Ne amígo guaʼúnte
Ñamoĩ chupe erekoha peteĩ ne amígo eikuaáva nemitã guive. Hendive nde eñandu ndepyʼaguasuveha, ha haʼe nepytyvõ kuri ekonsegi hag̃ua hetave ne amigorã. Neprovléma heta jave, haʼe nepytyvõ eñetrankilisa hag̃ua. Ha ikatu voi jaʼe edependeteha voi hese heta mbaʼerã.
Péro kon el tiémpo eñemeʼẽ enkuénta haʼe itoxikoitereimaha. Inklúso umi lugár ndaikatuihápe oike nendive, haʼe oñemohovaʼatã ha oĩse katuete nendive. Ha jepe hendive nde eñandu ndepyʼaguasuveha, avía sído haʼe ndeperhudikáma oikóvo hína raʼe. Hiʼarive upéi eñemeʼẽ enkuénta haʼe omondáma hague oikóvo ndehegui pláta raʼe.
Epilla rire koʼã mbaʼe nde ndereikuaasevéima chugui mbaʼeve, péro haʼe koʼág̃a nanderejavéima. Haʼetévaicha voi koʼág̃a omandaitéva nderehe, ha amo ipahápe embyasýma la eñemoamígo hague hese.
UPEICHAITE ningo oñeñandu jepi avei heta persóna opitáva. Por ehémplo, peteĩ kuñakarai hérava Earline opita jepéma kuri 50 áñore, ha haʼe heʼi: “Che apreferive vaʼekue apita, aĩ rangue peteĩ persónandi. Añandu vaʼekue upéva ojapo porãveha cherehe. Chéve g̃uarã pe sigarríllo haʼete kuri peteĩ amígo ymaiterei guivéma arekóva, ha sapyʼánte haʼe voi kuri pe úniko amígo arekóva”. Péro upéinte Earline oñemeʼẽ enkuénta pe sigarríllo ndahaʼeieteha iñamígo ha ndojapoporãimha hese. Pe istória oĩva oñepyrũvo ko artíkulo haʼete voi ku haʼe mbaʼe la oskrivi vaʼekue. Péro oĩ peteĩ diferénsia: haʼe ohejaite vaʼekue pe sigarríllo oaprendérõ guare Ñandejárape ndogustaiha upéva, pórke ikatu operhudika ñande salu (2 Corintios 7:1).
Peteĩ karai hérava Frank odesidi vaʼekue avei ohejataha pe sigarríllo ombovyʼa hag̃ua Ñandejárape. Péro uno o 2 día haguépente, haʼe oñemoĩ otyryry pe yvýre oheka hag̃ua umi sigarríllo rembyreʼi omombo vaʼekue, ikatu hag̃uáicha umía jepe opita jey. Péro upéinte opilla sapyʼa la ojapóva, ha heʼi: “‘¡Mbaʼe piko la ajapóva hína! Natĩveietéma ningo la péicha aiko hag̃ua aheka peteĩ sigarríllo rembyreʼi, kién sáve arakaʼe guarépa’. Ha upe guive núnka mas ndapitavéi”.
¿Mbaʼérepa ijetuʼuete ojeheja hag̃ua pe sigarríllo? Umi sientífiko odeskuvri unas kuánta rrasón: 1) Pe sigarríllo oreko petỹ, ha upéva ijadiktivoiterei umi drógaicha voi. 2) Pe nicotina orekóva pe sigarríllo otarda 7 segúndonte og̃uahẽ hag̃ua ñane akãme. 3) Heta mbaʼe ojapóva pe persóna omomanduʼaiterei chupe pe sigarríllore, por ehémplo okarúta jave, hoʼúta jave vevída, oñemongeta jave, ojestresaiterei jave ha umícha, pórke anteve káda ke ojapo koʼã mbaʼe, haʼe opitámi vaʼekue.
Péro la ojapo vaʼekue Earline ha Frank ohechauka si ikatuha japoi ko vísio ivaietévagui. Oiméramo nde repita ha rehejase hína upéva, koʼã artíkulo tuichaiterei nepytyvõta.