Moan Rokon te Oota Man te Baibara i Tiaban

N TEBETEMBWA 6, 1926 ao iai te mataniwi ae mwamwananga ae kaain Tiaban are e mena n te United States ao e a okira Tiaban ike e a riki bwa te mitinare iai. E kakantaningaaki teuanne iroun te aomata ae tii ngaia ni karerekei maekatin man Te Taua-n-Tantani, are e a tia ni moana waakinan te reirei n te Baibara ma te kurubu teuana i Kobe. A karaoa aia moan runga Taan Reirei n te Baibara n Tianuare 2, 1927 n te kaawa anne. A roko te mwaiti ae 36 ao a bwabetitoaki 8. Bon te moani waaki ae tamaroa ma e kangaa te kurubu ae uarereke aei n roko n ana mwaiti n aomata Tiaban ae 60 te mirion, ake a kainnanoa te oota man te Baibara?

Ni Mei 1927, a kakorakoraia Taan Reirei n te Baibara ni moana te mwakuri n uarongorongo ae okoro nakoia aomata nako, ni kaotiotii aekan nako kabwarabwara man te Baibara teuana imwin teuana. Ibukin te moani kabwarabwara are e na karaoaki i Osaka, a kateaki irouia taari kanikina irarikin te kawai ao katanoata i aoni baaba ni kaongora aika bubura ni kabutaa te kaawa ao a kanakoi beeba ni kakao aika 3,000 mwaitiia nakoia bwakuaku. A tibwai nako beeba ni katanoata aika uarereke ao ni korea taekan te kabwarabwara n nuutibeeba aika bubura i aon Osaka ao n tiiketi aika 400,000 mwaitiia ibukin te turein. N te bong are e na karaoaki iai te kabwarabwara, a kamraraaki mai karawa beeba ni katanoata akanne aika 100,000 mani wanikiba aika uowaa ao n raea ni kabutaa te kaawa anne. E nakon te mwaiti n aomata aika tao 2,300 ake a kaona te Tabo ni Botaki ae Osaka Asahi, ake a ongoraea te kabwarabwara ae “E a Kaan Uean te Atua.” Ao iai riki teuana tenga ake a tuangaki bwa e a aki reke nneia. Imwin te kabwarabwaraa, a teimatoa n tiku naake a roko aika e raka i aon 600 mwaitiia ibukin te reirei ae titiraki ma kaekaaia. N namwakaina ake imwina, a karaoaki kabwarabwara ibukia aomata nako man te Baibara i Kyoto ao ni kaawa riki tabeua aika bubura i Tiaban mai maeao.

N Okitobwa 1927, a baireia Taan Reirei n te Baibara bwa a na karaoaki kabwarabwara i Tokyo. A a manga kanakoaki beeba ni kakao nakoia bwakuaku n ikotaki naba ma te buraim minitita, kaain te auti n tei ao mataniwi n Aaro ao tautia. A kabonganaaki beeba ni katanoata aika bubura, nuutibeeba ma kaongora n ikotaki naba ma beeba ni katanoata aika uarereke aika 710,000 mwaitiia, ao a a roko te mwaiti ae 4,800 n ongoraei kabwarabwara aika tenua ni kautuni kaawan Tiaban.

BWAIANIA AIKA INGAINGA NANOIA

A karaoa te mwakuri ae rangi ni kakawaki bwaiania, ae tataekinan rongorongon te Tautaeka n Uea nakoia aomata ni mwengaia nako. A kabutaa tenua kaamwakoron Tiaban, te moani bwaiania ae Matsue Ishii ma buuna ae Nei Jizo ni kaawana ae Sapporo ae raroa nako i meangin Sendai, Tokyo, Yokohama, Nagoya, Osaka, Kyoto, Okayama ao ai Tokushima. A bwaini kunnikain abaia ae te kimono Sister Ishii ma te tari te aine ae e a ikawai riki ae Sakiko Tanaka, ngke a uarongorongo nakoia taani kairiri aika rietata nakoaia n te tautaeka. E bubutii temanna mairouia nakanne booki aika 300 aika The Harp of God ao te Deliverance, bwa a na katukaki bwa kanoan taabo ni boki n te karabuuti.

A butimwaei booki Katsuo ma Hagino Miura mairoun Sister Ishii ao a kukurei n ataa te koaua. A bwabetitoaki n 1931 ao n riki bwa bwaiania. A bati kaain aia utu Haruichi ma Tane Yamada ake a butimwaea rongorongon te Tautaeka n Uea tabeua te tai imwain 1930. A karaoa te mwakuri ni bwaiania kaain te utu ae te Yamada ao e beku natiia te aine ae Yukiko n te Betaera i Tokyo.

TAIAN “IEU” AIKA KAA AIKA BUBURA AO AIKA UAREREKE

N taai akekei, a rangi ni bobuaka taiani kaa ao a buakaka naba kawai. Ngaia are a a kabonganai auti aika kokokaki ni kaa aika akea intinia, bwaiania aika Kazumi Minoura ma tabeman riki bwaiania aika rooro n rikirake. A ingoani kaa aikai n Ieu, imwini te tia kabuta te kaa ni buaka are e a manga riki bwa temanna mai buakoia uean Iteraera. (2 Uea 10:15, 16, BG) A kona ni matu bwaiania aika e nakon onomani mwaitiia ni Kaa aika Bubura aika taian Ieu aika tenua ake abwakia ni kabane 2.2 te mita, 1.9 te mita raababaia ao 1.9 te mita rietaia. Irarikin anne, a karaoaki naba man te aobiti n tararua i Tiaban taian Ieu aika Uarereke aika 11 mwaitiia aika katikaki n te bwatika, ake a kona ni matu iai uoman aomata. E ururing rikaaki Kiichi Iwasaki are e buoka karaoan taian Ieu aikai ao e taku: “A bane n toa Ieu aikai ma umwaia te ooning teuana n ikotaki naba ma baeteren te kaa are e kona ni karokoa te iti ibukin tauraia.” A tabe bwaiania ni kaotaa nako te oota man te Baibara ni kabutaa Tiaban, n aroia ni kokokii ao ni katikitikii Ieu aikai ni waerakei maunga ao n ruo rikaaki ao n rinanoni mwarua mai Hokkaido i meang nako Kyushu i maiaki.

E taku te bwaiania ae Ikumatsu Ota: “N rokora n te kaawa ae uarereke, ti katei ara Ieu ni mataniwin te karaanga ke n te tabo ae mwaawa. Ti nakoia moa bwakuaku n te kaawa anne n aron te tiibi kauntira ao imwin anne, ti kawari mwenga tabeua ni kabwarabwarai ara boki nakoia. Imwini banen te aono anne, ti a manga mwaing nakon te kaawa are imwina.”

E boni moanaki “te bong anne man te mwaiti ae uarereke” ngke a karaoa aia moan runga i Kobe Taan Reirei n te Baibara aika 36 mwaitiia. (Tekaria 4:10; BG) Tii nimaua te ririki imwin anne n 1932 ao e a ribootinaki aia mwakuri i Tiaban taan uarongorongo ao bwaiania aika 103 mwaitiia, n aroia n tibwai nako booki aika e raka i aon 14,000. Ni boong aikai, e a baireaki raoi te uarongorongo nakoia botannaomata n aonon Tiaban tabeua aika a kakawaraki, ao e kaania 220,000 mwaitiia taan uarongorongo ake a kakorakoraia ni kaotaa nako aia oota man te Baibara i Tiaban.—Rongorongora rimoa i Tiaban.