Èske lanfè egziste toutbon? Selon Labib, ki sa lanfè ye?

Repons Bib la bay

Anpil ansyen tradiksyon Labib, tankou Labib wa Jak la, sèvi ak mo “lanfè” a nan kèk vèsè (Sòm 16:10; Travay 2:27 a). Jan imaj ki nan atik sa a ki baze sou ansèyman relijyon yo montre sa, anpil moun kwè lanfè se yon kote yo pini mechan yo nan yon dife ki pap janm etenn. Men, èske se sa Labib anseye?

Nan atik sa a

Èske lanfè se yon kote pou moun soufri pou toutan?

Non. An jeneral, mo orijinal lè yo tradui l ki bay “lanfè” nan kèk ansyen tradiksyon Labib (ann ebre: “Cheyòl”; an grèk: “Adès”) fè referans ak “Tonm”, ki se tonm kote tout moun ki mouri yo ale a. Bib la montre moun ki nan “Tonm” yo nan yon eta kote yo pa egziste ankò.

Mò yo pa konn anyen, donk, yo pa ka soufri. “Pa gen ni travay, ni rezon, ni sajès, ni konesans, nan lanfè.” (Eklezyas 9:10, Douay-Rheims Version, anglè). Lanfè se pa yon kote moun ap rele paske yo nan soufrans. Olye de sa, Bib la di: “Se pou mechan yo wont, e se pou yo ret an silans nan tonm nan [lanfè, Douay-Rheims].” — Sòm 31:17; Labib wa Jak, anglè (30:18, Douay-Rheims); Sòm 115:17.
Bondye te fè konnen se lanmò ki pinisyon pou peche, se pa al soufri nan yon dife lanfè. Bondye te di Adan, premye gason an, l ap jwenn lanmò kòm pinisyon paske l dezobeyi lwa Bondye (Jenèz 2:17). Li pa t di anyen ki gen rapò ak soufri pou toutan nan lanfè. Annapre, lè Adan te vin peche, Bondye te di l ki sa l t ap jwenn kòm pinisyon: “Se pousyè w ye, w ap retounen nan pousyè.” (Jenèz 3:19). Li t ap sispann egziste. Si Bondye te gen entansyon voye Adan nan dife lanfè, sandout, li t ap di sa. Bondye pa chanje pinisyon ki rezève pou moun ki dezobeyi lwa l yo. Yon bon tan apre Adan te fin peche a, Bondye te enspire youn nan moun ki te ekri nan Bib la pou l di: “Sa yon moun jwenn pou peche l fè se lanmò.” (Women 6:23). Li pa nesesè pou yo ajoute lòt pinisyon, paske “yon moun ki mouri peye pou peche l”. — Women 6:7.
Kesyon pou moun soufri pou toutan an bay Bondye degoutans. (Jeremi 32:35.) Ide pou moun soufri pou toutan an an kontradiksyon ak ansèyman nou jwenn nan Bib la ki fè nou konnen “Bondye se lanmou”. (1 Jan 4:8.) Li vle pou nou adore l paske nou renmen l, men, se pa paske nou pè pou n pa al soufri pou toutan. — Matye 22:36-38.
Gen bon moun ki te ale nan lanfè. Tradiksyon Bib ki sèvi ak mo “lanfè” a fè konnen kèk mesye ki te fidèl ak Bondye, tankou Jakòb ak Jòb, te atann yo prale nan lanfè (Jenèz 37:35; Jòb 14:13). Menm Jezi te ale nan lanfè ant lè l te mouri ak lè l te resisite a (Travay 2:31, 32). Sa klè, lè Bib la sèvi ak mo “lanfè” a, li tou senpleman fè referans ak Tonmb.

Ki sans parabòl Jezi te bay konsènan mesye rich la ak Laza a genyen?

Se Jezi ki te bay parabòl sa a nou jwenn nan Lik 16:19-31. Parabòl yo se egzanp ki anseye nou yon seri leson moral e fason Bondye wè bagay yo. Parabòl mesye rich la ak Laza se pa t yon bagay ki te rive toutbon (Matye 13:34). Pou w aprann plis sou parabòl sa a, gade atik ki gen tit “Kiyès mesye rich la ak Laza te ye?”

Èske lanfè vle di moun ki mouri yo pa gen relasyon ak Bondye?

Non. Doktrin ki fè konnen mò yo kapab pran konsyans yo separe ak Bondye a an kontradiksyon ak Bib la, ki fè konnen byen klè moun ki mouri yo pa konn anyen. — Sòm 146:3, 4; Eklezyas 9:5.

Èske gen moun ki te deja sot nan lanfè?

Wi. Bib la bay detay konsènan nèf moun ki te ale nan Tonm (mo lè yo tradui l, yo konn mete “lanfè” pou li a nan kèk tradiksyon Labib) e ki te retounen viv ankòc. Si yo te konsyan pandan tan yo te pase nan lanfè a, sandout, yo t ap kapab pale de eksperyans yo te fè pandan yo te ladan l lan. Yon bagay enteresan, sèke pa gen youn nan nèf moun sa yo ki fè konnen yo te soufri oswa yon lòt bagay kèlkonk te rive. Sa k fè sa? Paske jan Bib la toujou anseye sa, yo pa t konn anyen, se kòmsi yo te nan yon gwo “dòmi”. — Jan 11:11-14; 1 Korentyen 15:3-6.

a Anpil nan tradiksyon Labib modèn yo pa itilize mo “lanfè” a nan Travay 2:27. Olye de sa, kèk nan yo sèvi ak ekspresyon tankou “tonm nan”, (New Century Version); “kote mò yo ye a”, (Bib la, La Bible du Semeur); “nan peyi mò” (Bib Kreyòl La). Gen lòt ki tou senpleman itilize mo grèk “Adès” la, selon lèt nan alfabè lang lan. — La Bible de Jérusalem, New American Standard Bible, La Sainte Bible, par John Darby.

b Gade kare “Mo yo nan lang orijinal yo te ekri Bib la”.

c Gade 1 Wa 17:17-24; 2 Wa 4:32-37; 13:20, 21; Matye 28:5, 6; Lik 7:11-17; 8:40-56; Jan 11:38-44; Travay 9:36-42; Travay 20:7-12.

Kèk vèsè nan Bib la ki pale sou lanfè, sa vle di Tonm

Jòb 14:13: “O! Pito w ta sere m nan Tonm” [“lanfè”, Douay-Rheims Version], [...] e pito w ta fikse yon lè pou mwen pou w sonje m!”

Sa sa vle di: Jòb, yon mesye ki te fidèl, te konnen lanfè (Tonm nan) t ap mete yon fen nan soufrans li e Bondye te ka fè l soti nan lanfè, sa vle di nan Tonm nan.

Sòm 145:20: “Jewova pwoteje tout moun ki renmen l, men l ap detwi tout mechan yo.”

Sa sa vle di: Bondye pral detwi oswa elimine mechan yo pou toutan. Li pap kite yo vivan nan lanfè pou l fè yo soufri.

Eklezyas 9:10: “Pa gen ni travay, ni plan, ni konesans, ni sajès nan Tonm” [“lanfè”, Douay-Rheims Version], kote w prale a.”

Sa sa vle di: Moun ki nan Tonm yo, oswa nan lanfè, pa konn anyen. Donk, yo pa ka soufri. Anplis de sa, sa klè gen bon moun pami moun moun ki te ekri pawòl sa yo t ap pale de yo a.

Travay 2:31: “Li te wè rezirèksyon Kris la davans e l te pale de sa, li te di yo pap kite nanm li nan lanfè.” — Labib wa Jak.

Sa sa vle di: Jezi Kris te ale nan lanfè (nan Tonm) lè l te mouri.

Women 6:23: “Sa yon moun jwenn pou peche l fè se lanmò.”

Sa sa vle di: Se lanmò moun jwenn kòm pinisyon pou peche yo, se pa al soufri nan lanfè.

Revelasyon 20:13: “Lanmò ak lanfè bay mò yo te gen nan yo.” — Labib wa Jak.

Sa sa vle di: Moun ki nan lanfè yo mouri. Y ap retounen gen lavi ankò pa mwayen rezirèksyon an.

Revelasyon 20:14: “Yo jete lanmò ak lanfè nan letan dife a.” — Labib wa Jak.

Sa sa vle di: Yo pral detwi lanfè (Tonm) pou toutan, kòmsi se te nan dife, lè yo retire tout moun ki ladan l grasa rezirèksyon an. Apre sa, lanmò moun eritye pa mwayen peche Adan an pap la ankò. — Women 5:12.

Mo yo nan lang orijinal yo te ekri Bib la

Jan lis ki vin apre a montre sa, anpil tradiktè Labib lage moun yo nan konfizyon lè yo sèvi ak mo “lanfè” a pou mo ki nan lang orijinal la avèk sans diferan. Nan kèk ka, sanble yo te vle pou moun yo kwè mechan yo pral soufri pou toutan, yo pap detwi.

Cheyòl (ebre שְׁאוֹל), Adès (grèk ᾅδης)

Sa sa vle di: Tonm ki la pou moun ki mouri ale. — Sòm 16:10; Travay 2:31

Tradiksyon: Tonm, lanfè, twou (Labib wa Jak); kote mò yo ye a (TOB)
Jeyèn (grèk γέεννα)

Sa sa vle di: Detwi pou toutan. — Matye 5:30

Tradiksyon: Jeyèn; lanfè (Labib wa Jak, New International Version)
Tata (grèk ταρταρόω)

Sa sa vle di: Eta imilyan demon yo ye a, anpalan de espri mechan yo. — 2 Pyè 2:4

Tradiksyon: Tata; lanfè (Labib wa Jak, New International Version); lanfè ki pi ba a (Douay-Rheims Version)
Apoleya (grèk ἀπώλεια)

Sa sa vle di: Destriksyon. — Matye 7:13

Tradiksyon: Destriksyon; lanfè (Good News Bible)
Pi (grèk πῦρ)

Sa sa vle di: Dife, literal oswa senbolik. — Lik 17:29; Jid 23.

Tradiksyon: Dife; dife lanfè (God’s Word Translation)

Istwa dife lanfè a

Orijin payen: Ejipsyen nan tan lontan yo te kwè nan yon dife lanfè. Liv yo rele Liv Amdouyat la ki gen rapò ak antèman, se yon liv istoryen yo panse ki te la depi 16^yèm syèk anvan epòk nou an, pale de moun “yo pral voye nan twou dife a; e [...] yo pap kapab chape nan flanm dife a”. — The Egyptian Heaven and Hell.

Premye kretyen yo pa t konn anseye sa: “Sa enteresan pou n wè nan N[ouvo] T[estaman] an dife lanfè pa fè pati bagay [premye kretyen yo] te konn preche yo.” — A Dictionary of Christian Theology.

Filozofi grèk la kòmanse enfliyanse relijyon yo: “Apati mitan dezyèm syèk [epòk nou an] kretyen ki te gen yon sèten konesans sou filozofi grèk la te kòmanse wè nesesite pou yo makònen filozofi sa a ak ansèyman relijyon yo [...], filozofi yo te plis renmen se te filozofi Platon an [ansèyman Platon yo].” (Encyclopædia Britannica). Nan filozofi sa a, nou jwenn kwayans ki fè kwè moun pral soufri nan dife lanfè apre yo fin mouri. “Pami tout filozòf grèk klasik yo, sa ki plis enfliyanse panse tradisyonèl ki gen rapò ak lanfè, se Platon.” — Histoire des enfers.

Yo sèvi ak ansèyman dife lanfè pou fè kwè li akseptab pou yo lòt moun soufri: Pandan peryòd yo te konsidere kòm Enkizisyon espayòl la, yo te boule sou poto anpil moun yo te kondane paske kwayans yo te diferan ak ansèyman Legliz e yo te di y ap “goute ki jan dife lanfè etènèl la ap ye”, yo te di yo fè sa pou ankouraje moun sa yo repanti anvan yo mouri (The Spanish Inquisition, by Jean Plaidy). Menm jan an tou, Mari 1^ye, ki te rèn Angletè, ki te boule anviwon 300 Potestan sou poto, te fè konnen “kòm nanm moun kwayans yo diferan ak ansèyman Legliz yo ap boule nan lanfè pou toutan, pa gen anyen ki pi bon pase sa pou n imite fason Bondye pral pini mechan yo, lè n boule yo sou tè a”. — Universal History, by Alexander Tytler.

Yo adousi ansèyman yo pou suiv tandans modèn nan: Gen kèk relijyon ki adousi ansèyman konsènan lanfè a, yo pa fè sa paske yo kwè ansèyman konsènan dife lanfè a se yon fo ansèyman, sanble yo fè sa tou senpleman paske yo vle fè fidèl yo plezi (2 Timote 4:3). “Moun yo vle yon Bondye ki janti e k ap toujou fè yo santi yo byen [...]. Jodi a, li pa kouran pou moun pale de peche ak santiman ki fè moun santi yo koupab.” — Pwofesè Jackson W. Carroll.