Titiraki Mairouia Taani Wareware

E boto i aon tera ‘kariariaan’ te Mesia irouia kaain te baronga ae Iuta n te moan tienture?

N ana bong Ioane te tia Bwabetito, ao “a boni kariariaa te Kristo aomata ao a a bane n iangoa Ioane i nanoia ni kangai: ‘Tao ai kani ngaia te Kristo?’ ” (Ruka 3:15) Bukin tera bwa a kariaa kaotin te Mesia n te tai anne te baronga ae Iuta? Bon iai bukina aika bati.

Imwini bungian Iesu, e kaoti ana anera Iehova nakoia taani kawakintiibu ake a kawakin aia nanai n tawaana aika uakaan ma Betereem. ⁽¹⁾ E taku te anera: “E a bungiaki ibukimi n te bong aei, te tia Kamaiu ae Kristo ae te Uea, n ana kaawa Tawita.” (Ruka 2:​8-11) Imwain anne, e raonaki te anera irouia “taanga mai karawa ae uanao, ni karaoiroa te Atua ao ni kangai:a ‘E na neboaki te Atua i karawa, ao te raoi i aon te aba nakoia aomata ake e reke akoaia irouna.’ ”​—⁠Ruka 2:​13, 14.

E boni korakora rotakia taani kawakintiibu aika nanorinano aikai n te katanoata anne. A waekoa ngkekei naba n nako Betereem, ao ngke a nora Ioteba ma Maria ao te merimeri ae Iesu, “a kaota te baere a tuangaki ni kaineti ma te teei aei.” Ibukin anne, a bane n “rangi ni mimi naake a ongora, ni baike a kaongoaki irouia taani kawakintiibu.” (Ruka 2:​17, 18) Te taeka ae “naake a ongora” ni kabane, e nanonaki iai bwa iai riki aomata i rarikin Ioteba ma Maria ake a taetae taani kawakintiibu nakoia. Imwina, ngke a a okiri mwengaia taani kawakintiibu, a bon teimatoa n “neboa te Atua ma ni karaoiroia ibukini bwaai ni kabane ake a ongo ma n nori, n aron are a tuangaki.” (Ruka 2:20) A bon tataekini baika raraoi ibukin te Kristo ake a a tia n ongo taani kawakintiibu!

Ngke e uota ana moan nati te mwaane Maria nako Ierutarem bwa e na angan Iehova, n aron ae tangiraki n te Tua Rinanoni Mote ao te burabeti n aine ae Ana e “kaitaua te Atua ma n taekina te teei nakoia aomata nako ake a kantaningaa kamaiuan Ierutarem.” ⁽²⁾ (Ruka 2:​36-38; Te Otinako 13:12) Ngaia are e a teimatoa ni butanako rongorongoni kaotin te Mesia.

Imwina riki, “a a roko i Ierutarem taani kaiwan itoi mai mainiku, ao a taku: ‘E nga teuare bungiaki ae aia uea te baronga ae Iuta? Bwa ti nora itoina ngke ti mena i mainiku, ao ti a roko bwa ti na bobaraaki ni karinea.’ ” (Mataio 2:​1,2) Ngke e ongo aei “te Uea ae Erote, ao e kiriwe nanona ma kaain Ierutarem ni kabane. E ikotiia mataniwi n ibonga ni kabane ao taani koroboki ao e titirakinia bwa e na bungiaki ia te Kristo.” ⁽³⁾ (Mataio 2:​3,4) Mangaia are a mwaitikurikuri ake a kaongoaki bwa e a tia n roko te Mesia ibukin taai aika a na roko!b

E kaotaki n Ruka 3:15 are e mwaneweaki mai moa, bwa a iangoia te baronga ae Iuta tabeua bwa tao te Kristo Ioane are te tia Bwabetito. Ma e ngae n anne, e katoka te iango anne Ioane ngke e taekin taeka aikai: “E korakora riki nakoiu teuare roko imwiu, ae I aki tau ni buutii ana kauniwae. E na bwabetitoingkami n te taamnei ae raoiroi ao n te ai.” (Mataio 3:11) E rangi ni korakora kariariaan te Mesia man ana taeka Ioane ake e kaotaki iai nanorinanona.

E koaua bwa a a tia te baronga ae Iuta n te moan tienture ni warebwaia te tai ae na roko iai te Mesia ni kaineti ma te taetae ni burabeti ibukin 70 te wiki ae n Taniera 9:​24-27? Kioina ngkai e iangoaki bwa e aki kona n riki anne, e aikoa kona ni kakoauaaki raoi. E kangai te koaua iai, a bati rairai ibukin 70 te wiki n ana bong Iesu aika kauntaba nanoia, ao akea ae kaan nanona ma otara ngkai.c

E a taabangaki iaiangoaia kaain aia Aaro te baronga ae Iuta teuana ae te Essenes ae te botaki n Aro teuana are e reireinia aomata bwa iai uoman Mesia aika a na kaoti n raabanen 490 te ririki, ma ti aki kona ni koaua raoi bwa e boto aia warebwai taian Essenes i aon ana taetae ni burabeti Taniera. E ngae naba ngkana a a tia ni karaoa anne, e rangi ni kangaanga iangoan aroia kaain te baronga ae Iuta ni kabane bwa a na kairaraangaki ni warekan te tai irouia kaain te kurubu ane e kaokoroa anne.

N te kauoua n tienture C.E., iai tabeman kaain te baronga ae Iuta ake a kakoauaa bwa maanin te tai ae 70 te wiki boni man uruakin te moan tembora n 607 B.C.E., ni karokoa uruakin te kauoua n tembora n 70 C.E. ao tabeman riki a kairekerekea kakororaoan te taetae ni burabeti ma aia tai I-Makabe n te kauoua n tienture B.C.E. Ai ngaia are bon akea te boraraoi ae mataata n aroni warebwaian 70 te wiki ae riai ni karaoaki.

Ngke arona bwa e eti otaia aomata ibukini maanin 70 te wiki n te moan tienture C.E., e na bae n iangoia temanna bwa a kona abotoro ao Kristian riki tabeman n te moan tienture n nanonna bwa te bwai ni kakoaua ae e a tia n roko te Mesia are e beritanaki bwa Iesu Kristo n te tai raoi ae namataki. Ma e ngae n anne, akea te bwai ni kakoaua bwa a karaoa anne Kristian ake rimoa.

Iai bukina riki teuana ae e manena iai ataakina. A aki toki taani korei Euangkerio n taekin taetae ni burabeti tabeua man te Baibara n Ebera bwa a kakororaoaki iroun Iesu Kristo. (Mataio 1:​22, 23; 2:​13-15; 4:​13-16) Ma e ngae n anne, akea teuana mai iai ae kairekerekea kaotin Iesu nako aon te aba ma te taetae ni burabeti ibukin 70 te wiki.

Ni kauarerekeana: Ti aki koaua raoi bwa e eti otaia aomata ake n ana bong Iesu n te taetae ni burabeti ibukin 70 te wiki. E ngae n anne, iai n taian Euangkerio bukina riki tabeua aika kakawaki ngkai a ‘kariariaa’ te Mesia aomata.