Ho Wan Eŋɛ La Wani Kan Basɛ Ti Yɛla Burum Ho Puti’irɛ?

1-2. Sɛla n de ninmu’urɛ wan ta’an burum to puti’irɛ la wani?

TO MAKƐ yeti ho tukeri la loore ti nɛra yi ho fon poan. Ho ta’an ti’isa ti nɛra la boti la a sɔsɛ sɛla ninmu’urɛ bo ho ge hon tukeri la zuo, ho mi ti la nari ti ho bisera sore la soŋa. Ho mi ti ho san dekɛ fon la, la wan burum ho puti’irɛ. Bala mea, la ni nara ti to kɔ’ɛ to puti’irɛ tum sɛla n de ninmu’urɛ ge da basɛ ti yɛla burena to puti’irɛ.

² To ni tara la ninmu’urɛ tuuma zo’e zo’e ti to tum. Ge to mi ti la yele pakɛ mɛ ti to basɛ ti to puti’irɛ bɔna vo’osum tuuma poan.a (Mt. 6:33) Wuu dɔleba n ni mu’ɛ nini bisera sore ge ka basɛ ti sɛla burena a puti’irɛ la, bala mea ti Yehowa nɛreba me mu’ɛ nini tuna Yehowa tuuma ge ka basɛ ti sɛla burena ba puti’irɛ.—Mag. 4:25; Mt. 6:22.

3. Zaseŋɔ wa wan soŋɛ to la wani?

³ To ka boti sɛla burum to puti’irɛ ti to kan nyaŋɛ tum vo’osum poan tuuma la. Ge saŋa ase’a, yɛla ta’an burena to puti’irɛ. (Lu. 21:​34-36) To wan sɔsɛ yɛla atã n wan soŋɛ tɔ ti to ta’an basɛ ti Yehowa pu’usegɔ dɛna yia to vom poan. Ba dela: (1) Yelese’a n bureni to puti’irɛ, (2) Yezu n yuun eŋɛ se’em ka basɛ ti yɛla burena a puti’irɛ, la (3) ton wan eŋɛ se’em kan basɛ ti yɛla burena to puti’irɛ.

BEM YƐLA N WAN TA’AN BURUM TO PUTI’IRƐ?

4-6. Bem yɛla n wan ta’an burum to puti’irɛ?

⁴ To za’a tari yelese’a n pakɛ to mɛ ti la nara ti to tum. Makerɛ, to ta’an bɔta ti to bisa to imma’asum soŋa bii to eŋɛ sɛla bo to deodoma bii tomea. Yele ana wa dela ninmu’urɛ ti la nari ti to eŋɛ. Ge yele ana wan ta’an burum to puti’irɛ ti to kan nyaŋɛ tum vo’osum poan tuuma la soŋa? To san dekɛ to paŋa, to saŋa la to puti’irɛ za’a basɛ yele ana poan, la wan ta’an burum to puti’irɛ.

⁵ Leyɛ’ɛsa, to zo’e zo’e boi la zɛse’esi ti zaberɛ la nɔŋɔ bɔna ti bã’asi me wi’ira. (2 Tim. 3:1) Yele aŋa san paara tɔ, la ta’an basɛ ti to kɔ’ɔn ti’isa ba yele saŋa woo.

⁶ Daanse’ere to ta’an mina nɛreba ti yele aŋa paɛ ba ti ba vom ka ana soŋa. La dela yelemɛŋɛrɛ ti yele aŋa wa ta’an basɛ ti nɛra suure sa’am. Yehowa yuun ka naam nɛreba ti ba namesa. Bala n sɔi ti la san wuŋɛ nɛra gaŋɛ, a ta’an ti’isa ti eŋa vom la ka tari vuurɛ. Bala zuo ti nɛreba basɛba ni tiregɛ ita yelese’a n bo’ori ba pupeelum maɣesɛ wuu de’eŋo yɛla, la wan eŋɛ se’em ti ba ta’an tamɛ ba daaŋɔ la. La san ana to wana, to wan ta’an eŋɛ la bem? Basɛ ya ti to geele bisɛ Yezu n yuun eŋɛ sɛla ti yɛla ka burum a puti’irɛ. Bala wan soŋɛ tɔ ti to me pu’usa Yehowa ge ti yɛla kan burum to puti’irɛ.

YEZU YUUN EŊƐ LA WANI KA BASƐ TI YƐLA BURUM A PUTI’IRƐ?

7. Bem yɛla n yuun ta’an burum ni Yezu puti’irɛ?

⁷ Yɛla zo’e zo’e yuun ta’an burum Yezu puti’irɛ maɣesɛ wuu nalɛɣerɛ yɛla bii yelese’a n yuun iti a gingilega la poan la. Yezu saŋa la, nɛreba zo’e zo’e yuun dela nasedoma ge ti basɛba me bɛ̃’ɛra. (Mt. 14:14; Mr. 14:7) Aromdoma la Yudadoma basɛba yuun basɛ ti vom kpe’em bo ba mɛ. Nɛreba n yuun baŋɛ ti Yezu tuni la tuunkiresi la, ba yuun boti la ba bobe en na’am. (Yon 6:​14, 15) Leyɛ’ɛsa, Sitaana me yuun boti la a dekɛ na’am bo Yezu ti a dɛna tingɔŋɔ wa za’a naba. (Mt. 4:​8, 9) Tuntuna Peter yuun yele Yezu ti a da eŋɛ sɛla n wan basɛ ti la wuŋɛ en. Peter yuun yeti: “N Daana, da ne tɛn’ɛhe [bala].”—Mt. 16:​21, 22.

8. Yezu yuun eŋɛ la wani ka basɛ ti yɛla burum a puti’irɛ?

⁸ Yezu yuun eŋɛ la wani ka basɛ ti yɛla burum a puti’irɛ? A yuun eŋɛ bala la sarɔtɔ tutã poan. Yia, a yuun geeli yɛla wuu Yehowa n geeli yɛla se’em la. (Yon 8:28; 14:9) Nyi’i, a yuun mu’ɛ la nini mɔɔla ge pa’ala nɛreba Naayinɛ yɛla. (Mt. 9:35) Ntã, a yuun bɔkɛ la yelese’a n sirum pakɛ. (Yon 4:34) A yuun zaɣesɛ Sitaana n yeti a eŋɛ sɛla la mɛ. A me yuun mi ti Peter boti la a soŋɛ en ge Peter puti’irɛ la ka makɛ la Yehowa n boti sɛla la. (Mt. 4:10; 16:23) Yezu yuun ka basɛ ti nɛreba yetɔɣum, ba itigɔ bii ba ti’isegɔ burum a puti’irɛ ti a kan tum Naayinɛ n boti sɛla la. Zina beere wa, yelese’a n wan ta’an burum to puti’irɛ ta’an bɔna deto’ore la yelese’a n yuun ta’an burum Yezu puti’irɛ. To san nyaŋɛ dekɛ yele aŋa atã tum tuuma wuu Yezu la, to wan ta’an basɛ ti Yehowa dɛna yia to vom poan.

TO WAN EŊƐ LA WANI KAN BASƐ TI YƐLA BURENA TO PUTI’IRƐ?

9. La vuurɛ dela bem ti to ‘kpeŋe tomesi mina sɛla ti Naayinɛ bɔta ti to ita’? (Epesus 5:17)

⁹ Gɛɛla yɛla wuu Yehowa n geeli yɛla se’em la. To san ita bala, la wan soŋɛ tɔ ti to ‘kpeŋe tomesi mina sɛla ti Naayinɛ bɔta ti to ita.’ (Kaalɛ Epesus 5:17.) To san kaala Baabule la ge ti’isa taɣesa ku poan la wan basɛ ti to ita sɛla ti Yehowa bɔta. Hali Baabule la san puɣum ka tɔɣɛ yele la wana mɔpi, to ta’an kelum zamesɛ baŋɛ Yehowa n boti to eŋɛ sɛla yele la poan. Wani wani? La dela to zamesa Baabule la ta’an bɔkɛ Yehowa n geeli yɛla se’em ge me tara sɛla ti to zamesa la tuna tuuma.

10. To wan eŋɛ la wani ta’an bɔkɛ Yehowa n geeli yɛla se’em la?

¹⁰ To san zamesa Baabule la ge ti’isa Yehowa n doli nɔŋerɛ sore poan soŋera nɛreba se’em la, la wan soŋɛ tɔ ti to baŋɛ Yehowa n geeli yɛla se’em. (Yer. 45:5) To san zamesa Baabule la, to ta’an soke tomea soke ana wa: ‘Yele wa pa’alɛ mam ti Yehowa ani la wani? Mam wan ta’an dekɛ de tum tuuma la wani?’ To mi ti Yehowa yɛm gani to mɛ. (Isa. 55:9) Bala la, to ni zusɛ en mɛ ti a soŋɛ tɔ ti to ta’an eŋɛ eŋa n boti sɛla. (Ym. 143:10) To me ni zusɛ en mɛ ti a soŋɛ tɔ ti to bɔkɛ a puti’irɛ ge me ta’an gɛɛla yɛla wuu eŋa n geeli yɛla se’em la.—1 Yo. 5:14.

11. Yehowa ka boti to ita la bem?

¹¹ To san bɔkɛ Yehowa n geeli yɛla se’em la, la wan soŋɛ tɔ ti to maasum gura ba’asegɔ dabeserɛ la. Bala n sɔi ti Yehowa ka bɔta ti to basɛ ti yɛla burum to puti’irɛ. (Mt. 24:44) Yehowa ka boti to ba’ɛ fabela ti la ta basɛ ti to suure sa’am. (Mt. 6:​31, 32) Bala n sɔi ti a pa’alɛ tɔ ti to mina to wan eŋɛ sɛla, se’em ma’a ti to pɔsɛ fabela to imma’asum yɛla, to tuuma yɛla, to yire yɛla, la yɛla ase’a me. To san zusɛ Yehowa ti a bo to yɛm la paŋa ti to ta’an ŋmibe yeledaaŋɔ poan, a wan soŋɛ tɔ.—Ym. 55:22; Mag. 3:​5-7.

12. Bem wan soŋɛ tɔ ti to kan tara putɛyiila la yelese’a n iti tingɔŋɔ wa zuo la? (Matu 5:3)

¹² Mu’ɛ nini tuna Yehowa tuuma. Yelese’a n iti tingɔŋɔ wa zuo la basɛ ti putɛyiila n tara tɔ ge to me ka tari pansɛka n wan gu ti yɛla la kan ita. Bala la, to kɔ’ɔn mu’ɛ la nini tuna Yehowa tuuma ge ka basɛ ti yelese’a ti to ka tara de paŋa la burena to puti’irɛ. To san tiregɛ tara bɔnsoŋa la Yehowa to puurɛ wan pee sɛla n sɔi la, a naam to la bala. (Kaalɛ Matu 5:3.) Sɛla n wan soŋɛ tɔ ti to tara bɔnsoŋa la Yehowa dela, to zamesa Baabule la ge tiregɛ tuna Yehowa tuuma. To san ita bala Yehowa puurɛ wan pee la tɔ sɛla n sɔi la to tari to saŋa la tuna la soŋa.—Mag. 23:15.

13. To wan eŋɛ la wani ta’an ‘tara to saŋa la tuna soŋa soŋa’?

¹³ To kɔ’ɔn lu la to suure ti to dɔla Baabule la n yeti to ‘tara to saŋa la tuna soŋa soŋa’ la. (Ep. 5:​15, 16.) Baabule la n yele bala la ka pa’alɛ la tomea yɛla poan ma’a. Ge la pa’alɛ ti to bisa tomea soŋa la ton tari to saŋa la tuna se’em ge ti ba’asegɔ dabeserɛ la nyaa paɛ. To wan eŋɛ la wani ta’an tara to saŋa la tuna soŋa soŋa? To san tara to saŋa zo’e zo’e kɛlesa bii bisera susa’aŋɔ yɛla, la ta’an basɛ ti to giila kɔ’ɔsɛ ge ti to me kan nyɛ paŋa tum Yehowa tuuma la. La wan ana soŋa ti to kɛlesa bii bisera lasebaarɛ yɛla makera. To san ita bala, to wan ta’an nyɛ saŋa zo’e zo’e tuna Yehowa tuuma la. To me mi ti la yele pakɛ mɛ ti to nyɛta saŋa zo’e zo’e tuna na’am mɔɔlegɔ tuuma la, maɣesɛ wuu to ni lebe ta bisɛ sɛba ti to mɔɔlɛ bo ba la. To bɔkɛ ti la yele pakɛ mɛ ti to ni dekɛ yɔ’ɔ woo ti to nyɛ ta’an soŋɛ nɛreba. Sɛla n sɔi la, Naayinɛ boti la a “fan nɛra woo bahɛ ge bɔta te nɛra woo baŋɛ yelemɛŋɛrɛ la.”—1 Tim. 2:4.

14. To san mu’ɛ nini la Yehowa tuuma, la wan soŋɛ to la wani? (Bisɛ foote la.)

¹⁴ To san mu’ɛ nini tuna Yehowa tuuma, la wan soŋɛ tɔ ti to tɛ̃ra sɛla n sɔi ti yelebe’ero ita tiŋa wa zuo. Hali to san nyɛta zaberɛ, nɔŋɔ la bã’asi n wi’iri se’em la, to paleŋa kan ɛ̃ɣera. Sɛla n sɔi la to mi ti Baabule la puɣum tɔɣɛ yele ana yele mɛ. To kan basɛ ti yele ana wa basɛ ti to puti’irɛ ana bura ge to wan tara sakerɛ ti tinpaalega la boi sore. Bala wan basɛ ti to suure ana mama ge ti to dekɛ tomea delum Yehowa ti a soŋɛ tɔ ti to ta’an ŋmibe.—Ym. 16:8; 112:​1, 6-8.

15. Wuu 1 Peter 4:7 n pa’alɛ se’em la, bem n nari ti to eŋɛ ge beni zuo?

¹⁵ Kɔ’ɔn tɛ̃ra ninmu’urɛ yɛla la. Zina beere wa, nɛreba zo’e zo’e puti’irɛ kɔ’ɔn bɔna la de’eŋo yɛla poan ge ba ka ti’iseri ti tingɔŋɔ wa wan nyɛ sa’aŋɔ. La boi bim ti de’eŋo yɛla daɣɛ be’em ge to ka boti to ti’isa wuu nɛresɛba n ka pu’useri Yehowa n ti’iseri se’em la. Bala la, la nari ti to “tara [tomesi] soŋa soŋa.” (Kaalɛ 1 Peter 4:7.) Bala wan soŋɛ tɔ ti to kan dekɛ to saŋa yee de’eŋo yɛla poan ge to wan tara to saŋa tuna soŋa. To san tara to saŋa tuna soŋa, la wan pa’alɛ ti to mi sɛla n de ninmu’urɛ mɛ. La me wan pa’alɛ ti to geeli yɛla wuu Yehowa n geeli yɛla se’em la.—2 Tim. 1:7.

16. Lan yuun ta gee fii la Yezu ki la, a puti’irɛ yuun boi la bem poan?

¹⁶ Yezu yuun kɔ’ɔn tɛ̃ra la ninmu’urɛ yɛla la. Lan yuun gee fii la Yezu ki la, a yuun mi ti sɛla n de ninmu’urɛ dela a tara yelemɛŋɛrɛ bɔ’ɔra Yehowa ge me tuna Yehowa puti’irɛ n boti sɛla. Bala zuo la, a yuun kɔ’ɔn mu’ɛ la nini zusera Yehowa. Ge Yezu podɔleba la yuun ka zuseri Yehowa, ba yuun tuɣum gĩsera mɛ. Ba suure n yuun sa’am “te ba taregɛ.”—Lu. 22:​39-46; Yon 19:30.

17. Beni n sɔi ti nɛreba zo’e zo’e tara social media tuna tuuma ge sodeni poan ti la wan ta’an burum ba puti’irɛ? (Bisɛ foote la.)

¹⁷ Wuu Yezu podɔleba la, saŋa ase’a to suure me ta’an ni sa’am. Yelese’a n iti ba’asegɔ dabesa wa poan la, ta’an basɛ ti putɛ̃yiila tara tɔ. Nɛreba zo’e zo’e ti’isɛ ti ba san dekɛ ba saŋa yee social media poan, la wan soŋɛ ba ti ba tamɛ ba putɛ̃yiila la. Makerɛ, ba doli la social media poan sɔsera la ba zɔdoma, la ba yire nɛreba ge me ni tara fɔɔra pa’ala ba. Ba me ni bisera la vidiyodoma ge ŋmɛ’ɛra games ase’a bim. Bala ni basɛ ti ba puti’irɛ za’a kɔ’ɔn bɔna la social media la poan ti la dita ba saŋa, sɛla n sɔi la ba boti la ba bisera yelepaala se’a woo n boi bim. Sɛla n wan soŋɛ tɔ ti to kan ita bala dela to soke tomea yeti, ‘mam n biseri yelese’a social media la basɛ ti la ana mam la mama bii la bureni la n puti’irɛ?’

18. Beni n sɔi ti la nara ti to bisa tomea soŋa la ton tari to saŋa bisera yelese’a?

¹⁸ La ani soŋa ti to nyɛta nɛŋa vɔ’ɔsa ge ni eŋɛ sɛla n wan basɛ ti to puurɛ pee. Ge la nari ti to bisa tomea soŋa, la wan eŋɛ se’em ti yelese’a ti to bisera TV poan bii intanɛt poan la da burum to puti’irɛ. Makerɛ, ho san bisɛ vidiyo ba’asɛ, vidiyo ayima n ni wa’ana, bala ta’an basɛ ti ho bisa vidiyodoma tabela. Vidiyo ana me ta’an tara gbiregere yɛla bii yalum tuuma. Yele kaŋa taaba n tabelɛ paɛ to mabia ayima n boi Asia tiŋa. A yuun pɔsɛ bisa la vidiyo gi’a gi’a intanɛt tuuma zɛ’an kayima poan. Fii fii ti a yuun pɔsɛ bisera vidiyo se’a n ka ani soŋa. Pooren ti a nyaa kɔ’ɔn bisera yalum tuuma vidiyodoma. Yelesonɛ la dela, keendoma, la mabia wa zɔdoma daa soŋɛ en mɛ ti a basɛ yalum tuuma vidiyodoma bisega. Makerɛ, a daa yese app sɛba n tari yalum yɛla wa mɛ ge me daa bisa amea soŋa la eŋa n tari saŋa se’em bisa yɛla a fon la poan la. Mabia wa yele la basɛ ti to baŋɛ ti la yele pakɛ mɛ ti to bisa tomea soŋa la yelese’a ti to bisera.

19. To san kɔ’ɔn dekɛ saŋa zo’e zo’e yee de’eŋo yɛla poan, bem ti to kan ta’an eŋɛ?

¹⁹ La me le nara ti to ni dekɛ yɛm tum tuuma to san yeti to de’em bii to keŋɛ zɛ’an ta vo’ose. La ani soŋa ti to ni nyɛta nɛŋa vɔ’ɔsa ge dɛ’ɛna. Bala wan soŋɛ tɔ ti to tara imma’asum. Ge to san kɔ’ɔn dekɛ saŋa zo’e zo’e yee de’eŋo yɛla poan, la wan basɛ ti to kan nyɛta nɛŋa tuna ninmu’urɛ tuuma la. (Flp. 1:10) To za’a waabi nari ti to kɔ’ɛ to puti’irɛ bisɛ ton wan eŋɛ sɛla, la ton wan dekɛ saŋa se’em tum dɛ. Ho san yeti ho eŋɛ yele ana, ho ta’an soke homea yeti: ‘Mam n dekɛ saŋa se’em yee de’eŋo yɛla poan la pa’alɛ ti n tari n saŋa la tuna soŋa? Mam basɛ ti ninmu’urɛ yɛla la dɛna la yia n vom poan ge me tɛ̃ra ti “sɛla woo pɔnre ba’ahegɔ”?’

20. To san ka basɛ ti yɛla burena to puti’irɛ, to wan nyɛ la bem nyuurɔ?

²⁰ To san tuna ninmu’urɛ tuuma la ge ka basɛ ti sɛla burum to puti’irɛ, to wan nyɛ nyuurɔ zo’e zo’e. (Isa. 48:17) Yehowa wan soŋɛ tɔ ti to nyaŋɛ ŋmibe yeledaaŋɔ se’a n paari to la. To paleŋa kan ɛ̃ɣera la yelese’a n iti tingɔnbe’o wa poan la. To me kan dekɛ to saŋa yee de’eŋo poan. Basɛ ya ti to kɔ’ɔn lu to suure gɛɛla yɛla wuu Yehowa n geeli yɛla se’em la, mu’ɛ nini tuna Yehowa tuuma ge me basɛ ti ninmu’urɛ tuuma la dɛna yia to vom poan. To san ita bala, to kan yeen gu la yelese’a n wan burena to puti’irɛ la ma’a ge to wan “nyɛ vom sebo n ka [tari] ba’ahegɔ Yenɛ zen’en la. Bala n de vom.”—1 Tim. 6:19.