E Kataneiaai Iehova Mangke I Roro n Rikirake

Ma imwain ae I reitinako, N na karakina raoi rongorongou mai moana. I bungiaki n tain te Kauoua ni Buaka ae Katobibia te Aonnaba i Calgary, i Kanata. N raabanen 1940, ao e karebwerebwe n ara mataroa te bwaiania ae te roro n rikirake ae Donald Fraser ao e butimwaea te reirei n te Baibara tinau. E a rangi n tangira te koaua tinau, ma ibukin ana kangaanga n aorakina ae kakaiaki, e a aki kona n iriri n taromauri ke ni karaoa ae bati n te ekaretia. Ma e boni bwabetitoaki n 1950. E kananokawaki bwa e aki reke uoua te ririki imwina ao e a mate naba. Bon tiaki kaain te onimaki tamau n te tai anne, ma e kariaia taani Kakoaua bwa a na karaoa te taromauri n taunimate.

Tabebong imwin te taunimate, ao e a kaoai nakon te taromauri n te ekaretia temanna te tari te aine ae te kabiraki ae e a kara ae Alice. E kinaai bwa I a tia n irira te taromauri n te wikeen ma tinau ngke e marurung teutana ao e kona ni kaea. I tuatua taekau iroun tamau ngkana I kona n nako. E kariaia ao e baireia bwa e na airi ma ngai tii te taina bwa e na karabwaa te tari te mwaane are e karaoa te kabwarabwara n taunimatean tinau. N te tairiki anne ao e karaoaki te Kuura ni Kataneiai Ibukia Taan Uarongorongo ao te Botaki Ibukin te Uarongorongo. E rangi n nakoraoi kanoan te taromauri iroun tamau. E a tia n anaa ana kooti n te taetae i mataia aomata ao e rangi ni mimi ni baike e ongoraei n te taromauri. E motikia tamau bwa e na irira te taromauri anne ni katoa wiki. Teutana imwin teutana ao e a moana iriran taromauri riki ake tabeua.

N taai akanne, ao e na riai te mataniwi n te Kuura ni Kataneiai Ibukia Taan Uarongorongo ni moana te taromauri ni wetean araia taari mwaane ake a kaaina te kuura ao a na kaekaa ni kangai, “Aio ngai.” N te tairiki teuana ao I a tuatua bwa e na weteaki naba arau n te taromauri are imwina. E kamoamoaai te tari te mwaane anne ma e aki titiraki bwa I ota n ae nanonaki iai ke I aki.

Ni koauana, e tii kani weteaki arau, ma ngaia I aki ataia ae I a anga nanou bwa N karaoa te kabwarabwara n te kuura! N te wiki are imwina ao e a weteaki arau ao I kakatonga ni kaeka, “Aio ngai.” A kamoamoaai taari imwin te taromauri. Tabeua te wiki imwina ao I anganaki mwiokoau are I taekinna ni moan te kaongora aei.

E rangi n nako nanou! N taai akekei ao a kantaningaaki kaain te kuura bwa a na katauraoa aia kabwarabwara ae onoua nakoni wanua te miniti maanna. Akea te mwioko ae tii te wareware n te Baibara. E buokai tamau ni katauraoa au kabwarabwara ao e tuangai bwa N na kakamatea 20 te tai imwain taina. I anganaki imwina te reirei ni kairiri ae rangi ni kakawaki. Ni waakinakon te ririki, ao e a tia Iehova ni kabongana tamau, taari mwaane ao aine aika mwaatai, ao ai Ana botaki, ni kataneiaai iai.

E REITINAKO TE KATANEIAI

E kataneiaai Alice are I taekinna mai mwaina, ngke I moana au mwakuri ni minita. N taai akanne ao ti kaungaaki bwa ti na wareki kiibu aika tenua nakoni kaain te auti ao imwina ti anganna te boki. Ngkana ai au tai ni maroro n te auti, ao e kaota arana Alice, e moana te maroro, ao imwina e tuangai bwa N na wareka te moani kibu. Mai ikanne are I a reitaanako naba te maroro, I wareka te kauoua ao te katenua ni kibu ao n anga te boki. Imwina riki ao I a bwaati arou ni moana te maroro. Imwini bwabetitoan tamau n raabanen 1954, ao e a reitaanako kataneiaakiu n te mwakuri n uarongorongo. Ngkai te karo ngaia ae akea buuna, e kabanea ana konaa ni kaikawaai i nanon te koaua. A rangi ni kakawaki irouna bobotaki n taromauri ao te uarongorongo. I a kakaman ataia ae ti na kaakaei taromauri ao te uarongorongo n tain te wikeen.

E bon tau wanawanau n te reirei, ma iai tabeua baike I kataneiaaki iai i nanon 12 au ririki n reirei, aika I buokaki iai i nanoni maiuu. N te katoto, I a bwaati n ikotii waare aika mwaiti. I reiakina naba te kuramwa n te taetae n Ingiriti. Au kooti aika uarereke ake I anai i aon te taetae n Ingiriti ao aron te koroboki, I rangi ni buokaki iai ni mwiokoau ngkai ae te mwakuri ma te Koraki Aika Tabe ma Rongorongo.

I aki toki n titirakinaki bwa e aera ngkai I taatangira te katangitang. A taatangira te katangitang tamau ao tinau. Ngke itiua au ririki ao I reireinai te aokan i nanon tabeua te tai, ma e aki rangi n anaaki nanon au tia reirei n au konabwai. Ngaia are e tuanga tamau bwa N na katoka au reirei iai. I kona n ota bwa bukin tera ngke e iangoa anne bwa ni koauana, akea nanou iai n te tai anne.

Imwin tabeua te namwakaina, ao e a manga karekea tamau au tia reirei riki temanna. N te tai aei I a reireinai te aokan ao te anene ao I a rangi ni bwakuaku. I bwanaaraoi ngke I uarereke ao I momoanna n tabetai n taiani kaboo. Tiau bwa e na reke au beeba n te katangitang are N na kona iai n riki bwa te tia reirei n te katangitang ao ni boutokaai n au mwakuri ni minita ni kabwanina au tai. Ma ngke e a kaan reke au beeba, ao I a ataia ae N na riai ni kabanea te tai ae bati ibukin reiakinan te katangitang ao te kamatebwai imwain te ukeuke. Ngaia are I a katoka au reirei ao I a beku bwa te bwaiania ae katoatai. E riki anne n te ririki 1963.

E KAREKEA TE KIMWAREIREI TE BWAIANIA

Imwin au bwaiania i nanon teuana te ririki ao I a mwiokoaki bwa te bwaiania ae okoro i Kapuskasing, i Ontario. E rangi n ikawai riki nakoiu toau ni bwaiania ae Daniel Skinner. A bati baike e reireinai ibukin aroni bairean raoi te ekaretia. I mwiokoaki bwa N na kaaina te Komete Ibukin te Mwakuri n te Ekaretia ngke 20 au ririki ngaia are a boni bati baike I riai n reiakin. I rangi ni kukurei ngkai e a manga moani kaungaaki riki n ana botaki Iehova ngkai, kataneiaakia taari mwaane aika rooro n rikirake. Ngkana a mwakuri korakora taari mwaane aikai, a kona n rangi ni manena iroun Iehova ngkai a rangi n ataei!

E kangaanga n tabetai te maeka i Kapuskasing. N tain te kamwaitoro ao e kona n roko te kamwaitoro n 44 te degree i aan 0 te Celsius (-47°F) ke n tabetai e kona ni kerikaaki teutana nakon 33 te degree i aan 0 te Celsius (-27°F). N angiin te tai ao ti ririanna ngai ma Dan. Ma teuana mai buakoni baika kakimwareirei ni mwiokoara aei, boni kaitiboora ma te tari te aine ae Linda Cole, are e riki imwina bwa Linda Splane.

Bon te tia uarongorongo ae ingainga Linda ao a bati ana aomata ake e okiokiriia. E tituaraoi, e atataiaomata, ao e bobo i buako. Bon te tari te aine ae kakaonimaki tinana ae Goldie. N te moantai ao e kaitaraa te koaua taman neiei ae Allen. Ma n aki ongea ana kakaaitara Allen, e katoatai Goldie ni kakaira Linda ma mwaanena aika John ao Gordon nakon te Tabo n Taromauri ao e kataneiaia n te mwakuri n uarongorongo. Iai taai ake a a tia ni bwaiania iai Goldie, Linda, John, ao Gordon. Iraua te ririki imwina ao e a butimwaea te koaua Allen ao e rangi ni mwakuri korakora n te ekaretia.

In 1965, ao I a kaoaki bwa N na kaea te kooti ae teuana te namwakaina maanna n te Kuura ni Minita Ibukin te Tautaeka n Uea n te Betaera i Kanata ibukini karekean riki te kataneiai. I tuangaki n te reirei anne bwa N na kanoaa te booma ibukini kaean te Kireata. I aki iaiangoa te mwakuri ni mitinare bwa I iangoia ae I tuai n tau nako iai, ma I boni kanoaa te booma. I a riki bwa kaain te ka-42 ni kuura. Ti aki toki n anganganaki te ribooti ae mwin ara kekeiaki irouia taan reirei n te Kireata. I kaungaaki n au moan ribooti bwa N na reiakini bwaai ni kabane ibukin ana botaki Iehova n au tai n reirei. E rangi n raoiroi te reirei ni kairiri anne nakoiu bwa ai tibwa 21 au ririki.

Teuana mai buakoni kooti ake a karaoaki n te Kireata bon te kaetieti ibukin arora ma bwaai ni kanakorongorongo: taabo ni kanakobwanaa, taani kanakorongorongo n te terewitin, ao nuutibeeba. I rangi n unga iai. I aki ataia ae e na rangi n ibuobuoki te kooti anne nakon taai aika a na roko, n aron ae N na kabwarabwaraa imwina.

I A NAKO SENEGAL

Tabebong imwin te angabeeba ao ngai ma toau ni mitinare ae Michael Höhle, ti a nako nakon ara tabo are ti mwiokoaki nako iai i Senegal, i Aberika. Tao 100 mwaitiia taan uarongorongo n te aba n te tai anne.

Imwin tikuu ni mwiokoau anne i nanon tabeua te namwakaina, ao I a kaoaki bwa N na mwakuri n te aobiti n tararua tebongina n te wiki. Buburan te aobiti n tararua bon tii teuana te ruu n te auti ni mitinare. E ngae ngke e rangi n uarereke te aobiti ma e aki toki ni kakauringai te mataniwi n te aobiti n tararua ae Emmanuel Paterakis, ae e tei te aobiti n tararua ibukin ana botaki Iehova n te aba anne. N te tai teuana ao e a baireia Brother Paterakis bwa ti riai ni korea te reta ni kaungaunga nakoia mitinare. N taai akanne, ao e kangaanga ao ni bobuaka aroni karaoani katoton taian reta, ngaia are a koreaki reeta akanne teuana imwin teuana iroun temanna n te bwai n taibi. E rangi ni kakua karaoana, moarara riki ngkai e bon aki naba kariaiakaki buren te taeka ae tii teuana!

Ngke I a katauraoai n okira au auti ni mitinare n te bwakanako n tai n te tairiki anne, ao e a anganai naba te reta Brother Paterakis. E taku, “David, aei ana reta te Totaieti nakoim.” Ngke I a kaukia imwina ao I a noria ae bon teuana mai buakon reeta ake I taibini! E reke reireiau n anne bwa I riai ni karinea ana botaki Iehova n aki ongeia bwa buburara ke uarerekera te aobiti n tararua.

A riki bwa raoraou taan uarongorongo aika bati n te ekaretia ao I kakabanea au tai ma ngaiia ni kakatoaa tairikin te Kaonobong. A rangi ni kakukurei taai akanne! Ti teimatoa naba ngkai n rereitaki ma ngaiia. Ao e rereke au tai ni kamanena bwaatiu n taetae ni Buranti ngkana ti kawari aobiti n tararua ni katobibia te aonnaba.

N 1968 ao I a kabae ma Linda. I nanon iraua te namwakaina imwina ao I kataia ni kakaaea au mwakuri ae itera n tai bwa ti aonga ni kona ni bwaiania ngai ma Linda i Senegal, ma a kakateirakeaki riki naake boni kaain te aba nakoia ianena irouia taani kammwakuri. Imwin okiu nako Kanata ao ti a mare ao ti a mwiokoaki bwa bwaiania aika okoro i Edmundston, i New Brunswick, ae te kaawa ae uarereke n aonon Quebec.

TI BWAIANIA I NEW BRUNSWICK AO QUEBEC

Bon akea taan uarongorongo n te kaawa anne ao tii tabeman aika reirei n te Baibara. A kairaki maiuia angiina aomata iroun te Aro ni Katorika. E kuri katoa auti ae teke iai te kanikina ae Ti Aki Butimwaeiia Ana Tia Kakoaua Iehova. N te tai anne ao ti aki rangi n raraoma ni kanikina akanne ngaia are ti bon nako naba ni kawari e ngae ngkana iai te kanikina anne ke akea. Ni katoa wiki, ao a kakarina te kauring n te nuutibeeba te botaki ni Katorika ae kangai: “Ti a kakaaeia taan tabunea aika Ana Tia Kakoaua Iehova ao ni kanakoia.” Tii aman taani Kakoaua n te kaawa bwa Victor ao Velda Norberg ao Linda ao ngai, ngaia are ti ataia ae bon taekara!

I aki kona ni mwaninga moani kawarakira iroun te mataniwi n te aono. E taku nakoira imwin tikuna i rarikira teuana te wiki, “Tao te bwai ae kam kona ni karaoia ngkai kam tiku ikai, boni buokaia aomata bwa e na bitaki aia iango ibukia Ana Tia Kakoaua Iehova.” E riki bwa tiara anne man te tai anne ao e bon nakoraoi! Teutana imwin teutana, ao a a moanna aomata n nora kaokoroia Ana Tia Kakoaua Iehova aika nanorinano, ma taani kairiri n te Aro ni Katorika aika kainikatonga. Iai ngkai te ekaretia ae uarereke n te kaawa anne.

Imwin ara beku n te tabo ae tionako anne i nanon teuana te ririki, ao ti a kaoaki bwa ti na buoka te ekaretia ae bubura n te Kaawa ae Quebec. Ti kabanea onoua namwakaina ikanne n tiku i rarikia taari mwaane ao aine aika akoakoiia iruwa imwaini kaoakira nakon te mwakuri ni mwamwananga.

Ti beku n te mwakuri ni mwamwananga n aonon Quebec i nanon 14 te ririki. A rangi ni kakukurei taai akanne! E rangi n raoiroi te mwakuri n uarongorongo i Quebec, ao ti aki toki n nonoriia kaain te utu teuana ma teuana n ekaretia ake ti kakawari aika ririkirake nakon te bwabetito!

TI URINGIA NAAKE A MWAKURI KORAKORA

E nang kai reke tangirakia taari ake kaaini Kanata aika a kabongana te taetae ni Buranti. A bwabwaina te koaua, a kukukurei ao a ingainga. Ma e aki bebete n taai nako irouia butimwaean te koaua, ao e kona ni korakora te kakaaitara mairouia aia utu. Iai tabeman rooro n rikirake aika a tuangaki irouia aia karo aika tiaki kaain te onimaki aei, “Katoka am reirei ma Ana Tia Kakoaua Iehova ke kitana te auti!” A teimatoa ni kakaonimaki ni koaua nakon Iehova n aki ongea te kakaaitara. E rangi ni kakatonga Iehova irouia!

I kan taetae naba ibukia naake a beku bwa bwaiania aika katoatai ao bwaiania aika okoro ake a beku i Quebec n ririki akanne. Angiina mai i buakoia a roko man iterani Kanata ake tabeua. Irarikini kataneiaakia n te taetae ni Buranti, a riai naba n reireinia aia katei ao aia iango kaain te aba, are angiina a bon nako man te Aro ni Katorika.

N angiin te tai ao a kanakoaki bwaiania aika okoro nakon taabo aika tionako ae akea taan uarongorongo iai. Ibukin aia kairiribai kaain te aba, ao e a kangaanga kakaaean te auti ni maeka ao riki karekean te mwakuri ae itera n tai. Iai tabeman taanga ake a maeka ma aman, onoman, ke waniman taani Kakoaua bwa a aonga n tibwatibwaa aia kabanemwane ibukini boon aia auti. A a bon aki kona ni maeka n tii ngaiia. A mwakuri korakora bwaiania aika kakaonimaki aikai. Ngkana a waakina aia reirei n te Baibara ma temanna, a kabanea raoi aia iango nako iai. Kioina ngkai e a mwaiti taan uarongorongo i Quebec, a mwaiti mai buakoia bwaiania akanne ake a a tia ni kanakoaki nakon taabo aika a kainnanoa riki te ibuobuoki.

Ngkana ti kawari ekaretia n tain te mwakuri ni mwamwananga n te aono, ti kataia ni mwamwakuri ma ataei ake tebwi tabun aia ririki ni katoa moaningabongin te Kaonobong. Karaoan aei e buokira n nora aia kangaanga ae a aitara ma ngaia. Tabeman ake ti mwamwakuri ma ngaiia ngkoa a a beku ngkai bwa mitinare n aaba tabeua ke ni karaoi mwiokoaia riki tabeua.

N taai akekei, tabeua ekaretia a aki kona ni kabooa mwin ara kabanemwane ngaia are n tabetai ao e a boni babane raoi ara mwane ni banen te namwakaina. N taai akanne ti a riai n onimakina raoi Iehova, ngkai bon tii ngaia ae atai kainnanora. E bon aki mwaninga taekara. Ibukin anne e a bon rereke naba mwanangara nakon ekaretia ake tabeua.

REIREIAU MAIROUIA TAARI MWAANE AIKA KAKAONIMAKI

I taekinna mai mwaina ae I rangi ni buokaki n au kooti n te Kireata i aon arora n reitaki ma taabo ni kanakorongorongo. N taai akanne i Quebec ao a bati taai ake ti uarongorongo iai n te rerio, n te terewitin, ao n te nuutibeeba. I mwiokoaki bwa N na mwamwakuri ma Léonce Crépeault, ae te mataniwi naba ae mwamwananga ae bwaati arona n reitaki ma taabo ni kanakorongorongo. Ngkana ti kawara te aomata ae bubura nakoana n te tabo ni kanakorongorongo, e aki kataia ni kaota mwaataina ma e na bae n taekina aei: “Ngai ma teuaei bon tii minita ngaira. E karako ara atatai i aon aron te taetae n te terewitin ao te rerio. Ma ti mwiokoaki bwa ti na kaongoia aomata taekan te bwabwaro ae bubura ae a na karaoia Ana Tia Kakoaua Iehova. Ti rangi ni kukurei ni butimwaea am ibuobuoki.” Ibukin nanorinanon teuaei, a bati taabo ni kanakorongorongo ake a kukurei ni buokira.

Imwina riki ao I a manga mwiokoaki man te Aobiti n Tararua bwa N na mwakuri ma Brother Glen How, temanna mai buakoia ara rooia, bwa ti na kakaraoi keiti aika kangaanga aika kona n taekini taani kanakorongorongo. I buokaki n au kataneiai n te Kireata ao mwaataiu are e reke mairoun Léonce. I rangi ni kakabwaiaaki ngke I mwakuri ma Brother How. E aki mamaaku n tei ibukin ana botaki Iehova n te boowi ao ae kakawaki riki bon ana aomata te Atua ngaia. E rangi n tangira Iehova.

N 1985 ao ti a kamwaingaki bwa ti na beku n te aono ae uakaan ma ana auti tamau i maeaoni Kanata ike ti a kona iai ni buokia. E motirawa tenua te namwakaina imwina. Ti reitaanako ara mwakuri ni mwamwananga i maeaoni Kanata ni karokoa 1989 ao ti mimi ngke e a roko naba kaoakira bwa ti nang kaaina te utu ni Betaera n te United States. Are nanona ti nang kitana te mwakuri ni mwamwananga imwin 19 te ririki. I nanon ririki akanne, ao ai irabubua auti ake ti a tia ni maeka iai ao iraua te nga ara tai n amwarake ma taari mwaane ao aine aika akoakoiia iruwa. Ti rangi ni kakaitau nakoia naake a butimwaeira nakoni mwengaia ao ni kaamwarakeira!

TI MWAING NAKON TE UNITED STATES

Ngke ti roko i Brooklyn, ao I a kammwakuraki n te Aobiti Ibukin te Mwakuri. I teimatoa ni kakaitau n te kataneiai are I karekea ikanne. Teuana mai buakon reireiau ae I karekea boni karekean raoi bwaninin te rongorongo ao n aki kakatautau. Imwina n 1998, I a manga mwakuri ma te Koraki Aika Tabe ma Rongorongo ike I a reiakinaki iai aron te koroboki n uaa ngkai. I nanon tabeua te ririki ao I kakabwaiaaki ngke I bubuoka Brother John Barr, ae te tia babaire irouia te Koraki Aika Tabe ma Rongorongo. I rangi ni kakaitau ni kataneiaakiu irouna ao ngke I kakabanea au tai ma ngaia. E maiuakina te aroaro ni Kristian.

I rangi ni kukurei ni kaai ni mwakuri ma taari mwaane ao aine aika nanorinano Aika Tabe ma Rongorongo. A aki toki n tataroakina buokaia ni mwiokoaia ao a ataia raoi ae baika a kakororaoi a reke man ana ibuobuoki taamnein Iehova ao tiaki man aia konabwai.

I rangi ni kukurei naba ma Linda ni kawariia tarira aika kakaonimaki n aaba aika 110. Ti nora raoi aia tangira mitinare, kaain te Komete n te Aobiti n Tararua ao taari riki tabeman aika beku ni kabwanina aia tai. Bon te kakabwaia ngkai ti kona naba n nori ingaingaia ao kakaonimakia taari ake kaain te aba, aika a moanibwaia te Tautaeka n Uea n aki ongea te buaka, kerikaakini kaubwain te aba, ao te bwainikirinaki. E bon rangi n tangiriia Iehova!

I nanon ririki aika bati ao e rangi n ibuobuoki Linda nakoiu ngkai I kataia ni kakororaoi mwiokoau. E atataiaomata ao e aki toki ni kakaaei aanga ni buokiia iai tabemwaang. E rangi ni bwaati naba ni moana te maroro. E nakoraoi aron ana maroro n anai nanoia aomata nakon te koaua, n ikotaki naba ma tabeman ake a katoka aia beku. Bon te bwaintangira Linda mairoun Iehova! Ngkai ti a rikirake ni kara, ao ti rangi ni kakaitau ngkai a kona ni buokira taari mwaane ao aine aika ataei, n ara tai ni mwamwananga ao ni kainnanora riki tabeua.​—Mareko 10:​29, 30.

I kakaitau ngkana I iaiangoa kanoani wanibwi te ririki n nako. I boraoi n iango ma te tia areru are korea aei: “Te Atua, ko reireinai mangke te roro n rikirake ngai, ao I teimatoa n tataekin am mwakuri aika kamimi ni karokoa ngkai.” (TaiAre. 71:17) I kani kateimatoa karaoan anne ngkai I maiu.