Karikirakea Te Nano Ae Mangori Riki
“Ane iangoia bwa e mangori riki i buakomi ao e boni kakannato.”—RUKA 9:48.
KO KONA NI KAKAAEI KAEKAAIA?
Tera ae kona ni buokira ni karikirakea te nano ae mangori riki?
N aaro raa ae e “kakannato” iai ane mangori riki?
E na kanga ni kaotiotaki te nanorinano irouia taanga ni mare, i nanon te ekaretia, ao n reitakira ma aomata nako?
1, 2. Tera ana kaungaunga Iesu nakoia ana abotoro, ao e aera ngkai e karaoa anne?
E MENA Iesu n aononi Kariraia n te ririki 32 C.E., ngke a ueke kangaanga. A kauntaeka tabeman mai buakoia ana abotoro bwa antai ae kakannato riki i buakoia. E ribootina ae kangai te tia korea te Euangkerio ae Ruka: “E riki te kauntaeka i marenaia bwa antai ae na riki bwa te kabanea ni kakannato i buakoia. E katea te ataei temanna i rarikina Iesu bwa e atai nanoia ao e taku nakoia: ‘Ane butimwaea te ataei aei n arau, ao e butimwaeai naba, ao ane butimwaeai ao e butimwaea naba teuare e kanakomaiai. Bwa ane iangoia bwa e mangori riki i buakomi ao e boni kakannato.’ ” (Ruka 9:46-48) E taotaona nanona Iesu ni buokiia abotoro ma te bwanaa ae matoa bwa a na ota n riaini bwainan te nanorinano.
2 E koaua bwa ana kaungaunga Iesu ibukini maiuakinan ae mangori riki, e boraoi ma aroaroni maiuia I-Iutaia n te moan tienture? Ke e kaitaraa te nano are a bwabwainna? E taekinaki n te boki ae Theological Dictionary of the New Testament ni kangai: “E rangi ni kakawaki irouia I-Iutaia ataakin ae antai ae riai ni karineaki riki n aia iraorao ni kabane, ao a raraoma n taai nako bwa a boni karineia aomata ake a tau ni karineaki ke a aki.” E kaungaia ana abotoro Iesu bwa a na kaokoroi aroaroia ma aomata ake i rarikia.
3. (a) Tera ae nanonaki ni kaotiotan te nano ae mangori riki, ao bukin tera bwa e kona ni kangaanga karaoana iroura? (b) Baikara titiraki aika ueke ni karikirakean te nano ae mangori riki?
3 Te taetae ni Kuriiti ae rairaki bwa “mangori riki” e nanonaki iai te aomata ae nimamannei, e nanorinano, e maiu ni kainnano, akea bongana ke e aki rangi ni karineaki ao akea mwaakana. E reireinia ana abotoro Iesu bwa a riai n nanorinano ao n nimamannei n aroia ataei. E kaineti naba te kaungaunga anne nakoia Kristian ni koaua ni boong aikai n aron are n te moan tienture. E kona n rangi ni kangaanga iroura iangoan ae ti mangori riki n itera tabeua. Ti kona ni karikirakea moanibwaian te kani kakannato man aki kororaoira ae te nanorieta. Ti maeka n te aonnaba ae nonoraki iai te kaiangatoa ao nanon aon te aba are ti a kona ni kairaki iai bwa ti na kamoamoa, kakauntaeka ke ni ngurengure. Tera ae kona ni buokira ni karikirakea te nano ae mangori riki? E na kanga ‘ane mangori riki i buakora n riki ni kakannato’? Baikara iterani maiura aika ti riai ni kakorakoraira iai ni kaotiota te nano ae nanorinano?
“AI BATIRA KAUBWAIN TE ATUA MA WANAWANANA AO ANA ATAIBWAI!”
4, 5. Tera ae kona ni kairira bwa ti na karikirakea te nanorinano? Aanga te katoto.
4 Te anga teuana ae ti kona ni karikirakea iai te nanorinano bon iaiangoan ae e rangi ni kakannato riki Iehova ni kabotauaki ma ngaira. Ni koauana, “e aki konaki n ataki rabakauna.” (Itaia 40:30, BG) E korea ae kangai te abotoro Bauro n taekinan kakannaton Iehova: “Ai batira kaubwain te Atua ma wanawanana ao ana ataibwai! Ai kangaangara ataakin ana motikitaeka, ao ai kangaangara kuneakini kawaina!” (I-Rom 11:33) E ngae ngke e a rangi n rikirake aia atatai aomata i aoni baika bati, kioina ngke e korei taeka akanne Bauro tao 2,000 te ririki n nako, ma a bon teimatoa naba ni koaua. N aki ongeia bwa mwaitira ara atatai, ti a kairaki bwa ti na nanorinano n ataakin ae akea tokin reiakinan taekan Iehova, ana mwakuri ao ana iango nako.
5 E buokaki Leoa n iangoia bwa e mangori riki n ataakin ae e riaon ara kona reiakinan ana mwakuri nako Iehova. E mamate nanon Leo n te rabakau n aonnaba ae te science, ngke te roro n rikirake ngaia. Ibukini kani kabuburaan ana atatai i aon te iuniweeti, e a kamatebwaia bwaini karawa ao e a reke ana iango ae kakawaki. E taku: “Man au ukeuke, ao I a ataia ae tiaki tii taian rabakau n aonnaba aika kona ni buokiia aomata n ota ni bwaai ni kabane ibukin te iuniweeti. Ngaia are I a manga bitia nakon reiakinan te tua.” Teutana te tai imwina, e a riki Leo bwa aia rooia kaain te aono ae bubura anne ao imwina ai manga te tia moti. N tokina, e a reirei ma buuna n te Baibara ma Ana Tia Kakoaua Iehova, a butimwaea te koaua ao a a riki bwa ana toro te Atua aika a katabui maiuia. Tera ae buoka Leo bwa e na iangoia bwa e mangori riki, n aki ongea rietatan nakoana? E aki tabwara ma e a kaeka naba ni kangai: “Ataakin ae n aki ongeia bwa mwaitira ara atatai ibukin Iehova ao bwaai ni kabane, e bati riki ae ti kona n ukeria.”
6, 7. (a) Tera ana katoto Iehova ae rangi ni kamimi ibukin te nanorinano? (b) E na kanga ni “kakannato” temanna man nanorinanon te Atua?
6 Te bwai riki teuana ae buokira bwa ti na nanorinano bon aron Iehova ni kaotiota te nanorinano. Iangoa aei: “Raon te Atua ni mwakuri ngaira.” (1 I-Korinto 3:9) Ai kamimira anne! E onimakinira Iehova ae te Atua are moan te rietata n te aro are e a anganira mwiokoara ae waakinakoan ara mwakuri ni minita man ana Taeka ae te Baibara. E ngae ngke bon Iehova ae karikirakei koraa ake ti uniki ao n teteboki, ma boni ngaia are e anganira te mwioko ae rine ae te beku ma ngaia. (1 I-Korinto 3:6, 7) N te aro anne, e a katea iai te banna ni katoto ae rangi ni kamimi te Atua nakoira ibukin te nanorinano. Ni koauana, ti riai ni bane n rangi ni kaungaaki bwa ti na kaotiota te nano ae mangori riki man ana katoto Iehova ibukin te nanorinano.
7 E rangi ni korakora rotakin te tia areru ae Tawita n ana katoto te Atua ibukin te nanorinano. E anene ni kangai nakon Iehova: “Ko anganai naba otangau ae te maiu ae mai Roum: Ao e anganai te kakanato am nimamanei.” (2 Tamuera 22:36, BG) E ataia Tawita bwa e kona ni karaoi baika a rangi n raoiroi i aon Iteraera ibukina bwa e a tia Iehova ni mutiakinna ao ni boutokaia rinanoni kaotiotan te nanorinano. (Taian Areru 113:5-7) Iai okoron anne ma ngaira? Ti bane naba ni karekei anuara, rabakaura ao mwiokoara aika okoro mairoun Iehova. (1 I-Korinto 4:7) Ane e iangoia bwa e mangori riki e boni “kakannato” n te aro are e a kakawaki riki ngkai ana toro Iehova. (Ruka 9:48) Ti na noria bwa e kanga n riki anne.
‘E NA KAKANNATO ANE IANGOIA BWA E MANGORI RIKI I BUAKOMI’
8. E na kanga nanorinanora n rotii aroarora nakon ana botaki Iehova?
8 E rangi ni kakawaki kaotiotan te nanorinano ni karekean te raunnano n te botaki ae kairaki iroun te Atua ao boutokaani babaire n te ekaretia. N te katoto, iangoa te ataeinnaine ae Petra are ikawairake irouia ana utu aika Taani Kakoaua. E kitana te ekaretia ibukini kani karaoan oin nanona. Tabeua te ririki imwina, e a manga moanna n reitaki ma te ekaretia. E a kukurei ngkai bwa e a mena n ana botaki Iehova ao e ingainga ni boutokai babaire n te ekaretia. Tera are e kairia bwa e na bitaki n te tai aei? E korea ae kangai neiei: “Irou ngai, kaanga boni mwengau ana botaki Iehova. Iai aroaro aika uoua aika rangi ni kakawaki irou ae te nanorinano ao te nimamannei, ake I kan ota iai ao ni karikirakei.”
9. Tera aron te aomata ae nanorinano nakon amwarake n taamnei ake e karekei, ao bukin tera bwa e a kakawaki riki teuaei ibukin anne?
9 E kakaitau ni koaua te aomata ae nanorinano ibukini baike e katauraoi Iehova, n ikotaki naba ma amwarake n taamnei. Mangaia are e tataningamarau n ukeuke n reirei n te Baibara te aeka n aomata anne, ao e ingainga ni wawareki maekatin aika Te Taua-n-Tantani ao te Awake! N aroia ana toro Iehova aika kakaonimaki aika bati, e kona teuanne ni karekea anuana ae warekani booki aika boou imwaini katukaia ni nneia. Ngkana ti kaotiota te nanorinano ao te kakaitau ni warekan ao te ukeuke n reirei n ara boki aika aanaki man te Baibara, ti na rikirake iai n te onimaki ao e kona Iehova ni kammwakurira bwa ti na karaoa ae bati riki ibukina.—I-Ebera 5:13, 14.
10. Ti na kanga ni kaotiota te nano ae mangori riki n te ekaretia?
10 E na “kakannato” ane e iangoia bwa e mangori riki n te aro teuana. Iai n ekaretia nako mwaane aika tau ibukini mwioko, ake a rineaki i aan ana kairiri te taamnei ae raoiroi mairoun Iehova bwa a na beku bwa unimwaane. A karaoi babaire ni kaineti ma amwarake n taamnei n aroni bobotaki n te ekaretia, te mwakuri ni minita ao kawakinan te nanai. Ngkana ti kaotiota te nano ae mangori riki n tauraoira n irii nanoni babaire aikai, ti a boutokaa iai te kukurei, te rau ao te katiteuanaaki n te ekaretia. (Wareka I-Ebera 13:7, 17.) Ngkana ko mwiokoaki bwa te unimwaane ke te tabonibai n te ekaretia, ko nanorinano ni kaitaua Iehova ngkai ko onimakinaki n te mwakuri anne?
11, 12. Tera te aroaro ae ti na kakawaki riki iai n ana botaki Iehova, ao e aera ngkai e riai ni karaoaki anne?
11 E “kakannato” ke e kakawaki riki n ana botaki Iehova ane e iangoia bwa e mangori riki, ao ibukin nanorinanona e a riki iai bwa ana toro te Atua ae raoiroi ao ni bongana. E kaumakiia taan rimwina Iesu bwa a na arona aron ae mangori riki, ibukina bwa iai i buakoia aika a iraraang n aroia aomata n te tai anne ake a kainikatonga. E taekinaki ae kangai n Ruka 9:46: “E riki te kauntaeka i marenaia bwa antai ae na riki bwa te kabanea ni kakannato i buakoia.” Ti kona n iangoia bwa ti raoiroi riki nakoia tarira n te onimaki n aaro tabeua ke ti rietata riki nakoia aomata ni kabane? A bati aomata ni katobibia te aonnaba aika a kairiraki n te kainikatonga ao te bangaomata. Ti bia kararoaira man te kamoamoa n arora ni kaotiota te nanorinano. Ngkana ti karaoa anne ao ni moanibwaia ana kantaninga Iehova, ti a kakorakoraa iai reitakira ma taari n te onimaki.
12 E rangi n anainano ana kaungaunga Iesu are ti na iangoira bwa ti mangori riki. Ti aki riai ngkanne ni kakorakoraira ni kaotiota te nano ae mangori riki n iterani maiura nako? Ti na rinanoi itera aika tenua aikai.
TE KAKORAKORA N ARONA TE ARO AE MANGORI RIKI
13, 14. E na kanga te buu te mwaane ke te buu te aine ni kaotiota te nano ae mangori riki, ao tera aron rotakin te mare iai?
13 Irouia taanga ni mare. A bati aomata ni boong aikai aika a rangi n tabeakina riki inaomataia ake a tangiri, e ngae ngke a ekaanako inaomataia tabemwaang ni karaoan anne. Ma e kairaki ane e mangori riki n te aroaro are e kaungaira Bauro bwa ti na maiuakinna. E korea ae kangai n ana reta nakoia kaain Rom: “Ti na ukoukori baika karekea te rau ao baika kateimatoaira i marenara.” (I-Rom 14:19) E ukoukora te rau ma aomata nako ane e kaotiota te nano ae mangori riki ao ai moarara riki buuna ae tangiria.
14 Iangoi taabo ni kaakibotu. A kona ni kakaokoro baika a tangiri taanga ni kaineti ma te kaakibotu. Tao te buu te mwaane e kan tiku n tii ngaia n ana tai ni kaakibotu n te auti ao ni wareware. N te itera are teuana, e kan amwarake n te kirabu te buu te aine ke ni kawariia raoraona. E kona ni bebete iroun te buu te aine bwa e na karinea buuna ngkana e noria bwa e nanorinano n aki tii iangoa te baere e tangiria teuanne ma e iangoa naba are e tangiria buuna. Ao e rangi n tangira ao n akoa buuna te buu te mwaane, ngkana e noria bwa e aki kataia te buu te aine ni karaoa oin nanona ma e iangoa naba are e tangiria buuna! E kona ni kakorakoraaki te reitaki n te mare irouia taanga ngkana a kaai ni kaotiota te nano ae mangori riki.—Wareka I-Biribi 2:1-4.
15, 16. Tera te aroaro are e taekinna Tawita n Taian Areru 131, ao e na kanga n rotaki aroarora iai i nanon te ekaretia?
15 Inanon te ekaretia. A bati aika a iangoia n te aonnaba aei bwa a riai n reke irouia baika a tangiri ngkekei naba. E karako te taotaonakinnano irouia ao a rawa n tataninga. Ma e buokira karikirakean te nano ae mangori riki bwa ti na kantaningaa Iehova. (Wareka Taian Areru 131:1-3.) Bwaai aika reke man te nanorinano ao kantaningaan Iehova bon te kamanomano, taiani kakabwaia, te kabebeteaki ao te raunnano. Maroaka are e kaungaia raona n Iteraera Tawita bwa a na taotaon nanoia ni kantaningaa Atuaia!
16 Ko kona n namakina naba kabebetean nanom ngkana ko nanorinano ni kantaningaa Iehova. (Taian Areru 42:5) Tao ko “tangira te mwakuri ae raoiroi” ao ko a manga “ukoukora te kan riki bwa te mataniwi.” (1 Timoteo 3:1-7) Ni koauana, ko riai moa ni kariaia te taamnei ae raoiroi bwa e na karikirakei aroaro aika kainnanoaki ibukin te mataniwi. Ma tera arom ngkana e a maan riki te tai ae ko tataninga iai imwain anganakim te mwioko anne nakoia ake tabemwaang? E na teimatoa ni beku ma te kimwareirei iroun Iehova te aomata ae mangori riki are e taotaona nanona ni kantaningai mwioko ake e na anganaki.
17, 18. (a) Tera ae na riki ngkana ti ukoukora kabwaraan ara bure ao n tauraoi ni kabwarai aia bure aomata? (b) Tera te taeka n reirei ae taekinaki n Taeka N Rabakau 6:1-5?
17 N reitakira ma aomata nako. E rangi ni kangaanga irouia angiia aomata bwa a na kabwarai aia bure. Ma a karikirakea te nano ae mangori riki ana toro te Atua n aroia ni kaotii aia bure ao ni bubutii kabwaraia. A tauraoi naba ni kabwarai aia bure tabemwaang ibukin aia kairua. E karekea te iraraure ao te itabarara te nanorieta ma e karekea te rau i nanon te ekaretia te ikabwarabure.
18 Tao ti riai ni ‘kananorinanoira’ iai ao ni kabwarai ara bure ma nanora ni koaua. N te katoto, ti kona ni boraraoi ma temanna ma ibukini kaangabuaka aika riaon ara kona, ti aikoa kona ni kakoroi bukin ara boraraoi. E riai te Kristian ae nanorinano n iangoi ana kairua ao ni kaotii, e ngae ngke e kona ni bukinia te korakina iai.—Wareka Taeka N Rabakau 6:1-5, BG.
19. Bukin tera bwa ti riai ni kakaitau n tatabemanira nako, ngkai ti kaungaaki n te Baibara bwa ti na arona te nano ae mangori riki?
19 Ai kakaitaura ngaira ni kaungaakira man te Baibara ibukini karikirakean te nano ae mangori riki! E ngae ngke ti noria bwa e kona ni kangaanga n tabetai kaotiotan te nano anne, ao n iaiangoa kakannaton riki Iehova nakoira ao n ururinga are e kaotiota naba te nanorinano, ti a kona ni karikirakea te aroaro ae raoiroi anne. Ni karaoan anne, ti a kaotia iai bwa bon ana toro Iehova ngaira aika kakawaki riki. Mangaia are ti bia karaoa ara kabanea ni kona ni kaotiota te nano ae mangori riki.
[Kabwarabwara mai nano]
a A bitaki aara.
[Taamnei n iteraniba 19]
E onimakinira Iehova n te mwioko ae tataekinan te rongorongo ae raoiroi
[Taamnei n iteraniba 22]
Baikara aanga ake ko kona n iangoiko iai bwa ko mangori riki?