37 DANIEL
‘A Kan Galum Amea’
DANIEL yuun zaaɛ mɛ la Yuda tiŋa. Eŋa la a deodoma yuun pa’asɛ la nɛresɛba ti ba yuun tari ba keŋɛ Babilon n zaaɛ la Yuda tiŋa la. Ba yuun ta’an dekɛ wuu ŋmaresi sinaasi ge nyaa paɛ Babilon. Ba yuun tari Daniel la bunbilipaalesi basɛba keŋɛ la nayire la poan ti ba ta bɔna bim. Ba yuun ka le ta’an naɛ la ba yidoma bɔna. Daniel yuun nyɔɣɛ la Hebru budibeto batã zɔtɔ. Budibeto wa yuun dela Hanania, Misael, la Azaria. Ba yuun pɔsɛ kumesa budibeto wa mɛ ti ba ta’an ana wuu Babilondoma la.
Se’em ma’a ti Daniel yuun zaaɛ la a deodoma la, la yuun nari ti a tara la sukpe’ene ta’an tara yelemɛŋɛrɛ bɔ’ɔra Yehowa
Bunbilipaalesi la n yuun paɛ nayire la poan la, Babilon Naba Nebukadnezar yuun basɛ ti a yameŋa Aspenaz tee la ba yu’ura. Hebrudoma la yu’ura zo’e zo’e yuun ni pɛ̃ɣera la yelemɛŋɛrɛ Naayinɛ la. Makerɛ, “Daniel” vuurɛ dela “Naayinɛ N De Mam Gãkerɛdaana.” Ge Babilondoma la yuun tari ba yu’ura la pɛ̃ɣera la ba yina. Ba yuun bo Daniel la Babilondoma yu’urɛ n de Beltesazar. Yu’urɛ wa vuurɛ dela “Te’ele naba la vom.” Babilondoma wa yuun ni zusera ba yinɛ Bel la bala. Naba la yuun le bɔta la bunbilipaalesi wa ti’isa ge ita yɛla wuu Babilondoma la. A yuun bo la nɔɔrɛ ti a yamesi la pa’ala ba ti ba ta’an tɔɣera ge gulesa Babilondoma yetɔɣum, lan wan eŋɛ se’em ti ba ta’an tuna nayire la poan. Ge la daɣɛ za’a n bala. A yuun le bɔta ti ba eŋɛ la sɛla. Bem n bala?
Naba la yuun loe la Aspenaz ti a eŋɛ maaseŋɔ ti ba kumesɛ bunbilipaalesi la. Naba la yuun boti la ba dita Babilondoma disoma ge nyuura dasomɔ, wuu eŋa la. Daanse’ere bunbilipaalesi wa basɛba puurɛ yuun pee mɛ la Babilondoma n biseri ba se’em la. Ge Daniel yuun baŋɛ ti eŋa la a zɔdoma batã la nari ti ba bisa bamea soŋa la yɔ’ɔ wa. Beni n sɔi?
Daniel yuun mi ti Yehowa Lɔɔ la ka bo yɔ’ɔ ti a dita Babilondoma dia basɛba, bii a obe duŋa ti ba ka kɔregɛ. A yuun le nara ti a bisa amea soŋa se’ere n sɔi la ba yuun tari ba dia la basɛba kaabera la baɣa. Bala la, a san di, a wan galum a Naayinɛ la. A me san nyu daam zo’e, la wan kpe’em bo en ti a kɔ’ɛ a puti’irɛ soŋa. Bala, a yuun ta’an bɔkɛ ti Babilondoma la boti la ba bo Hebrudoma la dia la daam, lan wan eŋɛ se’em ti ba kan dɔla Yehowa Lɔɔ la.a
Daniel yuun zusɛ Yehowa mɛ paa ge soke a zɔdoma batã la ba puti’irɛ n de se’em. A yuun “lo la a suunre” ti a basɛ ti Yehowa puurɛ pee ge nyaa keŋɛ Aspenaz zɛ’an. Daniel yuun tɔɣɛ la gilema sore poan bo en ti a da basɛ ti eŋa la a zɔdoma la di naba la dia la. Yehowa yuun boi mɛ la Daniel ge basɛ ti Aspenaz eŋɛ som bo en. Ge Aspenaz yuun fabeli ti ba kan tara imma’asum ba san ka di disɛka ti ba dekɛ bo ba la. A yuun mi ti bunbilipaalesi la san ka tara imma’asum, Nebukadnezar kan basɛ en. Daniel yuun kelese Aspenaz puti’irɛ n de sɛla la mɛ ge nyaa sɔsɛ la a zɔdoma la ti ba bisɛ bamam n wan eŋɛ se’em. Pooren, Daniel yuun dekɛ la sukpe’ene tɔɣɛ bo se’em n biseri ba la ti a basɛ ti ba dita zɛvuurɔ ge nyuura ko’om ma’a paɛ dabesa pia. Daniel yuun yele en ti dabesa pia la pooren, a nyaa ta’an dekɛ bamam banaasi makɛ la bunbilipaalesi sɛba n gee la. Se’em n biseri ba la yuun sakɛ mɛ!
Dabesa pia pooren, sɛla woo yuun niɛ la peelumi. Bunbilipaalesi banaasi la yuun tari imma’asum mɛ soŋa soŋa gana sɛba n gee la! Wana wa yuun basɛ ti ba bo ba la yɔ’ɔ ti ba kelum dita zɛvuurɔ ge nyuura ko’om ma’a. Wana wa pa’alɛ ti Yehowa yuun kã bo Daniel la a zɔdoma la n yuun tari sakerɛ, la sukpe’ene la mɛ. Ba yuun ka makɛ tamɛ yele wa.
Zaseŋɔ seko n taɣelɛ la poan, to wan baŋɛ Daniel zɔdoma la n yuun nari ti ba tara sukpe’ene se’em ta’an ŋmibe yeledaaŋɔ poan. Daniel yuun kɔ’ɔn tara la sukpe’ene ta paɛ se’em ma’a ti a dɛna yuun 100 bɔba ge ki la. Makerɛ, a yuun nari ti a pa’alɛ naba Nebukadnezar zaaseŋɔ la vuurɛ, hali la zaaseŋɔ la n tɔɣeri daaŋɔ seto n wan paɛ naba la. Yuuma zo’e zo’e pooren, se’em ma’a ti Belsazar yuun ta dɛna naba la, Daniel yuun pa’alɛ ti gulesegɔ la n gulesɛ dangoone la zuo la pa’alɛ ti naba Belsazar wan nyɛ sa’aŋɔ. Daniel n yuun kuregɛ la, ba yuun nyɔkɛ en ta basɛ la gbeɣema boko poan. Yele ana woo poan, Daniel yuun kelum tara la sukpe’ene wuu eŋa n yuun de bunbilipaalega ana se’em la. Bala n sɔi ti Yehowa maleka ayima yuun yeti Daniel dela “toolom” nɛra!
Kaalɛ Baabule zɛ’ɛsi wa:
Sɔsɛ ya sokere wa:
Daniel yuun eŋɛ la wani pa’alɛ ti a tari sukpe’ene?
Viisɛ Pa’asɛ
1. Sɛla n boi Daniel 1:1, la sɛla n boi Yeremia 25:1 la makɛ taaba yoi? (dp-E 18-19 ¶14-15)
2. Daniel 1:2 yeti Nebukadnezar yuun tari la zɛ’an ti a tara a baɣerɛ tuulum lɔɣɔrɔ la biŋera. Diimi gulesegɔ ayima tɔɣɛ bala yele la wani? (it-E “Treasury” ¶3) Bisɛ foote A
© The Trustees of the British Museum. Licensed under CC BY-NC-SA 4.0. Source. Ton dekɛ sɛla pa’asɛ: Daka
Foote A: Diimi gulesegɔ n pa’alɛ Nebukadnezar n tɔɣɛ ‘tuulum lɔɣɔrɔ biŋeri’ zɛ’an n boi Merodak pu’usegɔ yire poan la se’em
3. “Tiimdoma” la n yuun boi Babilon la tuunɛ yuun dela bem? (Da. 1:20; it-E “Magic and Sorcery” ¶2-6) Bisɛ foote B
Foote B: Ba gulesɛ la sɛla Babilon yɔɣerɔ lɔkɔ poan pa’ala ban ni eŋɛ se’em “tibɛ” nɛra ti ba ti’isɛ ti kukɔ n daani en
4. Daanse’ere Daniel la a zɔdoma batã la yuun diti la bem zɛvuurɔ? (Da. 1:12; dp-E 40 ¶25)
Ti’isɛ Hon Wan Dekɛ Tum Tuuma Se’em
Bunbilipaalesi wan ta’an tɔɣesa Daniel la wani, hali ba san puɣum ka bɔna la ba deodoma?
Daniel yuun “lo la a suunre” ti a nana Yehowa. Bala yuun soŋɛ en la wani ti a ta’an tara sukpe’ene? (Da. 1:8) To wan ta’an tɔɣesa en la wani? Bisɛ foote D
Foote D
Ho wan eŋɛ la wani ta’an tɔɣesa Daniel sukpe’ene la?
Ti’isɛ Taɣesɛ Yehowa Yele
Daniel yele wa pa’alɛ mam ti Yehowa ani la wani?
Daniel yele wa makɛ la Yehowa puti’irɛ la wani?
Yehowa san ta isige Daniel kum poan, mam wan soke en la bem?
Zamesɛ Yɛla Pa’asɛ
Bisɛ vidiyo wa n pa’alɛ Baabule yele wa se’em.
Zina beere wa, sodeni poan ti bunbilipaalesi wan ta’an tɔɣesa Daniel n yuun tari yelemɛŋɛrɛ, la sukpe’ene se’em la?