Ko Tititiraki Bwa “E Mena Ia Iehova”?

“A nako kiraroa mai Rou . . . Ao a aki kangai naba, E mena ia Iehova”?​—IEREMIA 2:5, 6.

1. Tera ae a iangoia aomata ngkana a titiraki bwa, “E mena ia te Atua”?

A A TIA n tititiraki aomata aika mwaiti ni kangai: “E mena ia te Atua”? Tabeman mai buakoia, a bon tii kan ataa te tia Karikiriki bwa e maeka iia? A a tia naba aomata tabeman n taekina aei imwin rotakia n te kabuanibwai ae taabangaki, ke ngkana e taonia te kangaanga ae korakora ao a minotaki iai aia iango ngkai e aki katokii aia kangaanga te Atua. Bon iai naba aomata aika a bon aki titiraki n aron anne, kioina ngkai a rawa ni kakoauaa ae iai te Atua.​—Taian Areru 10:4.

2. Antai aika a a tia n tokanikai n ukoukoran te Atua?

² A a mwaiti aomata aika kakoauaa bwa bon iai te Atua. (Taian Areru 19:1; 104:24) A iangoia tabeman bwa e kakawaki reken aia Aro. Ma tangiran te koaua ae korakora, e kairoroia aomata aika mirion ma mirion mwaitiia n aaba nako bwa a na ukoukora te Atua ae koaua. E aki matebuaka aia mwakuri ibukina ngkai “E aki raroa mai roura n tatabemanira nako.”​—Mwakuri 17:26-​28.

3. (a) E ngaa ana tabo ni maeka te Atua? (b) Tera ae nanonaki n te titiraki ae mena n te Baibara ae “E mena ia Iehova?”

³ E ataia te aomata ae e a tia ni kinaa Iehova bwa “bon te taamnei” ngaia ae aki kona n noraki. (Ioane 4:24) E taekina te Atua ae koaua, Iesu bwa ‘Tamana are i karawa.’ Tera nanon aei? E nanonna bwa ana tabo ni maeka Tamara aei bon te tabo ae moan te mimitong, n aron naba karawa ae e rietata riki nakon te aonnaba. (Mataio 12:50; Itaia 63:15) E ngae ngkana ti aki kona n nora te Atua ni matara, ma e a tia n anganira te kona n ataia ao n reiakin naba ana kaantaninga. (Te Otinako 33:20; 34:6, 7) E kaekai aia titiraki aomata aika raoiroi ibukin kan ataakin manenan te maiu. Ni kaineti ma bwaai aika a rotaki iai maiura, e anganira bwaai n ibuobuoki bwa ti aonga ni kona n ataa nanona iai ma ni baireia bwa e boraoi ae ti tangiria ma ana kaantaninga, ke e aki. E tangirira bwa ti na ukoukori bwaai aikai, ma ni kakorakoraira bwa ti aonga n tokanikai ni karekei otara iai. E boaia I-Iteraera ngkoa Iehova rinanon te burabeti are Ieremia, kioina ngke a aki karaoa aei. A ataa aran te Atua, ma a aki tititiraki bwa “E mena ia Iehova?” (Ieremia 2:6) A aki moanibwaia ana kaantaninga Iehova. A aki ukoukora ana kairiri. N taai ake ko riai ni karaoi babaire iai ibukin bwaai aika kakawaki ao aika aki rangi ni kakawaki, ao ko bon tititiraki bwa “E mena ia Iehova,” ke ko aki?

Aomata Aika Ukoukora Kairaia Mairoun te Atua

4. Ti na kanga ni kona ni kakabwaiaki man ana katoto Tawita n arona n ukoukora kairirana mairoun Iehova?

⁴ E rikirake ni korakora onimakinan Iehova iroun Tawita are natin Iete, ma ngke te rorobuaka ngaia. E ataa Iehova bwa te “te Atua ae maiu.” E a tia Tawita n nora aron ana kakawakin Iehova. Onimakinan ao tangiran “aran Iehova” iroun Tawita, e a kakorakoraa bwa e na tiringa te toa mai Biritia ae Koria ae te tia buaka. (1 Tamuera 17:26, 34-​51) Ma te tokanikai aei e aki kaira Tawita bwa e na onimakina oin korakorana. E aki iangoia naba ae e na anganaki te tokanikai mairoun Iehova ni bwaai ni kabane aika e karaoi. I nanon ririki ake imwina, e okiokira Iehova Tawita ni bubutii buokana n ana babaire ake e riai ni karaoi. (1 Tamuera 23:2; 30:8; 2 Tamuera 2:1; 5:19) E teimatoa n tatataro ni kangai: “Iehova, Ko na kaoti arom nako iu; Ko na reireiai kawaim nako. Ko na kairirai n am koaua, ma n reireiai; Ba bon te Atua Ngkoe ae e reke maiuu mai Roum; I kaantaningaiko ni kabongnga.” (Taian Areru 25:4, 5) Ai raoiroi ra te katoto aei ibukira!

5, 6. E kanga Ieotiabata n ukoukora Iehova n taai aika kakaokoro?

⁵ A botaki taanga ni buaka man baronga aika tenua ao a a buakana Iuta n ana tai n Uea Ieotiabata are te ka-niman ni bwaa n uea n ana utu Tawita. Ngke e kaaitara Ieotiabata ma te kangaanga ae kakaiaki aei, ao “e anga ngaia bwa e na ukoukora Iehova.” (2 Rongorongo 20:1-3) Tiaki ana moan tai aei Ieotiabata n ukoukora Iehova. E a tia te uea aei n rarawa nakon taromaurian Baara are waakinaki irouia kaain te tautaeka n Iteraera are mai meang ake a a tia ni kitana ma ni kabwaoua te koaua, ao e motika nanona bwa e na nakonako i nanoni kawain Iehova. (2 Rongorongo 17:3, 4) E kanga n “ukoukora Iehova” Ieotiabata ngke e kaaitara ma te kangaanga ae kakaiaki?

⁶ E taekinna Ieotiabata bwa e uringa korakoran mwaakan Iehova ngke e tataro i mataia aomata i Ierutarem n te tai are karuanikai arei. E oti bwa e a tia n iaiangoa aron ana kaantaninga Iehova ni kakionakoia botannaomata aika ianena man abaia, ao ni kamaekaia tibun Iteraera tabeman iai. E kakoauaa te uea aei bwa e kainnanoa ana ibuobuoki Iehova. (2 Rongorongo 20:6-​12) E kariaia Iehova bwa e na buokia n te tai aei? Eng, e kariaia, ao e anga ana kaetieti tabeua rinanon Iaatiera are tibun Rewi. N te bong are imwina, ao Iehova e angania ana aomata te tokanikai. (2 Rongorongo 20:14-​28) Ko na kanga ni kakoauaa bwa e na reke buokam mairoun Iehova ngkana ko onimakinna ibukin kairakim?

7. E ongoraei aia tataro antai te Atua?

⁷ E aki inanonano Iehova. E tangiriia natannaomata ni kabane bwa a na ukoukoria rinanon aia tataro. (Taian Areru 65:2; Mwakuri 10:34, 35) E nori nanoia aomata aika a bubutii nakoina. A rau nanora n ataakin ae e ongoraei aia tataro aomata aika raoiroi. (Taeka N Rabakau 15:29) E buokiia aomata tabeman ake a a aki tabe irouna ngkoa ma a manga bitaki aroia ngkai a ukoukora te Atua ma te nanorinano. (Itaia 65:1) E ongoraei naba aia tataro aomata ake a a tia n aki kawakin ana tua ngkoa, ma a a tia ngkai ni kananorinanoia ma n raraoma ni koaua. (Taian Areru 32:5, 6; Mwakuri 3:19) Ma ngkana e aki kan aantaeka te aomata iroun te Atua, ao a matebuaka ana tataro. (Mareko 7:6, 7) Iangoi katoto tabeua.

A Tataro ma A Aki Kaekaki

8. Bukin tera ngkai e aki butimwaeaki ana tataro te Uea are Tauro iroun Iehova?

⁸ Ngke e a tia ni kaongoaki te Uea ae Tauro iroun te burabeti ae Tamuera bwa e nang kakeaaki iroun te Atua ibukin aki-ongeabana, ao e a manga nako n taromauria Iehova. (1 Tamuera 15:30, 31) Ma e bon tii kan taraaki bwa aongkoa e ongeaba, ma tiaki nanon Tauro bwa e na ongeaba iroun te Atua, ma e kakaaea karineana i mataia aomata. E a kabwara bae Tauro n ukoukora Iehova rimwi riki ngke a a roko I-Biritia ni buakania I-Iteraera. Ma ngke e a aki kaekaaki ana tataro, ao e a nako naba ni kawara te tia tabunea bwa e na titirakinna arona, e ngae ngke e ataia bwa e kabuakakaki te mwakuri anne iroun Iehova. (Te Tua-Kaua 18:10-​12; 1 Tamuera 28:6, 7) Ni bwaninin te rongorongo, e taekina ae kangai te 1 Rongorongo 10:14 ibukin Tauro: “E aki kan ongora mairoun Iehova.” Bukin tera? Ibukina bwa a aki boto ana tataro Tauro i aon te onimaki. Mangaia are titeboo ma e aki tataro.

9. Tera te kairua are e karaoia Tetekia ngke e bubutii ana kairiri Iehova?

⁹ N aron naba anne, ngke e a uakaan tokin ana tautaeka uean Iuta, e a kabatiaki riki te tatataro ao te mamaroro ma ana burabeti Iehova. Aongkoa aomata a karinea Iehova ae mwaaka, ma a boni karinei naba bouannanti. (Tebania 1:4-6) A kabwara bae n ukoukora te Atua ao a aki tauraoi naba nanoia bwa a na aantaeka irouna. E bubutiia Ieremia te Uea ae Tetekia bwa e na karekea buokana mairoun Iehova. E a kaman tia Iehova n tuanga te uea aei te bwai are e riai ni karaoia. Ma ibukin akean ana onimaki ao kaatuuan maakakia aomata irouna, e a aki ongeaba nakon Iehova, mangaia are e aki kaekaaki n aron are e kaantaningaia.​—Ieremia 21:1-​12; 38:14-​19.

10. Tera kairuan Ioanan n arona n ukoukora ana kairiri Iehova, ao tera reireiara ae reke ma iai?

¹⁰ Ngke e a tia ni kamaunaki Ierutarem ao a kairiia nako taenikai aika I-Iutaia kaain ana taanga ni buaka Baburon, ao e baireia Ioanan bwa e na kairiia nako nikiraia I-Iutaia ake i aon Iuta nako Aikubita. A karaoi aia babaire ao imwain nakoia, a tuanga Ieremia bwa e na tataro ni bubutii buokaia mairoun Iehova. Ma a bon waakina naba aron are a a tia ni baireia, ngke e aki reke te kaeka ae kaantaningaki irouia. (Ieremia 41:16–43:7) Ko nori reirei man bwaai aika riki aikai aika a kona ni kakabwaiako n te aro are ngkana ko ukoukora matan Iehova ao e na reke iroum?

‘Ukeuke’

11. Bukin tera bwa ti riai ni karaoa are e taekinaki n I-Ebeto 5:10, (BK)?

¹¹ E bati riki ae nanonaki n te taromauri ni koaua nakon ae tii kaotan katabuan maiura n te bwabetito, irirakin botakin te ekaretia, ao uataboan karaoan te mwakuri ni minita. E a irekereke ma aroaron maiura ni kabane. Ti katoa bong ni kaaitara ma kataakira tabeua aika e kangaanga ataakina iroura ao tabeua a ootara raoi, ao a kona ni katannakoira man te kawai ae boraoi ma tangiran te Atua. Tera arora nakon kataaki aikai? E kaumakiia Kristian aika kakaonimaki ake i Ebeto te abotoro Bauro ngke e kororeta nakoia ni kangai: “Ukera te bai ae e kukurei iai te Uea.” (I-Ebeto 5:10, BK) E kakoauaki raoiroin anne man rongorongon bwaai aika bati aika koreaki n te Baibara.

12. Bukin tera ngkai e aki kukurei Iehova iroun Tawita ngke e kamwainga te ati ni berita nako Ierutarem?

¹² Imwin kaokan te ati ni berita nako Iteraera ao man tiku i Kiriata-iearim i nanon te tai ae rangi ni maan, e a tangira kamwaingana te Uea ae Tawita n nako Ierutarem. E maroro ma mataniwia aomata ao e tuangia bwa e riai ni kamwaingaki te Ati ni Berita ‘ngkana e raoiroi irouia ao ngkana e kariaia Iehova.’ Ma e aki ukoukora raoi nanon Iehova n te tai arei. Ngke arona bwa e ukoukora raoi nanon Iehova, ao e na aki katokaki te Ati ni Berita i aon te kaa. A na bon aonnangaia tibun Rewi aika kaain te utu ae Koata, n aron ana kaetieti te Atua. E aki toki Tawita n ukoukora ana ibuobuoki Iehova, ma n te tai aei e a manga aki karaoia n te aro ae riai. E karuanikai mwin te mwakuri aei. E kakoauaa Tawita, ao e taekina ae kangai imwina riki: “E karaoa te uruaki Iehova ae Atuara i aora, ba kioina ngke ti aki ukoukoria ni kakairi n te tua n tabutabu.”​—1 Rongorongo 13:1-3; 15:11-​13; Warekaia Iteraera 4:4-6, 15; 7:1-9.

13. Tera te kauring are e mwaneweaki n te anene are e aneneaki ngke e kamwaingaki te Ati ni Berita?

¹³ E aneneaki te anene are e oteaki iroun Tawita ngke e a uouotaki te Ati ni Berita man ana auti Obeta-etom nako Ierutarem irouia tibun Rewi, ao iai taeka ni kauring iai aika a riinga te nano ae kangai: “Ukoukora Iehova ma korakorana; ukoukora matana n aki toki. Kam na uring ana mwakuri ake a kamimi ake E karaoi; Ana kakai, ma ana moti nako wina.”​—1 Rongorongo 16:11, 12.

14. Ti na kanga ni kakabwaiaki man ana katoto Toromon ao man ana kairua ake e karaoi rimwi riki i nanoni maiuna?

¹⁴ E reireina natina ae Toromon Tawita imwain matena ni kangai: “Ngkana tao ko ukoukoria [Iehova], ao E na reke iroum.” (1 Rongorongo 28:9) Imwin kaueana, ao e nako Toromon nako Kibeon are e mena iai te umwa-n-rianna-ae-tabu, ike a anga karea iai ni katituaraoi nakon Iehova. E titirakina Toromon Iehova ni kangai: “Tera te bai ae ko kani butiai?” E kaekaa ana bubutii Toromon Iehova ao e tituaraoi n anganna te ataibwai ao te rabakau n tautaekania Iteraera, ao i rarikin anne e anganna naba te kaubwai ao te karineaki. (2 Rongorongo 1:3-12, BK) E katea te tembora Toromon ae moan te tamaroa man te taamnei are e a kaman katauraoia Iehova nakon Tawita. Ma e aki ukoukora nanon Iehova Toromon ni kaineti ma ieinna. E iein Toromon ma aine aika aki taromauria Iehova, ao imwina riki, a bureburea nanona bwa e na kitana Iehova. (1 Uea 11:1-​10) E ngae ngkana tao ti rangi n kakannato, ti wanawana, ke ti ataibwai, ma e kakawaki riki bwa ti na “ukera te bai ae e kukurei iai te Uea”!

15. Bukin tera ngke e tataro ma te onimaki Ata bwa e na bon angan Iuta Iehova te tokanikai ngke e buakanaki iroun Tera are kaain Itiobia?

¹⁵ E a manga kamatataaki riki aron kainnanoan aei n rongorongon uean Ata, are tibutorun Toromon. Tebwi ma teuana te ririki imwin moanakin ana tautaeka Ata, ao e a kiaraki Iuta iroun te taanga ni buaka ae teuana te mirion mwaitiia kaaina, ae kairaki iroun te I-Itiobia ae Tera. E na kamaiuia kaain Iuta Iehova? E a kaman tia Iehova ni kamataata nakoia ana aomata 500 te ririki ma imwain anne, taekan bwaai aika a na riki nakoia ngkana a ongeaba nakoina ma ni kawakin ana tua nako, ao ngkana a aki naba. (Te Tua-Kaua 28:1, 7, 15, 25) E kanakoi baonikarea ma taabo aika ririeta Ata ake a kakamanenaki ibukin taromauri aika kewe, ngke e moana ueana. E kaumakiia aomata bwa a na “ukoukora Iehova.” E a kaman karaoa anne Ata imwain kaaitarakina n te kangaanga ae kakaiaki. Mangaia are e kona n tataro Ata nakon Iehova ibukin buokana, kioina ngkai e onimakinna. Tera ae riki iai? A anganaki te tokanikai ae korakora I-Iutaia.​—2 Rongorongo 14:2-​12.

16, 17. (a) E ngae ngke e totokanikai Ata, ma tera ana kauring Iehova are e anganna? (b) Tera te ibuobuoki are e anganaki Ata ngke e karaoa ae aki riai, ao tera arona ni butimwaea te ibuobuoki? (c) Ti na kanga ni kakabwaiaki ngkana ti iaiangoi aroaron Ata?

¹⁶ Ma e ngae n anne, n okin Ata ma te tokanikai, ao e a kanakoa Ataria Iehova bwa e na butimwaea te uea ao n tuangnga ae kangai: “Kam na ongora i rou, Ata, ma tibun Iuta ni kabaneingkami ma tibuni Beniamin: E boni mena Iehova i roumi, ngkai kam mena i Rouna; ao ngkana tao kam ukoukoria, ao E na reke i roumi; ma ngkana tao kam kitanna, ao E na kitaningkami.” (2 Rongorongo 15:2) E a manga ingainga nanon Ata iai ni waakinan te taromauri ae koaua. Ma 24 te ririki imwin anne, e aki ukoukora Iehova Ata ngke e a manga kaaitaraki riki ma te buaka. E aki nenera ana Taeka te Atua, ao e a mwaninga naba te ibuobuoki are e a tia n anganna Iehova n ana tai ni kiaraki ngkoa i Iuta irouia aia taanga ni buaka kaain Itiobia. E riki bwa te nanobaba ni karekean ana itoman ma Turia.​—2 Rongorongo 16:1-6.

¹⁷ Ibukin aei ao e kaira Anani Iehova bwa e na boaa Ata. N te tai aei ao e bon tuai n rangi n oimwi ibukin karekean kakabwaian Ata, ngke arona bwa e mutiakina ana kaantaninga Iehova are e kabwarabwaraki nakoina. Ma e un iai Ata, ao e kaaki Anani i nanon te auti ni kaikain. (2 Rongorongo 16:7-​10) Ai kananokawaki ra! Ao ngaira, tera arora iai? Te koaua bwa ti ukoukora te Atua, ao imwina ti a manga rawa ni butimwaei reireiara irouna? Ti kaotiota nanora ni kakaitau ibukin te ibuobuoki n tangira ae ti anganaki man te Baibara iroun te unimwaane ae e raraoma iroura ngkai e norira bwa ti a moanna ni mwane n tangiran bwain te maiu aei? Ti a buokaki iai bwa ti na ataa “te bai ae e kukurei iai te Uea.”

Tai Mwaninga n Tititiraki

18. Ti na kanga ni kakabwaiaki man ana taeka Eriu nakon Iobi?

¹⁸ E ngae ngkana e a tia n reke arara ae raoiroi ibukin Iehova, ma ngkana ti taonaki n te karawawataki ao ti boni kona naba ni karaoa ae aki-raoiroi i matan Atuara. E a bon tii iaiangoia naba i bon irouna Iobi ngke e oreaki n te aoraki ae kamwara, a tiringaki natina, a bua kaubwaina, ao e kabuakakaki naba irouia raoraona. E kauringnga Eriu ni kangai: “Ma akea ae kangai, E mena ia te Atua are te tia Karaoai?” (Iobi 35:10) E kainnanoa ae e na kaatuua ana iango Iobi i aon ana mwakuri Iehova ao n iangoa naba aron ana taratara Iehova n te bwai are e riki arei. E butimwaea te kauring arei Iobi ma te nanorinano, ao man ana katoto ti a kona ni kakairi iai.

19. Tera ae a aki toki ni mwaninga ni karaoia kaain Iteraera?

¹⁹ A a atai ana mwakuri te Atua kaain Iteraera are e karaoi nakoia aia botannaomata ma ni baike a a tia ni koreaki. Ma aki toki ni mwaninga taekan mwakuri aikai ngkana a tabe ni kaaitarai bwaai aika a riiriki ni maiuiia. (Ieremia 2:5, 6, 8) Ngkana a karaoi babaire ke motinnano, a karaoa moa ae a taku bwa a na kukurei iai, ao a aki tititiraki bwa “E mena ia Iehova?”​—Itaia 5:11, 12.

Teimatoa n Tititiraki bwa “E Mena Ia Iehova?”

20, 21. (a) Antai ni boong aikai aika kakaotiota nanon Eritai n ukoukora ana kairiri Iehova? (b) Ti na kanga ni kona ni kakabwaiaki man katotongan aia onimaki?

²⁰ Ngke e a roko n tokina ana mwakuri ni minita Eria, ao ana toro ae Eritai e anaa niniran Eria are e bwaka mai aona ao e nakon te karanga are i Ioretan, e orea te ran, ao e titiraki ni kangai: “E mena ia Iehova, ae atuan Eria?” (2 Uea 2:14) E kaekaa Iehova, n arona ni kaotia bwa e mwamwakuri taamneina i aon Eritai. Tera reireiara ae reke man te rongorongo aei?

²¹ Titeboo naba ma ae e riki n taai aikai. A a mate Kristian tabeman aika kabiraki ake a kaira te mwakuri n tataekina te rongorongo ngkoa. A aki toki n nenera te Baibara aomata ake a anganaki te mwioko ibukin kairan te mwakuri aei ao a tatataro nakon Iehova ibukin ana kairiri. A tititiraki n taai nako bwa “E mena ia Iehova?” Ibukin anne, e a teimatoa Iehova ni kairiria ana aomata ao ni kakabwaiaa aia mwakuri. Ti tou mwin aroia n onimaki? (Ebera 13:7) Ngkana ti tou mwiia, ao ti na teimatoa naba ni kaan ma ana botaki Iehova, n ongeaba n ana kairiri, ao ni kabanea ara tai ni buoka te mwakuri are a kaakaraoia i aan ana kairiri Iesu Kristo.​—Tekaria 8:23.

Tera Am Kaeka?

• Tera te kaantaninga ae kairira bwa ti na tititiraki bwa “E mena ia Iehova?”

• Ti na kanga ni kona ni kunea ni boong aikai kaekaan te titiraki ae “E mena ia Iehova?”

• Bukin tera ngkai a aki kaekaaki aia tataro tabeman aika a bubutii kairaia mairoun te Atua?

• Baikara katoto man te Baibara aika a kaotiota arora ae ti riai n “ukera te bai ae e kukurei iai te Uea”?