Karekea Iroum Te Onimaki Ae Ai Aron Ana Onimaki Aberaam!

“Kam na ataiia aika onimaki, ba bon natin Aberaam.”​—I-KARATIA 3:7.

1. E a kanga Aberam ni kaaitara ma te kataaki ae boou ae riki i Kanaan?

ABERAM e kitana te maiu are e rangi ni mweeraoi iai i Ura, ibukina bwa e ongeaba n ana tua Iehova. Te mwengabuaka are e rinanona i nanon ririki ake imwina, a katauraoia nakon kataakin ana onimaki ae e na kaaitara ma ngaia i Aikubita. E kangai te rongorongo n te Baibara: “Ao e roko te rongo n te aba arei.” Tao e na kai namakina te nanokawaki Aberam ibukin te bwai are riki arei! Ma tiaki anne arona, ao e karaoi babaire tabeua ibukin kawakinan ana utu. “E wairio Aberam nako Aikubita ba e na maeka iai; ba e kamamate te rongo n te aba arei.” Kaaini batan Aberam aika mwaiti a na bon noraki ma n ataaki irouia kaain Aikubita. E na koro bukin ana berita Iehova, ma ni kamanoa Aberam man te kabuanibwai?​—Karikani Bwaai 12:10; Te Otinako 16:2, 3.

2, 3. (a) E aera Aberam ngke e karaba aron buna? (b) Tera aroaron Aberam nakon buuna iai?

² Ti wareka ae kangai ni Karikani Bwaai 12:11-13: “Ao ngke e a kaan n rin i Aikubita, ao e kangai nakon Tarai are buna, Noria ngkai, I ataiko ba te aine ae e raoiroi taram; ao ngkana a noriko I-Aikubita, ao a na kangai, Boni buna neiei: ao ane a na kamateai, ma a na kamaiuko. I butiko ba ko na taku ba maneu ngkoe: ba I aonga ni kabaia i bukim, ao e aonga ni maiu tamneiu i roum.” E ngae ngke e a tia ni koro 65 ana ririki ni maiu Nei Tarai, ma e bon rangi ni botonnaine naba. Anne ae e kona ni kabuanibwai iai maiun Aberam.a (Karikani Bwaai 12:4, 5; 17:17) Ma ae kakawaki riki nakon anne, iai bwaai aika reitaki ma kakoroan nanon ana kaantaninga Iehova aika irekereke iai, bwa E a tia n taekinna bwa a na bane botannaomata ni kakabwaiaki man ana kariki Aberam. (Karikani Bwaai 12:2, 3, 7) Kioina ngkai e tuai ni kariki Aberam n te tai anne, moan te kakawaki bwa e na aki mate.

³ Aberam e maroro ma buuna n taekinna bwa a na kabongana te mwaan are a a kamani baireia, are e na taku bwa neierei boni mwaanena. Taraia bwa e ngae ngke e mwaaka teuaei bwa ngaia atun te utu, ma e aki kabongana mwaakana ni karaoa ae ribuaka, ma e bubutii te ibuobuoki mairoun buuna. (Karikani Bwaai 12:11-13; 20:13) N aron aei, Aberam e karaoa te katoto ibukia buu-mwaane, n aron waakinan te kairiri n te tangira, ao Nei Tarai e kaota bannan te aantaeka ae a kona ni kakairi iai buu-aine ni boong aikai.​—I-Ebeto 5:23-28; I-Korote 4:6.

4. Tera aroia ae riai, tooro aika kakaonimaki n taai aikai ngkana a a boni kuri ni kabuanibwai maiuia tariia?

⁴ E kona n taekinna Nei Tarai bwa mwaanen Aberam ngaia, bwa n etina, bon ai mwaanena. (Karikani Bwaai 20:12) Irarikin anne, akea riaina ae e na kaotii rongorongo nakoia aomata aika a aki riai n ongo te rongorongo anne. (Mataio 7:6) Ana toro te Atua aika kakaonimaki n taai aikai, a ira nanon ana tua te Baibara ae a na karaoa ae riai n akea te kewekewe ke te babakanikawai. (Ebera 13:18) A na bon aki kewe naba ngkana a tei n te kaboowi. Ma ngkana a nang kabuanibwai maiuia tariia n te itera n rabwata ke n te itera n taamnei, tao n aron ae kona n riki n tain te bwainikirinaki ke te kiriwe irouia kaain te aba, a na bae ngkanne n ira nanon ana kaetieti Iesu are a na “matairiki n ai aroia naeta, ao [a] na nimamannei n ai aroia taobe.”​—Mataio 10:16, BK; nora Te Taua-n-Tantani n te taetae n Ingiriti, ae bwain Nobembwa 1 1996, iteraniba 18, barakirabe 19.

5. Bukin tera Nei Tarai ngke e kukurei n ongeaba n ana bubutii Aberam?

⁵ E a kanga Nei Tarai ni kaeka ana bubutii Aberam? Te abotoro Betero e kabwarabwaraa taekaia aine ake ai arona bwa a “onimakina te Atua.” E atai bwaai n taamnei Nei Tarai aika kakawaki aika irekereke iai. Irarikin anne, e bati naba n tangira buna ma ni karinea. Ngaia are e a rineia Nei Tarai bwa e na ‘aantaeka iroun buna’ ma ni karaba taekan aia mare. (1 Betero 3:5) Ma karaoan anne e na boni karika naba te kangaanga nakon neiei. “Ao ngke e roko Aberam i Aikubita, ao a nora te aine arei I-Aikubita, ba moan te raoiroi taraana. Ao a noria ana mataniwi Barao, ao a kamoamoa neierei nakoni Barao: ao e kairake te aine arei nako nanon ana auti Barao.”​—Karikani Bwaai 12:14, 15.

Ana Mwakuri ni Kamaiu Iehova

6, 7. Tera te aro ae rawawata ae a rinanona Aberam ma Nei Tarai, ao e a kanga ni kamaiua Nei Tarai Iehova?

⁶ Ai kananokawaki ra aei irouia Aberam ao Nei Tarai! N taraana, e nang uruaki aron Nei Tarai. Ao ibukina naba bwa e aki ataia Barao ae e a bon tia ni mareaki Nei Tarai, e a anga ana bwaintangira ni kabatiaa nakon Aberam, n te aro ae “iai ana tiibu, ma kao, ma aati mwaane, ma tooro mwaane, ma tooro aine, ma aati aine, ma kamero.”b (Karikani Bwaai 12:16) Ai korakora ra unin Aberam ni bwaintangira aikai! Ma e aki kitana Aberam Iehova, e ngae ngke e taraa ni kangaanga arona.

⁷ “E karekea kaini Barao ma ana utu Iehova ni kabatiai kaiia i bukin Tarai are bun Aberam.” (Karikani Bwaai 12:17) N te aro ae aki mauanti, e a kaotaki bukin taiani ‘kai’ aikai nakon Barao. E waekoa ni karaoa ana baire: “Ao Barao e wetea Aberam ao e taku, Tera aei ae ko karaoia nako iu? Ko aera ngke ko aki tuangai ba boni bum neiei? Ko aera ngke ko kangai, Boni maneu neiei? Ao ngai I kairia iai ba buu: ao ngkai, nora bum, kairia nako, ao naako. Ao Barao e tuangia ana aomata bakaborauana: ao a bakaborauia, ma buna, ma ana bwai ni kabane.”​—Karikani Bwaai 12:18-20; Taian Areru 105:14, 15.

8. Tera te kamanomano ae e beritanna Iehova nakoia Kristian ni boong aikai?

⁸ Ni boong aikai, Iehova e bon aki berita bwa ti na aki rotaki ni kabuanibwai aika a riiriki man te mate, mwakuri ni kakeru, taian rongo, ke kabuanibwai aika a riki n te aonnaba. Ma e berita Iehova bwa e na kawakinira n taai nako man bwaai aika a kona n urua arora n tangiri bwaai n taamnei. (Taian Areru 91:1-4) E karaoa anne n te aro ae e aki toki n anga ana reirei rinanon ana Taeka, ao “te toro ae kakaonimaki ae wanawana.” (Mataio 24:45) Ma tera arora ngkana ti nang kaaitara ma te bwainikirinaki? E ngae ngkai aomata tabeman a kona ni mate, ma te Atua e na bon aki kariaia kamaunaia ana aomata ni kabaneia. (Taian Areru 116:15) Ma ngkana taani kakaonimaki tabeman a mate, ti kona n onimakina manga kautakiia.​—Ioane 5:28, 29.

Taotaonan Nanona Ibukin Kawakinan te Rau

9. Tera ae kaotia bwa e teimatoa n ririanna Aberam ngke e mena n te aba are Kanaan?

⁹ Ngke e a toki te rongo i Kanaan, “e waerake Aberam mai Aikubita, ngaia, ma buna, ma ana bwai ni kabane, ao Rota ma ngaia, nako aiaki [te rereua aare i maiakin maungan Iuta]. Ao Aberam e bati ni kau kao, ma ni kau tirewa, ma ni kau koora.” (Karikani Bwaai 13:1, 2) Kaain te aba, a na boni bae ngkanne n taku bwa te aomata ae kakannato ma ni bwakuaku, ae te toka ae mwaaka. (Karikani Bwaai 23:6) Akea ana iango Aberam ae e na tekateka raoi n te aba anne ma n irekereke ma te waaki n tautaeka i Kanaan. Ma “e manga mananga n nakonakona mai maiaki, nako Beta-era, nakon te tabo are e moa ni mena iai umana n rianna, i marenani Beta-era ma Ai.” N aron ae e taneiai ni kakaraoia Aberam, e moanibwaia riki taromaurian Iehova n taabo nako ike e nako iai.​—Karikani Bwaai 13:3, 4.

10. Tera te kangaanga are riki i marenaia taani kawakina ana nanai Aberam ao taani kawakina ana nanai Rota, ao bukin tera bwa e kakawaki kaetana n te tai ae waekoa?

¹⁰ “Ao Rota, are airi ma Aberam, iai naba ana tiibu, ma kao, ma uuma n rianna. Ao e aki tau te aba arei i bukia ba a na uaia ni maeka iai: ba a bati aia bwai, ma ngaia are a aki kona ni maeka ni botaki. Ao e riki te kauntaeka irouia tani kawakin ana man Aberam ma tani kawakin ana man Rota: ao a maeka tibuni Kanaan ma taian Beritaite n te aba arei ni boong akekei.” (Karikani Bwaai 13:5-7) E aki tau te ran ao e uarereke te tawana ibukin ana nanai Aberam ao ana nanai Rota. A riki taian itabarara ao aki-nakoraoi i marenaia taani kawakini man. Te itabarara aei e a aki tau ibukia taan taromauria te Atua ni koaua. Ngkana a teimatoa ni kauntaeka n aron anne, tao e na reke iai te iraraure. Tera ngkanne ae e na karaoia Aberam? E tabeka Rota ngkoa imwin maten taman Rota, ao tao e kaikawaia kaanga n ai aron oin natina. N etina, tiaki te koaua bwa e na riai moa n rinea te kabanea n raoiroi ibukina Aberam, kioina ngkai te ikawai riki ngaia?

11, 12. Tera te aro n tituaraoi are e kaotia Aberam nakon Rota, ao bukin tera bwa e aki rangi n raoiroi ana rinerine Rota?

¹¹ Ma “e taku Aberam nakon Rota, I butiko ba e na tai riki te kauntaeka i marenau ma ngkoe, ao i marenaia tani kawakin au man ma tani kawakin am man; ba taari ngaira. Tiaki e mena te aba ni kabanea i matam? I butiko ba ko na raure ma ngai: ngkana tao ko kan nako n te aba ae i angamaingira, ao ngai, I a nako n te aba ae i angaataira.” Iai irarikin Beta-era te tabo ae rietata ae atongaki bwa “te tabuki ni kariaaba ae te kabanea n raoiroi are i Baretain.” Tao maikanne are “Rota e kaeka matana, ao e tara te aba are Aoraoi ni kabuta, are i rarikin Ioretan, ba e aoneinei ni kabuta, ao tokina Toa, ngke E tuai ni kamauna Totom ma Komora Iehova, kanga ai aron nen arokan Iehova, kanga ai aron te aba are Aikubita.”​—Karikani Bwaai 13:8-10.

¹² E ngae ngkai te Baibara e taekina Rota bwa e “raoiroi,” ma n te tai arei, e aki angan moa Aberam te rinerine, ao n taraana, e aki naba kakaaea kairana mairoun Aberaam. (2 Betero 2:7) “Rota e rinea te aba are Aoraoi are i rarikin Ioretan ni kabanea ba abana; ao Rota e waerake: ao a raure uakekei. E maeka Aberam n te aba are Kanaan, ao Rota e maeka ni kawan te aba are Aoraoi, ao e kateitea umana n taetaekia ao e toki i Totom.” (Karikani Bwaai 13:11, 12) E kaubwai te aba ae Totom, ao e korakora te toronibwai iai. (Etekiera 16:49, 50) E ngae ngke e taraa n raoiroi ana rinerine Rota ibukina bwa e nakoraoi n te itera n rabwata, ma e aki raoiroi n te itera n taamnei. Bukin tera? Ibukina bwa “a buakaka aomatan Totom ao a bati ni bure nakon Iehova,” e taku Karikani Bwaai 13:13. Ana motinnano Rota ae e na maekana te aba anne e na karika te rawawata ae korakora nakoia ana utu.

13. E na kanga ana katoto Aberam ni buokia Kristian ake a kona n irekereke ma te kauntaeka i aon te mwane?

¹³ Ma Aberam e onimakina ana berita Iehova ae E na karikia bwa e na abana te aba ni kabuta; akea nanona ni kauntaeka i aon mwakoron te aba ae uarereke. E tituaraoi, ao e karaoa ae boraoi ma te reirei ae kuneaki imwina riki n 1 I-Korinto 10:24: “Ke e na aki ukoukora ana bwai te aomata i bon i bukina, ma e na ukoukora ae e na kabaia iai raona.” E raoiroi te kauring aei ibukia aomata aika a irerekereke ma kauntaekakin te mwane, ma raoia n onimaki. Taari tabeman a aki ira nanon te reirei man Mataio 18:15-17, ma a kateia taria n te kaboowi. (1 I-Korinto 6:1, 7) Ana katoto Aberam e kaotia bwa e raoiroi riki katauan kabuaan am mwane, nakon ae ko na karika kabuakakan aran Iehova ke uruakin te rau n te ekaretia ni Kristian.​—Iakobo 3:18.

14. E a kanga Aberam ni kakabwaiaki ibukin arona n tituaraoi?

¹⁴ E kakabwaiaki Aberam ibukin nanona n tituaraoi. E kangai te Atua: “N na kamaitia am kariki ba kanga bubun aontano: ao ngkana tao e kona te aomata ni wareki maitini bubun aontano, ao a konaki naba ni warekaki am kariki.” Ai kaunga ra te kaotioti aei nakon Aberam, are akea natina n te tai arei! Imwin anne, e a manga tua ni kangai te Atua: “Tei rake, nakonako i aon te aba aei ni kabuta anauna ma rababana; ba N na anganiko.” (Karikani Bwaai 13:16, 17) Eng, Aberam e na aki kariaiakaki moa ni maeka ma n toronibwai i nanon te kaawa teuana. E na teimatoa ni kaokoro ma kaaini Kanaan. Kristian ni boong aikai a riai naba ni kaokoroia ma kaain te aonnaba. A na aki iangoia bwa a kakannato riki nakoia aomata tabemwaang, ma a na bon aki kaaniia ma aomata nako ake a kona ni kairaarangiia bwa a na karaoi aaro aika bobuaka ma te Baibara.​—1 Betero 4:3, 4.

15. (a) Tao tera ae kaotaki naba ni mwamwanangan Aberam? (b) Tera te katoto ibukia utu ni Kristian aika maiu ngkai, ae e karaoia Aberam?

¹⁵ N taai ake a taekinaki n te Baibara, te aomata e anganaki moa ana tai n tuoa te aba, imwain ae e na kabooa. Tao aroia n ririanna e a riki bwa te bwai ni kauring nakoia n taai nako, bwa n te tai teuana, te aba arei e na riki bwa abaia kanoan Aberam. E ongeaba Aberam, ao “e kateitea umana n taetaekia, ao e nako ni maeka i rarikin ana oke Mamre, ake a mena i Eberon, ao e katea te baonikarea iai nakon Iehova.” (Karikani Bwaai 13:18) Aberam e a manga kaotiota naba iai aron moanibwaian riki te taromauri irouna. Kaain am utu, a moanibwaia naba te reirei n te utu, te tataro n te utu, ao kaean bobotaki?

A Niniaki Irouia Kairiribai

16. (a) Bukin tera bwa a kakawaki moan taeka aika kabonganaki ni Karikani Bwaai 14:1? (b) Tera bukina ae e niniaki iai te aba irouia uea ake aman mai mainiku?

¹⁶ “Ao aio arona n ana bong Amrabera are uean Tina, ma Arioka are uean Erata, ma Ketoreraomera are uean Eram,c ma Titara are aia uea taiani Koiim, ba a buakana Bera are uean Totom.” N te taetae n Ebera ae kabonganaki rimoa, moan taeka aika (“Ao aio arona n ana bong . . . ”) a kotea te bwai ae kakawaki, ae “te kataaki ae maan teutana ao e na manga rimwiaki n te kakabwaia.” (Karikani Bwaai 14:1, 2) E moanaki te kataaki aei ngke taian uea aika aman mai mainiku ao aia taanga ni buaka a ninia ma ni kamauna te aba ae Kanaan. Tera tiaia? A na totokoa aia karitei kaain kaawa aika nimaua, aika Totom, Komora, Atema, Teboiim, ao Bera. A boni kataea ana kai te aba, ao “a bane ni botaki uakai n te marua are Tirim (bon te Nama are Tari aei).” E kaan ana tabo ni maeka Rota ma ana utu ma te tabo anne.​—Karikani Bwaai 14:3-7.

17. Bukin tera bwa e kataaki ana onimaki Aberam ngke e taenikaiaki Rota?

¹⁷ A korakora uean Kanaan ni buakania aomata ake a niniia, ma a boni kataeaki naba aia kai ao a kamaamaaeaki. “Ao a kabane n anai bwain Totom ma komora, ma amarakeia, ao a nako. Ao a taua Rota ni kairia nako, are natin tarin Aberam, are maeka i Totom, ma ana bwai nako, ao a nako.” E waekoa n ongora rongorongon kabuanibwai aikai Aberam: “Temanna ae biri nako n rawea maiuna e nako n tuanga Aberam are te Ebera: ao e maeka i rarikin ana oke Mamre are te Amoraite, are tarin Etikora, ao tarin naba Anera; ao uakai raon Aberam ni buaka. Ao ngke e ongo Aberam ba e tauaki ni kairaki nako tarina.” (Karikani Bwaai 14:8-14) Ai korakora ra kataakin ana onimaki iai! E un Aberam iroun ai natina ngke e taua te aba ae te kabanea n raoiroi ibukina? Uringnga naba bwa taani buaka ake a ninia te aba a roko mai Tina, are oin abana. Ngkana e na manga kaitaraia Aberam e nanonaki iai bwa e na aki manga oki nakon oin abana. Ao irarikin anne, tera ae e na karaoia Aberam ngkana e na kaaitara ma te tanga ni buaka ae e a tia ni kataea aia kai taanga ni buaka nako ake i aon Kanaan?

18, 19. (a) E a kanga Aberam ni kona ni manga kamaiua Rota? (b) Antai ae bukinaki n te tokanikai aei?

¹⁸ E a manga mwiokoa naba Iehova Aberam. “E kairiia nako ana aomata aika reireiaki te aro ni buaka aika bungiaki i nanon ana auti, ba tenibubua ao tengaun ma waniman, ao e kaeeiia ao tokina Tan. Ao e tibaia n ekiia nako, e bong, ngaia ma ana toro, ao e tiringia, ao e kaeeiia nako Oba, are mena i meangin Tamateko. Ao e a manga uoti bwaai ni kabane ni kaoki, ao e a manga kaoka tarina are Rota ma ana bwai ni kabane, ma aine, ma ana koraki.” (Karikani Bwaai 14:14-16) E kaota onimakinan Iehova ae korakora irouna Aberam, ngke e kaira ana taanga ni buaka, ae uarereke mwaitini kaaina, nakon te tokanikai, ao a kamaiua Rota ma ana utu. E boo naba Aberam ma Merekitereka n te tai aei, ae te uea ao te ibonga i Tarem. “Merekitereka are uean Tarem e oti nako n ua berena ma wain: ao bon ana ibonga te Atua ae Moan te Rietata ngaia. Ao e taetae ni kakabaiaa, ao e kangai, E na kakabaiaki Aberam mairoun te Atua ae Moan te Rietata, ae ana bwai karawa ma aonaba: ao E na karaoiroaki te Atua ae Moan te Rietata ae anga tan ribaiko nako nanoni baim. Ao Aberam e anganna kabwiani bwaai nako mai buakon ana bwai ni bane.”​—Karikani Bwaai 14:18-20.

¹⁹ Eng, bon Iehova ae e karekea te tokanikai iai. Ibukin ana onimaki Aberam, e a manga kamaiuaki riki iroun Iehova. A a bon aki buaka ana aomata te Atua ni boong aikai, ma a boni kaaitara naba ma kataakin aia onimaki ao kangaanga aika mwaiti. Ara kaongora ae imwin aei e na kaota aron ana katoto Aberam ni kona ni buokira bwa ti na tokanikai i aon kataaki ao kangaanga aikai.

[Kabwarabwara ae nano]

Ko Noria?

• E kanga ni kataaki ana onimaki Aberam ngke e a roko te rongo i Kanaan?

• A kanga Aberam ao Nei Tarai n uaia ni karaoa te katoto ae raoiroi ibukia buu-mwaane ao buu-aine ni boong aikai?

• Baikara reirei aika ti kona ni karekei man aron Aberam ni kaeta te kauntaeka i marenaia ana toro ao ana toro Rota?

[Taamnei n iteraniba 26]

E aki tautaua inaaomatana Aberam, ma e tabeakina riki mweeraoin Rota, nakon oin mweeraoina