E Maiu Ana Taeka Iehova
Reirei Aika Kakawaki Man Aia Reta Iakobo ao Betero
E KAANIA 30 te ririki imwini Bentekota 33 C.E. ao te tia rimwini Kristo ae Iakobo ae ai tarin Iesu, e korea te reta nakoia “baronga akana tengauni ma ua baronga” man te Iteraera n taamnei. (Iakobo 1:1) Tiana bwa e na kaungaia ni kakorakoraa aia onimaki ma ni kaotiota te nanomwaaka ngkana a kaaitara ma kataakia. E angania naba taeka n reirei ni kaeti kangaanga aika tabeaianga iai aika riki n ekaretia.
Imwain raoi waakinan te bwainikirinaki iroun te Embera n Rom are Nero n 64 C.E. ao e korea ana moan reta te abotoro Betero nakoia Kristian ni kaungaia bwa a na teimatoa n nene n te onimaki. N ana kauoua n reta ae koreaki imwin raoi are te moan, e kaungaia iai raona n te onimaki Betero bwa a na mutiakina raoi ana taeka te Atua ao e kauringia naba ibukin rokon ana bong Iehova. Ni koauana, ti kona ni kakabwaiaki ngkana ti mutiakin raoi rongorongo ake n aia reta Iakobo ao Betero.—Ebera 4:12.
E ANGA TE WANAWANA TE ATUA NAKOIA AKANA ‘BUBUTII MA TE ONIMAKI’
E korea ae kangai Iakobo: ‘E a kabwaia te aomata ae teimatoa i buakon te kataaki, bwa ngkana e a tia ni kataaki, ao e na reke irouna te bau are te maiu.’ E anga te wanawana n nanomwaaka Iehova ni kaaitarai kataaki nakoia te koraki aika ‘bubutii ma te onimaki.’—Iakobo 1:5-8, 12.
A kainnanoa naba te onimaki ao te wanawana akana “riki ba taan reirei” n te ekaretia. Imwin taekinan te newe bwa “bwain te rabata ae uarereke” ae kona ni “kamwaraea te rabata ni kabanea” iroun Iakobo, e kauringia naba bwa tangirani bwain te maiu aei e kona n urua aia itoman ma te Atua. E kabwarabwarai naba baika a riai ni karaoaki iroun te aomata ae mamaara n te onimaki bwa e na kamarurungaki iai.—Iakobo 3:1, 5, 6; 5:14, 15.
A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i Aon te Baibara:
2:13—N te aro raa ae ‘e kamoamoaaki te nanoanga bwa e raoiroi riki nakon te motikitaeka’? Ngkana e a roko te tai bwa ti na angan te Atua taekan arora, e na iangoa naba aron te nanoanga are ti a tia ni kaotiotia nakoia aomata ao e na kabwarai ara bure rinanon ana karea ni kaboomwi Natina. (I-Rom 14:12) Boni ngaia bukina ae ti riai ni karikirakea iai te nanoanga bwa te aroaro ae kakawaki ni maiura.
4:5—Tera te kibu ae mwaneweia ikai Iakobo? E aki mwanewea te kibu ae tii teuana ikai Iakobo. Ma taeka aikai aika kairaki koreaia rinanon taamnein te Atua, a bae ni boto i aon nanoni kiibu aika ni Karikani Bwaai 6:5; 8:21, Taeka N Rabakau 21:10; ao I-Karatia 5:17.
5:20—E na kawakina maiun antai man te mate “ane anaa nanon te tia bure n rairia man arona ni bure”? Ngkana e buoka te tia bure te Kristian temanna n rairaki mani kawaina ae bure ae na kairia nakon te mate, e na kawakina iai maiun te aomata ae raraoma ibukin uruan ana itoman ma Iehova. Tao e tukia naba mani karekean te mate are aki toki. Te aomata ae buoka te tia bure n te aro anne, e na “rabuni [ana] buure aika uanao [te aomata anne].”
Reireiara:
1:14, 15. E moanaki karaoan te bure n tangiran ae aki riai ao iaiangoana. Mangaia are, ti aki riai ni karikirakea tangirani baika bure ni kaatuui iangoaia iroura. Ma ti riai ni kaon ara iango ao nanora ni baika kateimatoa itiakira n te onimaki ma n “ururingi baikai n iangoi.”—I-Biribi 4:8.
2:8, 9. Ngkana a “karineia aomata ma te nanonano” tabeman, a kabitaraea ngkanne “te tua n uea” ibukin te tangira. Ibukin anne, a aki kaotiota te inanonano Kristian ni koaua.
2:14-26. Ti a ‘kamaiuaki rinanon te onimaki’ ao ‘tiaki n taiani mwakuri’ i aan te Tua Rinanoni Mote ke mwakuri aika ti karaoi ibukina bwa Kristian ngaira. E kainnanoaki ae bati riki nakon ae tii taekinan ae iai ara onimaki ke ae ti kakoauaa bwa iai te Atua. (I-Ebeto 2:8, 9; Ioane 3:16) E riai ni kairira te onimaki bwa ti na kaboraoi maiura ma nanon te Atua.
3:13-17. E rietata riki “te rabakau ae ruo mai eta” nakon te rabakau ae “bwain aon te aba, ao bwain te rabata, ao aia bwai taimonio”! Ti riai n teimatoa n “neneria ba kaanga te bwai ae kakawaki ae raba” rabakaun te Atua.—Taeka N Rabakau 2:1-5.
3:18. E na ‘unikaki n te raoi irouia taan raoi’ koraan te rongorongo ae raoiroi ibukin te Tautaeka n Uea. E kakawaki bwa ti na riki bwa taani karekea te raoi ao tiaki aomata aika kainikatonga ke aika kakiriwe ake aki taotaonakinnano.
‘TEIMATOA N NENE N TE ONIMAKI’
E kauringia raona n te onimaki Betero ni kaineti ma aia “kaantaninga ae kamaiu” ae tibwangaia i karawa. E tuangia ni kangai Betero: “Ngkami bon te roro ae rineaki, ae te koraki n ibonga n uea, ae te botanaomata ae itiaki.” Imwin anganakia te taeka n reirei ae onoti ni kaineti ma te aantaeka, e kaumakiia ni kabane bwa ‘a na nanona te nano ae tii te arona, a na atataiaomata, a na tangiriia taari, a na nanoanga, a na nanorinano.’—1 Betero 1:3, 4; 2:9; 3:8.
Kioina ngkai ‘e a kaan tokin [aia waaki I-Iutaia]’ ao e reireiia taari mwaane akekei Betero bwa ‘a na wanawana, ao a na kamarurungia n tau bangiia bwa a na tataro.’ E tuangia ni kangai: “Kam na tauu baangimi, kam na kamarurungingkami.” . . . ‘Kam na rarawa nakon [Tatan] n teimatoa n nene n te onimaki.’ —1 Betero 4:7; 5:8, 9.
A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i Aon te Baibara:
3:20-22—E na kanga ni kamaiuira te bwabetito? A bon riai ni bwabetitoaki te koraki ake a ukoukora te kamaiuaki. E ngae n anne, e bon aki kona ni kamaiuira te bwabetito n tii ngaia, bwa ti kona ni kamaiuaki “ni manga-utin Iesu Kristo.” E riai ni kakoauaa raoi are e na bwabetitoaki bwa e kona n reke te kamaiuaki tii mani maten Iesu bwa te karea, kautakina, ao menana “i angaatain te Atua” ao ni mwaaka i aoia akana maiu ao akana mate. Te bwabetito ae boto i aon te onimaki aei, e irekereke ma ‘kamaiuakia aomata aika waniman man te ran.’
4:6—Antai “akana mate” ake “e tataekinaki naba te euangkerio nakoia”? Bon te koraki ake a ‘mate n riaoakin te tua irouia ma aia bure’ ke te koraki ake a mate n te onimaki bwa akea aia itoman ma Iehova imwain reken te rongorongo ae raoiroi irouia. (I-Ebeto 2:1) Ma a manga “maiu” imwin onimakinan te rongorongo ae raoiroi bwa a manga karekea te itoman ma Iehova.
Reireiara:
1:7. E riai ni kakoauaaki ao ni kataaki korakoran ara onimaki bwa e aonga n riki bwa te bwai ae rangi ni kakawaki. Te aeka n onimaki ae korakora anne e boni ‘kamaiuira’ bwa e kateimatoa te maiu. (Ebera 10:39) Ti aki riai ni kerikaaki mani kataakin ara onimaki.
1:10-12. A tangiria anera n tirotiroi ao n ota raoi ni koaua aika nano mairoun te Atua ake a koreaki irouia ana burabeti ngkoa ibukin taekan te ekaretia ni Kristian aika a kabiraki kaaina. Ma a kamatataaki raoi baikai tii ngke e reitaki Iehova ma te ekaretia. (I-Ebeto 3:10) Ti riai ngkanne ni kakairi n aia katoto anera aikai ni botumwaaka n tirotiroi “ana bwai te Atua ake a nano.”—1 I-Korinto 2:10.
2:21. Ti riai ni kukurei ni karawawataaki ni karokoa matera bwa ti aonga ni boutokaa riain Iehova n tautaeka ao ni kakairi iroun Teuare ara banna ni katoto ae Iesu Kristo.
5:6, 7. Ngkana ti kaaki i aon Iehova raraomara, e na kona ni buokira bwa ti na moanibwaia ni maiura te taromauri ae koaua n oneani mwin ae ti na kabatiaa raraomaeakinani kanoan te ingabong.—Mataio 6:33, 34.
‘E NA ROKO ANA BONG IEHOVA’
E korea ae kangai Betero: “E bon aki kanakomaiakaki te taetae ni burabeti n te tai teuana n nanon te aomata: ma a taetae aomata mairoun te Atua ngke a kairaki iroun te Tamnei are Raoiroi.” Mutiakinan taetae ni burabeti aikai, a kona ni kamanoira mairouia “taan reirei ni kewe” ao aomata aika a kona ni kairira nakon te bure.—2 Betero 1:21; 2:1-3.
E kauring Betero ni kangai: “A na roko ni boong aika kaitira taani kakaniko ni kakaniko.” Ma “e na roko ana bong [Iehova] n ai aron te tia ira.” E motika ana reta Betero ma taeka n reirei aika manena nakoia akana “kaantaninga rokon ana bong [Iehova] ma ni barekia.”—2 Betero 3:3, 10-12.
A Kaekaaki Titiraki Aika Boto i Aon te Baibara:
1:19—Antai te “itoi ni ngaina” ao e na kaoti n ningai, ao ti na kanga n ataia bwa e a tia n riki te baei? Te itoi ni ngaina bon Iesu Kristo ma mwaakana n te Tautaeka n Uea. (Te Kaotioti 22:16) N 1914, e kaoti Iesu bwa te Uea ae te Mesia ae tataekina rokoni karangainan te bong ae boou i mataia baika karikaki ni kabane. Rongorongon onikakin Iesu bon te miitara ae kaota iai mimitongina ma mwaakana n te Tautaeka n Uea n te tai ae na roko, ae katuruturuaki iai koauan raoi ana taetae ni burabeti te Atua. Mutiakinan ana taeka anne, e na kaootai nanora ao ti a ataia iai bwa e a tia ni kaoti te Itoi ni Ngaina.
2:4 [Te Nu Tetemanti n te Taetae ni Kiribati ae Ngkai]—Tera “taritaruti” ao n ningai are a karenakoaki nako iai anera ake a karitei? Taritaruti kaanga ai aron te nne ni kaikain are a katukaki iai tii taamnei aika taimonio ao tiaki aomata. Bon te aro ae korakora iai te nanoroo ni kaineti ma ataakin ana kantaninga te Atua aika kakukurei. Akea te kantaninga ibukia akana a mena i Taritaruti ibukin taai aika imwaia. E karenakoia anera ake aki ongeaba te Atua nako Taritaruti n ana bongi Noa ao a na teimatoa n tiku n aroia ni mangori anne ni karokoa kamaunanakoaia.
3:17—Tera ae nanonna Betero n ‘ataakini baika tuai n roko’? E nanona iai Betero ataakini baika tuai n roko ke kanoan taai aika a na roko are e anganaki ma taani korea te Baibara tabeman ake a kairaki rinanon te taamnei ae raoiroi. Kioina ngkai iai tianakin te atatai ae reke irouia Kristian ake rimoa, ao e nanonaki iai bwa a na aki atai bwaai ni kabane ni kaineti ma kanoan taai aika a na roko. A tii ataa bannani baika a kantaningaaki n te aro ae aki teretere raoi.
Reireiara:
1:2, 5-7. Irarikini buokara ni karikirakea “atakin te Atua ma Iesu,” kakorakorakira n ribanai aeka n aroaro aika te onimaki, te nanomwaaka, ao tangiran te Atua ma nanora ni kabane, e kona ni ‘kairira bwa ti aonga n aki taningaroti ao ni kariki uaa’ ni kaineti ma te atatai anne.—2 Betero 1:8.
1:12-15. Ngkana ti na “kateimatoaki n te koaua,” ti kainnanoi kauring aika okioki n aron ake ti karerekei ni bobotakin te ekaretia, n ara ukeuke n reirei i bon iroura, ao n ara wareware n te Baibara.
2:2. Ti riai n taratara raoi bwa e na aki taetaebuakaaki Iehova ao ana botaki n aroaroni maiura.—I-Rom 2:24.
2:4-9. Man iangoan te bwai ae e a tia ni karaoia rimoa, ti kona ni kakoauaa iai bwa ‘e ataaki iroun Iehova te aro ae e na kamaiuia akana tangiria man te kaririaki, ma e na tauia iai akana buakaka bwa a na reke kaia imwain te bongi ni motikitaeka.’
2:10-13. Ti riai n aki taetaebuakaia ‘akana karineaki’ aika unimwaane n te ekaretia aika Kristian, e ngae ngkai a kairua ao tao a bure n taai tabetai.—Ebera 13:7, 17.
3:2-4, 12. Ngkana ti mutiakin raoi “taeka ake a taekinaki ngkoa irouia burabeti ake a raoiroi ma ana tua te Uea are te tia Kamaiu,” ti na buokaki iai n teimatoa ni kaatuua iaiangoani kaanin ana bong Iehova.
3:11-14. N aroia te koraki ake a “kaantaninga rokon ana bong [Iehova] ma ni barekia,” ti riai (1) ni “maeka n itiaki” ni kateimatoa itiakin rabwatara, ara iango, aroaroni maiura aika riai, ao itiakin ara onimaki, (2) ni kabatiaani mwakuri aika kaotiota ‘tangiran te Atua’ ma nanora ni kabane, n aroni mwakuri aika irekereke ma tataekinan rongorongon te Tautaeka n Uea ao te mwakuri ni kairiia aomata bwa a na riki bwa taan rimwini Kristo, (3) ni kateimatoa itiakin aroarora bwa a na ‘aki baareka’ ao n aki rotaki buaka n te aonnaba, (4) n aki “kabuakakaki” ni karaoani mwakuri ni kabane ma nanora aika itiaki ao (5) n “raoi” ae nanona bwa ti na karekea te rau ma te Atua, n ikotaki ma tarira ni Kristian ao aomata.