Te Mwakuri Korakora Ibukini Katokan Te Maiu Ni Kainnano

E A KAMAN toki te maiu ni kainnano irouia aika kaubwai. Ma e kabwaka n taai nako te mwakuri korakora ibukini kabebetean te botannaomata man te maiu ni kainnano. Bukin tera? Ibukina bwa a aki tangiria aomata aika kaubwai bwa e na uruanaki kaubwaia ma kakannatoia. E korea ae kangai te Uea rimoa i Iteraera ae Toromon: “Noria, rannimataia aika karawawataki, ao akea te tia kabebetei nanoia i rouia; ao iai te korakora irouia ake a karawawataia, ma akea naba te tia kabebetei nanoia i rouia.”​—Te Minita 4:1, BG.

A kona aomata ake iai mwaakaia ni kairiri ni bita te botannaomata bwa e na toki te maiu ni kainnano n te aonnaba? E kairaki n te taamnei Toromon bwa e na korea ae kangai: “Noria, akea maneni bwaai ni bane, ao boni kaaean te ang. E aki konaki ni kaetaki ae baoua.” (Te Minita 1:14, 15, BG) E kaotaki raoi aei n iangoan te kakorakora ni boong aikai ibukini katokan te maiu ni kainnano.

Iangoaia Aomata Nako Bwa A na Maiu ni Kaubwai

N te ka-19 n tienture, iai natannaomata tabeua aika rangi n rianako kaubwaia mani kaboonakoani bwaai ao waaki ni bitineti, ao a rangi n tabennanoa te maiu ni kainnano tabeman ake iai mwaakaia. A kona n tibwatibwaaki kaubwain te aba n te aro ae boraoi riki?

A iangoia tabeman bwa e kona te socialism ae te tautaeka are bwaai ni kabane bon ana bwai te botannaomata, ke te tautaeka ni komuniti ni karekea te botannaomata ae titeboo aroia ni katobibia te aonnaba ao n tibwatibwaaki te kaubwai n te aro ae boraoi. Ni koauana, a rangi n ribai iango aikai akana kaubwai. Ma e taekinaki ae kangai n te kibu ni koora: “A bati aomata ake a anaaki nanoia n te iango ae a riai aomata n tatabemania nako ni boutokaa te botannaomata n aron ana kabanea ni kona, ao ni manga karekei baika e kainnanoi mairoun te botannaomata. A bati aika kantaningaia natannaomata nako bwa a na kakairi n te waaki n tautaeka ae te socialism, bwa e aonga n riki te aonnaba bwa te botannaomata ae kororaoi. A kakairi natannaomata tabeua n iteran nako ana waaki te tautaeka ae te socialism ao a katei waaki ni kamwengaraoi ake a berita iai bwa a na tabeakinia aia aomata ni kabane “ni moa man tobwatobwakia ni karokoa mateia.” A taku bwa a a tia ni katoka te bwai ae karuanikaia maiuia aia aomata ae te maiu ni kainnano.

Ma e tuai man roko n tiana te waaki n tautaeka ae te socialism ni kaineti ma te botannaomata ae bangaomata. E noraki bwa e kangaanga reken te kantaninga ae a na mwakuri kaain te aba ibukin nakoraoin te botannaomata ao tiaki ibukia. A rawa tabeman n angania aomata aika kainnano aia bwai n noran ae katauraoani bwaai n tituaraoi, e kauekea te nano n aki kani mwakuri irouia aika kainnano. E noraki koauan taeka aika n te Baibara: “Bon akea te aomata ae raoiroi i aonaba, ae kakaraoa ae raoiroi, ae aki bure. . . . E a tia ni karaoa te aomata n eti arona, ma aomata a ukoukori aaro aika baoua aika bati.”​—Te Minita 7:20, 29, BG.

Te kantaninga riki teuana bon te baere e atongaki bwa te American Dream ae miiakin te tabo teuana ae kona n reke iai kaubwain temanna ae kukurei ni mwakuri korakora. A bati natannaomata ni katobibia te aonnaba aika kakairi n tuua n aron te tautaeka are a rinea iai aia tia tautaeka aomata, te inaomata ni katei bitineti, ao te inaomata n iokinibwai, ake a taraa ni karekea kaubwain te United ­States. Ma a aki kona natannaomata ni kabane ni katotonga te American Dream ibukina bwa e aki reke kaubwain Amerika Meang tii man ana waaki n tautaeka. Baika kakawaki ibukin aei boni kaubwaina ae moan te bati ao kai reken rinna n te kawai are a totoua taan iokinibwai ni katobibia te aonnaba. Irarikin anne, e aki tii karekeia aomata aika tokanikai aika kaubwai te aonnaba ae taabangaki iai te kaiangatoa ibukin te kani kaubwai, ma e karekeia naba aomata aika ruuti ao ni karawawataaki. A kona ni kaungaaki natannaomata aika kaubwai bwa a na buokiia aika maiu ni kainnano?

Te Marshall Plan Bon te Anga Teuana Ibukini Katokan te Maiu ni Kainnano?

Imwin te Kauoua ni Buaka Are Kabutaa Aonnaba, ao e urubekebeke Eurobe ao a bati kaaina ake a a namakina ruanikaini maiuia ibukin te baki. E tabeaianga te tautaeka n te U.S. n taabangakin te waaki n tautaeka ae te socialism i Eurobe. Ngaia are i nanon aua te ririki, e anganga te mwaiti ni mwane ae moan te bati ibukini manga kateani bitineti ao te ununiki n aaba akanne ake a na butimwaei ana tua. E iangoaki bwa e nakoraoi te European Re­cov­ery Program are ataaki bwa te Mar­shall Plan. E a rikirake te kakairi n ana waaki te U.S. i Eurobe Maeao, ao e a burenibwai noran te maiu ni kainnano ae karuanikai. E koaua bwa aio te anga ae e na toki iai te maiu ni kainnano ni katobibia te aonnaba?

Ibukin nakoraoin te Marshall Plan, e a kairaki te tautaeka n te U.S. bwa e na anganano ni bwaai n ibuobuoki nakon aaba aika kainnano ni kabutaa te aonnaba, ni buoka karikirakean te ununiki, tararuaan te mauri, te reirei, ao baao ni mwamwananga. E kakoauaaki bwa e kakabwaiaaki riki te Unit­ed States ngkana e anga bwaai n ibuobuoki nakon aaba riki tabeua. A kataia naba aaba ake tabeua riki ni karaababai nako aroia n anai nanoia aomata rinanon te anganga bwaai n ibuobuoki man aaba ianena. Onobwi te ririki imwina, e a rangi ni kaun te baere riki imwini kabanean te tai ae bati, i aon te Marshall Plan. Ni koauana, a karekea te kaubwai ae kamimi natannaomata tabeua ake a maiu ni kainnano ngkoa, ai moarara riki i Atia Mainiku. Ma e ngae ngke e karako mwaitiia ataei aika mate n taabo riki tabeua ibukini bwaai n ibuobuoki, ao a a bati riki mai buakoia aika kona n reirei, ma a boni bati naba natannaomata aika teimatoa n rangi ni maiu ni kainnano.

Bukina Ngkai E Aki Toki te Maiu ni Kainnano Mani Bwaai n Ibuobuoki Man Aaba Ianena

E noraki bwa e kangaanga riki buokaia natannaomata aika maiu ni kainnano bwa e na toki aroia anne, nakoni buokaia natannaomata aika kaubwai bwa a na okiri aroia imwin te buaka. A a kaman tei bitineti ao waaki n iokinibwai ao baao ni mwamwananga i Eurobe. E tii kainnanoaki te onobwai ni kaubwain te aba. A teimatoa n taonaki aomata n te maiu ni kainnano ae karawawata n aaba aika aki kaubwai, e ngae ngkana iai bwaai n ibuobuoki man aaba ianena ibukini karaoani kawai, reirei, ao onnaoraki ibukin akean aia bitineti aaba akanne, kaubwain abaia, ao a aki kona naba n rin ni kawai ake a totoua taan iokinibwai.

A mangaongao kangaanga aika karika te maiu ni kainnano ao kangaanga naba ake a riki man te maiu ni kainnano. N te katoto, e riki te maiu ni kainnano man te aoraki, ao te maiu ni kainnano e kona naba ni karika te aoraki. A kona n rangi ni mamaara rabwataia ao kaburoroia ataei aika bakitaia ao ngkana a ikawai a bon aki kona ni kawakinia natiia. Bukina riki teuana bwa n rorokoni “bwaai n ibuobuoki” n aron amwarake aika rangi ni bati man aaba aika kaubwai, e bon aki katokaki iai te baere e karika te maiu ni kainnano. E kona ni manga karekea te kangaanga riki teuana anganakia tautaeka n aaba aika aki kaubwai te mwane: E bebete iraean te bwai n ibuobuoki ngaia are e kona n reke iai te babakanikawai ao imwina ai bon te maiu ni kainnano ae korakora riki. E boni kabwaka ni katoka te maiu ni kainnano te buoka man aaba ianena ibukina bwa e aki katoka te bwai are e aana rikin te maiu ni kainnano.

Te Bwai ae Karika te Maiu ni Kainnano

E reke te maiu ni kainnano ae karawawata ngkana a karikirakei ma ni karaoi oin nanoia natannaomata, tautaeka ao aomata n tatabemania nako. N te katoto, e aki kakawaki irouia tautaeka aika kaubwai iangoani katokan te maiu ni kainnano n te aonnaba ibukina bwa a rineaki man te kaotinano, ao ibukin anne a a riai ni karaoa are a kukurei iai naake a a tia n rineiia. Ngaia are a katabuia taan ununiki n aaba aika aki kaubwai bwa a na kaboonakoi aia bwai nakon aaba aika kaubwai n totokoa ruutin aia bitineti taan ununiki n aaba aika kaubwai. Irarikin anne, a kabwakaa te mwane nakoia aia tia ununiki taan tautaeka man aaba aika kaubwai, bwa a na buokiia ni kabooinako aia bwai n te mwaiti ae rangi n raka riki nakoia taan ununiki n aaba aika aki kaubwai.

E teretere raoi bwa te bwai ae karika te maiu ni kainnano, boni kabwakaia aomata ao tautaeka ae te kani karaoi oin nanoia ae bon rikiaia. E taekinna ni kangai te tia korea te Baibara are Toromon: “E taua aron te aomata temanna te aomata temanna ni karekea oini kaina iai.”​—Te Minita 8:9, BG.

Mangaia are tera ae kantaningaaki ibukin tokin te maiu ni kainnano? Iai te tautaeka ae kona ni bitii anuaia aomata?

[Te Bwaoki n te iteraniba 6]

Te Tua ni Kaineti ma te Maiu ni Kainnano

E angania te natannaomata ae I-Iteraera rimoa Iehova ae te Atua tuua ao ngkana a ongeaba iai, e na totokoaki te maiu ni kainnano ae karawawata. A karekea tibwangaia utu ni kabane ae abaia ma a aki karekea abaia te baronga n ibonga ae tibun Rewi i aan te Tua. A kamanoaki tibwangaia ae abaia man aia utu ibukina bwa e aki kona ni kabooaki nako n aki manga kaokaki. A riai ni kaokaki aaba nakoia ake bon oin abaia ke te utu ni katoa 50 te ririki. (Nakoaia Ibonga 25:10, 23) Ngkana iai ae e kabooa abana ibukin te aoraki, te kabuanibwai ae karina, ke te taningaroti, e riai ni kaokaki nakon te aomata anne n akea boona n te Ririki n Inaomata. Akea te utu ae na karawawataaki n rooro aika maiu ni kainnano.

Teuana riki ana babaire n nanoanga Ana Tua te Atua, e kariaiakaki te aomata are e a tia ni kaaitara ma te karawawataaki ibukini kaboo nakoana bwa te toro. E na kamani karekea boona ni kabwarai iai ana taarau. Ngkana e tuai ni kabooa i bon irouna teuanne n te kaitua n ririki, e riai ni kainaomataaki ao n anganaki taiani koraa ao ana nanai ni man, bwa e aonga ni manga moana ana ununiki. Irarikin anne, ngkana e tangoa te mwane te aomata ae kainnano, ao a katabuaki raao aika I-Iteraera n te Tua bwa a na karekea bakaon aia mwane. A tuangaki naba n te Tua bwa a na katuka maninganingan aia tawaana n aki taia bwa a aonga ni karemrem iai aomata aika kainnano. Ngaia are akea iai ae e na bububutii.​—Te Tua-Kaua 15:1-14; Nakoaia Ibonga 23:22.

E kaotaki n rongorongon rimoa bwa iai I-Iteraera tabeman ake a taonaki n te maiu ni kainnano. E aera ngke e riki anne? Ibukina bwa a aki ongeaba n Ana Tua Iehova. Mangaia are n angiin aaba, a a kauaba aomata tabeman ao tabemwaang a a maiu ni kainnano bwa ai akea abaia. E riki te maiu ni kainnano irouia I-Iteraera ibukina bwa a kakeaa bongan Ana Tua te Atua aomata tabeman ao a karimoai oin nanoia nakoia tabemwaang.​—Mataio 22:37-40.