Titiraki Aika Tebwina ni Kaineti ma te Wene N Taanga ma Kaekaaia

1 E koaua bwa aia moani bure Atam ma Ewa te wene n taanga n te onnaroka are i Eten?

▪ Te Kaeka: A bati aika a iangoia bwa e tei te uaanikai ae katabuaki n te onnaroka are Eten ibukin te wene n taanga. Ma tiaki anne ae reiakinaki n te Baibara.

Iangoa aei: Imwaini karikan Nei Ewa ao e tuangaki Atam iroun te Atua bwa e na aki kana uaan “te kai n ata te raoiroi ma te buakaka.” (Karikani Bwaai 2:15-18, BG) E aki kona n reitaki te tua aei ma te wene n taanga ibukina bwa akea raon Atam n te tai arei. Irarikin anne, a anganaki te tua ae mataata Atam ao Nei Ewa iroun te Atua bwa ‘a na kabatiaia, ao ni kaona aonnaba.’ (Karikani Bwaai 1:28, BG) E koaua bwa a tuangaki te moan taanga aei iroun te Atua ae tatangira bwa a na “kaona aonaba,” are e irekereke ma te wene n taanga, ao ni manga katuuaaeia n tiringia ibukin ongeabaia n ana kaetieti aikai?—1 Ioane 4:8.

Irarikin anne, e kaotaki ni moani kibun te Baibara bwa e “kinika [uaan te kai are e katabuaki], ao e kanna” ngke akea buuna i rarikina. Imwina “e angan naba buna ma ngaia, ao e kanna naba.”—Karikani Bwaai 3:6, BG.

A bon aki boaaki Atam ao Nei Ewa ngke a wene n taanga ao a kariki. (Karikani Bwaai 4:1, 2) E mataata ngkanne bwa e aki tei te uaanikai are a kanna Atam ao Nei Ewa ibukin te wene n taanga ma bon te uaanikai ni koaua.

2 E tabuaki n te Baibara karekean te kakukurei n te wene n taanga?

▪ Te Kaeka: E kaotaraeaki ni moani bokin te Baibara bwa bon te Atua ae karikiia aomata bwa “te mwane ao te aine.” E noria te Atua bwa “moan te raoiroi” ana karikibwai. (Karikani Bwaai 1:27, 31, BG) Imwina, e a kairaki te tia korea bokin te Baibara iroun te Atua bwa e na korei ana kaetieti nakoia buumwaane ni kangai: “Ko na kimareirei irouni bum ae bum man am bong n ataei . . . ke a kanuaiko mammana ni boongi nako.” (Taeka N Rabakau 5:18, 19, BG) A kaotaki n taeka aikai bwa e tabuaki n te Baibara karekean te kakukurei n te wene n taanga?

A kaotaki ni koaua aikai bwa e karikii naba bwaai ni kakariki te Atua irarikin te konabwai ni kakariki irouia taanga ni mare, n te aro are a a kona ni kaai ni kaota iai aia tangira ni koaua ao ni kukurei i marenaia. E kona ni karauaki nanoia taanga ni mare n aroia ni wene n taanga ike a a katoki nanoia iai ao ni kukurei n aia iraorao ae rangi ni kaan.

3 E kariaiakaki n te Baibara te tekateka n taanga iroun te mwaane ao te aine ngkana a tuai ni mareaki i aan te tua?

▪ Te Kaeka: E kateretereaki raoi n te Baibara bwa “e na motiki taekaia taani wene ni bure. . . te Atua.” (I-Ebera 13:4) E bati nanon te taetae ni Kuriiti ibukin te wene ni bure ae por·neiʹa bwa kabonganaani bwaai ni kakariki n aaro aika aki riai i tinanikun te mare.a Mangaia are e boni bure i matan te Atua ngkana a tekateka n taanga te mwaane ao te aine, e ngae ngke a iangoia bwa a na mare imwina riki.

E ngae ngke e a rangi ni korakora ana tangira te mwaane ao te aine, ma e bon tangiriia te Atua bwa a na mare imwaini karekeani kukureia n te wene n taanga. E karikira te Atua ma ara konabwai ni kaota te tangira. Aroaron te Atua ae kakawaki bon te tangira. Mangaia are iai bukina ae riai ngkai e tuangira te Atua bwa karekean te kakukurei n te wene n taanga, bon tii ibukia taanga ni mare, n aron ae e na kabwarabwaraaki n te kaongora ae imwina.

4 E kariaiakaki kabatiaan te buu ni mare?

▪ Te Kaeka: I nanon tabeua te tai, e kariaia te Atua bwa e na kabatiaa buuna ni mare te mwaane. (Karikani Bwaai 4:19; 16:1-4; 29:18–30:24) Ma bon tiaki ana moani kantaninga te Atua karaoan aei bwa e angan Atam buuna ae tii temanna.

E mwiokoaki Iesu Kristo iroun te Atua bwa e na manga katea Ana moani kaetieti ibukin te mare ma tii temanna. (Ioane 8:28) Ngke e titirakinaki Iesu ibukin te mare ao e kangai: “Teuare karikiia aomata n te moantai, e karaoiia bwa te mwaane ao te aine ao e kangai, ‘Ibukin aei ao e na kitana tamana ma tinana te mwaane ao e na nim ma buuna, ao a na riki n tii te irikona naaka uoman.’”—Mataio 19:4, 5.

E kairaki te tia rimwin Iesu temanna iroun te Atua bwa e na korea ae kangai: “Ke a karekei oini buuia mwaane n tatabemania nako ao ke a karekei oini buuia aine n tatabemania nako.” (1 I-Korinto 7:2) E taekinaki naba n te Baibara bwa e riai ni “buuna te aine ae tii temanna,” te mwaane n te ekaretia ni Kristian are e a tia ni mareaki ae iai mwiokoana aika okoro.—1 Timoteo 3:2, 12.

5 E bure kabonganaani bwaai ibukin totokoan te bikoukou irouia taanga ni mare?

▪ Te Kaeka: E aki tua Iesu bwa a riai ni kariki taan rimwina. Ao a aki naba taekina anne taan rimwin Iesu. E bon aki kabuakakaaki n te Baibara kabonganaani bwaai ibukin totokoan te bikoukou.

Mangaia are a inaomata taanga ni mare ni baireia bwa a na karikia natiia ke a na aki. A kona naba ni bairea mwaitin natiia ao te tai are a na kariki iai. Ngkana e rineia te mwaane ma buuna bwa a na kabongana te bwai ibukin totokoan te bikoukou are e aki kabwakaaki iai te teei, anne bon oin aia motinnano ao a na uotii oin uotaia.b Akea ae e na motiki taekaia iai.—I-Rom 14:4, 10-13.

6 E bure kabwakaan te teei?

▪ Te Kaeka: E tabu te maiu iroun te Atua ao e iangoa te teei ae tuai ni bungiaki bwa bon te aomata ae maiu ae kaokoro ma maiun tinana. (Taian Areru 139:16) E taekinna te Atua bwa e na katuuaaeaki te aomata ae e mate irouna te teei ae tuai ni bungiaki. Mangaia are kabwakaan te teei bon te tiriaomata i matan te Atua.—Te Otinako 20:13; 21:22, 23.

Ma tera ae a na karaoia te taanga ni mare, ngkana e karina n riki te bwai teuana n tain te bung ae aki kantaningaaki, ao a a kairoroaki bwa a na rineia bwa antai ae e na maiu, te teei ke te tina? N te tai anne ao a riai ni motinnanoia te taanga bwa antai ae e na kamaiuaki.c

7 E kariaiakaki te buuraure n te Baibara?

▪ Te Kaeka: E kariaiakaki te buuraure n te Baibara. Ma e ngae n anne, e kaotia Iesu bwa tii teuana bukina ae e kariaiakaki iai uruakan te mare ngke e kangai: “Teuare buuraure ma buuna ao e a manga mare ma temanna, e wene ni kimoa. Ma e kona ni buuraure teuanne ngkana e a tia ni wene ni bure [ke ni karekea kakukureiana n te wene n taanga i tinanikun ana mare] neienne.”—Mataio 19:9.

E ribaa te buuraure te Atua ae karaoaki n te aro ae iowawa ao ae boto i aon te kewe. E na motikii taekaia te Atua akana kitania buuia n te aro ae aki riai, ai moarara riki ngkana a karaoia ibukini karekeani buuia riki temanna.—Maraki 2:13-16; Mareko 10:9.

8 E kariaia te Atua te wene n taanga i marenan te mwaane ma te mwaane ao te aine ma te aine?

▪ Te Kaeka: E rangi ni mataata n te Baibara bwa e tabuaki te wene ni bure n ikotaki ma te wene n taanga i marenan te mwaane ma te mwaane ao te aine ma te aine. (I-Rom 1:26, 27; I-Karatia 5:19-21) E ngae ngke e kamatoaaki n te Baibara aki kariaiakan te maiu anne, ma ti ataia naba bwa “e rangi n tangiriia kaain te aonnaba te Atua, n te aro are e a anga Natina ae te rikitemanna, bwa e aonga n aki kamaunaaki ane onimakinna, ma e na reke irouna te maiu are aki toki.”—Ioane 3:16.

E ngae ngke a aki kariaia te aroaro ni maiu anne Kristian ni koaua, ma a kaota te akoi nakoia aomata ni kabane. (Mataio 7:12) E tangirira te Atua bwa ti na “karineia aeka n aomata nako.” Mangaia are a aki riai Kristian ni koaua n ribaia aomata ake a wene n taanga n te aro naba anne ma tii aia mwakuri.—1 Betero 2:17.

9 E kairua te phone sex ae karioan te iangobuaka rinanon te tareboon, te “sexting” ae karioan te iangobuaka rinanoni kanakoan rongorongo n te tareboon ae uouotaki, ke te cybersex ae karioan te iangobuaka rinanon te internet?

▪ Te Kaeka: E irekereke te phone sex ma taekinan te wene n taanga n te aro ae e aki riai ke ongoraean rongorongo aika bwaitingako n te tareboon. Te taeka ae “sexting” e irekereke ma kanakoan taamnei ke rongorongo aika bwaitingako nakoia aomata n tareboon aika uouotaki. E irekereke te cybersex ma te reitaki ma temanna n te Internet ibukini kauekean tangiran te wene n taanga.

A aki maroroakinaki n te Baibara mwakuri aikai aika kakaraoaki ni boong aikai. Ma e taekinaki ae kangai: “N aron ae tau ibukia aomata aika itiaki, e na aki taekinaki i buakomi te wene ni bure ma te kamwara n aekana nako, ke te nanonrang, ke aroaro aika kanuka ke te taetae n nanobaba ke te manikangare buaka, aika baika aki riai, ma e raoiroi riki te katituaraoi.” (I-Ebeto 5:3, 4) A boutokaa te iango ae buakaka ibukin te wene n taanga mwakuri n aron te phone sex, te “sexting,” ao te cybersex, ao ni kaungaia naba aomata bwa a na karekei kakukureiaia mani karaoan te wene n taanga i tinanikun te babaire n te mare. N oneani mwini are a na buokaki aomata bwa a na taubaang ni kaineti ma te wene n taanga, a a kaungaaki bwa a na katoki nanoia ni mwakuri aikai.

10 Tera ana reirei te Baibara ibukin te aomata ae e kumekumea ana bwai ni kakariki?

▪ Te Kaeka: Bon akea taekani kumekumean ana bwai ni kakariki te aomata i bon irouna n te Baibara, are e kauekea iai katokan nanona n te wene n taanga. Ma e tua ae kangai Ana Taeka te Atua nakoia Kristian: “Kamate bwain rabwatami aika bwain aon te aba, ae kaineti ma te wene ni bure, te kamwara, bwaruan te wewene ni bure.”—I-Korote 3:5.

E karekea te iango ae kairua ibukini kakukureiana ao te wene n taanga kumekumean ana bwai ni kakariki te aomata i bon irouna. A karauaki nanora n te Baibara bwa e kona te Atua n anganira “te korakora ae riaoni korakoraia aomata,” ni buokiia iai akana kekeiaki ma nanoia ni koaua n urua anuaia aei.—2 I-Korinto 4:7; I-Biribi 4:13.

[Te Kabwarabwara mai nano]