔtɛ lɛ alɔ ō je otabɔ lɛ ayinɛ alɔ. Alɔ kē i gweeye eko duuma néē mafu ka ɔdā nɛ alɔ ya lɛ uwa a jɛ uwa eyī. Naana kpɔ a, ɔdaŋ ka ɔcɛ nɛ alɔ ya ɔdā olɔhi lɛ ɔ a mafu ka ɔdā nɛ alɔ ya a jɛ ɔ eyī amāŋ ka ó ya lɛ a ŋ, alɔ lɔfu lɛ eeye ku alɔ ya ɔdā olɔhi a. A hii je mlanyi ka ɔdā duuma nɛ a je a, “Óndú ā . . . géē je [ɛ̄nɛ̄ o] fíyɛ́ ɔ́ɔmā kwúcē lɛ [uwɔ]” ŋ. (2 Úklɔ́ 25:9) Ujehofa géē cila uwɔ ule eko doodu fiyɛ ɔdā nɛ a kóō je lɛ ācɛ ɔhá a! Eko duuma nɛ Ujehofa kē lɛ ule cila alɔ, ule ɔɔma lɔhi fiyɛ ɔdā duuma ɔhá a. Ohigbu ɛnyā, ɛjɛɛji alɔ kóō lɛ ɔtu ku alɔ ya ekponu ō gɔbu yɔ i gbla Adā alɔ nōo yɔ ɔkpanco nōo gē nwula abɔ nɛɛnɛhi a ya. w24.09 31 ¶20-21

Ujehofa wɛ ɔcɛ nōo gē meyinyinyi klla gbonɛnɛ nɛhi. (Aíjē 103:13; Ayis. 49:15) Eko duuma nɛ alɔ yɔ i jé ɔnɔ, ó gē kwu ɔ iyē. (Usak. 2:8) Ó ta alɔ abɔ ō gáā lɛ ɔ jé mla ō kwu piya Ɔya ku nu. (Aíjē 25:14; Ācot. 17:27) Ó wɛ ɔcɛ nōo gē tu iyi nu waajɛ; “ó gē téeyī wāajɛ, má ɛcɛ mɛ́mla ɔkpáncō. Ó gē je aógbɛhá cāŋjɛ ŋmá úmúlá.” (Aíjē 113:​6, 7) Ohigbu ɛjɛɛji aɔdā nōo ba nyā, alɔ gē dɔka ō cɛtra Ɔwɔico ku alɔ nōo lɛ ɔfu nɛhi a. Alɔ gē cɛtra Ujehofa ohigbu ka alɔ dɔka ku ācɛ ɔhá kéē lɛ ɔ jé. Ācɛ alɛwa i jé ɛlā ɔkwɛyi lɛyikwu Ujehofa ŋ. Ɔdiya a? Ohigbu ka Usetan ka aɛlā ɛkɛmgbɛ alɛwa lɛyikwu ɔ, ācɛ kē kpɔtuce aɛlā ɛkɛmgbɛ ɔɔma. (2 Ukɔ́r. 4:4) Usetan ya ku ācɛ kéē miyɛ cɛ ka Ujehofa wɛ Ɔwɔico nōo gē cɔnu, ka ó lɛ ɛlá wu alɔ ŋ, ka anu klla ya nɛ owe yɔ ipu ɛcɛ nyā nɛɛnɛhi a. Amáŋ alɔ jé ɔkwɛyi a lɛyikwu Ɔwɔico ku alɔ! Alɔ lɛ ɛnɛɛnɛ ɛga ō da ācɛ ɔhá ɛdɔ ɔcɛ nɛ Ɔwɔico wɛ ɔkwɔɔkwɛyi a, mla ō ta uwa abɔ kéē cɛtra ɔ duu.—Ayis. 43:10. w25.01 3 ¶6-7

Naana nɛ Ujisɔsi nōo wɛ Ɔyinɔnyilɔ ku Ɔwɔico a wɛ ɔcɛ nōo jila iyē klla ya auklɔ idaago alɛwa a, Usetan bi ācɛ ōhī le nyila aɛlā ɛkɛmgbɛ alɛwa lɛyikwu ɔ. Ocabɔ mafu, aotrɛyi ku ɔwɛ o gba ɛ̄gbā a da ācɛ a ka “ɔcɛ́ kú aébilíi” je ɔfu nɛ Ujisɔsi gē bi le na alelekwu obɔbi a lɛ ɔ a. (Umák. 3:22) Eko néē kwu Ujisɔsi yɔ i da ɔ ɔka a, aotrɛyi ku ɔwɛ o gba ɛ̄gbā a lɛ ije ce ba Ujisɔsi ka ó gē ka obɔbi lɛyikwu Ɔwɔico, klla ya ku ācɛ a kéē cɛ ō kwu Ujisɔsi i ŋmo. (Umát. 27:20) Igbihaajɛ, eko nɛ ayikpo ku Ujisɔsi yɔ i tɔɔna lɛyikwu ɔkoolɔhi a, ācɛ nōo gē bɛyikwu uwa a “lɛ ɔtū kú aílɔ́wá ā wu klíicō, é kla lɛ uwá ɔtū bīya” ō ya Ācɛ O Yɛce Ukraist a ŋmo. (Ācot. 14:​2, 19) Lɛyikwu ɔkpá ku Úklɔ́ kú Ācotɛ̄hɔ̄ 14:​2, Ɔda Ō Gbaajɛ ku Ɔya Ɔmigwɛɛpa 1, 1998, lɛ ɛlā nyā teyi peee kahinii: “Ācɛ nōo cɛ ɛlā ku Ebilii a ta ɛlā nɛ Ācɛ O Yɛce Ukraist a gē tɔɔna a, é klla ka aɛlā obɔbi lɛyikwu uwa, o ya ɛɛ ku ācɛ ka é hii jahɔ tu uwa ŋ, mla ō ya ku ācɛ kéē wɔtu uwa.” Icɛ, Usetan gɔbu yɔ i “plla odúúdú ācɛ kú ipú ɛcɛ” a. w24.04 11 ¶15-16

Ɔdaŋ ka ɔcɛ géē lɛ eyiyoce ka oyeeyi opiyoo ɛcɔbu, ó gbolo ce eko nɛ ɔcɛ ɔɔma kwū a ŋ. Ujehofa wɛ ɔcɛ o kɛpɔ nōo jila iyē—ɛpɔ ō ka ku nu kē le kpaakpa eko doodu. (Aíjē 33:​4, 5) Alɔ lɔfu lɔtuce lɔfu lɔfu ka “ɔ̄cɛ nōo [gē] hɛ́pɔ̄ kú odúúdú ɛcɛ” nyā, géē ya ɔdā olɔhi a. Ó klla le kpaakpa ō ka ka ɔdaŋ ka ɔcɛ géē lɛ ɛga ō lā oyeeyi opiyoo, ɔɔma i gbolo ce ɛga nɛ ó lā a ŋ. Ujehofa i gáā kɛpɔ tu umiliyɔn alɛwa ku ācɛ ka é wɛ “aɛ́wū,” ohigbu ka é lā ɛga néē lɛ ɛga ō nwu ɛlā lɛyikwu Ɔkoolɔhi ŋ. (Umát. 25:46) Ɔcohɛpɔ okpaakpa ku oduudu ɛcɛ nyā lɛ ɛlá wu eyeeye ku ācɛ nyā fiyɛ ɛgɛ nɛ alɔ kóō ya lɛ a. Alɔ i jé ɛgɛ nɛ Ujehofa géē ya ku aɔdā nōo géē ya ɛpleeko ku owe nɛhi a kóō nyɔ lɛ a ŋ. Á jé ŋ, ɔdā néē géē má yɔ i ya ɛpleeko ku owe nɛhi a, lɔfu lɛ abɔ kwu ācɛ nyā ɔtu kéē kpɔtuce Ujehofa, eko nɛ ó géē ya ku oduudu ācɛ nōo yɔ ipu ɛcɛ nyā a kéē lɛ iye ku nu jé a.—Isík. 38:16. w24.05 12 ¶14-15

Ó gē he ācɛ ɔlɛ Ujehofa ɔtu ō je otabɔ lɛ iyi uwa. (2 Ukɔ́r. 8:4) Amáŋ ekoohi, ó cɛgbá ɔtu ō lɛ ō ya lɛ a. Ocabɔ mafu, eko néē yɔ i kpɛfú, anyakwɔcɛ ku ujɔ jé ka ɛpleeko ɛgɔɔma ayinɛ uwa gē cɛgbá ɔtu ō tu kwu ɔtu, otabɔ, mla ō má ku ayinɛ a lɛ ɛga fu Ubáyíbu mla aɔkpá ku alɔ, amāŋ lɛ aodee bɛɛka ɔdole, ili, mla ɛga néē géē lā. Anyakwɔcɛ ku ujɔ yihɔtu ku ayinɛ uwa nɛhi. Ɔɔma ya ɛɛ néē gē ya ɔdā nɛ ayinɛ uwa cɛgbá a tɔɔtɛ lɛ uwa a, ɔdaŋ nɛ ɔɔma kóō géē lɛ oyeeyi ku uwa kwu ikwū ajaajɛ naana. Ipu ɛdɔ āhɔ̄ ɛgɔɔma, ó cɛgbá nɛhi ku alɔ gɔbu ō piyatɔha. Lɛyitajɛ lɛ aukɔ́ nōo ŋma abɔ ku ɛga ō yuklɔ ku alɔ nōo yɔ éwo ku uwɔ a. (Uhíb. 13:17) Ŋma eko teeko, anyakwɔcɛ ku ujɔ cika ō bēē leyi yɛ aukɔ́ ku ɛgɛ nɛ ɔcɛ lɔfu tutu taajɛ ku amiya nōo lɔfu ya abɔyi uwa, mla ɔdā nɛ ɔcɛ lɔfu ya eko nɛ amiya nōo gē ya abɔyi uwa le ya a. (1 Ukɔ́r. 14:​33, 40) Mafu ɔtu ō lɛ amáŋ leyi kwɛɛcɛ. (Aíit. 22:3) Gbɛla lɔɔlɔhi gbɔbu ɛɛ ku a ya odee. Ya ɔdā nōo géē je ogbotu gā uwɔ ɛgɛ nōo tɔɔtɛ gla a. Gbolo ce Ujehofa. Ó lɔfu ta uwɔ abɔ o ya ɛɛ ku a je otabɔ lɛ ayinɛ uwɔ ɔwɛ ku ogbotu. w24.07 4 ¶8; 5 ¶11

Ɔcɛ́ Udefidi jé Ujehofa klla gbolo ce ɔ. Eko nɛ Usɔlu nōo wɛ Ɔcɛ́ a mla ācɛ ɔhá yɔ i ceyitikwu ō lɛ Udefidi ŋmo a, Udefidi gbɔɔkɔ lɛ Ujehofa ku otabɔ. Igbihi nɛ Ujehofa lɛ ɔkɔ ō gba ku nu cila klla lɛ ɔ hɛta a, Udefidi ka tɛɛcɛ kahinii: “Óndú ā yēeyī.” (Aíjē 18:46) Ɔdi wɛ ɛyi ɛlā ku Udefidi? Ɛlā ō jila má éyi ka ka Udefidi yɔ i lɛ ɔ teyi peee ka Ujehofa wɛ Ɔwɔico ɔkwɛyi nōo géē yɔ i je otabɔ lɛ ācɛ nōo gē gba ɔ ɛ̄gbā a eko doodu. Udefidi jé ka Ɔwɔico ku nu jé lɛyikwu ɛjɛɛji ɔdā doodu nōo yɔ i ya da ɔ a, ka ó klla le tutu ō ta ɔ abɔ. Ɔɔma ta Udefidi abɔ kóō gɔbu yɔ i gba Ujehofa ɛ̄gbā mla ō je owoofu lɛ ɔ. (Aíjē 18:​28, 29, 49) Ō jé kpɔcii ka Ujehofa wɛ Ɔwɔico nōo yeeyi a lɔfu ta alɔ abɔ ō gba ɔ ɛ̄gbā mla ɔtu caca. Alɔ géē lɔfu nɛ alɔ cɛgbá ō lɔtu unwalu ɛyɛɛyɛyi mla ō gɔbu yɔ i yuklɔ lɔfu lɔfu ipu ɛ̄gbā ō gba ku Ɔwɔico. Alɔ klla géē lɛ ɔtu yekponu ō yɔ kwu Ujehofa ajaajɛ. w24.06 20-21 ¶3-4

Ɛlā nyá nɛ alɔ lɔfu nwu ŋma aɛlā ku ɔyikpo Upɔlu lɛ ācɛ Utesalonika a? Ɔdaŋ ka alɔ lɛ ɛlā éyi po nōó cɛtɔha mla ɛlā nɛ alɔ nwu ŋma ipu Ubáyíbu a ŋ, amāŋ alɔ lɛ ɔ̄kā ō ya eyijii éyi po, alɔ cɛgbá ō ya ɛlā mla ijeeyi. Ipu Soviet Union gbɔbu a, ācɛ igɔmɛnti lɛ uleta éyi je lɛ ayinɛ a nōo yɔ i mafu ka o ŋma ɔlɛ ɔtahɛ ku ɛga ō yuklɔ ku alɔ a. Uleta ɔɔma ta ōhī ku ayinɛ alɔ a ɔtu kwu ɔtu kéē lɛ ɔwa ɛyɛɛyi ku abɔyi uwa kwaajɛ. Uleta a abɔyi nu lɛbɛɛka ó le kpaakpa a. Amáŋ ayinɛ alɔ nōo hayi kpaakpa a i cɛ ka uleta ɔɔma kóō pla uwa ŋ. É gáā le má ka ɛlā nōo yɔ ipu uleta ɔɔma i cɛtɔha mla ɛlā néē nwu uwa ɛ ma ŋ. Icɛ, ekoohi ācɛ nōo wɛ aolɛla ku ɔkwɛyi a gē bi aodee bɛɛka intanɛti mla ɛga o kɔka ō ceyitikwu ō lɛ alɔ gbaji mla ō lɛ alɔ kɔ igwiigwu. Ikɔkɔ nɛ alɔ géē “yá ɔ́ tɔ́ɔtɛ́ lɛ ācɛ kéē wu ɔtū kú [alɔ] klíico” a, alɔ lɔfu je ogbotu lɛ iyi alɔ ŋma lɛ ō gbɛla lɔɔlɔhi, o ya ɛɛ ku alɔ jé ɔdaŋ ka ɛlā nɛ alɔ gē po amāŋ jé a, cɛtɔha mla aɛlā ɔkwɛyi nɛ alɔ nwu ɛ ma.—2 Utes. 2:2; 1 Ujɔ́n. 4:1. w24.07 12 ¶14-15

Ōmiya ocɛgbá fiyɛ duu nɛ ɔcɛ lɔfu ya a wɛ ō kwu iyi nu i gwɛɛya lɛ Ujehofa mla ō gáā wɛ ipu apɔlɛ ku ācɛ nōo gē gba ɔ ɛ̄gbā a. Ujehofa dɔka ku eyeeye ku ācɛ kéē ya lɛ a. Ɔdiya a? Ó dɔka kéē jɔɔnyɛ ɛnɛɛnɛ ɛma mla anu klla lā oyeeyi opiyoo. (Obla. 30:​19, 20; Ugal. 6:​7, 8) Amáŋ, Ujehofa i gē kwu ɔcɛ duuma abɔfu kóō gba ɔ ɛ̄gbā ŋ. Ó jɛga lɛ eyeeye ku ācɛ kéē miya ɔdā néē géē ya a. Ɔdi nɛ anyakwɔcɛ ku ujɔ cɛgbá ō ya ɔdaŋ ka Ɔcɛ O Yɛce Ukraist nōo lɛ ubatisim ya ɛ lɛ íne biya nɛhi a? Ɔdaŋ ka ó piyabɔ ŋ, é géē fu ɔ ŋma ipu ujɔ. (1 Ukɔ́r. 5:13) Amáŋ, ɔdaŋ néē kóō lɛ ɔcɛ fu ŋma ipu ujɔ, Ujehofa dɔka ku ɔcɛ ɔɔma kóō le piyabɔ klla lɛ ɛma olɔhi lɛ mla anu kpɔ. Ku ɛlā ɔkwɛyi a, ɔdā ocɛgbá fiyɛ duu nōo ya nɛ Ujehofa ya ɛhi ku ofula a tɔɔtɛ a, wɛ o ya ɛɛ kóō je ya ācɛ nōo biya íne nōo le piyabɔ a ɛhi. Ujehofa wɛ Ɔwɔico nōo lɛ ihɔtu nɛhi nōo yɔ i ta ācɛ nōo biya íne nɛhi a ɔtu kwu ɔtu kéē le piyabɔ.—Usak. 1:3; Uróm 2:4; Ujɛ́m. 4:8.w24.08 14 ¶1-2

Ɛpleeko nɛ ɔcotɛhɔ Ujɔni ta ɔkpá ɔmɛta ku nu a, ācɛ ōhī yɔ i nwu aɛlā ɛkɛmgbɛ klla yɔ i hɛ unwalu nɛhi taajɛ ipu ujɔ. Naana kpɔ a, ācɛ ōhī gɔbu yɔ i yɛ “ɔwɛ ɔ̄kwɛ̄yi ā.” É lɛyitaajɛ lɛ Ujehofa klla yɔ i “yá ɔdā nɛ̄ Ɔwɔicō da alɔ ka ālɔ̄ yá ipú íne ā.” (2 Ujɔ́n. 4, 6) Ācɛ O Yɛce Ukraist nōo hayi kpaakpa nyā ya ku Ujɔni mla Ujehofa kóō gweeye nɛhi. (Aíit. 27:11) Ɔdi wɛ ɛlā ō nwu lɛ alɔ a? Ɔdaŋ ka alɔ hayi kpaakpa lɛ Ujehofa, alɔ géē gweeye alɔ klla géē cɛ lɛ ācɛ ɔhá gweeye duu. (1 Ujɔ́n. 5:3) Ocabɔ mafu, alɔ gē gweeye ohigbu ka alɔ gē cɛ lɛ Ujehofa gweeye. Ujehofa gē gweeye nɛhi eko duuma nɛ alɔ ta ojama ō ya ɔdobɔbi klla lɛyitaajɛ lɛ aíne ku nu. Aalelekwu otɛhɔ nōo yɔ ɔkpanco a gē gweeye duu. (Ulúk. 15:10) Alɔ klla gē gweeye duu eko duuma nɛ alɔ má ayinɛ alɔ hayi kpaakpa. (2 Utes. 1:4) Eko duuma néē kē kwu ɛcɛ ku Usetan nyā i bi wa oŋmɛyi, alɔ géē gweeye ka alɔ gɔbu yɔ kwu Ujehofa gā ajaajɛ. w24.11 12 ¶17-18

Eko nyá nɛ a cɛgbá ō jé odee lɛyikwu ɔcɛ a gáā kwu gbɔbu ɛɛ ku á da ɔ ɛgɛ nɛ ɔtu yɔ i ya uwɔ lɛ a? Ɔdaŋ ku a lɛ ɔtu ku uwɔ da ɔcɛ fiya fiya, ó lɔfu gbɛla ku á gbɛla lɔɔlɔhi gbɔbu ɛɛ nɛ a ya ōmiya a ŋ. (Aíit. 29:20) Amáŋ, ɔdaŋ ka ɔcɛ ɔhá a má ka ɛlā ku nu he uwɔ ɔtu nɛ a kē yɔ i pi ɔkwu ajɛ ō da ɔ, ó lɔfu gbɛla ku a gē pi ɔkwu ajɛ nɛhi gbɔbu ɛɛ ku a ya ōmiya. (Ɔ̄cok. 11:4) Bla, ka u gbɔbu ɛɛ ku á da ɔcɛ ɔtu ku uwɔ, á cɛgbá ō lɛ ɛlā ŋmɛyi ku a géē lɛ ɔcɛ ɔɔma piii ŋ. Amáŋ a cɛgbá ō jé kpɔcii ku a le tutu ō lɛ ɔba amāŋ ɔnyā ɛ, ka ɔcɛ a kē wɛ ɔcɛ nɛ a gbɛla ka o lɔfu wɛ obiye olɔhi nɛ a géē lɛ a. Ɔdi nɛ a cika ō ya ɔdaŋ ku a gáā le jé ka ɔcɛ éyi dɔka ō jé uwɔ lɔɔlɔhi, o ya ɛɛ ku aa kwu iyi aa i lɛ a? Ɔdaŋ ka ó he uwɔ ɔtu ō jé ɔcɛ ɔɔma o ya ɛɛ ku aa lɛ iyi aa lɛ ŋ, ya kóō le jé peee oŋma lɛ uce ō ya ku uwɔ. Ó gáā wɛ ɔdā olɔhi ō ya ku ɔcɛ a kóō gbɛla ku a géē cɛ mla ɔ, amáŋ a kē jé ka ó he uwɔ ɔtu ŋ.—Āfi. 4:25. w24.05 22-23 ¶9-10

Ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi nōo hayi kpaakpa ɔkwɔɔkwɛyi a foofunu nɛ Ɔwɔico gáā “je” gā Ajɔɔcɛ ku ɔkpanco a. Oduuma ku ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi a nōó gɔbu ō leyi kwɛɛcɛ ŋ, é gáā tu uwa ba mla “ācɛ nēé fu ā” ŋ. (Umát. 24:31) Ɛjɛɛji ācɛ nōo kē lɛ eyiyoce ō lā oyeeyi opiyoo ipu ɛcɛ nyā a, cɛgbá ō gɔbu ō leyi kwɛɛcɛ klla gɔbu ō hayi kpaakpa duu. Alɔ wa gáā lɛ Ujehofa jé lɔɔlɔhi ɛ, ohigbu ɛnyā, alɔ lɔtuce ka ɛjɛɛji ɔdā nɛ ó gē ya a le kpaakpa. Ohigbu ɛnyā, alɔ i gē junwalu lɛ iyi alɔ ɔdaŋ ka Ujehofa le miya ō lɛ anɔ tu ācɛ ōhī nōo hayi kpaakpa a ɛyi ɛpleeko ku alɔ nyā ŋ. Alɔ blakwu ɛlā nɛ Ujisɔsi ka ipu aciije ku nu lɛyikwu ācɛ nōo yuklɔ ɛpla oje ɛhɔ ku ɔnɔɔnɛ ipu ɛhɔ ku ufayin a. (Umát. 20:​1-16) Ācɛ néē hi igwú ō gáā yuklɔ ipu ɛhɔ ku ufayin a igbihaajɛ a, miyɛ ule ekponu mla ācɛ nōo gbɔɔ ō yuklɔ ipu ɛhɔ a eko aflɛyi a. Ɔwɛ ekponu ɔɔma, eko duuma néē kóō fu ācɛ néē lɛ anɔ tu uwa ɛyi a, é géē miyɛ ule ku oyeeyi opiyoo ɔkpanco ɔdaŋ ka é gɔbu hayi kpaakpa. w24.09 24 ¶15-17

Ujisɔsi lɛ ɛnɛɛnɛ ocabɔ taajɛ lɛ alɔ ɛgɛ nɛ alɔ lɔfu ya ɛlā lɛ eko néē yɔ i ya ɛlā mla alɔ ɔwɛ obɔbi a. Ācɛ alɛwa ya ɛlā mla anu ɔwɛ obɔbi, kwu ācɛ apɔlɛ ku nu duu. Aɔmaapu ku nu ka ka ó yɔ i jɛɛlɛ, aotrɛyi ku ɔwɛ ō gba ɛ̄gbā ka ka ó miyɛ ɔfu ku nu ŋma ɛgiyi alelekwu obɔbi, aicɔɔja ku ācɛ Urom a ŋmo ɔ okonu, gɔ bɔbi bɔbi, klla kwu ɔ i ŋmo igbihaajɛ. (Umák. 3:​21, 22; 14:55; 15:​16-20, 35-37) Naana nɛ ó má owe ohigbu ɛjɛɛji ɔwɛ obɔbi néē ya ɛlā mla ɔ nyā, Ujisɔsi i biya íne duuma ŋ. Ɛlā nyá nɛ alɔ lɔfu nwu ŋma ocabɔ ku nu a? (1 Upít. 2:​21-23) Ujisɔsi lɛ ɛnɛɛnɛ ocabɔ taajɛ lɛ alɔ ɛgɛ nɛ alɔ lɔfu ya ɛlā lɛ eko nɛ ācɛ ɔhá yɔ i ya ɛlā mla alɔ ɔwɛ obɔbi a. Ó jé eko nɛ ó cika ō yɔ cii mla eko nɛ ó géē kɛla. (Umát. 26:​62-64) Ekoohi nɛ ācɛ ɔhá yɔ i kɛmgbɛ ba ɔ, ó gē miya ō ka ɔdā duuma ŋ. (Umát. 11:19) Eko nɛ ó kē cɛgbá ō kɛla, ó ca ācɛ nōo yɔ i ya ɔ ŋmo a ɛca amāŋ ta uwa ufi ka anuɔ géē ya uwa odee ŋ. w24.11 4-5 ¶9-10

Gbɛla ku a lɛ ɛnɛɛnɛ ɛhi nōo heyifuu klla tiile nɛhi je lɛ ɔcɛ éyi nɛ a yihɔtu ku nu nɛɛnɛhi a. Ó géē biya uwɔ ɔtu nɛɛnɛhi ɔdaŋ ka ɔcɛ ɔɔma kwu ɛhi a i ta ipu ikpati klla kwu ɛlá ku nu i gwo duudu! Abɔ ɔhá ku nu, ɔtu géē he uwɔ nɛɛnɛhi ɔdaŋ ka ɔcɛ ɔɔma bi ɛhi nɛ a je lɛ ɔ a le yuklɔ klla ta uwɔ ahinya ku ɛhi a. Ɛgɛnyá nɛ ocabɔ nyā tɛɛma kwu ɛhi ku ofula nɛ Ujehofa je lɛ alɔ a? Ujehofa je Ɔyinɔnyilɔ ku nu kóō gekwu ohigbu alɔ. Ohigbu ɛnyā, Ujehofa géē gweeye nɛɛnɛhi ɔdaŋ ka alɔ mafu ku ɛnɛɛnɛ ɛhi ɔɔma nɛ ó je lɛ alɔ, mla ihɔtu nōo lɛ alɔ kwu ɔ ɔtu kóō je ɛhi nyā lɛ alɔ a jɛ alɔ eyī nɛhi! (Ujɔ́n. 3:16; Uróm 5:​7, 8) Amáŋ abɔ eko gē gla a, alɔ lɔfu ma ō leyi má ofula a ka ɛhi nōo cɛgbá nɛhi. Amáŋ ɔdaŋ ka ofula a i jɛ alɔ eyī gɛ ŋ, ó géē lɛbɛɛka alɔ yɔ i je ɛnɛɛnɛ ɛhi nɛ Ɔwɔico je lɛ alɔ a ta ɛga nɛ alɔ i gáā má ɔ amāŋ gbɛla lɛyikwu ɔ ŋ ma. O ya ɛɛ ku alɔ cɛ lɛ ɔɔma ya da alɔ ŋ ma, alɔ cika ō bēē gbɛla eko doodu lɛyikwu ɛjɛɛji ɔdā nɛ Ɔwɔico mla Ukraist ya lɛ alɔ ɛ ma. w25.01 26 ¶1-2

Ɔyinɛ nɔnyilɔ nōo yɔ i ceyitikwu ō kwu piya ɔnyakwɔcɛ ku ujɔ i cika ō wɛ ɔcɛ nōo je piya ɔcɔlohɔnyɛta ɛyipɛ ŋ. Naana nōó cɛgbá ku a géē wɛ ɔcɛ nōo lɛ ubatisim ya ihayi alɛwa gbɔbu ɛɛ ku a je piya ɔnyakwɔcɛ ku ujɔ ŋ ma, a cɛgbá eko ō ya ku ɛma nɛ a lɛ mla Ujehofa a kóō lɔfu fiyɛ, mla ō nwu ɛgɛ nɛ a lɔfu bi Ubáyíbu le yuklɔ lɔɔlɔhi ō ya ōmiya ku ijeeyi a. Bɛɛka Ujisɔsi a, a cika ō wɛ ɔcɛ o tu iyi uwɔ waajɛ mla ɔcɛ nōo gē gweeye ō gba Ujehofa ɛ̄gbā ɔwɛ duuma. A géē lɛ ɔtule klla gbeyi Ujehofa kóō je uklɔ alɛwa gā uwɔ ipu ujɔ a. (Umát. 20:23; Ufíl. 2:​5-8) A lɔfu mafu ku a wɛ ɔcɛ nōo bi Ɔwɔico lɔfu lɔfu ɔdaŋ ku a hayi kpaakpa lɛ Ujehofa ŋma lɛ ō lā oyeeyi ɔwɛ nɛ ó dɔka a, mla ō yɛce ɔwɛ nɛ ɔwa ku nu gē mafu lɛ alɔ a. Ɔkpiihɔ le mafu peee ka anyakwɔcɛ ku ujɔ cika ō jé ō nwū ācɛ ɛlā. Ɛnyā wɛ ku a géē wɛ ɔcɛ nōo jé ō ya ɛnɛɛnɛ ɛlā ō ka tɛɛcɛ piii nɛɛ? Ehee. Ó wɛ ɛjɛɛji anyakwɔcɛ ku ujɔ jé ō ya ɛnɛɛnɛ ɛlā ō ka tɛɛcɛ a ŋ. Amáŋ, eko duuma néē nyɔ gáā tɔɔna, mla ō nyɔ gáā je ɔtu ō tu kwu ɔtu lɛ ayinɛ, anyakwɔcɛ ku ujɔ cɛgbá ō jé ō bi Ubáyíbu le yuklɔ lɔɔlɔhi ō nwu ayinɛ a ɛlā mla ō je ɔtu ō tu kwu ɔtu lɛ uwa. w24.11 23-24 ¶14-15

Eko duuma nɛ a lɛ odee jé ŋma ipu Ubáyíbu nɛ á jɛyi nu duudu ŋ, jila ɛlā má. Oŋma ɔɔma, bi ɛjɛɛji ɛ̄cī ohile a le gbɛla lipu lipu tu ɛlā nɛ a klɔcɛ mla ɛlā nɛ a nwu lɛyikwu Ujehofa, Ɔyinɔnyilɔ ku nu, mla ihɔtu néē mafu gā uwɔ a. (Aíjē 119:97) Ɔtu kóō hii gbenyi gā uwɔ ɔdaŋ ku á má ɔdā ɛpɛpɛ amāŋ ɔdā nōo géē cɛ lɛ ɔtu he uwɔ eko duuma nɛ a yɔ i jé Ubáyíbu amāŋ jila ɛlā má ŋ. Leyi má iyi uwɔ bɛɛka ɔcɛ nōo yɔ i ceyitikwu ō dɔka ugoolu a. Igbalɛwa, ɔcɛ nōo yɔ i dɔka ugoolu cɛgbá ō bi eko alɛwa amāŋ ɛ̄cī alɛwa gbɔbu ɛɛ kóō má ugoolu ōhī. Amáŋ ó gē cɛ lɛ ɛ̄jɛ̄ jɛ ɔ ŋ, klla lɔtule gɔbu yɔ i dɔka ugoolu a, ohigbu ka ugoolu duuma nɛ ó má ɔdaŋ nōó kóō le ligii naana, cɛgbá lɛ ɔ nɛɛnɛhi. Ɔdā ɛpɛpɛ duuma nɛ alɔ nwu ŋma ipu Ubáyíbu a cɛgbá nɛɛnɛhi fiyɛ ugoolu! (Aíit. 8:10) Ohigbu ɛnyā, gɔbu ku a yɔ i jé Ubáyíbu ku a klla gɔbu yɔ i dɔka aɛlā ɛpɛpɛ o ya ɛɛ ku a nwu ɛlā ŋma anu.—Aíjē 1:2. w25.01 25 ¶14-15

Ujehofa leyice ka alɔ géē le tutu ō je ya ācɛ nōo ya alɔ ɔdā okwiye a ɛhi. (Aíjē 86:5; Ulúk. 17:4; Āfi. 4:32) Ó lɔfu kwu alɔ iyē nɛɛnɛhi ohigbu ɛlā nɛ ɔcɛ ka amāŋ ya, ofiyɛ duu, ɔdaŋ ka ɔcɛ ɔɔma wɛ ɔkpa ku alɔ nōo kwu alɔ ajaajɛ amāŋ ɔcɛ éyi ŋma apɔlɛ ku alɔ. (Aíjē 55:​12-14) Ekoohi, ɛlā a lɔfu kwu alɔ iyē nɛɛnɛhi bɛɛka é lɛ ɛwa gwu alɔ a. (Aíit. 12:18) Alɔ lɔfu ceyitikwu ō leyi gwu ɛgɛ nɛ ɔtu biya lɛ alɔ lɛ a bonu. Amáŋ ō ya lɛ a lɔfu lɛbɛɛka ɛgɛ nɛ ɔcɛ lɛ ɛwa gwu uwɔ, nɛ a klla habɔ ɛwa a ta wu ipu agbe a. Ɔwɛ ekponu ɔɔma, alɔ i gáā leyice ka ɛgɛ nɛ ɔtu biya lɛ alɔ nɛhi lɛ a géē mɛ anca ɔdaŋ ka alɔ leyi gwu ɔ bonu ŋ. Eko nɛ ɔcɛ lɛ ɔdā okwiye ya alɔ, ɔdā nōo gē wa ipu ɔtu ku alɔ aflɛyi a wɛ ō gbɔɔ ō cɔnu. Ubáyíbu abɔyi nu kóō ka ka alɔ lɔfu cɔnu. Amáŋ ó pi alɔ ahɔ̄ ka alɔ hii gɔbu yɔ i cɔnu ŋ. (Aíjē 4:4; Āfi. 4:26) Ɔdiya a? Ohigbu ka igbalɛwa icɔnu i gē bi ɔdā olɔhi wɛɛcɛ ŋ. (Ujɛ́m. 1:20) Bla ka ɔcɛ lɔfu ya ɔdā nōo géē cɛ lɛ alɔ cɔnu, amáŋ ɔdaŋ ka alɔ géē gɔbu bi icɔnu ɔɔma ɔtu, ɔɔma yɔ ipu abɔ ku alɔ. w25.02 15 ¶4-6

Ujisɔsi ta aciije éyi nōo mafu ka ɔcɛ nōo gē gbo ije tu amáŋ nɛ ó gba “agbénú ɛgiyí Ɔwɔicō ŋ́ má” wɛ olila. (Ulúk. 12:​16-21) Ó lɛ ɔcɛ duuma nōo jé ɛgɛ nɛ oyeeyi ku alɔ géē lɛ onci a ŋ. (Aíit. 23:​4, 5; Ujɛ́m. 4:​13-15) Ujisɔsi ka ka ɛjɛɛji ācɛ nōo dɔka ō wɛ ayikpo ku nu ɔkwɔɔkwɛyi a cika ō le tutu ō “habɔ̄” oduudu aɔdā agbenu néē lɛ a ta. (Ulúk. 14:33) Ɛnyā wɛ ɔdā nōo ya da Ācɛ O Yɛce Ukraist nōo yɔ ipu Ujudiya ɛpleeko ku acotɛhɔ a. É le tutu ō leyi gwu ɛjɛɛji aɔdā néē lɛ a bonu mla eeye. (Uhíb. 10:34) Icɛ, uklɔ le hɛ alɛwa ku ayinɛ alɔ abɔ ɛ ohigbu ka é ta ō cɛtra aya ku imeli duuma. (Mafú 13:​16, 17) Ɔdi ta uwa abɔ ō ya lɛ a? É lɛ ɔtu ce okonu nɛ Ujehofa ce a lɔfu lɔfu. Ó kahinii: “Ń gáā leyī gwū aá bónū ŋ́, ń kē gáā cīgbīhi kwu aá gbóógbóō ŋ́.” (Uhíb. 13:5) Ohigbu ɛnyā, alɔ gē ya ɔdā duuma nɛ alɔ ya gla a o ya ɛɛ ku alɔ lɛ aɔdā nɛ alɔ cɛgbá eko nɛ alɔ kwu hilokplici a. Alɔ kē lɛ ɔtu ce duudu ka Ujehofa géē teyi kwu alɔ, ɔdaŋ ka ɔdā nɛ alɔ i leyice ŋ ma le ya da alɔ. w25.03 29 ¶13-14

Ujehofa i leyice ka alɔ géē ya ō jɛ gɔbu ō je piya ijimkpa abɔyi alɔ ŋ. Ipu ujɔ, ó je ācɛ nōo géē leyi kwu alɔ klla nwu alɔ ɛlā a lɛ alɔ. Ācɛ nōo ba nyā gē ta alɔ abɔ ku alɔ lɛ ɛma olɔfu mla Ujehofa klla “je pīya ijímkpa ɔwɛ dóódu bɛ̄ɛka Ohɔ́nyɛtá ā.” (Āfi. 4:​11-13) Ujehofa klla je alelekwu ihɔ ku nu lɛ alɔ nōo géē ta alɔ abɔ ō “jé ɛ́gɛ́nɛ̄ Ohɔ́nyɛtá ā gē gbɛlá lɛ ā.” (1 Ukɔ́r. 2:​14-16) O ka tu ɔ, Ɔwɔico klla je ɔkpá ku Umatiyu, Umaki, Uluku mla Ujɔni lɛ alɔ nōo gē nwu alɔ ɛgɛ nɛ Ujisɔsi gē gbɛla, gē kɛla, klla gē ya odee ɛpleeko nɛ ó yɔ ipu ɛcɛ nyā a. Oŋma lɛ ō yɛce ɔwɛ nɛ Ujisɔsi gē gbɛla klla gē ya odee a, a lɔfu ya ōmiya ku uwɔ ō je piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico a jila. Amáŋ o ya ɛɛ ku alɔ kwu piya ijimkpa ipu ɛlā ku Ɔwɔico, alɔ géē cɛgbá ō yɛ gɔbu gā “ɔdā nēé ī nwū aíjímkpa ā cɛ́ɛ́ kú ālɔ̄ kwú igbīhi kú alɔ ú cē kwu ɔdā aflɛ́yí nēé nwū ācɛ o hútu ō jé olɛhɔ̄ kú ācɔ̄lóhɔ́nyɛtá ŋmá ajɛ ā.” Ɛnyā kē wɛ aɛlā ō nwu okpɔcii ku Ubáyíbu. w24.04 4-5 ¶11-12

Ɛ̄cī doodu alɔ cɛgbá ō ya aōmiya. Ó lɛ aōmiya ōhī nōo tɔɔtɛ ō ya, bɛɛka ɔdole nɛ alɔ géē lé eko ɔci amāŋ eko nɛ alɔ géē nyɔ gáā gbiyɔla a. Amáŋ, ó lɛ aōmiya ōhī nōo gē lɔnɔ fiyɛ. Aōmiya nyā lɔfu lɛ abɔ kwu ɔbɔla ku ɔkpiye ku alɔ, eeye ku alɔ, ācɛ nɛ alɔ yihɔtu ku uwa, amāŋ ɛ̄gbā ō gba ku alɔ. Alɔ dɔka ku ōmiya nɛ alɔ gē ya a kóō tiile lɛ alɔ mla ācɛ apɔlɛ ku alɔ. Ɛ̄nɛ̄ o kē cɛgbá fiyɛ duu a, wɛ ka alɔ leyice ku aōmiya nɛ alɔ gē ya a kóō wɛ ɛ̄nɛ̄ o géē cɛ lɛ Ujehofa gweeye. (Uróm 12:​1, 2) Ɔdā ocɛgbá nɛ a cika ō ya o ya ɛɛ ku a ya ōmiya olɔhi a, wɛ ō lɛ ɛjɛɛji ɛlā a jé. Ɔdiya nɛ ɛnyā wɛ ɔdā ocɛgbá a? Leyi yɛ ɔ ka ó lɛ ɔcɛ éyi nōo lɛ unwalu ku ōcē nɛɛnɛhi nōo le yɛ gā ɛgiyi idɔkitɔ. Idɔkitɔ a géē gbɔɔ ō ya ōmiya boobu lɛyikwu ɛdɔ ɛcí néē géē je lɛ ɔ, nɛ ó gáā jila ɔcɛ a má gbɔbu amāŋ da ɔ ɔka ɛyɛɛyɛyi ŋ? Ehee, ó gáā ya lɛ a ŋ. Awɔ abɔyi uwɔ géē ya ōmiya olɔhi ɔdaŋ ka aflɛyi, a gbɛla lɛyikwu ɛjɛɛji aɛlā nōo tɛɛma kwu āhɔ̄ ku uwɔ a. w25.01 14 ¶1-3

Ɔdi nɛ alɔ jé lɛyikwu eyinyinyi ō má ku Ujehofa a? Ɛgɛnyá nɛ ó mafu ka ó “tíne kú ɔ̄cɛ dúúmā kóō le yíífi ŋ́” ma? (2 Upít. 3:9) Leyi yɛ ɛgɛ nɛ ó mafu eyinyinyi lɛ ācɛ ōhī nōo biya íne bɔbi bɔbi a. Udefidi nōo wɛ Ɔcɛ́ a biya íne bɔbi bɔbi igbalɛwa, bɛɛka ō ce ikpo ɔnyā ɔcɛ mla ɔcɛ ō ŋmo. Amáŋ Udefidi lɛ opiyabɔ ya, ohigbu ɛnyā, Ujehofa lɛ eyinyinyi mafu lɛ ɔ klla kwu je ya ɔ ɛhi. (2 Usám. 12:​1-12) Ipu ɛyinɛhi ku oyeeyi ku nu, Umanasɛ nōo wɛ Ɔcɛ́ a ya ɔdobɔbi nɛhi alɛwa. Amáŋ naana nɛ ó biya íne bɔbi bɔbi alɛwa a, Ujehofa lɛ eyinyinyi mafu lɛ ɔ kwu je ya Umanasɛ ɛhi, ohigbu ka ó lɛ opiyabɔ ya. (2 Úklɔ́ 33:​9-16) Aocabɔ nyā ta alɔ ɛlá kwu ɔ ka Ujehofa gē mafu eyinyinyi eko duuma nɛ ó má peee ka ō ya ɔɔma cɛgbá. Ó géē je ācɛ nōo ba nyā heyi ŋma ɔlekwu, ohigbu ka é jé ka é biya íne bɔbi bɔbi amáŋ é le piyabɔ. w24.05 4 ¶12