KAONGORA IBUKIN TE REIREI 37
“Tai Kamotirawaa Baim ni Karokoa ae Bong”
“Uniki am koraa n te ingabong ao tai kamotirawaa baim ni karokoa ae bong.”—TEMIN. 11:6.
ANENE 68 Unikani Koraan te Tautaeka n Uea
KANOANAa
1-2. E kangaa n irekereke Te Minita 11:6 ma tataekinan te rongorongo ae raoiroi ae taekan te Tautaeka n Uea?
N AABA tabeua, a rangi ni kukurei aomata ni butimwaea te rongorongo ae raoiroi. Bon te bwai ae a ingainga ni kani karekea! Ma n aaba ake tabeua, a aki kan ongora aomata taekan te Atua ke te Baibara. Tera aroia kaain am tabo? N aki ongeia bwa tera, ma e kantaningaira Iehova bwa ti na teimatoa n uarongorongo ni karokoa are e a boni katoka te mwakuri.
2 E na bon roko n tokina te mwakuri n uarongorongo n te tai are e baireia Iehova, ao imwina “e a roko naba te toki.” (Mat. 24:14, 36) Ma imwain rokon te tai anne, ti na kangaa n ongeaba n taeka aikai: “Tai kamotirawaa baim”?b—Wareka Te Minita 11:6.
3. Tera ae ti na rinanona n te kaongora aei?
3 E kaotaki n te kaongora are mai mwaina baika aua aika ti riai ni karaoi bwa ti aonga ni mwaatai n ara beku ae ‘taan akawa aika konara aomata.’ (Mat. 4:19) E na maroroakinaki n te kaongora aei aanga aika tenua ake a kona ni buokira ni kamatoai nanora bwa ti na uarongorongo n aki ongei kangaanga. Ti na noria bwa e aera ngkai e kakawaki bwa (1) ti na kaatuua ara iango n te mwakuri n uarongorongo, (2) ti na bwaina te taotaonakinnano, ao (3) ti na kateimatoa korakoran ara onimaki.
KAATUUA AM IANGO
4. E aera bwa ti riai ni kaatuua ara iango n te mwakuri are e anganira Iehova?
4 E a kaman taekin Iesu baika a na riki aika a na kanikinaeaki iai kabaneani boong. A kona naba baikai ni katikiianako taan rimwina mani kakororaoan aia mwakuri n uarongorongo. E kaungaia taan rimwina bwa a na “teimatoa n tantani.” (Mat. 24:42) N ana bong Noa, a bati baike a katabetabeaki iai aomata n te aro are a aikoa butimwaea te kauring are e tataekinna. Ti kona naba ni katikakinako ni baikanne ni boong aikai. (Mat. 24:37-39; 2Bet. 2:5) Anne bukina ngkai ti kani kaatuua ara iango n te mwakuri are e anganira Iehova bwa ti na karaoia.
5. E kangaa Mwakuri 1:6-8 ni kabwarabwaraa raababanakon te mwakuri n uarongorongo?
5 Ni boong aikai, ti bon riai ni kaatuua ara iango i aon tataekinan te Tautaeka n Uea. E a kaman taekinna Iesu bwa e na raababanako te mwakuri aei ao n reitinako karaoana imwini matena. (Ioa. 14:12) Imwini maten Iesu ao tabeman taan rimwina a a manga okira aia akawa. Ma imwini kautakina, e a karaoa te kakai ni karekei iika aika bati bwa konaia taan rimwina tabeman. E kamanena te tai anne Iesu ni katuruturua nakoia ae e kakawaki riki mwiokoaia ae taan akawa aika konaia aomata, nakoni mwakuri nako. (Ioa. 21:15-17) Imwain rierakena nako karawa, e tuangia taan rimwina bwa te mwakuri n uarongorongo are e moana karaoana, e na boni karaoaki n taabo aika raroanako ao tiaki tii i aon Iteraera. (Wareka Mwakuri 1:6-8.) N ririki ake imwina ao Iesu e angan te abotoro Ioane te miitara teuana ae kaotaki iai te bwai ae e na riki n “ana bong te Uea.”c E nora naba Ioane te bwai ae kamimi aei: I aan aia kairiri anera, e a tataekinaki “te rongorongo ae raoiroi ae teimatoa n aki totoki,” nakoia “natannaomata nako ao baronga ao taian taetae ao botannaomata.” (TeKao. 1:10; 14:6) E teretere n anne bwa e boni kantaningaira Iehova ni boong aikai bwa ti na uataboa te mwakuri n uarongorongo ae bubura aei, ni karokoa tian te mwakuri.
6. Ti na kangaa ni kona ni kaatuua ara iango n te mwakuri n uarongorongo?
6 Ti kona ni kaatuua ara iango n te mwakuri n uarongorongo ngkana ti iaiangoi baika bati ake e karaoi Iehova ibukini buokara. N te katoto, e katauraoa te amwarake n taamnei ae bati rinanoni baika boreetiaki ao ake a katokaaki n te intanete, bwanaa ao taamnei aika raweaki, ao Ana Kanakobwanaa JW. Iangoa aei: A tauraoi kaongora n ara atureti n te intanete n taetae aika raka i aon 1,000! (Mat. 24:45-47) E a korakora te kakaokoroaki n te aonnaba ibukin te waaki n tautaeka, te Aro, ao kaubwaia aomata. Ma e raka i aoni wanua te mirion mwaitiia ana toro te Atua aika katiteuanaaki ni koaua n aia botaki n itaritari ae katobibia te aonnaba. N te katoto, n te Kanimabong, Eberi 19, 2019, a katiteuanaaki taani Kakoaua ni kabutaa te aonnaba ni mataku n te taamnei ae maroroakinaki iai te kibu ibukin te bong anne. N te tairiki anne, a ikotaki aomata aika 20,919,041 ni karaoa te Kauring ibukini maten Iesu. Ti kaungaaki bwa ti na kaatuua ara iango n ara mwakuri n tataekina te Tautaeka n Uea, man iaiangoan ae ti kakabwaiaaki ngkai ti kona n nori baika kamimi aika riki aikai, ao ngkai ti kona n ibuobuoki iai.
E rawa ni katikakinako Iesu man ana mwakuri ae kaotiotan te koaua (Nora barakirabe 7)
7. E kangaa ana katoto Iesu ni buokira bwa ti na kaatuui ara iango?
7 Te anga riki teuana ae ti kona iai ni kaatuui ara iango n te uarongorongo, boni man arora ni kakairi n ana katoto Iesu. E aki kariaia te bwai teuana bwa e na katikakinako iai mani kaotiotan te koaua. (Ioa. 18:37) E aki anaaki nanona ngke e anganna Tatan “tautaeka n uea nako n te aonnaba ma tamaroaia”, ao ngke a kani kaueaa aomata. (Mat. 4:8, 9; Ioa. 6:15) E aki mataaiakina naba te kaubwai ke ni maaka te kakaaitara ae korakora. (Ruka 9:58; Ioa. 8:59) Ngkana e kataaki ara onimaki, ti kona n teimatoa ni kaatuua ara iango ngkana ti ururinga ana reirei ni kairiri te abotoro Bauro. E kaumakiia Kristian bwa a na kakairi n ana katoto Iesu bwa a aonga “n aki kua ao a na aki bwara [nanoia]”!—Ebera 12:3.
BWAINA TE TAOTAONAKINNANO
8. Tera te taotaonakinnano, ao e aera bwa e a kainnanoaki riki ngkai?
8 Te taotaonakinnano bon te konabwai n tataninga ma te rau imwain rikin te bitaki. N aki ongeia bwa ti kariariaa tokin te waaki ae buakaka, ke reken te bwai ae ti tangiria ae ti a maan n tataningaia, ma ti boni kainnnanoa te taotaonakinnano. E kariariaa tokin te iowawa i Iuta te burabeti are Abakuka. (Aba. 1:2) A kantaningaia taan rimwin Iesu bwa e na “rina ni kaoti” te Tautaeka n Uea ao ni kamaiuia mai aan Rom. (Ruka 19:11) Ti kariariaa te bong are e nang kamauna iai te buakaka Ana Tautaeka n Uea te Atua, ao ni karokoa te waaki ae boou i aon te aba ae mena iai te raoiroi. (2Bet. 3:13) Ma ti riai n taotaona nanora ao n tataningaa te tai ae e namatia Iehova. Iangoi aanga tabeua ake e reireinira iai Iehova te taotaonakinnano.
9. Taekini katoto aika kaota raoi ana taotaonakinnano Iehova.
9 E katea te katoto ae kororaoi Iehova ni kaineti ma te taotaonakinnano. E angan Noa ana tai ae tau ibukini katean te aake ao kakororaoan tabena ae “te tia uarongorongoa taekan te raoiroi.” (2Bet. 2:5; 1Bet. 3:20) E kakauongo Iehova ngke e okioki Aberaam n titirakinna ibukin ana babaire are e na kamaunaia kaaini kaawa aika buakaka ake Totom ma Komora. (KBwaai 18:20-33) I nanon ririki aika bati, e kaotiota Iehova te taotaonakinnano ae rianako nakon te natannaomata ae Iteraera ae aki kakaonimaki. (Neem. 9:30, 31) Ti nora koauan ana taotaonakinnano Iehova ni boong aikai, ngkai e angania aomata nako aia tai “bwa a na rairi nanoia.” (2Bet. 3:9; Ioa. 6:44; 1Tim. 2:3, 4) Ti kaungaaki n ana katoto Iehova bwa ti riai n taotaon nanora ngkai ti teimatoa n uarongorongo ao n angareirei. E reireinira naba te taotaonakinnano n te kaikonaki teuana ae koreaki n ana Taeka.
N aron te tia ununiki ae mwakuri korakora ma e taotaona nanona, ti kantaningai naba uaan ara kakorakora (Nori barakirabe 10-11)
10. Ni kaineti ma Iakobo 5:7, 8, tera reireiara man ana katoto te tia ununiki?
10 Wareka Iakobo 5:7, 8. E reke reireiara ibukin te taotaonakinnano man ana katoto te tia ununiki ae uniki ana koraa. Bon iai aroka tabeua aika waekoa n rikirake. Ma angiin aroka, moarara riki ake iai uaaia, a kainnanoa te tai ae maan ao a a tibwa uaa. A rikirake aroka i Iteraera tao i nanon onoua te namwakaina. E uniki ana koraa te tia ununiki imwin te moani karau n tain te aamwaitoro, ao e taia uaana imwini bwakan te karau are imwina riki n tain te aabue. (Mareko 4:28) Ti bia wanawana ni kakairi n ana taotaonakinnano te tia ununiki. Ma e boni kona ni kangaanga anne.
11. Ti na kangaa ni buokaki n ara mwakuri ni minita mani bwainan te taotaonakinnano?
11 N angiin te tai ao aomata aika aki kororaoi a tangiria bwa a na waekoa n nori mwin aia mwakuri. Ma ngkana ti tangira ara onnaroka bwa e na karikiuaa, ti riai ni katoatai n tabeakinna, ni keniken ao n ununiki iai, ao ni kaitiakia ma n tetebokia. E kainnanoaki naba te taningamarau n te mwakuri ni karekeia taan rimwini Kristo. E kainnanoa te tai ae maan koutakin te kairiribai ao te inanonano mai nanoia naake ti reirei ma ngaiia. Ngkana ti taotaona nanora, ti na buokaki iai bwa e na aki bwara nanora ngkana ti kaaitara ma kangaanga. Ngkana a kukurei n ongora iroura tabeman, ti bon riai naba ni bwaina te taotaonakinnano. Ti aki kona ni kairoroa te aomata ae ti reirei ma ngaia n te Baibara bwa e na rikirake n te onimaki. N tabetai, a iremwe naba taan rimwin Iesu n ota n te baere e reireinia iai. (Ioa. 14:9) Ti bia ururingnga are ti ununiki ao ti teboteboki, ma bon te Atua ae karikirakei.—1Kor. 3:6.
12. Ti na kangaa ni kaota te taotaonakinnano ngkana ti uarongorongo nakoia ara koraki aika tiaki kaain te onimaki?
12 Te itera riki teuana ae kona ni kangaanga iai iroura bwainan te taotaonakinnano, bon te uarongorongo nakoia ara koraki aika tiaki kaain te onimaki. Ti kona ni buokaki n te boto n reirei n Te Minita 3:1, 7, ae kangai: “Iai . . . te tai ni kainabwabu ao te tai n taetae.” Ti kona n uarongorongo man aroarora aika raraoi e ngae ngke ti aki taetae, ma ti boni kamatairikira naba nakon taai aika angaraoi ake ti kona iai n tataekina te koaua nakoia. (1Bet. 3:1, 2) Ti taotaona nanora nakoia aomata nako n ikotaki ma kaain ara utu, ngkana ti uarongorongo ao n angareirei nakoia ma te ingaingannano.
13-14. Baikara katoto tabeua ibukin te taotaonakinnano aika ti kona ni kakairi iai?
13 Ti kona ni karekea reireiara ibukin te taotaonakinnano man aia katoto naake a kakaonimaki ake a karakinaki n te Baibara, ao aika ni boong aikai naba. E kariariaa Abakuka tokin te buakaka, ma e kaota te taotaonakinnano ngke e taku: “N na teimatoa n tei n au tabo n tantani.” (Aba. 2:1) E kaota nanona te abotoro Bauro bwa e kani “katiaa” ana mwakuri ni minita. Ma e ngae n anne, e teimatoa ni “kakororaoa kaotiotan te rongorongoro ae raoiroi.”—Mwa. 20:24.
14 Iangoa aia katoto te taanga teuana are a angabeeba man te Kireata ao a mwiokoaki nakon te aba ae a karako iai taani Kakoaua, ao angiia kaain te aba bon tiaki Kristian. A rangi ni karako aomata aika kan reirei n te Baibara. Ni kaitaraan anne ao raoia n reirei n te Kireata ake a beku n aaba tabeua, a kakarakinia aomata aika bati ake a reirei n te Baibara ma ngaiia ao a rikirake. A taotaon nanoia te taanga aei ao a teimatoa n uarongorongo e ngae ngke a karako aika kan ongora n aia aono. Imwin aia uarongorongo i nanoni wanua te ririki n te aono ae taraa n aki karikiuaa, a a kimwareirei n nora aia reirei n te Baibara temanna bwa e a bwabetitoaki. Tera te bwai ae e titeboo iai te katoto aei ma taai ake rimoa? A aki bwara nanoia te koraki aika kakaonimaki aikai ao a aki naba kamotirawai baia, ao e bon angania kaniwangaia Iehova ibukin aia taotaonakinnano. Ti bia “riki bwa taani kakairi irouia te koraki ake a reke tibwangaia n taiani berita, ibukin aia onimaki ao aia taotaonakinnano.”—Ebera 6:10-12.
KATEIMATOA KORAKORAN AM ONIMAKI
15. Tera te anga teuana ae kona iai te onimaki ni kamatoaa nanora bwa ti na uarongorongo?
15 Ti onimakina te rongorongo ae ti tataekinna, ngaia are ti ingainga n tibwaia nakoia aomata aika bati. Ti onimakini berita ake n Ana Taeka te Atua. (TaiAre. 119:42; Ita. 40:8) Ti a tia n nori kakoroani bukin taetae ni burabeti man te Baibara n ara bong aikai. Ti a tia naba n noriia aomata aika bitii maiuia nakon ae tamaroa riki, man te tai are a maiuakin iai ana reirei ni kairiri te Baibara. Mani bwaai ni kakoaua aikai, ti a kakoauaa riki iai ae a bon riai aomata nako n ongora te rongorongo ae raoiroi ae taekan te Tautaeka n Uea.
16. Ni kaineti ma Taian Areru 46:1-3, e kangaa onimakinan Iehova ao Iesu ni kamatoaa nanora bwa ti na uarongorongo?
16 Ti onimakina naba Iehova are Nibwan ara rongorongo ae ti tataekinna, ao ti onimakina Iesu are e kaueaa n te Tautaeka n Uea. (Ioa. 14:1) N aki ongei baike ti kaaitarai, ma e na bon teimatoa n riki Iehova bwa ara tabo ni kamanomano ao korakorara. (Wareka Taian Areru 46:1-3.) Irarikin anne, ti kakoauaa ae e boni kaira te mwakuri n uarongorongo Iesu mai karawa, rinanoni mwaakana ao nakoana ni kairiri are e anganna Iehova.—Mat. 28:18-20.
17. Taekina te katoto ae oti iai bwa ti riai n teimatoa n uarongorongo.
17 Ti buokaki n te onimaki bwa ti na kakoauaa riki ae e na boni kakabwaiai ara kakorakora Iehova, n aanga aika ti aki kantaningai. (TeMin. 11:6) N te katoto, nga ma nga aomata aika nakonako rirarikin ara taibora ma ara kaa ni boki ni katoabong. Ma e uaana te anga n uarongorongo aei? Eng! E taekinaki n Ara Mwakuri ni Minita ae bwain Nobembwa 2014, taekan temanna ataein te kuura ae rietata ae e kani korea rongorongoia Ana Tia Kakoaua Iehova. E aki reke iroun te ataeinnaine aei te Tabo n Taromauri, ma e reke irouna te taibora ni boki n aia tabo n reirei, ao e reke naba te baere e kainnanoia ibukini korean ana rongorongo. Imwina riki, e a riki neiei bwa te tia Kakoaua ae e a tia ni bwabetitoaki ao e a beku ngkai bwa te bwaiania ae katoatai. Ti kaungaaki n rongorongo akanne bwa ti na teimatoa n uarongorongo, bwa e oti raoi iai ae bon iai naba aomata aika kan ongora taekan te Tautaeka n Uea.
KAMATOAA NANOM BWA KO NA AKI KAMOTIRAWAA BAIM
18. Ti kangaa ni kakoauaa bwa e na bon tia te mwakuri n tataekina te Tautaeka n Uea n aron ae tangiria Iehova?
18 Ti kona ni kakoauaa bwa e na bon toki n taina ae riai te mwakuri n tataekina te Tautaeka n Uea. Iangoa te baere riki n ana bong Noa. E kaotia raoi Iehova bwa boni ngaia te tia Taua Mwin te Tai ae kororaoi. E a kamani bairea te tai are e na roko iai te ieka, tao 120 te ririki imwain anne. Imwin ririki aika bati ao Iehova e a mwiokoa Noa bwa e na kabaa te aake. Tao i nanon 40 ke 50 te ririki imwain rokon te Ieka ao e teimatoa ni mwakuri korakora Noa. E ngae ngke a aki kan ongora aomata, ma e teimatoa n tataekina te rongorongo ni kauringia aomata, ni karokoa te tai are e a tuangnga iai Iehova bwa e na karinia maan n te aake. Ao n te tai ae baireaki, “e a kaina te mataroa Iehova.”—KBwaai 6:3; 7:1, 2, 16.
19. Tera ae ti kona n ingainga ni kariariaa ngkana ti aki kamotirawaa baira?
19 E a kaan te tai are e nang katoka iai Iehova te mwakuri n tataekina rongorongon te Tautaeka n Uea. E na kamauna ana waaki Tatan ae ngkai ao ni karokoa te waaki ae boou i aon te aba. Mangkai ni karokoa te tai anne, ti bia katotonga Noa, Abakuka, ao tabeman riki, ake a aki kamotirawaa baia. Ti bia kaatuua ara iango n ara mwakuri n uarongorongo, ti na bwaina te taotaonakinnano, ao ni kateimatoa korakoran onimakinan Iehova ma ana berita nako.
ANENE 75 “Aio Ngai! Kanakoai!”
a N te kaongora are mai mwaina, a kaungaaki iai naake a rikirake n aia reirei n te Baibara bwa a na butimwaea ana kakao Iesu ae a na riki bwa taan akawa aika konaia aomata. E na maroroakinaki n te kaongora aei aanga aika tenua ake a kona iai taan uarongorongo ni kabane aika boou ao ake a a maan naba, ni kamatoai nanoia bwa a na teimatoa n tataekina te Tautaeka n Uea ni karokoa are e a taekinna Iehova bwa e a toki te mwakuri.
b KABWARABWARAAN TE TAEKA: N te kaongora aei, te taeka ae “tai kamotirawaa baim” e nanonaki iai bwa ti riai ni kamatoai nanora bwa ti na teimatoa n tataekina te rongorongo ae raoiroi, ni karokoa te tai are e a taekinna iai Iehova bwa e a toki te mwakuri.
c E moanaki “ana bong te Uea” ngke e riki Iesu bwa te Uea n 1914, ao e na reitinako ni karokoa tokin ana Tautaeka ae Maanna Tenga te Ririki