Te Koaua Bwa E Rangi ni Buakaka te Taetaebuaka?

Te Kamwaninga

• Tera aron rotakim ngkana ko ongo aia taetaebuaka tabemwaang?

  • E aki tabetabe iai nanou​—e a bon taneiai te aba n ongongo.

  • E tabetabe teutana iai nanou​—ma I a kariaia karaoana.

  • E un iai nanou​—I bon aki kani kakabongana.

• Iraua am tai n taetaebuaka?

  • Akea

  • N tabetai

  • Ni katoatai

• N am iango, tera aroni kakawakin maroroakinan te taetae ae buakaka?

  • E uarereke kakawakina

  • E rangi ni kakawaki

Bukini kakawakina

Ko iangoa te taetaebuaka bwa te bwai ae ti riai ni katabei iai nanora? ‘Kaanga tiaki anne au iango,’ tao ko na bae n taekina anne. ‘A a bati riki kangaanga aika a riai n iangoaki katokaia n te aonnaba aei. Ao i rarikina, a bane ni kabongana te taetaebuaka aomata!’ E boni koaua anne?

Ma ko na bae ni mimi, bwa a mwaiti aika a rawa ni kabongana te taetae ae buakaka. Ao iai bukina ae riai irouia ngkai a aki kani karaoa anne, ae bukina ae a aki ataia ake tabemwaang. N te katoto:

• Te taetaebuaka, e aki tii nanonaki iai am taeka. E kaotii baike i nanom am taetaenikawai. Kabonganaakin taetae aika bubuaka, a a kaotaki iai bwa ko aki mutiakina aia namakin tabemwaang. Ko kan riki bwa te aeka n aomata anne?

  E taku te Baibara: “Ma baike a nako man te wi a bon nako man te nano.”​—Mataio 15:18.

  

• A kona n iangoiko tabemwaang bwa ko buakaka ngkana ko bwabwaina te taetaebuaka. E taekinaki aei n te boki ae Cuss Control: “E kona n noraki man arora n taetae, bwa antai raoraora aika ti na karekeia, e oti naba iai aroni karineakira irouia ara utu ao raora ni mwakuri, karikirakeara n ara tabo ni mwakuri, ao aron taraakira irouia aomata ake a aki kinaira.” E taekinaki naba iai aei: “Titirakiniko ngkana tao e kona n nakoraoi riki reitakim ma tabemwaang ngkana ko aki bwabwaina te tinaraa.”

  E taku te Baibara: “Kam na kaaki . . . te tinaraa.”​—I-Ebeto 4:31.

• Akea taraaraoim ngkana ko bwabwaina te taetaebuaka. E taku Dr Alex Packer n ana boki ae How Rude!: “E kabotu te ongongora nakoia aomata ake a aki toki n tinaraa.” E reitia n taku bwa te kibuntaeka ae e kaonaki n te taetaebuaka, e “aki reke iai nnen te taeka ae kawanawana te aba ke ae kaotiota te nanoanga. Ngkana ko kakamanenai taeka aika buakaka aika okioki, ko na aki riki bwa te aomata ae wanawana.”

  E taku te Baibara: “E na tai otinako te taeka ae buakaka mai wimi.”​—I-Ebeto 4:​29.

Te bwai ae ko kona ni karaoia

• Katea tiam. E aera bwa ko aki kataia ni katoka taekinan te taetaebuaka i nanon tabeua te wiki ke teuana te namwakaina? Ko kona n tautaua mwin rikirakem n te chart teuana ke n te karenta. Ma ngkana ko kani kananomwaakako bwa ko na aki taetaebuaka, tao ko na bae ni karaoi riki aanga tabeua. N te katoto:

• Rarawa nakoni kaakibotu ake a na karin n am iango taeka aika buakaka. E taku te Baibara: “A urui aroaro aika raraoi taian iraorao aika bubuaka.” (1 I-Korinto 15:33) “Taian iraorao” e aki nanonaki iai tii te iraorao ma aomata, ma a nanonaki naba iai waaki ni kaakibotu​—taamnei ake ko matakuakin, taian takaakaro n te keim ao kuuna ake ko ongongoraei. E taku Kenneth ae 17 ana ririki: “E bebete iriran te kuna ae ko tatangiria ao n aki tabe ma taeka n tinaraa ake iai​—ibukina bwa e tii kaunga katangitangina.”

• Kaotiko bwa ko a ikawai. A kabongana te taetaebuaka tabeman bwa a taku n aia iango bwa a taraa n ikawai iai. Boni kaitaraan anne te koaua. E taku te Baibara bwa aomata aika a ikawai bon naake “a kakabongana aia atatai ao a kataneiaaki iai bwa a na ataa ae eti ao ae kairua.” (Ebera 5:​14) A aki kauarerekei kakawakin kaetieti aika raraoi tii ibukini “kakukureiaia” tabemwaang.

Ni koauana, e tii kabarekaaki te iango (ao te ea) n te taetaebuaka, bwa a rin iai iango aika bubuaka. A a rangi ni mwaiti aekaki akanne n te aonnaba aei! “Tai kamwaitia riki,” e kauring te boki ae Cuss Control. “Karaoa tabem ni kauarerekea kabonganaan te taetaebuaka. Ko na namakina iai te kukurei ao a na kukurei naba iroum aomata tabemwaang.”